Rv Beheerplannen en bestuursopdracht Beheerstrategie R25.000087

*R25.000087*

Raadsvoorstel

registratienummer

onderwerp

R25.000087

Beheerplannen BOR portefeuillehouder

behandelend ambtenaar

W. Zijlstra

T. Westerlaken

datum

bijlagen

Openbaar, besloten of geheim

30/09/2025

11

Openbaar

raadsvergadering 11/11/2025

Aan de raad van de gemeente Zuidplas Toelichting op de beslispunten De afgelopen tijd zijn er onderzoeken uitgevoerd die als basis dienen voor de actualisatie van de beheerplannen, welke om de vijf jaar plaatsvindt. Deze onderzoeken zijn mede geïnitieerd naar aanleiding van de belangstelling van de provincie voor het beheer van de openbare ruimte binnen de gemeente. Tegelijkertijd wordt een overkoepelende beheerstrategie ontwikkeld, waarmee de afstemming tussen beleidsdoelen, uitvoering en middelen wordt geoptimaliseerd. In overeenstemming met de gemaakte afspraken met de gemeenteraad, worden de definitieve plannen en bestuursopdrachten voorafgaand aan de bespreking van de begroting met hen gedeeld. Beslispunten 1. Vast te stellen van “Beheerplan Begraven” (Z25.002466), “Beheerplan civiele kunstwerken” (Z25.002467), “Beheerplan OVL/VRI” (Z25.002468), “Beheerplan spelen” (Z25.002469), “Beheerplan bomen en groen” (Z25.002470), “Beheerplan straatmeubilair” (Z25.002471) en “Beheerplan wegen” (Z25.002472) 2. Vast te stellen van de begrotingswijziging “BOR Beheerplannen 2026-2030” (A25.003604). Inhoud van het voorstel • Aanleiding Elke vijf jaar worden de beheerplannen voor de openbare ruimte geactualiseerd. Dit is noodzakelijk om een actueel en realistisch beeld te hebben van de staat van de openbare ruimte en het bijbehorende onderhoudsniveau.

Door deze periodieke actualisatie wordt geborgd dat de openbare ruimte veilig, functioneel en representatief blijft. In het afgelopen jaar zijn daarom diverse onderzoeken uitgevoerd om inzicht te krijgen in de kwaliteit, het gebruik en de toekomstbestendigheid van de openbare ruimte. Deze onderzoeken vormen de basis voor het actualiseren van de beheerplannen. Gedurende dit traject is de gemeenteraad meerdere malen geïnformeerd over de voortgang, de uitkomsten van de onderzoeken en de op te stellen koers. De beheerplannen die nu worden vastgesteld zijn gebaseerd op een aantal uitgangspunten, zoals het wettelijk technisch minimum. Na de vaststelling van de nieuwe beheerplannen wordt er een beheerstrategie opgesteld. Deze strategie dient als overkoepelend kader waarin beleidsambities, uitvoeringsmogelijkheden, duurzaamheidsdoelen en beschikbare middelen met elkaar in balans pagina 1 van 7

onderwerp Beheerplannen en bestuursopdracht Beheerstrategie

registratienummer R25.000087

worden gebracht. De strategie geeft richting aan de keuzes die gemaakt worden binnen de diverse toekomstige beheerplannen en zorgt voor samenhang tussen de verschillende beheerdisciplines. De raad zal gedurende het proces op meerdere momenten schriftelijk worden geïnformeerd over de voortgang en de uitkomsten van de beheerstrategie. Het betreft hierbij onder meer de resultaten van de uitgevoerde enquête en de beleidsmatige inventarisatie, inclusief een duiding van eventuele financiële consequenties, zoals potentiële meerkosten dan wel besparingsmogelijkheden. De definitieve beheerstrategie zal naar verwachting in het vierde kwartaal van 2026 ter vaststelling aan de raad worden voorgelegd. • Argumenten 1.1 De beheerplannen vormen de basis voor een doelmatige en transparante inzet van middelen voor het onderhoud van de openbare ruimte. Met de beheerplannen wordt inzichtelijk gemaakt welke onderhoudsmaatregelen wanneer nodig zijn, op basis van technische staat, gebruiksintensiteit en beleidsdoelstellingen. Hierdoor kunnen middelen efficiënt worden ingezet en wordt gestuurd op het behalen van maatschappelijke meerwaarde. Dit draagt bij aan een transparant en verantwoord gebruik van publieke middelen. 1.2 Door structurele actualisatie wordt voldaan aan interne kwaliteitsnormen en externe wet- en regelgeving (bijv. zorgplicht).

