Rv Integrale visie sociaal-maatschappelijk domein 2025 R25.000060

*R25.000060*

Raadsvoorstel

registratienummer

onderwerp

R25.000060

Integrale visie sociaal-maatschappelijk domein 2025 portefeuillehouder

behandelend ambtenaar

F. Klovert

L.H. Genee

datum

bijlagen

Openbaar, besloten of geheim

24-05-2025

7

Openbaar

raadsvergadering 16/09/2025

Aan de raad van de gemeente Zuidplas Toelichting op de beslispunten Op 4 december 2024 heeft de gemeenteraad de startnotitie voor de integrale visie sociaalmaatschappelijk domein vastgesteld, waarmee de totstandkoming van de integrale visie aanving. De integrale visie geeft richting aan het gemeentelijk sociaal-maatschappelijk beleid en vormt een overkoepelend raamwerk voor een kansrijk, gezond en veilig leven voor alle inwoners. Het document legt een stevige basis om samenhang aan te brengen in bestaand beleid, en nieuwe ambities op een inclusieve en samenwerkende manier te realiseren. Daarmee wordt een belangrijke stap gezet naar een toekomstbestendig sociaal-maatschappelijk domein. Beslispunten 1. De integrale visie sociaal-maatschappelijk domein 2025 vast te stellen.

Inhoud van het voorstel Aanleiding De integrale visie op het sociaal-maatschappelijk domein is tot stand gekomen omdat de gemeente Zuidplas zich bewust is van de groeiende uitdagingen, zoals de bevolkingsgroei, vergrijzing, de ontwikkeling van een nieuw dorp en de toenemende druk op de zorg en financiële middelen. Er is behoefte aan één overkoepelende en samenhangende visie die richting geeft aan het versterken van de sociale basis, het stimuleren van de eigen kracht van inwoners en het doelgericht organiseren van ondersteuning. In de startnotitie van december 2024 heeft de gemeenteraad daarvoor het formele startsein gegeven. Vervolgens is in een intensief participatietraject met inwoners, maatschappelijke partners en de Adviesraad Sociaal Domein opgehaald wat werkt, wat beter kan en wat nodig is. Samen met lokaal beleid zijn dit de bouwstenen geweest voor de integrale visie die nu voorligt, waarmee Zuidplas bouwt aan een inclusieve, toekomstbestendige en veerkrachtige samenleving. Argumenten 1.1 De visie biedt een integrale kapstok voor toekomstige keuzes en investeringen. De integrale visie schetst een samenhangend beeld van het sociaal-maatschappelijk domein en legt een stevig fundament onder toekomstige keuzes en investeringen.

Zo ontstaat een solide basis voor beleid dat gericht is op een inclusieve, gezonde en veerkrachtige samenleving waarin alle inwoners mee kunnen doen. pagina 1 van 6

onderwerp Integrale visie sociaal-maatschappelijk domein 2025

registratienummer R25.000060

1.2 De visie sluit aan bij de maatschappelijke opgaven van de gemeente. De visie adresseert de vijf kernopgaven van het sociaal-maatschappelijk domein: versterken van eigen kracht, een sterke sociale basis, toegankelijke ondersteuning, slim maatwerk en integrale samenwerking. Daarmee sluit de visie nauw aan bij de behoeften en uitdagingen van inwoners, maatschappelijke partners en professionals. 1.3 De visie benoemt de organisatie opgaven voor een goede uitvoering. In de visie zijn ook de organisatie opgaven opgenomen, zoals een beweging naar de voorkant, impactgedreven werken, ketensamenwerking en inclusie. Hiermee biedt de visie een eerste stap richting uitvoering zonder het abstractieniveau los te laten van een visie, zodat de organisatie helderheid heeft over wat nodig is om de visie waar te maken. 1.4 De visie bestendigt een effectieve keten van zorg. De visie geeft richting aan het versterken en duurzaam in stand houden van een effectieve keten van zorg. Zo wordt geborgd dat inwoners op het juiste moment de juiste ondersteuning krijgen. Met de nadruk op het in stand houden van de gehele keten van zorg wordt geïllustreerd dat bezuinigingen aan de voorkant risico’s met zich meebrengen: het kan leiden tot hogere kosten in de toekomst doordat problemen escaleren en zwaardere vormen van ondersteuning nodig zijn.

1.5 De visie zorgt voor een nauwe verbinding tussen het sociaal en maatschappelijk domein. De visie maakt zichtbaar hoe het sociaal en maatschappelijk domein elkaar versterken, waardoor problemen sneller gesignaleerd worden en beter kan worden ingespeeld op de leefwereld van inwoners. Deze nauwe verbinding laat zien dat maatschappelijke voorzieningen bijdragen aan leefbaarheid en gemeenschapszin, terwijl sociaal beleid inspeelt op hulp en ondersteuning. Zo bouwen we aan een veerkrachtige en zorgzame samenleving. 1.6 De visie verbindt het sociaal-maatschappelijk domein met andere domeinen. De visie zorgt voor verbinding tussen sociaal-maatschappelijk beleid en opgaven op het gebied van wonen, werken en leefomgeving. Vooral bij de ontwikkeling van het nieuwe dorp Cortelande is dit essentieel voor een samenhangende en toekomstbestendige inrichting van de gemeente. Door integraal te kijken naar de behoeften van zowel nieuwe als bestaande inwoners wordt voorkomen dat investeringen versnipperd raken en kan er beter worden aangesloten bij de veranderende vraag van de samenleving. 1.7 De visie is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met inwoners en maatschappelijke partners. De visie is ontwikkeld in een intensief participatietraject waarin de inbreng van inwoners, maatschappelijke partners en de Adviesraad Sociaal Domein is meegenomen.

