pilot vitaal buitengebied

*ZD21067289*

Agenderingsverzoek Beeldvormende bijeenkomst dd 18-01-2022 Datum BR: 18-01-2022 Zaaknummer: Z21-007083 Documentnummer: ZD21067289 Agendapunt: 3

Plaats van handeling

Microsoft Teams

Aanvang:

Onderwerp

Pilot vitaal buitengebied

Opsteller

Marien Provoost

22.00

4. Omgeving & Maatschappij

Portefeuillehouder

Weth. P. Kok

Einde:

23.00

uur

Openbaar: Ja

Ambtelijk contact: Griffier M.C.J.P. van Oosterwijk (076-599 55 59) Programma/paragraaf

uur

Technische vragen per email: griffie@zundert.nl Griffie stuurt door naar de indiener(s)

Agenderingsverzoek Datum B&W besluit: 11-01-2022

Aanleveren B&W

Uiterste B&W

Uiterlijk bij de griffie

De Ronde

Het Besluit

Aanlever- en behandel data

04-01-2022

11-01-2022

13-01-2022

18-012022

n.v.t.

Doel activiteit

Beeldvormend = en inventariseren

verkennen

Soort document:

Wat vooraf ging

Vanaf de start van de pilot wordt uw raad regelmatig geïnformeerd over de voortgang van pilot vitaal buitengebied Zundert. Zowel formeel via halfjaarlijkse Rondebehandelingen als via algemene berichten en publieksbijeenkomsten waar ook veel raadsleden zijn ontvangen.

Reden van aanbieding

Zoals o.a. aangekondigd bij de behandeling van de ontwerp-omgevingsvisie informeren wij u nu opnieuw.

Voorstel Ronde

aan

De

Behandeltijd in De Ronde 60 minuten

Van raad- en burgerleden wordt gevraagd

Naast het informeren over de voortgang willen wij met uw raad met name stilstaan bij de geleerde lessen en het gesprek voeren over hoe wij deze lessen na afronding van de pilot (zomer 2022) naar een reguliere aanpak kunnen vertalen, een zogenaamd plan van doorgaan.

Opmerking (loco)griffier

Gaat de raad positie krijgen in de uitwerking van het ‘plan van doorgaan’ en zo ja: hoe en wanneer?

Akkoord griffier: BdG

Bijbehorende documenten met registratienummer

Krantenartikel Pilot 15-12-2021 (ZD21069002)

-1-

Voorstel aan BR d.d. 18-01-2022

Onderwerp Pilot vitaal buitengebied Zundert Informatie, beeldvorming, opinie of peiling 1. De raad te consulteren over het ‘plan van doorgaan Vitaal Buitengebied’ dat wordt opgesteld om na de beëindiging van de pilot (zomer 2022), met inachtneming van de opgedane kennis, te blijven werken aan een vitaal buitengebied. Inleiding Zo’n 3,5 jaar geleden, op corso zondag 2 september 2018 om precies te zijn, sloegen drie dorpsraden en drie overheden de handen ineen. Juist op de dag dat de samenleving van Zundert laat zien waartoe zij in staat is sprak deze samenleving uit monde van de dorpsraden uit om hun kracht ook in te zetten bij de opgaves in het buitengebied. Daarbij vormde de leegstandscijfers rondom VAB’s en de klimaatverandering de directe aanleiding. De daarop volgende maanden dacht het nieuwe collectief na over hoe dat vorm kon krijgen. Doelstellingen als ‘gemeenschap in beweging brengen’, ‘nieuwe perspectieven’, ‘nieuwe samenwerkingsvormen’ en ‘bouwstenen voor toekomstig beleid/aanpak’ kwamen op papier. Dat alles via een ‘lerende aanpak’. De pilot, als oefening voor de Omgevingswet, was daarmee geboren. De aanpak zou zich stap voor stap ontrollen, een unieke maar ook gedurfde aanpak wat op veel steun en bewondering kon rekenen. De nieuwe dorpsraad van Rijsbergen, agrarische sector, natuurbeheerders, recreatief Zundert en velen andere sloten zich aan.