Regelmatige actualisatie van de beheerplannen zorgt ervoor dat het beheer van de openbare ruimte in lijn blijft met zowel de gemeentelijke kwaliteitsdoelstellingen als wettelijke verplichtingen, zoals de zorgplicht voor veiligheid. Dit voorkomt of verminderd achterstallig onderhoud, aansprakelijkheidsrisico’s en onnodige kosten op de lange termijn. 1.3 Heldere plannen ondersteunen de communicatie richting inwoners en politiek over keuzes, prioriteiten en onderhoudsniveaus. Beheerplannen maken zichtbaar welke keuzes gemaakt worden in het onderhoud van de openbare ruimte en waarom bepaalde prioriteiten worden gesteld. Dit vergemakkelijkt de communicatie richting inwoners, bestuur en raad en bevordert het draagvlak voor het gevoerde onderhoudsbeleid. Tevens biedt het transparantie bij afwijkingen van het gewenste onderhoudsniveau. 1.4 De beheerplannen worden ter vaststelling aan de raad voorgelegd omdat zij een directe financiële impact hebben op de (meerjaren)begroting en richting geven aan het uitvoeringsbeleid. Vaststelling door de raad is noodzakelijk om de financiële kaders te borgen en te voldoen aan de financiële verordening op grond van artikel 212 van de Gemeentewet. Hiermee wordt de kaderstellende en controlerende rol van de raad versterkt. 2.1 De financiële mutaties verwerken in de meerjarenbegroting middels een begrotingswijziging.

De keuze om de componentenmethode toe te passen voor de asset wegen, heeft een mutatie op de begroting. Deze mutatie wordt middels een begrotingswijziging verwerkt in de meerjarenbegroting. • Kanttekeningen 1.1 Discrepantie tussen MIP en MJOP Het Meerjareninvesteringsplan (MIP) en het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP), zoals opgenomen in de beheerplannen, zullen niet in alle gevallen volledig op elkaar aansluiten. Deze discrepantie wordt met name veroorzaakt doordat in de planning expliciet ruimte wordt gereserveerd voor het pagina 2 van 7

onderwerp Beheerplannen en bestuursopdracht Beheerstrategie

registratienummer R25.000087

benutten van koppelkansen en het combineren van werkzaamheden ("werk met werk maken"). Als gevolg hiervan kan het voorkomen dat bepaalde onderdelen binnen de planning verschuiven. Hierover zal jaarlijks via de P&C-cyclus worden gerapporteerd.

Beoogd effect • Concrete, actuele beheerplannen per discipline (zoals wegen, groen, civiele kunstwerken, openbare verlichting e.d.) voor de periode 2026–2030. • Eén integrale beheerstrategie waarin afwegingskaders, ambities en uitgangspunten voor het beheer van de openbare ruimte zijn vastgelegd. • Verbeterde grip op onderhoud, duurzaamheid, kostenbeheersing en maatschappelijke verwachtingen.

