raadsmededeling

*ZD21030118*

Raadsmededeling Datum B&W vergadering: 07-09-2021 Zaaknummer: Z21-003208 Documentnummer: ZD21030118 Onderwerp Visies & voortgang Pilot Vitaal Buitengebied

Algemene gegevens Programma/Paragraaf

4. Omgeving & Maatschappij

Portefeuillehouder

Weth. P. Kok

Datum publicatie BIS

09-09-2021

Openbaar

Ja

Bijlage(n) / Documentnummer(s)

ZD 21028342 Aanbiedingsbrief gebiedsvisie Aa of Weerijs ZD 21028337 Visie Aa of Weerijs ZD 21044484 Gebiedsvisie Breedschot ZD 21044485 Aanbiedingsbrief gebiedsvisie Breedschot ZD 21044487 Gebiedsvisie Raamberg ZD 21044488 Aanbiedingsbrief gebiedsvisie Raamberg ZD 21044682 / ZD21044684 visie de Eldert + Bouwstenen landschap ZD 21044685 Aanbiedingsbrief gebiedsvisie de Eldert ZD 21044680 Gebiedsvisie Pannenhoef oost ZD 21044681 Aanbiedingsbrief gebiedsvisie Pannenhoef oost ZD 21045111 Gebiedsvisie Hulsdonk ZD 21045112 Aanbiedingsbrief gebiedsvisie Hulsdonk

Wat vooraf ging

Collegebesluit

In januari 2020 is de uitvoeringsfase van pilot vitaal buitengebied gestart. 7 deelgebieden gingen van start om gezamenlijk te werken aan een vitaal buitengebied. De raad te informeren via bijgevoegde raadsmededeling over de gebiedsvisies en voortgang van Pilot Vitaal Buitengebied.

Inleiding Leegstand en de vitaliteitsopgaven die daaruit voortkomen waren aanleiding voor de bestuursopdracht VAB. Naast leegstand liggen er meer opgaven in het buitengebied, voor een integrale aanpak werd de bestuursopdracht verbreed tot ‘aanpak vitaal buitengebied’. Daarbinnen de pijlers veiligheid, inzicht (data), loket en de Pilot. De pilot staat in deze adviesnota centraal. Omdat de oprichting van het loket de eerste stap was in de aanpak vitaal buitengebied en de uitkomsten van dit loket de dynamiek in het buitengebied laten zien halen we deze voordat we overgaan naar de pilot kort aan.

-1-

Loket buitengebied (voorheen VAB-Loket) Sinds de aanvang van het VAB-loket in januari 2019 hebben we 253 locaties met vragen of initiatieven geregistreerd. Deze zijn zeer uiteenlopend van aard. Soms vraagt iemand alleen om uitleg van het bestemmingsplan, soms wil iemand een gesprek over de toekomst van zijn/haar bedrijf. Maar ook hele concrete initiatieven voor beëindiging van een bedrijf en omzetten naar wonen of vooroverleg voor het starten van een bestemmingsplanprocedure tot een locatiegerichte pilot met maatwerk en meerwaarde.

Projecten 2021

16 principeverzoeken 23 wijzigingsplannen 24 bestemmingsplannen 20 locaties in één veegplan

Achtergrond pilot vitaal buitengebied De pilot startte zonder routemap om juist van onderaf de aanpak te bepalen. Onder andere via drukbezochte (dorps)bijeenkomsten tekenden 7 gebieden zich af waar we gezamenlijk tot een gebiedsgerichte aanpak wilden komen. In januari 2020 ging de gemeenschap met partners en overheden aan de slag om in deze 7 gebieden te werken aan een vitaal buitengebied. In november 2020 volgde een update van het oorspronkelijke plan van aanpak (ZD20052338) welke door uw college op 1 december 2020 is vastgesteld. Voor meer achtergrond van de pilot verwijzen wij naar dit plan van aanpak.

Doelstellingen pilot vitaal buitengebied In deze adviesnota staan we nadrukkelijk stil bij de doelstelling ‘bouwstenen ophalen’ voor het ‘nieuwe perspectief’; o.a. de gebiedsvisies die ontstaan binnen de pilotgebieden en als input dienen voor de in opstelling zijnde gemeentelijke omgevingsvisie. Daarbij staan we ook kort stil bij de andere 2 doelstellingen van de pilot; de ‘lerende nieuwe aanpak /samenspel’ en het behalen van ‘concrete resultaten’. Later dit jaar/begin volgend jaar vindt hier een integrale terugkoppeling op plaats.

-2-

Waar bevinden we ons? Pilot vitaal buitengebied vormt de brug tussen het

oude

en

nieuwe.