Na de consultering van uw raad over het plan van aanpak in februari 2019 (ZD19005758) was het dan zover. In 4 dorpsbijeenkomsten met honderden bezoekers werd pilot vitaal buitengebied Zundert afgetrapt. De buikpijn, kracht, kansen en kwaliteiten van het buitengebied werden opgehaald en gaven input aan de aanpak. Thematieken werden verbreed en specifiek voor VAB’s werd een loket ingericht. Drie concrete locatiegerichte pilots kwamen van start. Een veelvoud aan ideeën kwam op tafel en in vervolgbijeenkomsten tezamen met maatschappelijke opgaves op de kaart van Zundert geplaatst. 7 gebieden tekende zich af en vanuit die gebieden stapten mensen naar voren om tot een gebiedsgerichte aanpak te komen. De gebiedsgerichte aanpak van de 7 gebieden vormde de 2 e fase van de pilot en startte begin 2020. In de gebieden werden teams geformeerd en ging men ieder op zijn eigen manier aan de slag. Buitengebied breed bleef er aandacht voor individuele locaties en thema’s zoals water en TOV’s. Het VAB-loket werd verbreed tot Buitengebied-loket waar bijvoorbeeld ook groeiende agrariërs zich beter gehoord voelden. Daarbij handelden de 3 overheden steeds meer als één. En met succes, sinds de omvorming naar buitengebied-loket en de inzet hierop zijn er meer dan 250 casussen behandeld. Vaak eenvoudig geholpen/geïnformeerd of mogelijk gemaakt middels bestaande beleidskaders.

Maar van de circa 80 bestemmingswijzigingen zijn er ook zo’n 40 wijzigingen met maatwerk voltooid. En veel plannen zijn nog in voorbereiding. Naast het afronden van de pilot geeft het succes en de volhardende betrokkenheid van de samenleving aanleiding om de pilotstatus nog een halfjaar te verlengen. Het is immers nu zaak om te kijken wat werkte in deze lerende aanpak, welke bouwstenen dat oplevert en hoe we dat vertalen naar een reguliere aanpak zodat we na afloop van de pilot blijven werken aan een vitaal buitengebied. Dat vooruitkijken doen we met alle betrokkenen in de pilot en vanavond speciaal met uw raad. Het moet de nodige input geven voor het zogenaamde ‘plan van doorgaan’. De benaming ‘plan van doorgaan’ wordt gebruikt als werktitel wat niet op voorhand betekent dat er een allesomvattend document ontstaat of juist losse producten. Het doel is om te blijven werken aan een vitaal buitengebied en succesfactoren hiervoor te borgen. Zoals de inzet van de samenleving (convenant), de één-overheidsaanpak (proces inrichting/afspraken) en de nieuwe manier van werken in het gehele speelveld (handreiking/leidraad gebieds- en projectaanpak). Het programma van de beeldvormende avond ziet er in hoofdlijnen als volgt uit: 1. Korte schets van de aanleiding van Pilot vitaal Buitengebied. 2. Een eerste presentatie van de resultaten/oogst. 3.

Een toelichting op vanuit analyses/evaluaties opgehaalde lessen.

-2-

4. Een toelichting op het beoogde plan van doorgaan met volop ruimte voor debat. 5. Gelegenheid tot het stellen van vragen. Binnen de presentatie zelf zal hier ook ruimte voor zijn. Het plan van doorgaan, een eerste impressie van de inhoud Nagenoeg alle betrokkenen vanuit de Zundertse samenleving hebben aangegeven inhoud te willen blijven geven aan een vitaal buitengebied binnen een hun passende rol en inzet. De verschillende partijen/personen zijn in de pilot gestapt met hun individuele beweegredenen maar wanneer je deze bij elkaar legt ontstaat er een collectieve drijfveer. Om het collectief vast te houden leggen we een droom/missie vast waar iedereen zich voor wil inzetten. Een gemeenschappelijk doel dat antwoord geeft op de ‘waarom’ vraag. En over het ‘hoe’ en ‘wat’ is het voornemen om een ‘convenant’ op te stellen. De één-overheidsaanpak werpt zijn vruchten af maar kan nog beter. De nader uitwerking en borging hiervan kan daarbij niet los worden gezien van de procesontwikkeling rondom de Omgevingswet die binnen de verschillende organisaties vorm krijgt maar ook nog vraagtekens heeft. Het komende halfjaar moet duidelijk maken hoe we dit vast gaan houden en kijken we naast het proces soms ook naar de inhoud zoals bij de thema’s TOV en nieuwe woonvormen. Eenzelfde verband tussen de implementatie van de Omgevingswet zien we bij de borging van de geleerde aanpak uit de pilot.

Niet vreemd natuurlijk, juist het oefen van een nieuwe aanpak i.r.t. de omgevingsvisie was een van de doelstellingen van de pilot en de bestuursopdracht. De borging moet niet alleen binnen organisaties worden gevonden maar in het gehele speelveld. En zowel voor een gebiedsgerichte aanpak als een aanpak op projectniveau. De handreiking vanuit de pilot, maar bijvoorbeeld ook het nieuwe provinciaal beleid, was vooruitstrevend; met een goed plan is maatwerk mogelijk. Maar hoe maak je een goed plan en wat kan je van elkaar verwachten in dat planproces? Er is veel geleerd en we werken dat de komende halfjaar verder uit om met bijvoorbeeld een handreiking komende initiatieven van dienst te zijn.