Wettelijk kader • Artikel 1a Woningwet (zorgplicht openbare ruimte) • Wegenwet / Wegenverkeerswet • Besluit bodemkwaliteit • Arbeidsomstandighedenwet (veiligheid in de buitenruimte) • Omgevingswet • Financiële verordening gemeente Zuidplas 2024 • APV

Beleidskader • Beleid inkoop en aanbesteding • Verordening inspraak en participatie gemeente Zuidplas 2023 • Verordening fysieke leefomgeving • Beleidsnota, archeologie • Erfgoedvisie Zuidplas • Bomenbeleidsplan gemeente Zuidplas • Speelruimteplan • Beheerplan watergangen en bermen • Erfgoedvisie Zuidplas Handboek Kabels en leidingenBovenstaande lijst wordt mogelijk uitgebreid op basis van de inzichten welke tijdens de verdere uitwerking worden verkregen. Financiën In de Zomernota 2025 zijn de financiële kaders van de beheerplannen reeds verwerkt in de meerjarenbegroting. In de begroting 2026 is tevens vastgelegd dat het voorgestelde ingroeipad voor de beheerplannen zal worden doorlopen, waarbij zowel de investeringen als de exploitatiebudgetten stapsgewijs zullen toenemen gedurende de komende vijf jaar. In de begroting 2026 wordt uitgegaan van dezelfde reeks als in de zomernota 2025. Hiermee wordt structureel voorzien in de financiële dekking van het beoogde onderhoudsniveau en wordt het mogelijk om de ambities uit de beheerplannen geleidelijk maar doelgericht te realiseren. Tijdens het uitwerken van de beheerplannen en de verwerking hiervan in de (meerjaren)begroting, zijn er diverse financiële scenario’s uitgewerkt.

Hierbij is enerzijds gekeken wat toegestaan is vanuit de financiële BBV-voorschriften, en anderzijds wat uitvoerbaar is: zowel administratief als operationeel bij pagina 3 van 7

onderwerp Beheerplannen en bestuursopdracht Beheerstrategie

registratienummer R25.000087

het uitvoeren van de werkzaamheden. Hierbij is meermaals de deskundigheid ingeschakeld van de externe accountant. De financiële scenario’s die zijn uitgewerkt zijn; 1. De huidige uitgangspunten zoals reeds verwerkt in de zomernota 2025, deze luidt: “Geen gebruik van een egalisatievoorziening en geen componentenmethode voor wegen”. 2. Het instellen van een egalisatievoorziening voor het groot onderhoud van wegen en civiele kunstwerken. 3. Het toepassen van de componentenmethode voor wegen, waarmee een deel van de werkzaamheden verschuift van groot onderhoud (exploitatie) naar investeringen. Dit scenario heeft 2 varianten: a. Variant met egalisatievoorziening groot onderhoud; b. Variant zonder egalisatievoorziening groot onderhoud. Toelichting egalisatievoorziening (scenario 2) Het instellen van een egalisatievoorziening groot onderhoud, heeft voor- en nadelen. Zo is er een actueel vastgesteld beheerplan vereist, om het gebruik van de voorziening te rechtvaardigen. De voorziening dient een egaliserend karakter te hebben. Dit betekent dat de jaarlijkse storting in de voorziening gelijk moet zijn. Het is niet toegestaan om eenmalig vanuit bijvoorbeeld de algemene reserve een bedrag toe te voegen aan de voorziening om zodoende een lagere jaarlijkse storting te bewerkstelligen.

Ten opzichte van de financiële kaders zoals verwerkt in de zomernota 2025, is de egalisatievoorziening nadelig in de jaren 2027 en 2028 en voordelig in de jaren 2029 en 2030. Hetgeen is af te lezen uit onderstaande tabel. Toelichting Componentenmethode (scenario 3) Naast het al dan niet instellen van de egalisatievoorziening is er de optie ‘componentenmethode’ verkend. De componentenmethode wil zeggen dat investeringen naar hun verschillende componenten (“onderdelen”) worden geactiveerd en afgeschreven worden in termijnen die per component zijn bepaald. Het toepassen van de componentenmethode is geschikt voor het asset wegen. Dit zou betekenen dat de werkzaamheden voor een deklaag asfalt, een versterkingslaag wegen en de wegconstructie, respectievelijk in 7 jaar, 15 jaar en 30 jaar worden afgeschreven. Door de componentenmethode toe te passen, verschuift er een deel van de geraamde lasten groot onderhoud van de (exploitatie) naar de investeringen. Dit heeft een voordelig resultaat op de meerjarenbegroting binnen de jaren van de planperiode (5 jaar). Door de componentenmethode toe te passen, verschuift er een deel van de investeringen die we normaliter in 30 jaar afschrijven, naar de nieuwe componenten van 7 en 15 jaar afschrijving.