Van

de

bestaande

aanpak die onvoldoende effectief is om de verschillende opgaven het hoofd te bieden naar een nieuwe samenwerkende, integrale en gebiedsgerichte

aanpak

die

een

bredere

meerwaarde oplevert. Een mooi streven maar het ‘hoe dan’ is nog onbekend. Onder het motto al doende leert men worden in de pilot vanuit de praktijk bouwstenen opgehaald voor de doelen ‘nieuw perspectief’,

‘lerende

nieuwe

aanpak

/samenspel’ en het behalen van ‘concrete resultaten’ (initiatieven). ‘Lerende nieuwe aanpak /samenspel’

-

gebied Floreert

–

Zundert Floreert

In de gebiedsvisie Aa of Weerijs is gestart met het formuleren van een missie waarvoor alle partijen zich willen inspannen: “Beekdal Floreert”. Ingegeven door de drijfveren van alle actoren om zich aan te sluiten bij het proces. Vanuit die missie is de visie ontstaan en een werkwijze geoefend om het nieuwe werken/samenspel te ontdekken en te komen tot concrete initiatieven.

Ook in andere gebieden is, soms minder expliciet, stil gestaan bij wat de gemeenschappelijk missie was en geoefend met een nieuwe aanpak. De komende periode wordt met de opgedane kennis vanuit de 7 pilotgebieden, een bredere consultering en in afstemming met de projectgroep omgevingswet gewerkt aan een buitengebied brede missie “Zundert Floreert” en bijbehorende geleerde werkwijze. De (eerste) resultaten hiervan hopen wij in september op te halen. Daarnaast kijken we nu al vooruit hoe wij na dit jaar de werkwijze als gehele samenleving kunnen verbeteren en vasthouden; een plan van doorgaan. Zo creëren we naast het reguliere proces handreikingen voor een alternatieve route om plannen te maken die beter zijn dan de regels. ‘Concrete resultaten’

-

Initiatieven

In samenhang met de ontwikkeling van de gebiedsvisies of aansluitend hierop zijn initiatieven ontstaan. Soms passend binnen bestaand beleid maar in bepaalde gevallen ook niet geheel. In dat laatste geval is niet direct geredeneerd vanuit de bestaande kaders maar vanuit de vraag wat dit initiatief bijdraagt aan een vitaal buitengebied en de gebiedsvisie voor het betreffende gebied. Plannen ontwikkelen die beter zijn dan de regels is daarbij het credo.

Verderop in deze nota, bij de beschrijving van de pilotgebieden, wordt aangeven welke initiatieven reeds ontplooit zijn. De informatie is mede afkomstig van het Buitengebied loket, kaart met bij gemeente ingebrachte casussen(stippen) afkomstig van het informatiefundament. De initiatieven die nog niet geheel concreet zijn, waarvoor bijvoorbeeld nog posities moeten verworven en/of het initiatief nog niet gedeeld is met omgeving worden niet bij naam genoemd. Dat zijn er toch een behoorlijk aantal waarmee we zien dat de visies een handvat vormen om ontwikkelingen te ontplooien.

-3-

‘Nieuw perspectief’

-

Input omgevingsvisie

De verschillende gebiedsteams dragen het (tussen)resultaat van hun visie nu aan de gemeente aan als input voor de omgevingsvisie. Dit zal door een afvaardiging van het team op 22 en/of 29 september (informerend) aan de Ronde worden gepresenteerd. ‘Informerend’ omdat er nog geen besluitvorming plaatsvindt, het is nadrukkelijk wel de bedoeling dat Ronde en een afgevaardigde van het gebiedsteam samen met portefeuillehouder het gesprek voeren. Gebiedsteams kunnen op basis van dit gesprek de visie nog aanscherpen. De visies en de reactie uit de Ronde worden als bouwsteen overgedragen aan de projectgroep omgevingsvisie. De uitwerking (waar nodig), afweging en uiteindelijke besluitvorming zal in het proces van de omgevingsvisie plaatsvinden. De ontwerp-omgevingsvisie wordt in november verwacht. In dit kader zal er ook een meer uniforme uitstraling ontstaan en thema’s die niet in de pilotvisies zijn behandeld alsnog worden afgewogen. Als resultaat is het voorstelbaar dat de verbeelding van de omgevingsvisie voor de pilotgebieden gedetailleerder wordt, vergezeld met een extra toelichting en dat voor die gebieden waar nog meer details zijn uitgewerkt ook een ‘programma’ wordt toegevoegd. Met het ‘kerninstrument’ programma onder de Omgevingswet geeft de gemeente aan hoe zij de omgevingsvisie of onderdelen daarvan (in voorliggend geval een gebiedsvisie) wil realiseren.