Context De pilot geeft binnen de gemeentelijke organisatie invulling aan de bestuursopdracht VAB; met de samenleving, in de geest van de Omgevingswet leegstand aanpakken en kansen op andere terreinen meenemen. De werkwijze sluit volledig aan op de vastgestelde ‘missie en visie gemeente Zundert’ en bedient de daaropvolgende strategische doelstellingen. De pilot borduurt daarnaast voort op de doorontwikkeling van de organisatie en geeft ons een voorsprong op het werken onder de aankomende Omgevingswet. Het heeft en zal daarvoor nog de nodige input leveren. Bijvoorbeeld als programma onder de omgevingsvisie of als aanvulling/onderdeel van de participatieleidraad. Binnen de provincie is Zundert door de vele opgave in het buitengebied als een majeur project aangemerkt. Uniek in zijn soort door de gekozen aanpak. Het is daarbij de West-Brabantse pilot i.h.k.v. de Omgevingswet en heeft het aansluiting op het programma leegstand en (voormalig) programma sociale veerkracht. De pilot wordt binnen de provincie aangehaald als voorbeeld hoe het ook kan en wordt bij de behandeling van de Omgevingsverordening in PS aangehaald als voorbeeldproject. Ook binnen het waterschap ligt er de verbinding naar de Omgevingswet. Daarnaast is de pilot een vervolg op de eerdere pilot klimaat robuuste beekdalen waarbinnen de Aa of Weerijs een van de 3 Brabantse pilots was.

Daarbij heeft het waterschap een ‘scan’ gemaakt van de impact van het veranderende klimaat. Voor Zundert (beekdalen algemeen) zijn de wettelijke opgave beperkt maar de (economische)impact bleek in Zundert enorm hoog dus greep men de pilot aan om actie te nemen. Vanuit de inwoners en maatschappelijk partners lag en ligt er vooral de wens om mee te doen. De proces- en leefwereld bij elkaar te brengen en te werken aan een duurzame vitale toekomst met ontwikkelruimte maar ook aandacht voor maatschappelijke doelen.

Beoogd effect Door de Raad te informeren over de ontwikkelingen rond de Pilot Vitaal Buitengebied wordt men meegenomen in het proces en voorbereid op de inhoudelijke behandeling en de besluitvorming.

Argumenten 1.1 Het is een prominent onderdeel van de aanpak Buitengebied en één van de bestuursopdrachten. Pilot Vitaal buitengebied is een belangrijk project dat we samen met de gemeenschap vormgeven en waarbij de initiatieven van onderop komen. Het is een vernieuwende wijze van samenwerken waarbij we ook als één overheid opereren. Het is van belang om de raad goed op de hoogte te houden van de vorderingen en mee te nemen in inhoud en het proces. Kanttekeningen 1.1 Het is een vernieuwende aanpak en we moeten elkaar de tijd en ruimte geven om te ontdekken.

-3-

We richten ons op die gebieden en thema’s waar de energie zit. Samenwerken betekent ook samen bepalen en samen richting geven.

Alternatieven 1.1 Wachten met een informerende behandeling tot fysieke bijeenkomsten in het veld weer zijn toegestaan. Om voortgang te blijven boeken en de Raad aan te laten blijven haken is een inhoudelijke ronde nu belangrijk. Bevoegdheid bestuursorgaan In de pilot Vitaal buitengebied geven wij inbreng van onderaf de ruimte en stellen we ons zoveel mogelijk als één overheid op. Bestaande bevoegdheidsverdeling (gemeente/provincie/waterschap) blijft in stand zoals ook het bestuurlijke besluitvormingsproces binnen de gemeente. Financiële gevolgen N.v.t. Communicatie, incl. inwonersparticipatie Ter informatie is een recent artikel over de piot bijgevoegd. Op de website https://pilotvitaalbuitengebied.nl/ is meer informatie over de pilot te vinden en inspirerende videofragmenten over het proces. Uitvoering, planning en evaluatie 1.1 Het komende halfjaar worden lopende zaken in de pilot afgerond. De 4 resterende gebiedsvisies worden afgerond, eventuele nieuwe gebiedsvisies moeten wachten op het plan van doorgaan. Initiatieven, ook nieuwe, worden op reguliere basis aangepakt. 1.2 Het plan van doorgaan wordt uitgewerkt. 1.3 De pilot wordt in de zomer van 2022 beëindigd waarna we overstappen naar een reguliere aanpak.

-4-