Rv Wensen en bedenkingen programma Zon op Veld R23.000136

*R23.000136*

Raadsvoorstel

registratienummer

onderwerp

R23.000136

Wensen en bedenkingen programma Zon op Veld

raadsvergadering 13/02/2024 datum

portefeuillehouder

behandelend ambtenaar

W. Zijlstra

N. Aziem

Bijlagen

Openbaar, besloten of geheim

6

Openbaar

Aan de raad van de gemeente Zuidplas Toelichting op de beslispunten In het omgevingsprogramma Zon op Veld wordt geregeld hoe we in de regio Midden-Holland de doelen uit de Regionale Energiestrategie 1.0 kunnen halen met zon op veld. De raad wordt voorgesteld om geen wensen en bedenkingen aan het college kenbaar te maken, zodat het college het omgevingsprogramma Zon op Veld vast kan stellen. Beslispunten De raad wordt voorgesteld om: 1. in reactie op het verzoek van de regio Midden-Holland geen wensen en bedenken in te dienen en het college van burgemeester en wethouders te verzoeken om de regio hiervan op de hoogte brengen. Inhoud van het voorstel 

Aanleiding

Op 15 september 2020 heeft de gemeenteraad met vier andere gemeenten in de regio Midden-Holland met de vaststelling van de concept-RES Midden Holland (R20.000068) een bod gedaan om in 2030 een jaaropwek hernieuwbare elektriciteit van 0,435 TWh te hebben gerealiseerd. Dit bedraagt 1,24% van de landelijke opgave van 35 TWh. In de voorlopige concept RES werd nog niet bepaald hoe en waar die 0,435 TWh opgewekt zal worden. Wel zijn er enkele denkrichtingen aangegeven. Om vervolgens te komen tot kaders om aan de RES opgave te voldoen heeft de gemeenteraad de Kadernota Energieopgave RES 1.0 (R20.000110) vastgesteld, met daarin zeven uitgangspunten om concrete zoeklocaties te vinden voor het bod van de Concept RES. Op 29 juni 2021 heeft de gemeenteraad ambities vastgelegd voor het realiseren van grootschalige opwek van hernieuwbare energie in de RES1.0 Regio MH (R21.000048). Hierin is een voorstel van concrete zoeklocaties vastgesteld binnen de regio voor de ruimtelijke inpassing van de energieopgave (0,435 TWh). Hierin is ook vastgelegd dat we zo veel als mogelijk energie opwekken met zonnepanelen op daken, gebouwen en infrastructuur. Bovendien is hierin vastgelegd dat we zo min mogelijk zon op land (heet nu “zon op veld”) moeten realiseren en dat grootschalige windturbines alleen in het uiterste geval ontwikkeld kunnen worden.

De twee jaar die hierop volgende hebben in het teken gestaan van de verdere uitwerking en realisatie van de plannen die in de RES 1.0 staan beschreven. Zon op Veld pagina 1 van 7

onderwerp Vaststellen programma Zon op Veld

registratienummer R23.000136

De regionale doelstelling voor 2030 kan niet gehaald worden met alleen zon op dak en infrastructuur. Daarom in de RES Midden Holland gewerkt aan beleid voor zonnevelden binnen de voorgestelde zoekgebieden in de RES1.0. De insteek van het programma is om ‘zon op veld’ locaties alleen op logische plekken - volgens de zonneladder - en onder strenge en duidelijke voorwaarden toe te staan. Bij het opstellen van dit regionale beleid hebben stakeholders en inwoners in april, mei en juni meegedacht. Dit gaat onder andere om agrariërs, energiecoöperaties, projectontwikkelaars en milieuorganisaties. Naast dit omgevingsprogramma stelt elke gemeente zelf beleid vast voor invulling van ‘lokaal eigendom’, met uitzondering van de gemeente Zuidplas waar dit vastgesteld op 14 februari jl. (R22.000109). Dit beleid zal los van het programma Zon op Veld worden aangeboden door de andere gemeenten in dezelfde raadsvergadering. Tussenrapportages De eerste tussenrapportage is opgeleverd in de raadsinformatienota van 12 juli 2022 (Z22.001296). Hierin is vermeld dat de oplevering van toekomstige RES-en worden gezien als een voortgangsdocument. Tevens werd aangekondigd dat in overeenstemming met de tijdsplanning van het NPRES in juni 2023 de RES2.0 (voortgangsdocument) ter informatie wordt aangeboden aan de volksvertegenwoordigingen. Op 19 april jl.

