Rv Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten kamerverhuur Gemeente Zuidplas 2023 R23.000049

*R23.000049*

Raadsvoorstel

registratienummer

onderwerp Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten kamerverhuur Gemeente Zuidplas 2023

R23.000049

portefeuillehouder

behandelend ambtenaar

J.W. Schuurman

S. Tjon Poen Gie en H. Houtman

datum

bijlagen

Openbaar, besloten of geheim

18/04/2023

2

Openbaar

raadsvergadering 06/06/2023

Aan de raad van de gemeente Zuidplas Toelichting op de beslispunten Door structurele krapte op de arbeidsmarkt is de Nederlandse economie steeds meer afhankelijk van buitenlandse werknemers. Ook in de gemeente Zuidplas werken arbeidsmigranten. De gemeente ontvangt diverse verzoeken voor huisvesting. Er is beperkt woonruimte beschikbaar voor deze werknemers. De gemeente wil initiatiefnemers faciliteren bij het realiseren van huisvesting door kaders te stellen voor voldoende, kwalitatief goede en veilige huisvesting. De goede huisvesting van arbeidsmigranten is van belang voor de arbeidsmigranten zelf, maar ook voor de economie van de gemeente Zuidplas. Ondernemers, huisvesters en uitzendbureaus vragen hier al geruime tijd aandacht voor in Zuidplas. In samenwerking met belanghebbenden is een beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur ontwikkeld. Beslispunten 1. Vaststellen van de nota van beantwoording zienswijze. 2. Vaststellen van het beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten en kamerverhuur Gemeente Zuidplas 2023. Inhoud van het voorstel  Aanleiding De gemeente ontvangt diverse verzoeken voor realisatie van huisvesting voor arbeidsmigranten. Werkgevers, uitzenders en huisvesters doen een beroep om ruimte voor huisvesting.

Vanwege het ontbreken van beleid waarbinnen het realiseren van huisvesting voor arbeidsmigranten mogelijk is, wordt er nu niets met initiatieven gedaan. Daarnaast zijn er signaleren van negatieve effecten van huisvesting van arbeidsmigranten door kamerverhuur in de dorpen, zoals overlast en verloedering. Het bijgevoegde beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur heeft als doel duidelijke voorwaarden te stellen waarbinnen huisvesting arbeidsmigranten mogelijk is. Hiermee willen we zorgen voor ruimte voor voldoende huisvesting en goede en veilige woon- en leefomstandigheden voor arbeidsmigranten in Zuidplas. Het beleidskader richt zich op huisvesting voor arbeidsmigranten die tot 5 jaar de gemeente verblijven (de zogenaamde short- en midstay huisvesting). Met het beleidskader wordt ook breder gekeken naar het belang van registratie, handhaving, participatie en naar het sociaal perspectief van arbeidsmigranten zelf. In bijlage 2 is een uitvoeringsprogramma opgenomen waarin staat opgenomen wat er nodig is om uitvoering te geven aan het beleid. pagina 1 van 6

onderwerp Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten kamerverhuur Gemeente Zuidplas 2023

registratienummer R23.000049

 Argumenten 1.1 De zienswijze heeft geleid tot aanpassing van het beleidskader. Het beleidskader heeft van 25 januari 2023 tot en met 22 februari 2023 ter inzage gelegen. Er is één zienswijze ontvangen. Deze zienswijze heeft geleid tot wijziging van het beleidskader, zie de nota van beantwoording in bijlage 3. Daarnaast zijn nog een aantal ambtshalve wijzigingen doorgevoerd naar aanleiding van nieuwe inzichten, correcties en/of opmerkingen van onder andere ODMH, de adviesraad Sociaal Domein en de Provincie Zuid-Holland. De belangrijkste aanpassingen betreffen: - een toevoeging over de effecten van nieuw te vestigen bedrijven in Zuidplas en de behoefte aan huisvesting; - een toevoeging van de uniforme kwaliteitseis dat er één persoon per slaapkamer gehuisvest mag worden; - een toevoeging van de uniforme locatie eis dat een aanvaardbaar woon- en leefmilieu onderbouwd moet worden; - een toevoeging van de voorwaarden voor huisvesting op terrein van de agrariër dat de vergunning voor huisvesting komt te vervallen als bij verkoop van het bedrijf huisvesting niet wordt mee verkocht; - het laten vervallen van de afstandscriteria en quotum bij kamerverhuur en; - de begrenzing (in aantal personen) bij kamerverhuur en kleinschalige voorzieningen. De overige wijzingen betreffen verduidelijkingen of correcties. 2.1 De vraag om huisvesting voor arbeidsmigranten wordt steeds groter.