De opgehaalde inzichten hebben bijgedragen aan de inhoud van de visie, zoals de nadruk op inclusie en toegankelijkheid, het belang van preventie en de meerwaarde van het sociale netwerk en verenigingen op de bevordering van gezondheid en welzijn. 1.8 De visie vormt het formele kader en voldoet aan de wettelijke verplichting. De integrale visie vervangt het huidige beleidskader dat eind 2024 is afgelopen en vormt daarmee het formele kader voor het sociaal beleid van Zuidplas. Met het opstellen van deze visie voldoet de gemeente bovendien aan de wettelijke verplichting om integraal en samenhangend beleid te voeren, zoals vastgelegd in de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet. Dit biedt richting en samenhang in een tijd van groeiende druk op het sociaal domein en borgt dat het beleid toekomstbestendig tot stand komt. Kanttekeningen 1.1. In tijden van financiële druk is het moeilijk om keuzes te maken voor toekomstige investeringen.

pagina 2 van 6

onderwerp Integrale visie sociaal-maatschappelijk domein 2025

registratienummer R25.000060

Hoewel de visie een integrale kapstok biedt, blijven de financiële kaders medebepalend voor wat er uiteindelijk kan worden uitgevoerd. De druk op het sociaal-maatschappelijk domein neemt toe, terwijl middelen uit het Rijk afnemen en de kosten voor zorg en ondersteuning stijgen. Juist daarom is het belangrijk om een visie als kapstok te hebben, zodat beschikbare middelen doelgericht en slim kunnen worden ingezet en keuzes in samenhang gemaakt worden. 1.7. Participatie kan verwachtingen wekken die niet altijd waargemaakt kunnen worden. Participatieprocessen kunnen leiden tot verwachtingen bij inwoners en partners, terwijl niet alle wensen altijd uitvoerbaar zijn. De visie biedt richting en geeft tegelijk aan dat keuzes gemaakt moeten worden binnen de mogelijkheden. De participatie heeft daarbij bijgedragen aan een breed gedragen en realistische visie. 1.8. Het vervangen van het beleidsplan door een visie betekent een meer abstract kader. Hoewel het beleidsplan met deze visie wordt vervangen, is de visie primair gericht op het uiteenzetten van een overkoepelend beeld en biedt het nog geen concrete uitvoeringsmaatregelen of interventies. Door als startpunt eerst een duidelijke visie te formuleren kan straks systematisch werk gemaakt worden van de veranderopgave in de vorm van uitvoeringsprogramma’s, wat voorkomt dat inspanningen en interventies onsamenhangend plaatsvinden.

Beoogd effect Een samenleving waarin iedereen kansrijk, gezond en veilig kan opgroeien en leven, met passende ondersteuning en toegankelijke voorzieningen die bijdragen aan zelfredzaamheid, participatie, inclusie en leefbaarheid. Wettelijk kader Artikel 147 Gemeentewet. Beleidskader Deze visie is een vervanging van het Beleidskader Sociaal Domein (2020 – 2024) en dient als overkoepelend raamwerk van diverse deelvisies in het maatschappelijk domein: de Visie maatschappelijke voorzieningen (2025-2040), de Cultuurvisie (2025), de Visie op Onderwijs (2023), en de Sport- en accommodatievisie (2020 – 2030). De visie is opgesteld in samenhang met en beïnvloed door diverse lokale, regionale en landelijke beleidsdocumenten. Deze documenten zijn integraal benaderd en vormen samen met het participatietraject het fundament voor de keuzes en ambities in deze visie. Een uitgebreide uitwerking van deze samenhang en invloed is opgenomen in bijlagen 5 tot en met 7 van de integrale visie zelf. De belangrijkste documenten waarop deze visie is gebaseerd, zijn: Lokaal beleid: • Actieplan 'Op weg naar werk' (2022) • Beleidskader Armoede en Schulden 2024–2027 • Beleidsplan Sociaal Domein 2020 - 2024 • Coalitieakkoord 2022–2026 'Ruimte voor iedereen' • Concernplan 'Zuidplas groeit!' • Cultuurvisie 2025 • Economische Visie Zuidplas • Integraal plan van aanpak 'Lekker Fit Zuidplas!' pagina 3 van 6

onderwerp Integrale visie sociaal-maatschappelijk domein 2025

• • • • • • • • • •

registratienummer R25.000060

Lokale Educatieve Agenda 2023–2026 Lokale Inclusie Agenda (2024–2025) Omgevingsvisie gemeente Zuidplas 2040 Plan van aanpak Kansrijke Start Programmabegroting 2022–2025 Sport- en accommodatievisie 2020–2030 Uitvoeringsplan Jeugd 2025 Visie maatschappelijke voorzieningen 2025-2040 Visie op Onderwijs 2023 Woonvisie 2025