Per saldo heeft de verschuiving een positief financieel effect op de exploitatie voor de huidige meerjarenbegroting, zoals weergegeven in onderstaande tabel. Over de gehele levensduur genomen van 30 jaar, heeft de verschuiving geen financieel effect. De uitwerking van de verschillende scenario’s heeft een financieel effect op de exploitatie. Hieronder worden de financiële effecten weergegeven van de scenario’s ten opzichte van de huidige meerjarenbegroting, zoals deze is bepaald in de begroting 2026. Begrotingsjaar

2026

2027

2028

2029

Scenario 1; Financiële mutatie zoals opgenomen in de zomernota 2025 en begroting 2026

0

-1.340.000 -2.670.000 -4.000.000 -5.000.000

0

-1.782.000 -456.000

871.000

2030

1.366.000

pagina 4 van 7

onderwerp Beheerplannen en bestuursopdracht Beheerstrategie

registratienummer R25.000087

Scenario 2; Financiële mutatie t.o.v. scenario 1 indien gekozen wordt voor een egalisatievoorziening groot onderhoud Scenario 3a; Financiële mutatie t.o.v. scenario 1 bij componentenmethode met hierbij een egalisatievoorziening groot onderhoud

275.000

-235.000

964.000

1.943.000

2.005.000

Scenario 3b; Financiële mutatie t.o.v. scenario 1 bij componentenmethode zonder hierbij een egalisatievoorziening groot onderhoud

275.000

483.000

1.355.000

1.537.000

1.547.000

Voorgesteld wordt om te kiezen voor scenario 3b, het toepassen van de componentenmethode wegen zonder hierbij gebruik te maken van een egalisatievoorziening groot onderhoud. Deze uitwerking heeft een positief effect op de exploitatie in alle jaren van de meerjarenbegroting 2026 t/m 2030. Om de componentenmethode toe te kunnen passen met ingang per boekjaar 2026, dient de financiële verordening hierop aangepast te worden. Het voorstel om de financiële verordening aan te passen staat geagendeerd voor dezelfde raadsvergadering als de begroting 2026 en de beheerplannen (11 november 2025). Indien gekozen wordt voor scenario 3b, dan heeft dat voor de begroting 2026 tot gevolg dat het saldo uit de (meerjaren) begroting in positieve zin wordt gemuteerd met de volgende bedragen; 2026, 275.000, 2027, 483.000, 2028, 1.355.000, 2029, 1.537.000 en in 2030, 1.547.000. Communicatie / participatie De gemeente Zuidplas werkt aan een integrale beheerstrategie voor de openbare ruimte, waarbij participatie volgens de Omgevingswet centraal staat. Inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, gemeentemedewerkers, bestuurders en de raad worden betrokken om wensen en prioriteiten te inventariseren. Dit gebeurt onder andere via een enquête, waarin belanghebbenden hun prioriteiten voor het onderhoud en beheer kunnen aangeven.

