Rv Intrekken Duurzaamheidslening R23.000109

*R23.000109*

Raadsvoorstel

registratienummer

onderwerp

R23.000109

Intrekken Duurzaamheidslening portefeuillehouder

behandelend ambtenaar

W. Zijlstra

H. Hemmes

datum

bijlagen

Openbaar, besloten of geheim

7 november 2023

2

Openbaar

raadsvergadering 12 december 2023

Aan de raad van de gemeente Zuidplas Toelichting op de beslispunten Vanuit het Coalitieakkoord, het Collegeprogramma en het Programmaplan Duurzaamheid (in wording), worden doelen en inspanningen afgewogen. Zo is gekeken naar de doelmatigheid van de duurzaamheidsleningen. Het blijkt dat het doel in het coalitieakkoord al binnen bereik komt. Dat is mede gelukt omdat het Warmtefonds landelijk een vergelijkbare lening aanbiedt. De inwoners van Zuidplas weten het Warmtefonds goed te vinden en omdat deze vergelijkbare lening er is, is het niet langer nodig om als gemeente zelf duurzaamheidsleningen te verstrekken. De raad heeft besloten dat de Verordening Duurzaamheidslening loopt tot 1-1-2024. Indien besloten wordt tot intrekken is het niet meer noodzakelijk om deze te verlengen. Beslispunten 1. In te stemmen met het intrekken van de verordening Duurzaamheidslening bewoners en Stimuleringslening duurzaamheid Zuidplas per 1-1-2024.

Inhoud van het voorstel  Aanleiding Afgelopen maanden is in beeld gebracht wat er voor nodig is om de duurzaamheidsambities te realiseren en welke nieuwe taken de gemeente heeft gekregen op basis van het landelijk klimaatbeleid. Voor het uitvoeren van de taken uit het Klimaatakkoord heeft de gemeente middelen ontvangen van het Rijk. In deze verkenning zijn ook de duurzaamheidsleningen tegen het licht gehouden In de verordening van de duurzaamheidslening staat dat het college van BenW aanvragen voor leningen afwijst als ze na 1-1-2024 worden ingediend. Dit vraagt om een raadsbesluit vóór eind 2023 ingeval van een verlenging van de bestaande regeling. Verder is nagedacht over hoe om te gaan met de ingediende motie ‘Stimuleren duurzaamheid’. In dit raadsvoorstel zetten we uiteen dat uitvoering is gegeven aan de verzoeken uit de motie, door het Warmtefonds en de SPUK-regeling. Daarmee beschouwen wij de motie als afgedaan.

pagina 1 van 7

onderwerp Duurzaamheidslening

registratienummer R23.000109

 Argumenten 1.1 Er bestaat een waardig alternatief, dat in de tijd door steeds meer bewoners van Zuidplas wordt gevonden. Het doel van de duurzaamheidsleningen is om tegen een zeer laag rentetarief (1,6%) het investeren in energiebesparing en duurzame opwekking van energie te ondersteunen. De lening werkt goed en de lening vult andere instrumenten (energieloket, energiecoaches, subsidies) goed aan. Het Warmtefonds is opgericht in 2013 in opdracht van de Rijksoverheid, en werkt samen met commerciële kredietverstrekkers. Het Warmtefonds is sindsdien gegroeid in populariteit en breedte. Het Warmtefonds biedt nu met haar energiebespaarlening in grote lijnen dezelfde lening als de duurzaamheidslening van de gemeente Zuidplas. In Zuidplas zijn door het Warmtefonds tot nu toe al 155 leningen verstrekt aan inwoners voor bijna € 2 mln. euro. Naar verwachting zijn eind dit jaar 350 duurzaamheidsleningen verstrekt voor ruim € 2 mln. euro. Het doel van het collegeakkoord t.a.v. de duurzaamheidsleningen luidt: “In 2026 hebben minimaal 500 huishoudens een duurzaamheidslening afgesloten”. De beide leningen bij elkaar genomen, brengen het collegedoel al eind 2023 binnen bereik. Sinds 1 november 2022 verstrekt het Warmtefonds voor aanvragers met een verzamelinkomen tot € 60.000,- een energiebespaarlening met 0%-rente.

