Rv Ontwikkelingen Regio MH en het onderzoek Bestuurlijk Regionaal Ecosysteem R23.000085

*R23.000085*

Raadsvoorstel

registratienummer

onderwerp ontwikkelingen Regio Midden-Holland en het onderzoek Bestuurlijk Regionaal

R23.000085

Ecosysteem raadsvergadering 21 november 2023

portefeuillehouder

behandelend ambtenaar

J.F. Weber

B. Noordijk

D.A. de Haas datum

bijlagen

Openbaar, besloten of geheim

6

Openbaar

Aan de raad van de gemeente Zuidplas Toelichting op de beslispunten Op 29 maart is door het Algemeen Bestuur (AB), de tafelvoorzitters en de regionale secretarissen gesproken over de uitvoerende capaciteit van de regionale samenwerking. Geconstateerd werd dat er onvoldoende capaciteit beschikbaar is om onze regionale projecten uit te voeren. Het recent verschenen onderzoek van Berenschot en de Rijksuniversiteit Groningen naar het Bestuurlijk Regionaal Ecosysteem (BRE) van Regio Midden-Holland onderbouwd deze constatering. Dit vergelijkende onderzoek richt zich op factoren die bijdragen aan het realiseren van publieke waarde in de regio. Het advies dat voortvloeit uit het rapport is om enerzijds te investeren in het richten van de samenwerking en anderzijds om ook te investeren in het inrichten van de samenwerking. Het Dagelijks Bestuur heeft vervolgens een brief gestuurd met een verzoek tot een zienswijze op het voornemen om de capaciteit uit te breiden en op het BRE-onderzoek. Beslispunten 1. Conform bijgevoegde brief (A23.001454) een zienswijze (U23.001909) in te dienen op de ontwikkelingen rondom de Regio Midden-Holland en het onderzoek Bestuurlijk Regionaal Ecosysteem Inhoud van het voorstel  Aanleiding De Regio Midden-Holland (RMH) is een afspiegeling van Nederland in het klein. Kenmerkend is onze diversiteit, ons polderlandschap en het feit dat alles nabij is.

Dat is de kracht van onze regio, hierdoor kunnen inwoners van de ene gemeente gebruik maken van voorzieningen in een andere gemeente. Werken aan eigen leefbaarheid versterkt de leefbaarheid van de gehele regio en andersom. Bepaalde uitdagingen en ontwikkelingen kennen geen gemeentegrenzen. Om hier kordaat mee aan de slag te gaan, werken wij samen. Een samenwerking die de afgelopen jaren in de lift zit en waarin men met wederzijds respect op zoek gaat naar het (algemeen) regionaal belang. Vanuit de gedachte hoe kunnen wij elkaar helpen om de leefbaarheid voor onze inwoners in de regio te verstevigen, is het positioneringsdocument ‘Midden-Holland: de regio midden in de Randstad’ opgesteld. In dit document zijn drie thema’s geformuleerd. Het zijn thema’s die een overstijgende visie en aanpak vereisen en kansen bieden voor nieuwe verbindingen in de regio Midden-Holland:  Thema Groeigebied;  Thema Bereikbaarheid;  Thema Economische vitaliteit.

pagina 1 van 6

onderwerp BRE onderzoek regio Midden-Holland en aanvullende capaciteit

registratienummer R23.000085

Aanvullend is ook een kernboodschap over ‘Levende bodem’ opgenomen in het positioneringsdocument. Om stappen te maken binnen deze thema’s hebben wij gezamenlijk regionale projecten opgesteld. Plannen zoals de uitbreiding van de A12, de HOV-Zuidplaspolder of de Bodegravenboog houden onze regio in beweging. Door samen te werken op het vlak van duurzaamheid werken wij aan een gezondere leefomgeving. Dit zijn slechts enkele voorbeelden van de regionale projecten. Op 29 maart is door het Algemeen Bestuur (AB), de tafelvoorzitters en de regionale secretarissen gesproken over de uitvoerende capaciteit van de regionale samenwerking. Geconstateerd werd dat er onvoldoende capaciteit beschikbaar is om onze regionale projecten uit te voeren. Vervolgens is op 5 juli door de tafelvoorzitters en het AB besloten dat deze regionale projecten van dusdanig belang zijn dat de wens is dat deze projecten tot uitvoering komen. Op 25 mei 2023 is het Bestuurlijk Regionaal Ecosysteem (BRE)-onderzoek van de RMH tijdens de raad-en-statenledenbijeenkomst gepresenteerd en besproken. Een belangrijk onderzoek dat ons als regio helpt om de volgende stap te maken in onze ontwikkeling naar een regio die van directe waarde is voor onze inwoners. Het onderzoek bevestigt dat het belangrijk is om stappen te maken in onze samenwerking.

