1101070 - Bijlage 1 - Presentatie ondermijning beeldvormende vergadering 4 september 2025

OVER ONDERMIJNING IN DE IJSSELSTREEK ZUTPHEN 4 SEPTEMBER 2025

Onderdelen 1. Inleiding 2. Ondermijning & georganiseerde misdaad 3. Over de gemeentelijke veiligheidstaak 4. Over Zutphen 5. Gemeentelijke taken 6. Tot slot

INLEIDING

Even voorstellen • Dr. Edward van der Torre, o.a. coauteur van:

Ondermijning • Op de gemeentelijke agenda • Nog een wereld te winnen • Veiligheid en ondermijning positioneren in het lokaal

bestuur • Blik op 2030

Met de deur in huis – 3 casus 1. Ramola (eye opener)

2. Uitgebuit: jonge dealer in de knel

3. Grondspeculatie

Tijdens de presentatie meer casus …

TWEE BEGRIPPEN Georganiseerde misdaad komt dichtbij

Wat is Ondermijning? • Ondermijning = schadelijke effecten van georganiseerde

misdaad

• A.) Georganiseerde misdaad

• Geld, geweld, structureel, afgeschermd & georganiseerd • ‘Functioneel’ • Strafrechtelijke aanpak: politie, justitie en bijzondere

opsporingsdiensten

Wat is Ondermijning? • B.) Ondermijnende effecten • Misdaad lonkt • Slachtoffers • Economische schade • Sociale ellende • Aanpak ondermijning = gemeentelijke taak, centrale rol

burgemeester, in samenwerking met burgers en ondernemers

Rapport Preventie met Gezag • Drugscriminaliteit als aanjager van andere criminaliteit • Schadelijke invloed sturende/organiserende criminelen • Herformulering wijkenaanpak: oog voor criminaliteit • Preventie en repressie als twee-eenheid

Ondermijning: olievlekwerking • Drugs: aanjager van andere misdaad • Vastgoed | bedrijven | uitbuiting | digitale criminaliteit | zorgfraude • Geld-gedreven: onverschillig over slachtoffers • Olievlekwerking: sociaal en crimineel • Criminele netwerken vervullen functies • Werkgever • Huisvester • Leverancier illegale producten en diensten • Lokale investeerder & bankier • Dienstverlening aan criminelen

OVER DE GEMEENTELIJKE VEILIGHEIDSTAAK

Gemeentelijke veiligheidstaak: meer, complexer • Politie: taakafbakening • Meer (burgemeesters-)taken • Complexer: casus, juridisch, inhoudelijk • Crisis- en incidentgevoeligheid • Terug: polarisatie, radicalisering • Complex en blijvend: ondermijning • Tussen zorg en veiligheid • Zorg: oplossing en probleem

OVER ZUTPHEN

Criminaliteit • Op de rand van IJsselstreek & Achterhoek • Situationeel: buitengebied en vlakbij steden met drugsmarkten • Sociaaleconomisch: kwetsbare kanten • Risicojongeren | onderkant woningmarkt | werk en huisvesting arbeidsmigranten | veel zorginstellingen | • Fenomenen • Drugs handel, productie | witwassen | uitbuiting | zorgfraude | digitale misdaad • Tegen de landelijke trend in: stijging registraties drugshandel • Ongunstige/motiverende scores ‘Zicht op Ondermijning’

Criminele kansen praktijken: enkele kengetallen • Ondermijnende delicten – veroordelingen & verdachten • 92% gemeenten scoort beter dan Zutphen • 77 ondermijnende delicten per 10.000 inw. [NL=69] • 14 drugsdelicten per 10.000 inw. [NL=8]

• Risicojongeren • 80% gemeenten scoort beter dan Zutphen • 5,3% = 415 risicojongeren [NL=5,0%, GLD=4,3%] • Waterkwartier: 8,8% = 135 risicojongeren

• Hennepkwekerijen: geruimd en ‘kwetsbare woningen’ • 86% gemeenten scoort beter dan Zutphen • 9,8% woningen [=2.270] kwetsbaar voor hennepkwek. [NL=9%, GLD=7,2%] • Waterkwartier: 17,3% = 890 woningen

Criminele kansen praktijken: enkele kengetallen • Risicojongeren 18 t/m 23 jaar met verhoogd risico op

verdenking drugsdelict • 10,5% Zutphen = 345 jongeren [NL=8,6%, GLD=7,6%] • Waterkwartier: 15,8% = 115 risicojongeren

Beleid • Integraal Veiligheidsplan – prioriteiten • Ondermijning • Drugscriminaliteit | zorgfraude | mensenhandel

• Zorg en Veiligheid • Digitale criminaliteit

• Preventie met Gezag • Subsidie is impuls: wél tijdelijk

Veiligheidsorganisatie • 48,7 duizend inwoners • Formatie team Veiligheid • 3,88 fte beleidsmedewerkers Integrale Veiligheid • 1 x PmG als deeltaak | 1 x Ondermijning & Bibob-coördinatie als

deeltaak | 1 x Bibob-toetsing als deeltaak

• 1 fte Beleidsondersteuner (o.a. Bibob-toetsing) • 1 fte vergunningverlener APV/BW • 1 fte Crisisbeheersing • 1 fte Beleidsmedewerker Toezicht & handhaving • Zorg en Veiligheid: 0,88 fte beleidsmedewerker | 3,88 fte regisseur

• Boa’s domein 1: 12 fte

GEMEENTELIJKE TAKEN Vindplaatsen en voorbeelden

Ondermijning als gemeentelijke taak • Ondermijning = gemeentelijke taak, met publieke

partners, burgers en ondernemers • Vijf opdrachten (gemeente-breed) 1. 2. 3. 4. 5.

Veiligheid positioneren in lokaal bestuur Poortwachtfunctie en alertheid Informatie ophalen op straatniveau Gedoseerde integraliteit: intern Gedoseerde integraliteit: extern

TOT SLOT

Tot slot • Er staat een ‘veiligheidsteam’ in Zutphen • De lokale omstandigheden vragen daar ook om • PmG: tijdelijk geld als tweesnijdend mes • Opdracht IJsselstreek: veiligheidsorganisatie doorontwikkelen