Het verzamelinkomen is het totaal van het jaarinkomen uit de drie 'boxen' van de Belastingdienst. Hiermee steekt de energiebespaarlening voor de lagere inkomensgroepen zeer gunstig af. In juni waren er in Zuidplas drie 0%-leningen verstrekt en eind september tien. De duurzaamheidslening kent een lagere rente (1,6%) dan de energiebespaarlening van het Warmtefonds (4,6%). Voor de aanvragers met een verzamelinkomen boven de € 60.000,- heeft de duurzaamheidslening door dit renteverschil nog wel toegevoegde waarde. Sinds kort kunnen ook VVE’s terecht bij het Warmtefonds, waardoor het nog meer op de duurzaamheidslening lijkt. Uit deze vergelijking zien we dat de energiebespaarlening van het Warmtefonds hetzelfde doel dient, het werkt in grote lijnen hetzelfde en vooral voor aanvragers met een lager inkomen biedt het een duidelijk voordeel. Als inwoners de lening bij het Warmtefonds krijgen, dan maakt dat de duurzaamheidslening van Zuidplas minder doelmatig en doeltreffend tot zelfs overbodig. 1.2 Het verstrekken van leningen is geen kerntaak van de gemeente. Investeren in duurzaamheid is een eigen verantwoordelijkheid van mensen en organisaties in de samenleving. Het verstrekken van duurzaamheidsleningen valt niet onder de taken die (wettelijk) verplicht zijn. Op de gemeente rust niet meer een morele of andere plicht nu dit type leningen ook door het Warmtefonds worden verstrekt.

Vanuit het klimaatakkoord heeft de gemeente de taak om in te zetten op communicatie. De gemeente Zuidplas wijst haar inwoners op het brede aanbod voor financiering waaronder leningen, subsidies en verduurzamingshypotheken. In de nabije toekomst zal de gebouwgebonden financiering van investeringen in duurzaamheid zijn intrede doen, waarmee het aanbod nog breder wordt. Tenslotte verwachten we dat per 1 december 2023 de SPUK-regeling start in Zuidplas waarmee vooral de lagere inkomensgroep nog meer financieel wordt ondersteund bij verduurzamen. Dit aanbod aan maatregelen verdient en krijgt een goede promotie. pagina 2 van 7

onderwerp Duurzaamheidslening

registratienummer R23.000109

1.3 Door te stoppen kunnen de middelen voor andere doelen worden ingezet. De uitvoeringskosten beslaan in totaal bijna € 50.000,- per jaar. Indien de verordening wordt ingetrokken en er wordt gestopt met het verstrekken van leningen kan begin 2024 circa € 1 mln. teruggeboekt worden (zie hieronder bij financiën). De vrijkomende capaciteit en middelen kunnen voor andere taken worden ingezet. We gaan in onze communicatie naar bewoners en VVE’s gerichter communiceren over de energiebespaarlening van het Warmtefonds.  Kanttekeningen 1.1 De raad wilde de duurzaamheidsleningen verruimen. Op 8 november 2022 nam de raad de motie ‘Stimuleren duurzaamheid’ aan, waarin de raad het college oproept om de duurzaamheidslening te verruimen en een subsidiefonds in te stellen. Met het intrekken van de verordening wordt de duurzaamheidslening niet verruimd zoals gevraagd in de motie. In de verkenning zien we dat al is voorzien in de gevraagde verruiming, namelijk door het Warmtefonds. De bovengrens van de duurzaamheidslening is € 15.000,-. Bij de energiebespaarlening van het Warmtefonds is het maximumbedrag € 27.000,- voor normale woningen. Voor helemaal energiezuinig maken of zelfs energieneutraal (nul-op-de-meter) is het maximum € 65.000,-.