De eerste stap is om te werken aan ons gezamenlijk verhaal – het Verhaal van MiddenHolland – hiermee richten wij onze samenwerking. Verder bevestigt het onderzoek de constateringen van het AB en de tafelvoorzitters de capaciteitsknelpunten. Op basis van de inhoudelijke opgaven, georganiseerde randvoorwaarden en het draagvlak voor samenwerking is het, volgens de onderzoekers, nú het moment (kantelpunt) om aanvullende capaciteit in te zetten om meer concrete resultaten te behalen. Het Dagelijks Bestuur heeft gevraagd aan de raad om een zienswijze in te dienen op dit voornemen én op het BRE-onderzoek. De belangrijkste uitkomsten van het onderzoek zijn: - De regio doet het goed op het gebied van ‘brede welvaart’1, ook in vergelijking met andere regio’s. - De (netwerk)samenwerking heeft de afgelopen jaren positieve resultaten behaald in het opstellen van gedeelde beleidsplannen en visies. Dit heeft tot meer onderling vertrouwen geleid en een samenwerking waarvoor de randvoorwaarde op orde zijn. Dit heet indirecte publieke waarde. - Door meer in te zetten op coördinatie, de uitvoering van onze regionale plannen, het monitoren van de uitkomsten en het bijsturen van de richting waar we op gaan is het mogelijk om nu door te pakken en nu directe publieke waarde te creëren.

- Gezien de vorige punten staat de samenwerking op een natuurlijk punt om verder te kijken naar hoe wij de regio beter kunnen benutten voor onze inwoners en te werken aan meer directe publieke waarde creatie. Om meer direct van waarde te kunnen zijn voor onze inwoners is het advies om te investeren in het richten en het inrichten van de samenwerking. Richten De samenwerking pakt nu veel verschillende projecten op. Effectiever is om de samenwerking op de langere termijn te richten en een stip op de horizon te plaatsen. Om tot deze stip te komen wordt aangeraden om samen een verhaal te schrijven dat in ieder geval een antwoord geeft op de vraag: 1 Het begrip ‘brede welvaart’ wordt door meerdere partijen anders vertaalt. De kern is dat het een andere methode

is om welvaart uit te drukken dan dat dit normaal gedaan wordt via het bruto binnenlands product (bbp). pagina 2 van 6

onderwerp BRE onderzoek regio Midden-Holland en aanvullende capaciteit

registratienummer R23.000085

Waarom werken wij samen en hoe verhouden wij zich tot andere samenwerkingsverbanden? Met dit ‘Verhaal van Midden-Holland’ heeft de regio een sterker vertrekpunt voor bijv. het aanvragen van een Regiodeal2 of te komen tot een regionale investeringsagenda. Het ‘Verhaal van MiddenHolland’ wordt op dit moment geschreven en voorgelegd aan externe maatschappelijke partners, zodra deze ronde in de samenleving is voltooid wordt een conceptversie aan de gemeenteraden voorgelegd. Inrichten Een uitkomst van het rapport is dat het de regio minder goed lukt om beleid en plannen om te zetten naar directe publieke waarde creatie. Kortom, er is ruimte voor verbetering in de kracht om plannen om te zetten naar direct zichtbare effecten voor onze inwoners. De beschikbare capaciteit voor de regio bestaat, conform het netwerksamenwerkingsmodel, nu uit ambtenaren van de vijf gemeenten die regionale werkzaamheden uitvoeren als onderdeel van hun normale takenpakket. Deze constructie knelt op dit moment bij de uitvoering van de jaarplannen waarbij deze niet uitgevoerd kunnen worden met de huidige toebedeelde capaciteit. Berenschot en de Rijksuniversiteit Groningen beredeneren daarnaast dat aanvullende capaciteit in zijn algemeenheid kan zorgen voor meer realisatiekracht en van toegevoegde waarde is voor de verdere doorontwikkeling van de regio.

Een inventarisatie is gemaakt van waar kansen en bedreigingen liggen wat betreft de uitvoering van de regionale projecten (bijlage A23.001455).  Argumenten 1.1 Het indienen van een zienswijze biedt de raad tussentijds de mogelijkheid om te sturen op ontwikkelingen in de Regio Midden-Holland. De regionale projecten waar de Regio Midden-Holland zich hard voor maakt sluiten aan bij de doelstellingen van de gemeente Zuidplas. Het niet aanpakken van de knelpunten raakt de regio en in het verlengde de gemeente in het niet kunnen behalen van haar doelstellingen. 1.2 Op dit moment heeft de regio veel subsidiegelden om uit te geven aan projecten. Het niet tijdig uitvoeren van de projecten kan betekenen dat deze subsidiegelden teruggestort dienen te worden en dat sommige wettelijke taken uitgevoerd moeten gaan worden met lokaal geld.  Kanttekeningen 1.1 De gemeente Bodegraven-Reeuwijk heeft aangegeven geen op dit moment extra middelen te kunnen reserveren voor Regio Midden-Holland. Om de constructieve samenwerking door te zetten, kijkt zij naar mogelijkheden om (incidenteel) capaciteit ter beschikking te stellen. Desalniettemin hechten het DB en de tafelvoorzitters waarde aan het nu nemen van de volgende stap in de ontwikkeling naar een samenwerking die meer van direct (publiek) belang is voor onze inwoners. 1.2 Het is een tijdelijke oplossing.