Pilotvisies die nog nader worden afgerond, of toekomstige gebiedsprocessen, kunnen op termijn via hetzelfde construct (programma) volgen.

Pilotgebied Aa of Weerijs Op 10 juni is namens gebiedsteam Aa of Weerijs de eerste gebiedsvisie vanuit de pilot aangedragen. Een op thema’s vormgegeven visie zonder dat daarbij een nadrukkelijk foto is gemaakt hoe het beekdal er over 20 jaar uitziet. Deze foto ontwikkelt zich met de jaren, wanneer zich ontwikkelingen zich voordoen die worden afgewogen op basis van de visie en de vraag; wat draagt dit initiatief bij aan het klimaatrobuust beekdal? De inhoud van de gebiedsvisie is ontstaan vanuit de inbreng van alle meewerkende partijen. Er heeft geen gebiedsbrede consultatie van het eindproduct plaatsgevonden maar meewerkende partijen tezamen vormen een representatieve afvaardiging.

-4-

Initiatieven Aa of Weerijs (vanaf 1-1-2020) Vragen/initiatieven rechtstreeks mogelijk/geholpen  Circa 30

Plannen in verkenning  Onderzoek beleefbaarheid  (nieuwe)woonvorm/woning i.c.m. meerwaardecreatie  Diverse initiatieven in de intentiefase

Plannen in procedure  Bestemmingsplan Lodders  Verplaatsing CBP De Lent  X bestemmingswijzigingen (VAB – Wonen of vormverandering bedrijf)

Plannen in uitvoering / afgerond  Monitoring grondwaterstanden  Archeologisch onderzoek brug Wernhout Pilotgebied Breedschot Voor Breedschot is de gebiedsvisie vol op in ontwikkeling. Er is een conceptvisie opgesteld die momenteel wordt bijgeschaafd en aangescherpt op basis van gespreken met initiatiefnemers, bewoners, ondernemers en overige belanghebbenden. In september en begin oktober worden hiervoor bijeenkomsten georganiseerd. Breedschot is een gebied met veel initiatieven en veel energie. Maar ook met veel (soms tegengestelde) belangen. Dat maakt het uitdagend om tot een breed gedragen visie te komen.

Initiatieven Breedschot (vanaf 1-10-2020) Mogelijkheden binnen bestaand beleid  3 vragen/initiatieven beantwoord  5 Vragen/initiatieven rechtstreeks mogelijk

Plannen/ initiatieven in verkenningsfase  2 initiatieven van agrarische ondernemers  4 initiatieven van niet-agrarische ondernemers  4 initiatieven van burgers

Plannen in procedure  Geen

Plannen in uitvoering / afgerond  Geen

Pilotgebied de Eldert In het gebied van de Eldert is vrij snel aan de hand van een aantal keukentafelgesprekken een visie opgesteld. Deze richt zich met name op landschapsontwikkeling en enkele initiatieven in het gebied. Er is in

-5-

het beginstadium met de omgeving gepraat. Een belangrijke wijziging in het gebied zit in het mogelijk toevoegen van een klein glastuinbouwcluster in de Eldertstraat. Op korte termijn zal de omgeving betrokken worden om mee te denken hoe de meerwaarde in de Eldert het beste kan worden ingezet.

Initiatieven De Eldert (vanaf 1-1-2020) Vragen/initiatieven rechtstreeks mogelijk/geholpen  XX

Plannen in verkenning  Diep infiltratie  2 initiatieven van boomkekers en 1 burger in de intentiefase

Plannen in procedure  Verplaatsing CBP Klein Zundertse Heikant  Bestemmingswijzigingen (VAB – Wonen)

Plannen in uitvoering / afgerond  Bestemmingswijzigingen (VAB – Wonen) Pilotgebied Hulsdonk Eind augustus is door het gebiedsteam de visie voor Hulsdonk afgerond. Met bewoners, ondernemers, de dorpsraden van Klein Zundert en Achtmaal, de overheden en andere partijen in het gebied is gezamenlijk gewerkt aan een toekomstperspectief voor Hulsdonk. In het traject om te komen tot de visie is het gebiedsteam gestart met een aantal keukentafelgesprekken en daaropvolgend een aantal bijeenkomsten. Daarin zijn initiatieven opgehaald, maar is vooral ook inzicht ontstaan in de beleving van Hulsdonk door de gemeenschap. Een drietal thema’s zijn in aparte bijeenkomsten nader verkend en uitgewerkt. Deze thema’s (verkeer, wonen en herbestemming van VAB, ontwikkelingsmogelijkheden (agrarische en niet-agrarische) bedrijven) geven duidelijk richting aan de visie.