Kijken we naar de belangrijke overweging achter de motie “dat voor lage inkomens verduurzamen moeilijker is geworden”, dan zien we dat sinds 1 november 2022 bij het Warmtefonds voor deze doelgroep de 0%-energiebespaarlening openstaat. Die is bedoeld voor aanvragers met een verzamelinkomen tot € 60.000,- bruto. Door het Warmtefonds is daarmee in feite uitvoering gegeven aan de motie. In dezelfde motie verzocht de raad tot “Het instellen van een subsidiefonds om isoleren van huizen te stimuleren, dat met name gericht is op lagere inkomens en huizen met lagere energielabels.” Inmiddels is er een SPUK-regeling vanuit het Nationaal Isolatie Programma. Zodra de SPUK-gelden er zijn, start de gemeente met het verstrekken van subsidie aan eigenaren van grondgebonden woningen met label D, E, F en G, voornamelijk gericht op lagere inkomens. Hiermee beantwoordt de SPUK-regeling aan het tweede deel van het hiervoor genoemde verzoek van de raad en wordt door de SPUK-regeling in feite uitvoering gegeven aan de motie. 1.2 De duurzaamheidslening kan nu niet meer als aanvullende lening worden gebruikt. De duurzaamheidslening kan als een aanvulling worden ingezet op de energiebespaarlening van het Warmtefonds.

Door bijvoorbeeld nog wel een lening te verstrekken voor technieken die niet gedekt worden onder de energiebespaarlening van het Warmtefonds of in persoonlijke situaties die buiten de boot vallen. O.a. de gemeente Bodegraven en Den Haag werken op deze manier. De toevoegde waarde van deze optie blijkt in de praktijk echter zeer klein, want uit navraag blijkt dat het gaat om maar enkele leningen per jaar, die nog wel uitvoeringscapaciteit vragen. 1.3 Hogere inkomens zijn mogelijk wat slechter af. Inwoners met een verzamelinkomen boven de 60 duizend euro betalen bij het Warmtefonds een hogere rente (4,6%) dan bij SVn (1,6%). Dit is de rentestand per oktober 2023, mogelijk dat de rente bij beide naar boven wordt bijgesteld, maar ook dan zal er waarschijnlijk een vergelijkbaar verschil blijven. Bij het Warmtefonds betalen de hogere inkomens mee aan de groep lage inkomens die geen rente hoeven te betalen. De toegevoegde waarde van de lening voor bewoners met hogere inkomens is ook kleiner is dan voor lagere inkomens, omdat er vanuit mag worden gegaan dat de eerste groep doorgaans meer eigen middelen heeft. pagina 3 van 7

onderwerp Duurzaamheidslening

registratienummer R23.000109

1.4 Geen lening meer voor groene daken, voor andere innovatieve maatregelen en drie specifieke doelgroepen. In 2019 werd de verordening voor duurzaamheidsleningen uitgebreid met groene daken en ‘andere innovatieve maatregelen die bijdragen aan één van de onderstaande beleidsdoelen’. Dit laatste ging over infraroodpanelen. Er zijn in de afgelopen jaren geen leningen verstrekt voor groene daken en innovatieve maatregelen. De duurzaamheidslening richt zich naast bewoners ook op andere partijen, zoals; VVE’s, particuliere verhuurders, energiecoöperaties en schoolbesturen. Deze doelgroepen vallen niet onder het bereik van de energiebespaarlening van het Warmtefonds, met uitzondering van VVE’s. Maar vanuit deze doelgroepen (incl. de VVE’s) is nauwelijks gebruik gemaakt van de duurzaamheidslening, waardoor intrekking van de verordening geen verschil zal maken. Beoogd effect De ambitie van de gemeente Zuidplas is om in 2050 energieneutraal en aardgasvrij te zijn. Het intrekken van de verordening en het stoppen met het verstrekken van de duurzaamheidsleningen zal naar verwachting geen effect hebben op het behalen van de ambitie omdat er een waardig alternatief voorhanden is. In onze communicatie naar inwoners kunnen we gerichter de aandacht vestigen op het Warmtefonds. Wettelijk kader Nationale Klimaatwet en klimaatakkoord.