De roep van werkgevers en uitzendbureaus in Zuidplas om meer tijdelijke en permanente woonruimte voor arbeidsmigranten wordt steeds luider. Dit merken we aan de verzoeken om huisvesting te mogen realiseren, maar ook vanwege de illegale huisvestingssituaties die soms worden aangetroffen en vanwege signalen van overlast of verloedering van woningen in de dorpen waar arbeidsmigranten kamergewijs wonen. Er zijn geen exacte cijfers bekend van het aantal arbeidsmigranten dat in Zuidplas werkt. Op basis van provinciaal onderzoek en eigen inzichten (n.a.v. gesprekken met ondernemers) wordt het aantal arbeidsmigranten die werkzaam zijn in Zuidplas geschat op 1.630. Dit zijn vaak arbeidsmigranten die jaarrond in de gemeente werken. De verwachting is de komende jaren dat het aantal arbeidsmigranten blijft toenemen. Uiteraard is dit afhankelijk van de economische situatie en de daaraan gekoppelde kansen of bedreigingen voor me name de glastuinbouw. De groei is ook afhankelijk van de komst van de grote logistiek op Knibbelweg - Oost. De gemeente dient voor op basis van provinciaal omgevingsbeleid bij ontwikkeling van nieuwe bedrijventerrein het effect op huisvesting van arbeidsmigranten in kaart te brengen. Het beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur ondersteund een dergelijke effectenrapportage. 2.2 Er zijn kaders nodig voor initiatiefnemers.

In het collegeprogramma 2022-2026 ‘Ruimte voor Iedereen’ staat dat de gemeente passende huisvesting wil stimuleren door te zorgen voor kaders waarbinnen huisvesting van arbeidsmigranten mogelijk is. Het beleidskader voorziet in kaders en voorwaarden om kwalitatief goede en veilige huisvesting voor arbeidsmigranten te borgen. Met het beleidskader ontstaat een pagina 2 van 6

onderwerp Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten kamerverhuur Gemeente Zuidplas 2023

registratienummer R23.000049

helder en eenduidig toetsingskader en speelveld voor alle partijen die met initiatieven komen voor de huisvesting van arbeidsmigranten. 2.3 De gemeente realiseert zelf geen huisvesting, maar faciliteert mogelijkheden voor huisvesting. Er bestaan verschillende verzoeken om huisvesting, zo kan het gaan om kamergewijze verhuur van een reguliere woning, het verbouwen van leegstaande bedrijfsruimte of het realiseren van grootschalige huisvesting. In het beleidskader wordt aangegeven aan welke verzoeken wordt meewerkt en onder welke voorwaarden. Het is uiteindelijk aan marktpartijen om huisvesting daadwerkelijk te realiseren. Met het beleidskader wordt met vier vormen van huisvesting meegewerkt: a. Kamerverhuur (met een omzettingsvergunning op basis van de Huisvestingsverordening en indien nodig een afwijking van het bestemmingsplan); b. Kleinschalige voorzieningen (10-50 personen) c. Maximaal 4 middelgrote voorzieningen (50-100 personen) en d. Maximaal 2 geconcentreerde grootschalige voorzieningen (100+ personen). Kleinschalige voorzieningen worden beoogd op terrein van de agrariër zelf in bijvoorbeeld bijgebouwen of met aanvullende bebouwing tijdens het piekseizoen of in leegstaande (kantoor)panden. Middel- en grootschalige voorzieningen zijn beoogd aan de randen van schone bedrijventerrein, incourante recreatieparken of in het buitengebied.