Uit de keukentafelgesprekken, de bijeenkomsten en ook uit de analyse van het gebied is gebleken dat Hulsdonk zich kenmerkt door diversiteit. De bijzondere ligging van pilotgebied Hulsdonk – op de grens tussen primair agrarisch gebied (het boomteeltontwikkelingsgebied), het beekdal van de Kleine Beek aan de zuidzijde en de natuurgronden binnen de landgoederenzone die grenzen aan de noordzijde – maakt dat het gebied onder andere qua landschap, natuur(waarden) en economische activiteiten veel diversiteit kent. Dit wordt door de gemeenschap ook als een belangrijke kwaliteit aangemerkt. Tegelijkertijd brengt de diversiteit, vanwege de verschillende belangen en opgaven die in het gebied spelen, ook de uitdaging met zich mee om daarin een goed evenwicht te bewaren. De visie biedt hiervoor het kader en geeft richting aan toekomstige ontwikkelingen in Hulsdonk.

-6-

Initiatieven Hulsdonk (vanaf 1-1-2020)

Vragen/initiatieven rechtstreeks mogelijk/geholpen 

Voortzetting boomkweekactiviteiten agrarische bedrijfslocatie

Plannen in verkenning 

Onderzoek naar verkeersmaatregelen;



7 initiatieven, o.a. op gebied van herbestemming VAB, doorontwikkeling agrarisch bedrijf, ontplooien nietagrarische bedrijfsactiviteiten.

Plannen in procedure 

Op dit moment nog geen plannen in procedure.

Pilotgebied Oude Buisse Heide In het deelgebied Oude Buisse Heide en omstreken is het gebiedsproces begin januari 2021 van start gegaan. Het zorgvuldige proces van visievorming komt volop op stoom en krijgt de komende maanden zijn verdere beslag. Op 24 februari is uw Raad bijgepraat, daarom treft u hier een voortgangsbericht van het doorlopen proces en de verdere aanpak. De Gebiedsvisie wordt, met uw (mondelinge) instemming, niet al dit najaar aangeleverd maar komt later.

Door vele keukentafelgesprekken en overleggen is zicht gekomen op initiatieven en knelpunten. Het gebiedsteam heeft besloten om in thema’s en werkgroepen de onderwerpen op te pakken en verder te brengen. De thema-gewijze aanpak resulteert in een bijeenkomst voor initiatiefnemers van Nieuwe Woonvormen (gemeentebreed uitgenodigd) en een avond voor de brede land- en tuinbouw (ondernemers in het gebied, ondernemers met gronden in het gebied, gestopte ondernemers). Daar moet blijk gegeven worden hoe we verder kunnen gaan (het gebied is aan zet). Zoals het er nu naar uitziet kunnen meerdere problematieken opgepakt worden door ondernemers die willen investeren.

Met Natuurmonumenten, als trekker van de Natuurrealisatie Turfvaartse Landgoederen, en Waterschap, Gemeente, Provincie en Dorspraden wordt nagedacht over voortzetting van de gebiedsgerichte werkwijze nadat eind dit jaar de pilotstatus er af gaat. Met de grootgrondbezitters in het gebied wordt een brainstormende bijeenkomst gehouden met als doel om tot gezamenlijke beheerafspraken te komen in de Turfvaartse Landgoederen. Een nog te plannen brede fysieke bewonersavond ligt nog in het verschiet (indien Covid het toelaat).

-7-

Initiatieven Oude Buisse Heide eo (vanaf 1-12021)

Vragen/initiatieven rechtstreeks mogelijk/geholpen 

Actief verder gaan met verkennen initiatieven



Opvolging geven aan opgehaalde informatie



Diverse losse vragen beantwoordt

Plannen in verkenning 

(nieuwe)woonvormen



Woning i.c.m. meerwaardecreatie



Diverse initiatieven in de intentiefase



Knelpunten m.b.t. ontsluiting

Plannen in procedure Buisse Hoeve, (voor)ontwerp bestemmingsplan

Pilotgebied Pannenhoef Oost In de zomer van 2020 startte de gebiedspilot met een wandeltocht langs drie initiatieven. Twee van de initiatieven verkeerde nog in een verkennende fase maar veroorzaakte nogal wat rumoer waarop initiatiefnemers zich gingen heroverwegen. Na enige tijd van stilte, maar met op de achtergrond diverse gesprekken, is dit jaar het proces min of meer herstart. Niet meer op basis van initiatieven maar ingegeven vanuit de kwaliteit en opgaven in het gebied. Het resultaat ligt nu voor en geeft initiatiefnemers een grondslag om tot nadere planvorming te komen.