Regionaal en landelijk beleid: • Begroting GR JW 2025 • Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) • Hervormingsagenda Jeugd 2023–2028 • Hoofdlijnen Sportakkoord II • Integraal Zorgakkoord (IZA) • Landelijk kader Zorg- en Veiligheidshuizen • Toekomstbestendige Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn (TAZ) • Regionale Woonzorgvisie Midden-Holland • Regiovisie Huiselijk Geweld Midden-Holland • Regiovisie Midden-Holland ‘Scherper aan de wind’ • 'Samen gezond, fit en veerkrachtig', Het verhaal van het ministerie van VWS • Transformatieplan Gedeelde Zorg Midden-Holland • Visie Huisartsenzorg 2035 • WOZO – Wonen, Ondersteuning en Zorg voor Ouderen Deze lijst is niet uitputtend maar bevat wel de belangrijkste documenten die gezamenlijk het beleidskader vormen waarop de integrale visie is gebaseerd en waarmee zij in samenhang is gebracht. Financiën Het vaststellen van deze visie heeft geen rechtstreekse financiële gevolgen. Bij de verdere uitwerking in specifieke uitvoeringsprogramma’s en/of een overkoepelend en integraal uitvoeringsprogramma worden de benodigde investeringen inzichtelijk gemaakt. Communicatie/participatie De visie is opgesteld op basis van participatie met inwoners (digitale vragenlijst), medewerkers van de gemeente en maatschappelijke organisaties.

Er is een gezamenlijk participatietraject doorlopen met de visie maatschappelijke voorzieningen, de herijking van de cultuurvisie en de herijking van het subsidiebeleid. Daarnaast is er voor deze visie ook afzonderlijke geparticipeerd in de vorm van verdiepende gesprekken met meerdere maatschappelijke partners. Het participatieverslag en de uitkomsten van de vragenlijst zijn verwerkt in bijlagen 3 en 4. Aanpak Na de vaststelling van deze integrale visie door de raad werken we verder aan een integraal uitvoeringsprogramma. Hierin vertalen we de overkoepelende ambities naar concrete acties, tijdslijnen en verantwoordelijkheden. Dit uitvoeringsprogramma biedt houvast en sturing en vormt het fundament om de visie stap voor stap te realiseren. Op specifieke beleidsterreinen geven aparte uitvoeringsprogramma’s verdere uitwerking aan het beleid. Voorbeelden hiervan zijn het Integraal pagina 4 van 6

onderwerp Integrale visie sociaal-maatschappelijk domein 2025

registratienummer R25.000060

uitvoeringsprogramma jeugd (2025) dat de kaders en opgaven voor jeugd en gezin verder concretiseert, en het Actieplan op weg naar werk (2022) dat streeft inwoners met een bijstandsuitkering meer te laten participeren en uit te laten stromen naar betaald werk. Inclusie In de integrale visie staat inclusie centraal als een rode draad die door alle lagen en thema’s van het sociaal-maatschappelijk domein loopt. Er wordt ingezet op toegankelijkheid en gelijke kansen voor iedereen, ongeacht afkomst, beperking of achtergrond, voor een samenleving waarin niemand wordt buitengesloten. Inclusie wordt niet gezien als een los beleidsonderdeel, maar als een fundamentele waarde die doorwerkt in alle voorzieningen, ondersteuning en samenwerking. Dit komt treffend naar voren in het motto van het stuk: ruimte voor iedereen! Bijlagen 1. Integrale visie sociaal-maatschappelijk domein 2025 (A25.001938) 2. Startnotitie Integrale Visie Sociaal en Maatschappelijk Domein (Z24.002209) 3. Participatieverslag “Met elkaar, voor elkaar in Zuidplas’’ (A25.001719) 4. Uitkomsten inwonerspanel (A25.001721) 5. Eerste reactie Adviesraad Sociaal Domein (E25.002728) 6. Reactie Adviesraad Sociaal Domein op definitieve versie (E25.002729) 7. Reactie College op advisering van Adviesraad Sociaal Domein (U25.001146) Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders,

J.F. Weber, Burgemeester

M. Burgmans gemeentesecretaris

pagina 5 van 6

onderwerp Integrale visie sociaal-maatschappelijk domein 2025

registratienummer R25.000060

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Zuidplas; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 3 juni 2025; besluit: 1.

De integrale visie sociaal-maatschappelijk domein 2025 vast te stellen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 16/09/2025

De raad voornoemd, De griffier,

De voorzitter,

M.L. Engelsman

J.F. Weber

pagina 6 van 6