(Z23.000914) werd u geïnformeerd over de ontwikkeling van de verschillend onderdelen van de RES, waaronder het beleidskader zon op veld en het daarbij behorende participatietraject. In juli 2023 werd officieel aangekondigd dat de Omgevingswet definitief op 1 januari 2024 van kracht zou worden. Hierdoor is er geen sprake meer van een beleidskader voor Zon op Veld, maar van een omgevingsprogramma voor Zon op Veld. Op 13 juni jl. is de voortgangsrapportage RES MH 2023 (Z23.001393) aangeboden aan de gemeenteraad. 

Argumenten

1.1 Met het programma Zon op Veld wordt een bijdrage geleverd aan de regionale doelstelling van 0,435 TWh en de ambitie van de gemeente Zuidplas om in 2050 energieneutraal te zijn. In de RES 2.0 wordt gewerkt aan het programma Zon op Veld, dat voor u ligt, en het Programma Zon op Dak om de regionale doestelling van 0,435 TWh te behalen. In beide programma’s wordt regionaal opgetrokken om gezamenlijk tot de opwek van 0,435 TWh. Tevens levert dit een bijdrage aan onze eigen ambitie om in 2050 energieneutraal te zijn en om in 2030 0,097 TWh duurzame energie op te wekken. 1.2 Naast de implementatie van 'Zon op Veld' richt de regio zich ook op 'Zon op Dak'. Naast de inzet op Zon op Veld is ook aandacht voor Zon op Dak. Hiervoor is het Servicepunt Energietransitie Bedrijven-Midden Holland (SEB-MH) ingeschakeld. De resultaten blijven tot nu toe achter, voornamelijk omdat eigenaren zelf de beslissing mogen nemen over het plaatsen van zonnepanelen, en het SEB enkel kan stimuleren. Daarom verkent de gemeente Zuidplas parallel aan het programma Zon op Veld en de regionale aanpak Zon op Dak welke lokale mogelijkheden er zijn om de potentie van Zon op Dak te benutten. 1.3 Het programma Zon op Veld is een verdere uitwerking van de in de RES1.0 aangewezen zoekgebieden Voor het realiseren van Zon op Veld zijn in de RES 1.0 ‘zoekgebieden’ aangewezen.

In 2022 en 2023 is gewerkt aan een verfijning van deze zoekgebieden. In een participatietraject is vervolgens op verschillende manieren het gesprek gevoerd met inwoners in de regio. Deze resultaten zijn verwerkt in het programma Zon op Veld.

pagina 2 van 7

onderwerp Vaststellen programma Zon op Veld

registratienummer R23.000136

1.4 Met het omgevingsprogramma Zon Op Veld voldoet de gemeente aan de eisen van de Omgevingswet die per 1 januari 2024 in werking treedt. Om uitvoering te geven aan de kaders die de gemeenteraden hebben vastgesteld voor de Regionale Energiestrategie in Midden-Holland (RES 1.0), moeten de colleges van de vijf gemeenten – zoals de Omgevingswet voorschrijft – het programma Zon op Veld als een omgevingsprogramma vaststellen. De bevoegdheid voor het vaststellen ligt hiermee bij het college van burgemeester en wethouders. Dit omgevingsprogramma heeft gevolgen voor de gemeente. Volgens de Gemeentewet dient de gemeenteraad daarom de gelegenheid te krijgen om zijn wensen en bedenkingen aan het college kenbaar te maken, waarna het college kan overgaan tot het nemen van een besluit. 1.5 Het programma Zon op Veld beschrijft een helder proces voor gemeente en initiatiefnemers. Dat proces zullen we doorlopen om als regio initiatieven zorgvuldig te kunnen beoordelen Bij het vaststellen van de RES 1.0 hebben de gemeenten ingestemd om in de regio Midden-Holland 0,435 TWh aan grootschalige hernieuwbare energie op te wekken en deze opgave als gezamenlijke, regionale opgave aan te pakken. Daarom wordt middels het programma Zon op Veld en bijbehorende documenten, ook de verdere uitvoering van de opgave gezamenlijk opgepakt.