Kamerverhuur wordt mogelijk gemaakt in de dorpen of bedrijfswoningen. In het beleidskader worden geen geschikte locaties aangewezen. Het is aan marktpartijen om zelf met een voorstel te komen. 2.4 Het beleidskader gaat verder dan alleen huisvesting. In het beleidskader wordt ook ingegaan op: a. Registratie in het BRP of in de Registratie Niet-Ingezetenen (RNI): Dit is belangrijk om inzicht te krijgen op welke woonadressen arbeidsmigranten verblijven en zo op goede, veilige en legale huisvesting. Met inschrijving in BRP hebben ze recht op sociale voorzieningen. Voor arbeidsmigranten die kort in de gemeente verblijven op basis van logies wordt gewerkt met een (digitaal) nachtregister (APV). b. Communicatie en participatie: Voor initiateven van middel- en grootschalige voorzieningen moet inspraak met bewoners plaatsvinden. De initiatiefnemer dient ervoor te zorgen dat – op basis van de Verordening Inspraak en Participatie 2023 en het kader participatie – omwonenden betrokken worden. c. Meldpunt en informatievoorziening: Een meldpunt voor goed verhuurderschap wordt wettelijk verplicht. Hier kunnen inwoners ook terecht voor vragen en klachten. Goede informatievoorzieningen op de website (of anders) is van belang om arbeidsmigranten te wijzen op hun rechten en plichten in Zuidplas. d.

Controle en handhaving: De gestelde criteria en randvoorwaarden moeten landen in een vergunningplicht. Er wordt nog onderzocht welke voorwaarden in exact welke vergunning terecht gaan komen. Op basis van de vergunning(plicht) kan controle en handhaving plaatsvinden. e. Monitoring: Het is de bedoeling om een nulmeting uit te voeren en twee jaarlijks te monitoren wat de behoefte en stand van zaken rondom huisvesting van arbeidsmigranten in de gemeente is. pagina 3 van 6

onderwerp Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten kamerverhuur Gemeente Zuidplas 2023

registratienummer R23.000049

Beoogd wordt om het beleidskader na drie jaar te evalueren. Er wordt dan bekeken of aanscherping op basis van ervaringen en ontwikkelingen nodig is. 2.5 De uitgangspunten zijn besproken met stakeholders. Voorafgaand aan het opstellen van het beleidskader is onder diverse stakeholders een enquête uitgezet. De resultaten hiervan zijn in de PC Ruimte van 7 juni 2022 gepresenteerd. Bij het opstellen van het beleidskader is in twee bijeenkomsten gesproken met werkgevers, uitzenders, huisvesters, brancheorganisaties en geïnteresseerde inwoners over de uitgangspunten. Ook de provincie Zuid-Holland, ODMH en regio Midden-Holland zijn gevraagd om hun inbreng te geven op het concept beleidskader. De opmerkingen van deze partijen zijn meegenomen in het voorliggende beleidskader. 2.6 Er is een overgangsregeling opgenomen. Het is belangrijk dat niet alleen nieuwe locaties aan goede kwaliteitseisen voldoen, maar dat ook bestaande situaties gelegaliseerd kunnen worden wanneer zij aan de kwaliteitseisen voldoen of gesloten worden wanneer dat niet lukt. Een goede overgangsregeling is daarom van belang. In het beleidskader is een bed-voor-bed-regeling als overgangsregeling opgenomen.

De bed-voor-bedregeling houdt in dat gemeente afspraken maakt met de werkgever en/of huisvester over goed verhuurderschap en volledig en transparantie over alle huisvestingslocaties in de gemeente, ook die niet voldoen aan beleid en wet- of regelgeving. Er worden samenwerkingsafspraken gemaakt om onrechtmatige c.q. illegale situaties op te heffen. Zie https://flexwonen.nl/wpcms/wpcontent/uploads/2012/03/folder-bed-voor-bedregeling-juni-2012.pdf  Kanttekeningen 2.1 Voor de uitvoering van beleid is budget en capaciteit nodig. Het doel van het beleidskader is om te zorgen voor kwalitatief en voldoende goede huisvesting van arbeidsmigranten nabij het werk. Met alleen het vaststellen van het beleidskader is dat doel niet bereikt. Na vaststelling van het beleidskader wordt een uitvoeringsprogramma ontwikkeld, waarbij in beeld wordt gebracht hoe uitvoering wordt gegeven aan het beleidskader en welke financiële middelen nodig zijn.