De communicatie en participatie verlopen via diverse kanalen, waaronder de gemeentepagina in het lokale magazine Hart van Holland, nieuwsberichten op de gemeentelijke website, social media (Facebook, Twitter) en persberichten voor lokale media. De resultaten van de enquête helpen om beleidskeuzes beter af te stemmen op maatschappelijke behoeften, vergroten de betrokkenheid en versterken het vertrouwen in het gemeentelijk beheer. Hoewel beleidskaders en wettelijke verplichtingen grenzen stellen, krijgen inwoners de ruimte om prioriteiten aan te geven, wat de besluitvorming van het college en de raad ondersteunt. Aanpak Na de vaststelling van de beheerplannen wordt de uitvoering, zoals aangegeven in de beheerplannen, voortgezet op het, reeds in de begroting 2025 vastgelegde technische minimumniveau. Deze werkwijze sluit aan bij de eerder gemaakte financiële keuzes en waarborgt de continuïteit van het beheer binnen de bestaande budgettaire kaders. Daarnaast wordt gestart met het opstellen van de beheerstrategie. Deze strategie beoogt een verbreding van de afwegingskaders, waarbij naast technische aspecten ook maatschappelijke, financiële en beleidsmatige overwegingen worden meegenomen. Gedurende dit traject is het streven om de gemeenteraad op meerdere momenten actief te informeren over de voortgang. Daarbij zal onder meer worden gerapporteerd over de uitkomsten van de

pagina 5 van 7

onderwerp Beheerplannen en bestuursopdracht Beheerstrategie

registratienummer R25.000087

uitgevoerde enquête, alsmede over andere relevante inzichten die bijdragen aan de vormgeving van een gedragen en toekomstbestendige beheerstrategie.

Inclusie Inclusie maakt geen expliciet onderdeel uit van de beheerplannen, aangezien deze plannen primair een technische uitwerking en onderbouwing bevatten van de noodzakelijke onderhoudstaken en de daaraan verbonden verantwoordelijkheden. De focus ligt binnen deze plannen op het waarborgen van functionaliteit en veiligheid op basis van het wettelijk technisch minimum voor de betreffende assets. Desalniettemin wordt inclusie een nadrukkelijk onderwerp bij de ontwikkeling van de beheerstrategie. Bij het opstellen van deze strategie wordt breder gekeken dan alleen de technische opgave; er wordt tevens rekening gehouden met maatschappelijke waarden, waaronder toegankelijkheid, representativiteit en het betrekken van diverse doelgroepen bij de inrichting en het gebruik van de openbare ruimte. Inclusie vormt daarmee een integraal onderdeel van het strategisch afwegingskader. Bijlagen 1. Beheerplan Begraven (Z25.002466) 2. Beheerplan civiele kunstwerken (Z25.002467) 3. Beheerplan OVL/VRI (Z25.002468) 4. Beheerplan spelen (Z25.002469) 5. Beheerplan bomen en groen (Z25.002470) 6. Kwaliteitscatalogus Openbare Ruimte Zuidplas (Z25.002473) 7. Beheerplan straatmeubilair (Z25.002471) 8. Beheerplan wegen (Z25.002472) 9. Toelichting MJOP Beheerplannen (A25.003552) 10. MJOP beheerplannen BOR (Z25.002474) 11. Begrotingswijziging “BOR Beheerplannen 2026-2030” (A25.003604).

Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders,

J.F. Weber, Burgemeester

M. Burgmans gemeentesecretaris

pagina 6 van 7

onderwerp Beheerplannen en bestuursopdracht Beheerstrategie

registratienummer R25.000087

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Zuidplas; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 30/09/2025; gelet op artikel 212de Gemeentewet en het Besluit begroting en verantwoording. besluit: 1. Vast te stellen van “Beheerplan Begraven” (Z25.002466), “Beheerplan civiele kunstwerken” (Z25.002467), “Beheerplan OVL/VRI” (Z25.002468), “Beheerplan spelen” (Z25.002469), “Beheerplan bomen en groen” (Z25.002470), “Beheerplan straatmeubilair” (Z25.002471) en “Beheerplan wegen” (Z25.002472) 2. Vast te stellen van de begrotingswijziging “BOR Beheerplannen 2026-2030” (A25.003604).

Aldus besloten in de openbare vergadering van 11/11/2025

De raad voornoemd, De griffier,

De voorzitter,

L. Ligtenberg

J.F. Weber

pagina 7 van 7