Dit heeft geleid tot een regionaal gedragen document waarbij, middels participatie, alle stakeholders uitgebreid zijn betrokken. De vijf gemeenten stellen hetzelfde omgevingsprogramma vast. Hierdoor kunnen we duidelijkheid geven aan de markt en gezamenlijk de gewenste resultaten bereiken. Wensen en bedenkingen van de vijf gemeenteraden worden in de regio beoordeeld en zo veel als mogelijk in de definitieve omgevingsprogramma’s verwerkt. 1.6 Dit programma Zon op Veld is mede het resultaat van een uitgebreid participatietraject Na en zorgvuldige voorbereiding is in het voorjaar van 2023 een uitgebreid participatietraject doorlopen in de regio Midden-Holland. De resultaten uit dit participatietraject (A23.001848, A23.001847, A23.001846 en A23.001845) zijn in het programma Zon op Veld verwerkt. Uit de participatie is tevens gebleken dat er nauwelijks tot geen lokale wijzigingen zijn op het afwegingskader. Om die reden is het afwegingskader in dit programma de beoordelingskader die is aangekondigd in de voortgangsrapportage van 13 juli jl. 

Kanttekeningen

1.1 De eisen die worden gesteld aan de ontwikkeling van zon op veld – in het afwegingskader - zijn stuk voor stuk goed doordachte eisen die mede het gevolg zijn van een uitgebreid participatietraject. Als zou blijken dat projecten hierdoor niet van de grond kunnen komen, en we daardoor de regionale doelstelling niet zouden halen, zal in de regio gekeken worden naar de mogelijkheden van reservezoekgebieden zoals afgesproken in de RES 1.0. Ook zal dan een besluit genomen moeten worden over herijking van de RES 1.0. 1.2 Het opzetten van hernieuwbare zonne-energieprojecten kan mogelijk leiden tot discussies of weerstand onder de bewoners. Aangezien deze projecten de openbare ruimte beïnvloeden en dus impact hebben op bewoners, is het omgevingsprogramma zorgvuldig opgesteld met inachtneming van alle input van overheden, maatschappelijke partners en inwoners die hebben deelgenomen aan het participatietraject. Bovendien waarborgt het beleidskader Lokaal Eigendom dat omwonenden betrokken zijn bij dergelijke projecten, zodat zij er profijt van kunnen hebben.

pagina 3 van 7

onderwerp Vaststellen programma Zon op Veld

registratienummer R23.000136

1.3 De impact van het omgevingsprogramma om de hernieuwbare energie opwek te stimuleren is afhankelijk van de aanpak van netcongestie. De afgelopen jaren zijn in hoog tempo grootschalige zonnedaken gerealiseerd in de gemeente Zuidplas. Door deze snelle groei is de maximale capaciteit van het elektriciteitsnet voor terugleveren bereikt rond de 2e Tochtweg en omgeving in Nieuwerkerk aan den IJssel en Moordrecht. Stedin kondigde daarom op 14 februari 2023 congestie aan voor dit gebied bij de Autoriteit Consument en Markt (ACM) en start een onderzoek naar congestiemanagement. 1.4 Zuidplas houdt de regie In het programma Zon op Veld is zo veel als mogelijk rekening is gehouden met alle wensen van de verschillende overheden, maatschappelijke partners en inwoners die hebben deelgenomen aan het participatietraject. Door het opstellen van eigen beleid in de regio Midden-Holland houden we de regie over de locaties waar we de opwek van duurzame energie willen realiseren. Dit voorkomt dat een andere overheid (het nationaal programma RES of de provincie) het initiatief naar zich toe trekt en – zoals in de provincie Utrecht – bepaalt waar zonnevelden of windturbines gerealiseerd gaan worden.

1.5 Het adviesrecht en vergunningverlening blijft bij de gemeente Het programma Zon op Veld resulteert enkel in een advies van geprioriteerde (lokale) wenselijke projecten wat in samenwerking met de gemeentelijke organisatie wordt voorgelegd aan het college ter vaststelling. Daarna volgt het reguliere vergunningstraject. Beoogd effect De lokale ambitie is om in 2050 Energieneutraal te zijn en in 2030 0,097 TWh duurzame energie op te wekken. Met het programma Zon op Veld wordt een deel van de regionale opwek van 0,435 TWh aan duurzame energie opwek mogelijk gemaakt. Wettelijk kader Het Klimaatakkoord (D Cross-sectorale samenhang, D7 Regionale Energiestrategie (RES)) Nationale Klimaatwet “Teneinde deze doelstelling voor 2050 te bereiken streven Onze Ministers die het aangaat naar een reductie van de emissies van broeikasgassen van 55% ten opzichte van 1990 in 2030 en een volledige CO2-neutrale elektriciteitsproductie in 2050. Zij treffen daarnaast passende maatregelen opdat Nederland voldoet aan de reductieverplichtingen op grond van artikel 4, eerste lid, van de Europese klimaatwet en de ter uitwerking daarvan vastgestelde bindende EU-rechtshandelingen.” Artikel 2 lid 2. Omgevingswet Het programma Zon op Veld betreft een omgevingsprogramma onder de Omgevingswet. De bevoegdheid voor het vaststellen ligt bij het college. Dit omgevingsprogramma kan ingrijpende gevolgen hebben.