Het verder richten en inrichten van de organisatie vraagt een lange termijn inzet om succesvol te zijn. Lobbytrajecten voor subsidies of projecten zoals het HOV-station Zuidplaspolder vragen een lange adem om succesvol te zijn. Tijdelijke uitbreiding van capaciteit voorziet daarmee niet in de behoefte om dergelijk grote projecten af te kunnen ronden. Beoogd effect 2 Kabinet Rutte IV heeft 900 miljoen beschikbaar gesteld voor nieuwe Regio Deals. In deze deals werken de Rijksoverheid en een regio samen om de kwaliteit van leven, wonen en werken van inwoners en ondernemers te verhogen.

pagina 3 van 6

onderwerp BRE onderzoek regio Midden-Holland en aanvullende capaciteit

registratienummer R23.000085

De gemeenteraad in de gelegenheid stellen een zienswijze of reactie in te dienen op de geconstateerde knelpunten en de uitkomsten van het BRE-onderzoek. Wettelijk kader Artikel 34 en 35 van de Wet op gemeenschappelijke regelingen. Beleidskader Artikel 24 van de gemeenschappelijke regeling van de Regio Midden-Holland. Financiën Voor het lopende begrotingsjaar 2023 betekent dit dat de gevraagde capaciteit voor o.a. uitvoering van de jaarplannen gedekt kan worden binnen de lopende begroting. Het voorstel voor 2024 volgt eind 2023. Communicatie / participatie Voor ‘Het Verhaal van Midden-Holland’ wordt een participatietraject met maatschappelijke partners opgesteld. Aanpak De brief vanuit het Dagelijks Bestuur benoemt het verder richten en inrichten van de samenwerking. Voor het richten van de samenwerking wordt gewerkt aan ‘Het Verhaal van Midden-Holland’ en voor het inrichten wordt om aanvullende capaciteit gevraagd. Voor het lopende begrotingsjaar 2023 betekent dit dat de gevraagde capaciteit voor o.a. uitvoering van de jaarplannen gedekt kan worden binnen de lopende begroting. Eind 2023 ontvangen de raden een voorstel voor een incidentele begrotingswijziging voor het jaar 2024. Rond dezelfde tijd zal naar verwachting een concept van ‘Het Verhaal van Midden-Holland’ aan de gemeenteraden worden voorgelegd.

Inclusie De Lokale Inclusie Agenda is een levend document waarin de stappen worden vastgelegd waarmee de gemeente de komende jaren toe wil werken naar een inclusieve gemeente. Een gemeente waar iedereen van iedere genderidentiteit, cultureleidentiteit, seksuele geaardheid, geloof, andere levensovertuigingen, leeftijd, personen met een beperking of een handicap of sociaaleconomische status in mee kan doen. Bepaalde projecten die hieraan bij dragen kan de gemeente Zuidplas niet alleen oppakken of staat het sterker om samen op te trekken met andere overheden. De Regio MiddenHolland is daarvoor ons primaire samenwerkingsverband. Samen met onze buurgemeenten (Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard en Waddinxveen) werken wij aan het op pijl houden en het verder verbeteren van de leefbaarheid voor iedereen in onze regio.

pagina 4 van 6

onderwerp BRE onderzoek regio Midden-Holland en aanvullende capaciteit

registratienummer R23.000085

Bijlagen 1. Concept zienswijze (U23.001909) 2. Brief DB ‘BRE onderzoek regio Midden-Holland en aanvullende capaciteit’ (A23.001454) 3. Bijlage 1 ‘Voorbeelden van kansen die in het geding zijn en bedreigingen’ (A23.001455) 3. Bijlage 2 begroting ‘BRE onderzoek regio Midden-Holland en aanvullend capaciteit’ (A23.001055) 4. BRE Onderzoek (A23.000538) 5. Reactiebrief concept begroting 2024-2027 (U23.000899)

Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders,

J.F. Weber, Burgemeester

A.R. de Graaf gemeentesecretaris

pagina 5 van 6

onderwerp BRE onderzoek regio Midden-Holland en aanvullende capaciteit

registratienummer R23.000085

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Zuidplas; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 26 september 2023; gelet op artikel 24 van de gemeenschappelijke regeling van de Regio Midden-Holland; besluit: 1.

Conform bijgevoegde brief (A23.001454) een zienswijze (U23.001909) in te dienen op de ontwikkelingen rondom de Regio Midden-Holland en het onderzoek Bestuurlijk Regionaal Ecosysteem

Aldus besloten in de openbare vergadering van

De raad voornoemd, De griffier,

De voorzitter,

M.L. Engelsman

J.F. Weber

pagina 6 van 6