Rv GHR Onderzoek naar toegankelijkheid van gemeente Zuidplas R23.000131

*R23.000131*

Raadsvoorstel

registratienummer

onderwerp GHR Onderzoek naar toegankelijkheid van gemeente Zuidplas

R23.000131

portefeuillehouder

behandelend ambtenaar

F. Klovert

M.L. Engelsman

datum

bijlagen

Openbaar, besloten of geheim

8-11-2023

1

Openbaar

raadsvergadering 12/12/2023

Aan de raad van de gemeente Zuidplas Toelichting op de beslispunten De Groene Hart Rekenkamer heeft onderzoek gedaan naar de toegankelijkheid van de gemeente Zuidplas en heeft naar aanleiding van de bevindingen een aantal aanbevelingen gedaan, welke in beslispunten verwerkt zijn. Beslispunten 1) Akkoord te gaan met aanbeveling 1 en het college te verzoeken om aan de gemeenteraad een voorstel te doen voor SMART-afspraken tussen de Gemeenteraad en het College over de uitvoering van de Lokale Inclusie Agenda en de wijze waarop de raad wordt geïnformeerd 2) Akkoord te gaan met aanbeveling 2 en het college te verzoeken om zich in te spannen de schriftelijke communicatie beter te doen aansluiten bij mensen met een handicap en dit onderdeel van de Lokale Inclusie Agenda te maken. 3) Akkoord te gaan met aanbeveling 3 en het college te verzoeken om met een plan te komen hoe alle gemeentelijke gebouwen op termijn in aanmerking kunnen komen voor het Nederlands Keurmerk voor Toegankelijkheid en maak onderdeel te maken van de Lokale Inclusie Agenda 4) Het college van Burgemeester en wethouders te verzoeken om over 1 jaar de gemeenteraad te informeren over de stand van zaken ten aanzien van de aanbevelingen uit dit rapport.

Inhoud van het voorstel Gemeenten zijn vanuit het VN-verdrag Handicap verantwoordelijk om de samenleving inclusief te maken voor iedereen, ongeacht iemands beperking of chronische ziekte. Hiervoor is het van belang dat gebouwen en de openbare ruimte toegankelijk zijn. Anno 2023 gaat het niet alleen om fysieke, maar ook om digitale toegankelijkheid. Zowel fysieke als digitale toegankelijkheid dragen bij aan een inclusieve samenleving. Vanwege deze internationale verplichting voor alle gemeenten is de Groene Hart Rekenkamer in november 2022 een onderzoek begonnen naar toegankelijkheid in onze gemeente. In het eerste half jaar van 2023 heeft onderzoeksbureau Parma Groep dit onderzoek namens de Groene Hart Rekenkamer uitgevoerd. De hoofdconclusie in het rapport is dat de gemeente Zuidplas gaat voor een inclusieve samenleving. De gemeente wil er zijn voor alle inwoners. Uit het onderzoek komt naar voren dat wordt ingezet op inclusie door zowel raad, college, ambtelijke organisatie, maatschappelijke organisaties en vertegenwoordigers uit de doelgroep. Het samenspel is krachtig en het geheel oogt zeer constructief. pagina 1 van 5

onderwerp GHR Onderzoek naar toegankelijk van gemeente Zuidplas

registratienummer R23.000131

Er is op een doordachte wijze gewerkt aan het ontwikkelen van een LIA, welke nog wel uitgevoerd moet worden. In de bijlage van dit raadsvoorstel treft u de onderzoek rapportage voor de volledige analyse, aanleiding, doelstelling en onderzoek verantwoording aan. Daarnaast treft u ook het bestuurlijk wederhoor aan bij het rapport\. Conclusies vanuit het rapport De onderstaande conclusies zijn door de Groene Hart Rekenkamer getrokken op basis van uitvoerig onderzoek door Parma Groep. Voor de beantwoording van alle onderzoeksvragen, wordt verwezen naar hoofdstuk 2 tot en met 4 van het bijgevoegde rapport. Conclusie 1. De gemeente heeft een integrale Lokale Inclusie Agenda (verder: LIA), alleen meetbare doelen ontbreken. De gemeente Zuidplas heeft eind 2022 een Lokale Inclusie Agenda opgesteld waarin de inzet op inclusie is samengevat. De LIA sluit aan op het Collegeprogramma en de begroting. Daarvoor was inclusie en toegankelijkheid onderdeel van een aantal beleidsdocumenten, maar met de LIA is er een integraal plan opgesteld over alle levensdomeinen, waarin ook aandacht is voor bewustwording. Daarmee is er zowel specifiek als algemeen beleid voor inclusie en toegankelijkheid. In de LIA zijn echter weinig meetbare doelen opgenomen. Het Collegeprogramma bevat smart doelstellingen op de sporen, maar die zijn niet specifiek of uitsluitend gericht op inclusie en toegankelijkheid.