Daarover zegt de Gemeentewet in artikel 169 lid 4 dat de raad in dit geval in de gelegenheid gesteld moet worden zijn wensen en bedenkingen ter kennis te brengen van het college. Beleidskader RES 1.0 Beleidskader Lokaal Eigendom Beleidskader Participatie pagina 4 van 7

onderwerp Vaststellen programma Zon op Veld

registratienummer R23.000136

Middelenkader (financiën, ICT, HR) Nvt. Andere betrokken clusters Cluster Ruimtelijk Beleid, Gebiedsontwikkeling & Planeconomie, programma Middengebied, project subsidieaanvraag Restveengebied Communicatie/ participatie In de bijlage is een verslag toegevoegd van het participatietraject dat is doorlopen bij het opstellen van het programma zon op veld. Aanpak Planning: Nadat de raad een besluit heeft genomen, worden de wensen en bedenkingen van de vijf gemeenteraden in de regio beoordeeld en wordt een definitieve versie van het programma gemaakt. De colleges van de gemeenten stellen dit programma vast en informeren vervolgens de gemeenteraden over de manier waarop de wensen en bedenkingen zijn opgenomen in het programma. Daarna volgt de uitvoering van het programma en deze planning is opgenomen in het programmadocument in bijlage A23.0001864. Daarna volgt de uitvoering van het programma. Doorlooptijd: het programma Zon op Veld moet in maart 2024 worden vastgesteld door de colleges. Hierna zal uitvoering gegeven worden aan het programma. De verwachting is dat de vergunningen hiermee medio 2025 zijn afgegeven. Herijking: Naast inzet op Zon op Veld is ook inzet voor Zon op Dak noodzakelijk. Hiervoor wordt het Servicepunt Energietransitie Bedrijven-Midden Holland (SEB-MH) ingezet. De resultaten en vervolgstappen worden uiteengezet in de herijking RES 2.0.

De voorverkenning van de RES-herijking kan pas worden afgerond na de eerste opstellingsronde (volgens de huidige planning in Q2 2024), aangezien op dat moment pas beoordeeld kan worden wat de initiële resultaten zijn van het programma Zon op Veld. Inclusie De opgave Duurzaamheid raakt diverse (beleids)terreinen: beheer, wonen, onderwijs, armoedebeleid, vastgoed, economie, et cetera. Gemeente Zuidplas, ondernemers, maatschappelijke organisaties en inwoners moeten samen aan de slag met de energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en circulariteit. Communicatie, participatie en gedragsverandering zijn sleutelwoorden. Door het team Duurzaamheid te integreren in andere (beleids)terreinen, projecten en met andere vraagstukken die spelen in een dorp kan duurzaamheid fungeren als een vliegwiel voor een inclusievere samenleving. Bijlagen - A23.001864 – Programma Zon op Veld - A23.001865 – Overige bijlagen bij Programma zon op veld (ter informatie) - A23.001848 – Verslag participatietraject Zon op Veld - A23.001847 – Tabellen en grafieken participatie over opwekken zonne-energie - A23.001846 – Samenvatting van de gesprekken over zonne-energie - A23.001845 – Infographic participatietraject RES Midden-Holland

Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders,

pagina 5 van 7

onderwerp Vaststellen programma Zon op Veld

J.F. Weber, Burgemeester

registratienummer R23.000136

A.R. de Graaf gemeentesecretaris

pagina 6 van 7

onderwerp Vaststellen programma Zon op Veld

registratienummer R23.000136

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Zuidplas; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 5 december 2023; gelet op artikel 169 lid 4 van de Gemeentewet; besluit: De raad: 1. Stemt in met het advies om, met inachtneming van het onderstaande, geen wensen en bedenkingen uit te spreken.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 13/02/2024

De raad voornoemd, De griffier,

De voorzitter,

M.L. Engelsman

J.F. Weber

pagina 7 van 7