Artikel 147 lid 1 van de Gemeentewet: bevoegdheid gemeenteraad om verordeningen vast te stellen. Artikel 149 van de Gemeentewet: de raad maakt de verordeningen die hij in het belang van de gemeente nodig oordeelt. Beleidskader De "Verordening Duurzaamheidslening bewoners en Stimuleringslening duurzaamheid gemeente Zuidplas” is vastgesteld in 2017. In maart 2019 is de verordening gewijzigd om meer ruimte te geven aan innovatieve duurzame maatregelen en in 2022 is de looptijd verlengd van 1-1-2022 tot 1-1-2024. De huidige tekst van de verordening is te lezen op overheid.nl Conform artikel 3 van de verordening stelt de raad van de gemeente Zuidplas jaarlijks het budget vast dat beschikbaar is voor het toewijzen van duurzaamheidsleningen bewoners en stimuleringsleningen duurzaamheid. Dit is gebeurd via twee raadsbesluiten in 2017 en 2019 (zie hieronder). Nieuwe financiële besluiten vragen instemming van de raad. Financiën Zuidplas heeft bij elkaar € 3.250.000 gestort bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn). Dit was € 750.000 in 2017 (raadsbesluit 31 januari 2017) en € 2.500.000 in 2019 (raadsbesluit 17 september 2019, R19.000084). Bij stoppen met het verstrekken van de duurzaamheidslening duurt het vijftien jaar voordat al het geld terug kan vloeien en blijft er geld nodig voor het beheer van de leningen. Begin 2024 kan circa € 1,1 à € 1,2 mln.

worden teruggeboekt, namelijk het huidige saldo minus een nog benodigde 4 tot 5 ton in de tweede helft van dit jaar. In de loop van de jaren vloeit gelijkmatig het bedrag van de uitstaande leningen van naar verwachting € 2 mln. terug met rente. Het beheer door de SVn kost € 3.000,- per jaar (gemeente tot 50.000 inwoners) met daarop een variabel bedrag van 0,5% per jaar over de geaggregeerde uitstaande bedragen voor rekening van Zuidplas, oftewel circa € 8.000 per jaar. Dit beheer blijft nodig tot de laatste lening is terugbetaald. pagina 4 van 7

onderwerp Duurzaamheidslening

registratienummer R23.000109

Bij niet-stoppen zijn er twee opties: Bij ongewijzigd beleid, dat is doorgaan op de huidige voet en de verordening verlengen met een paar jaar, is naar schatting in totaal € 3 mln. als gestort bedrag op de rekening nodig. De regeling blijft dan als een revolverend fonds in stand. Daarmee kan eventueel een bedrag van minder dan € 0,25 mln. teruggeboekt worden. Bij verruimen van beleid (verhogen van € 15.000 naar € 25.000 per lening), waar de raad om heeft gevraagd, zijn per jaar hogere leningbedragen te verwachten. De kosten van verruimen ramen we op € 0,1 tot € 0,3 mln. per jaar aan extra te verstrekken bedragen. Dan kan geen geld worden teruggeboekt en kan er binnen een jaar of twee een situatie komen dat er geen nieuwe leningen verstrekt worden, tenzij het fonds wordt verhoogd. We gaan in deze ramingen uit van een min of meer ongewijzigd profiel en aantal verstrekte leningen, maar in de tijd veranderen die ongetwijfeld. Impact keuzes op begroting De duurzaamheidsleningen zijn verwerkt op de balans van de gemeente, onder de Financiële vaste activa/langlopende geldleningen. Het stopzetten van de leningen per 1-1-2024 leidt naar verwachting tot een eenmalige terugboeking van circa € 1,1 à € 1,2 mln. begin 2024 op onze rekening en kleinere bedragen in de 15 jaar erna (terugbetalingen).