Er zijn geen specifieke of meetbare doelen gekozen. Omdat de LIA recent is vastgesteld, is er nog geen gelegenheid geweest om over de voortgang te rapporteren. Het voornemen is om dat jaarlijks te doen aan de hand van een uitvoeringsplan. Tot nu toe krijgt de raad informatie middels informatienota’s. De Raad heeft zelf een kader gesteld voor de manier waarop de raad informatie wil ontvangen: jaarlijks en met informatie over de doelbereiking. Conclusie 2. Er is sprake van politieke prioriteit en de gemeente betrekt de doelgroep In Zuidplas is toegankelijkheid en inclusie een politieke prioriteit. Het collegeprogramma 2022 -2026 ‘Ruimte voor iedereen’ werkt 5 sporen uit waarvan er 4 raakvlakken hebben met inclusie. Diverse beleidsdocumenten gaven (al voor het bestaan van de LIA) op hoofdlijnen al richting aan inclusie en toegankelijkheid, zoals het beleidskader Sociaal Domein 2020-2024, de Woonvisie 2025, het Lokaal Sportakkoord 2022-2022, de Lokale Gezondheidsagenda en de visie Dorps wonen in Zuidplas. Bij het tot stand komen van de LIA zijn inwoners en organisaties betrokken. Daarbij ging het niet alleen om vertegenwoordigers van de doelgroep.

Vertegenwoordigers van andere doelgroepen zijn ook betrokken geweest, bijvoorbeeld het Platform Gehandicapten en Chronisch Zieken (PGCZ) en het Gehandicapten Informatie Project Scholen (GIPS – een initiatief van PGCZ) en de Stichting voor Inclusie en Discriminatiebestrijding (Stichting iDb). De doelen zijn met de doelgroep opgesteld. Het Platform Gehandicapten en Chronisch Zieken Zuidplas is recent opgeheven. In plaats daarvan werkt de gemeente nu met de adviesraad samen, die niet specifiek uit de doelgroep van het VN-verdrag bestaat. Deze adviesraad constateert dat gemeente hen goed wil betrekken, al is er altijd ruimte voor verbetering in de samenwerking. Conclusie 3. De uitvoering van de LIA moet nog worden opgestart. Er is net een start gemaakt met de uitvoering van de LIA: een echte uitvoeringsorganisatie is nog niet ingericht. Het is nog niet duidelijk hoeveel tijd, middelen en capaciteit dit vraagt van de organisatie. Uitgangspunt is dat het wel realistisch en uitvoerbaar moet blijven. De gemeente zal de adviesraad hierbij betrekken. Conclusie 4. Toegankelijkheid van gebouwen en informatie vraagt om verbetering. In het onderzoek zijn openbaar vastgoed, brieven en de website getoetst. De rekenkamer kan geen pagina 2 van 5

onderwerp GHR Onderzoek naar toegankelijk van gemeente Zuidplas

registratienummer R23.000131

algehele conclusie trekken, omdat er maar een aantal cases getoetst zijn. Uit deze cases blijkt dat zowel de informatie als de gebouwen nog niet goed zijn afgestemd op inwoners met een beperking, maar de website is al wel grotendeels op orde. a. Wettelijke eisen - De gemeente Zuidplas stelt technische eisen aan de inrichting van de openbare ruimte. Daarvoor gebruikt de gemeente de DLOR ‘Duurzame Leidraad Openbare Ruimte’ en er is een handboek toegankelijkheid opgesteld. b. Gebouwen - Er zijn drie gebouwen getoetst (door Ongehinderd) op basis van de criteria die gelden voor het Nederlands Keurmerk voor Toegankelijkheid. Daarbij zijn veel verbeterpunten geconstateerd. Ook de door de doelgroep geschouwde gebouwen zijn niet ingericht op mensen met een beperking. Het gemeentehuis is nog het meest op orde, de andere gebouwen zijn niet geschikt voor inwoners met een beperking. c. Websites en brieven - De gemeentelijke website heeft een actuele verklaring en is getest. De status van de toegankelijkheid is volgens de wettelijke verklaring ‘B: voldoet gedeeltelijk’. De website voldoet en drie willekeurig gekozen stukken tekst op de website hebben leesniveau B1/B2. De geselecteerde brieven scoren gemiddeld een onvoldoende en ook de digitale check op het leesniveau laat zien dat de gemiddelde brief niet toegankelijk is voor de doelgroep.