Initiatieven Pannenhoef (vanaf 1-1-2020) Vragen/initiatieven rechtstreeks mogelijk/geholpen 4

Plannen in verkenning  2 stoppende agrariërs  Verplaatsen parkeerplaats

Plannen in procedure -

Plannen in uitvoering / afgerond  Wijziging VAB naar Wonen

Pilotgebied Raamberg

-8-

Voor Raamberg wordt gewerkt aan de gebiedsvisie. Er is een conceptvisie die momenteel binnen het gebied wordt gedeeld met bewoners, ondernemers en overige belanghebbenden. In september en begin oktober worden hiervoor bijeenkomsten georganiseerd. In de looptijd van de pilot is gebleken dat een aantal probleemsituaties (-locaties) zich op natuurlijke wijze hebben opgelost door verkoop of herontwikkeling. Voor zover nu bekend, spelen er in het gebied slechts weinig grote knelpunten. Ook zijn er geen initiatieven die op korte termijn, binnen de pilot, tot uitvoering worden gebracht. De gebiedsvisie wordt daarom een bundeling van de opgehaalde wensen voor het gebied in combinatie met een analyse van de opgaven en kenmerkende waarden. Bewoners en ondernemers weten daardoor waar ze aan toe zijn, waar eventuele kansen en bedreigingen liggen én hoe zij met een initiatief een bijdrage kunnen leveren aan de gewenste ontwikkelingsrichting voor het gebied.

Initiatieven Raamberg (vanaf 1-7-2020) Mogelijkheden binnen bestaand beleid  3 vragen/initiatieven beantwoord  3 Vragen/initiatieven rechtstreeks mogelijk

Plannen/ initiatieven in verkenningsfase  1 initiatief van boomteler  1 initiatief van burger

Plannen in procedure  1 Wijziging VAB naar Wonen

Plannen in uitvoering / afgerond  1 Wijziging VAB naar niet-agrarisch bedrijf

Opzet raadspresentatie 22 september

Tijd (90 min)

29 september

Tijd (90 min)

Intro - Omgevingsvisie

10

Pannenhoef Oost

10 + 10 debat

Floreert

10 + 10 debat

Raamberg

10 + 10 debat

Beekdal

10 + 10 debat

Oude Buisse Heide

10 + 10 debat

Breedschot

10 + 10 debat

De Eldert

10 + 10 debat

Hulsdonk

10 + 10 debat

Vooruitzicht

10

Beoogd effect Vanuit de praktijk en in samenwerking met samenleving en partners input geven voor de gemeentelijke omgevingsvisie en daarmee werken aan een vitaal buitengebied.

Argumenten 1.1 Het voorstel past binnen de vastgestelde aanpak van de pilot.

-9-

Een van de doelstellingen van de pilot is het ontwikkelen van ‘bouwstenen’ voor een ‘nieuwe perspectief’. De gebiedsvisies vormen deze bouwstenen en geven input aan de in opstelling zijnde gemeentelijke omgevingsvisie.

Kanttekeningen 1.3 Kwaliteit gaat voor snelheid Zeker nu de coronamaatregelen de dialoog binnen gebieden weer beter toelaten, wordt er hard gewerkt om in de meeste gebieden rond de zomer de gebiedsvisie af te ronden. Het vooruitzicht is positief maar binnen het gebiedsproces kunnen er zaken opdoen die meer tijd vragen. In dat geval zal in ieder geval in september het tussenproduct worden gepresenteerd en afhankelijk van inhoud en planning een voorstel volgen omtrent implementatie.

Financiën n.v.t.

Alternatieven n.v.t.

Communicatie, incl. inwonersparticipatie 1.1 De gebiedsvisies zijn met en mede door inwoners opgesteld. 1.2 Via de website pilotvitaalbuitengebied.nl en de nieuwsbrief van de pilot zal de voordracht van de plannen gecommuniceerd worden.

Uitvoering, planning en evaluatie 1.1 Gebiedsvisies worden in september in de Ronde besproken 1.2 De gebiedsvisies en reactie Ronde worden (voor zover mogelijk) verwerkt in de ontwerp omgevingsvisie 1.3 De ontwerp omgevingsvisie wordt eind november in de Ronde behandeld

het college van burgemeester en wethouders van Zundert, de secretaris,

burgemeester,

Drs. J.W.F. Compagne

J.G.P. Vermue

- 10 -