Deze uitkering heeft geen effecten voor de exploitatiebegroting, omdat dit via de balans loopt. Het heeft wel effecten op de liquide middelen van de gemeente. In de paragraaf financiering van de Begroting 2024 is aangegeven dat de gemeente in 2024 nieuwe leningen moet afsluiten voor het financieringstekort. Een meevaller in de liquide middelen van circa € 1,1 à € 1,2 mln. geeft een voordeel doordat een nieuwe lening nog even uitgesteld kan worden, en dat de toekomstige rentelasten lager worden. Het alternatief van het verhogen van de totale pot betekent dat er extra geldmiddelen geleend moeten worden. Communicatie / participatie In onze communicatie willen we nadrukkelijk(er) het Warmtefonds onder de aandacht brengen. Het is allereerst wenselijk om bewoners die overwegen om een duurzaamheidslening aan te vragen te wijzen op de mogelijkheden die het Warmtefonds biedt en ze erop te wijzen dat nog tot 1-1-2024 aanvragen kunnen worden gedaan. Dat kan via een bericht in de nieuwsbrief, met een flyer, met een tekst op de website en natuurlijk per e-mail en telefoon als bewoners vragen hebben. Het Warmtefonds kan en wil de gemeente ondersteunen met communicatiemateriaal. Verder communiceert de gemeente actief over het steeds breder wordende aanbod aan financieringsmogelijkheden – waaronder het Warmtefonds - naar bewoners, VVE’s en andere organisaties.

De verhoogde communicatie-inspanningen rondom de aardgasvrije wijken en het SPUK bieden daar de momenten en de kanalen voor. Tenslotte willen we via ons netwerk van o.a. energiecoaches, energiefixers en energieloket actief informeren over de energiebespaarlening van het Warmtefonds. Energiegarant informeert en adviseert VvE’s over alle mogelijke financieringsmogelijkheden, waaronder ook weer de energiebespaarlening van het Warmtefonds. Aanpak Met de SVn is een deelnemersovereenkomst afgesloten, deze vraagt om herziening na het besluit van de raad. Voor terugstorten van geld volstaat een verzoek per e-mail aan SVn.

pagina 5 van 7

onderwerp Duurzaamheidslening

registratienummer R23.000109

Inclusie Iedere bewoner van Zuidplas kan meedoen aan de energietransitie doordat er een steeds ruimer aanbod aan financieringsmogelijkheden beschikbaar is, van leningen en subsidies tot speciale hypotheken. De renteloze energiebesparingslening voor lagere inkomens van het Warmtefonds draagt hier specifiek aan bij. Bijlagen 1 Verordening Duurzaamheidslening bewoners en Stimuleringslening duurzaamheid gemeente Zuidplas uit 2017 (gewijzigd in 2019 en 2022) 2 Motie M 303 Stimuleren Duurzaamheid uit 2022

Corsanummer A23.001701

Corsanummer Z22.002382

Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders,

J.F. Weber, Burgemeester

A.R. de Graaf gemeentesecretaris

pagina 6 van 7

onderwerp Duurzaamheidslening

registratienummer R23.000109

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Zuidplas; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 7 november 2023; gelet op artikel 149 Gemeentewet; besluit:

1. In te stemmen met het intrekken van de verordening Duurzaamheidslening bewoners en Stimuleringslening duurzaamheid Zuidplas per 1-1-2024.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 12 december 2023

De raad voornoemd, De griffier,

De voorzitter,

M.L. Engelsman

J.F. Weber

pagina 7 van 7