Aanbevelingen Op basis van het onderzoek komt de rekenkamer tot de volgende aanbevelingen: 1. Maak als gemeenteraad SMART-afspraken met het College over de uitvoering van de Lokale Inclusie Agenda en de wijze waarop de raad wordt geïnformeerd Toelichting vanuit het rapport: uw raad heeft al om een informatienotitie over de LIA gevraagd in het najaar 2023. Aanvullend zou de raad zich kunnen laten informeren over de wijze waarop de uitvoeringsorganisatie wordt ingericht en welke capaciteit hierop ingezet wordt. De LIA valt of staat bij het vermogen om van beleid naar uitvoering te komen. Er is nu een momentum om de stap van beleid maken, naar inrichten en verrichten te maken. De sturing op de agenda en de uitvoering ervan is nog in voorbereiding. Binnen bestaand beleid en de bestaande begroting kunnen de nodige activiteiten worden opgepakt. Er zullen echter ook nog keuzes gemaakt moeten worden als het gaat om uitvoering van de LIA. De vraag is of de middelen en aanwezige capaciteit voldoende is voor de nu geformuleerde ambities. Het is nu zaak om weloverwogen keuzes te maken, passend bij menskracht en middelen, en daarover transparant te communiceren met de doelgroep. Het maakt uiteraard een verschil of de raad aandacht heeft voor toegankelijkheid en inclusie. Als de raad betrokken is, wordt er ambtelijk ook harder aan gewerkt.

Het heeft dus echt zin om hier actief mee bezig te gaan of een ambassadeursrol te vervullen. 2. Verzoek het college om zich in te spannen de schriftelijke communicatie beter te doen aansluiten bij mensen met een handicap en maak dit onderdeel van de Lokale Inclusie Agenda. Toelichting vanuit het rapport: we constateerden hierboven al dat de schriftelijke communicatie achter blijft. Dus zorg dat dit onderdeel wordt van de LIA. Zorg dat dit ook vooral in processen ingericht wordt. De getoetste brieven blijven een momentopname en zijn door ambtenaren geschreven. Deze zullen, vroeger of later, niet meer werkzaam zijn voor de gemeente. Daarom is het belangrijk dat afspraken over het schrijfniveau (en de trainingen daartoe) in processen vastgelegd worden om structurele veranderingen te bewerkstelligen. 3. Verzoek het college om met een plan te komen hoe alle gemeentelijke gebouwen op termijn in pagina 3 van 5

onderwerp GHR Onderzoek naar toegankelijk van gemeente Zuidplas

registratienummer R23.000131

aanmerking kunnen komen voor het Nederlands Keurmerk voor Toegankelijkheid en maak dit onderdeel van de Lokale Inclusie Agenda Toelichting vanuit het rapport: hierbij geldt wat we in bovenstaande toelichtingen hebben opgenomen. We beseffen ons dat dit om middelen vraagt die niet altijd beschikbaar zijn, zeker niet op korte termijn. Maar zorg dat je als gemeente nadenkt hoe je op termijn openbare gebouwen voor iedereen toegankelijk wilt maken. Vervolg Om de voortgang van deze aanbevelingen goed te kunnen volgen, wordt voorgesteld om het College van Burgemeester en Wethouders te verzoeken om de gemeenteraad over 1 jaar te informeren over de stand van zaken ten aanzien van de aanbevelingen uit dit rapport. Bijlagen Bijlage 1

G 028 - Aanbieding rapport onderzoek naar Toegankelijkheid van de Groene Hart Rekenkamer (E23.005389)

pagina 4 van 5

onderwerp GHR Onderzoek naar toegankelijk van gemeente Zuidplas

registratienummer R23.000131

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Zuidplas in vergadering bijeen; Gelezen het rapport onderzoek naar Toegankelijkheid van de Groene Hart Rekenkamer van 6 oktober 2023;

Besluiten: 1) Akkoord te gaan met aanbeveling 1 en het college te verzoeken om aan de gemeenteraad een voorstel te doen voor SMART-afspraken tussen de Gemeenteraad en het College over de uitvoering van de Lokale Inclusie Agenda en de wijze waarop de raad wordt geïnformeerd 2) Akkoord te gaan met aanbeveling 2 en het college te verzoeken om zich in te spannen de schriftelijke communicatie beter te doen aansluiten bij mensen met een handicap en dit onderdeel van de Lokale Inclusie Agenda te maken. 3) Akkoord te gaan met aanbeveling 3 en het college te verzoeken om met een plan te komen hoe alle gemeentelijke gebouwen op termijn in aanmerking kunnen komen voor het Nederlands Keurmerk voor Toegankelijkheid en maak onderdeel te maken van de Lokale Inclusie Agenda 4) Het college te verzoeken om over 1 jaar de gemeenteraad te informeren over de stand van zaken ten aanzien van de aanbevelingen uit dit rapport.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 12/12/2023 De raad voornoemd, De griffier,

De voorzitter,

M.L. Engelsman

J.F. Weber

pagina 5 van 5