Het gaat bijvoorbeeld om: - het inrichten van een meldpunt en vergunningplichten; - een intensievere inzet op controle en handhaving; - een inventarisatie naar adressen waar huisvesting plaatsvindt; - het opstellen van een digitaal nachtregister voor arbeidsmigranten die korter dan vier maanden in de gemeente verblijven; - het ontwikkelen van informatie(voorziening) en eventueel een welkomspakket en; - het uitvoeren van een nulmeting en het opzetten van monitoring. Beoogd effect Voldoende en kwalitatief goede en veilige huisvesting voor arbeidsmigranten die werkzaam zijn in Zuidplas. Wettelijk kader Omgevingsrecht Huisvestingswet 2014

pagina 4 van 6

onderwerp Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten kamerverhuur Gemeente Zuidplas 2023

registratienummer R23.000049

Beleidskader Algemene plaatselijke verordening (APV) Woonvisie 2025 ´Dorps wonen in Zuidplas nu en in de toekomst´ Financiën  In Zuidplas geldt een toeristenbelasting voor ondernemers die een slaapplekken aan bieden voor tijdelijk verblijf.  Voor het inrichten van de wettelijke taken rondom de Wet Goed Verhuurderschap is bij de zomernota 2023 vanuit het gemeentefonds (decembercirculaire 2022) structureel jaarlijks € 27.000,- gereserveerd.  Het college werkt aan een uitvoeringsprogramma voor het beleidskader. Hieruit blijkt straks welke extra financiële middelen nodig zijn. Het college neemt hiertoe straks een voorstel op in de begroting. De financiële consequentie kan daarbij ook nul zijn. Communicatie/ participatie Het ontwerp beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur is tot stand gekomen met input van stakeholders en reflecties van ambtenaren van flankerend beleid. Middels enquête en twee bijeenkomsten is input gevraagd voor het beleid en zijn de uitgangspunten voor beleid getoetst bij stakeholders, zoals huisvesters, uitzenders, inwoners en werkgevers in Zuidplas. Het beleidsplan treedt na vaststelling in werking de dag na de dag van bekendmaking in het Elektronisch gemeenteblad Hart van Zuidplas. Het beleidsplan bevat concrete beleidsregels en wordt daarom ook gepubliceerd via officielebekendmakingen.nl.

Aanpak Het college werkt aan een uitvoeringsprogramma, waarin wordt uitgewerkt hoe uitvoering wordt gegeven aan het beleidskader. Het beleidskader wordt in 2026 geëvalueerd en waar nodig bijgesteld. Inclusie Dit beleidskader draagt bij aan het welzijn van tijdelijke werknemers in de gemeente Zuidplas. Bijlagen 1. A23.000406 - Beleidskader Huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur Gemeente Zuidplas 2023 2. A23.000405 - Nota van beantwoording zienswijze

Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders,

J.F. Weber, Burgemeester

R.C.L. Heijdra gemeentesecretaris

pagina 5 van 6

onderwerp Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten kamerverhuur Gemeente Zuidplas 2023

registratienummer R23.000049

Raadsbesluit De raad van de gemeente Zuidplas; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 18 april 2023; besluit: 1. Vaststellen van de nota van beantwoording zienswijze. 2. Vaststellen van het beleidskader Huisvesting Arbeidsmigranten en kamerverhuur Gemeente Zuidplas 2023. Aldus besloten in de openbare vergadering van 6 juni 2023

De raad voornoemd, De griffier,

De voorzitter,

M.L. Engelsman

J.F. Weber

pagina 6 van 6