Rv Actualisatie woonvisie R24.000144

*R24.000144*

Raadsvoorstel

registratienummer

onderwerp

R24.000144

Actualisatie woonvisie

raadsvergadering 03/06/2025 datum

portefeuillehouder

behandelend ambtenaar

J.W. Schuurman

S. Tjon Poen Gie

bijlagen

Openbaar, besloten of geheim

3

Openbaar

Aan de raad van de gemeente Zuidplas Toelichting op de beslispunten De Woonvisie 2025 ‘Dorps wonen in Zuidplas nu en in de toekomst’ (vastgesteld in 2019) is wettelijk gezien verlopen. De visie is op hoofdlijnen nog adequaat, maar leest als een gedateerd document. Ter overbrugging en tot vaststelling van de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting heeft het College de huidige Woonvisie 2025 geactualiseerd langs bestaand beleid met enkele technische wijzigingen. Hiermee voldoet de gemeente op korte termijn weer aan de Woningwet om het woonbeleid actueel te houden. Een actuele woonvisie is nodig om prestatieafspraken met woningcorporaties te kunnen maken en voor de programmatische invulling van nieuwe woningbouwplannen. Na vaststelling van de ‘Regiewet’ gaat het College aan de slag met uitwerking van de visie naar een volkshuisvestelijk programma. De Raad wordt gevraagd om de geactualiseerde Woonvisie 2025 vast te stellen en met dit raadsvoorstel motie M316 ‘Huisvesting senioren inbreilocaties Zuidplas’ en toezegging 2008 ‘Optoppen en splitsen’ af te doen. Beslispunten 1. Vaststellen van de geactualiseerde Woonvisie 2025 ‘Dorps wonen in Zuidplas nu en in de toekomst’ (2025) met het bijbehorende woningbehoefteonderzoek. 2. De oorspronkelijke Woonvisie 2025 ‘Dorps Wonen in Zuidplas nu en in de toekomst’ (2019) in te trekken.

Inhoud van het voorstel • Aanleiding De Woningwet (artikel 42, eerste lid) schrijft voor dat de gemeenteraad een woonvisie vaststelt, waarin het gemeentelijke volkshuisvestingsbeleid voor maximaal vijf jaar is vastgelegd. De huidige Woonvisie 2025 ‘Dorps wonen in Zuidplas nu en in de toekomst’ is vastgesteld in januari 2019, en is daarmee wettelijk gezien verouderd. Normaalgesproken zou dit aanleiding zijn voor de ontwikkeling van een heel nieuwe woonvisie. Om de volgende redenen is daar nu niet voor gekozen: 1. Vanwege het wetsvoorstel Wet Versterking Regie Volkshuisvesting. Het Kabinet heeft in maart 2024 het wetsvoorstel Wet versterking regie volkshuisvesting (hierna; de Regiewet) ingediend bij de Tweede Kamer. Wanneer deze wet in werking treedt, moet de gemeente de woonvisie gaan vervangen door een volkshuisvestelijk programma onder de omgevingsvisie. Dit programma is een instrument om het beleid uit de omgevingsvisie uit te werken en te concretiseren. In tegenstelling tot de woonvisie (waarvan de gemeente de vorm en pagina 1 van 6

onderwerp Actualisatie woonvisie

registratienummer R24.000144

inhoud zelf mag bepalen) moet het volkshuisvestelijke programma voldoen aan instructieregels van het Rijk en mogelijk ook de regels van de Provincie Zuid-Holland. Daarnaast speelt mee dat een volwaardig ontwikkel- en besluitvormingstraject voor een nieuwe gemeentelijke woon(zorg)visie, met participatie, zo’n anderhalf tot twee jaar duurt. Dit traject kan dan samenvallen met de parlementaire besluitvorming over de Regiewet. Met de Regiewet is een gemeentelijke woonvisie of woonzorgvisie niet meer nodig. De Omgevingsvisie is leidend. In de uitwerking van het volkshuisvestelijk programma moet de gemeente straks gaan inspelen op o.a. de behoefte van verschillende doelgroepen, de bouwopgave, betaalbaar wonen, leefbaarheid, duurzaamheid en wonen en zorg. Vanwege het bovenstaande is het praktischer de Regiewet af te wachten en in te zetten op de ontwikkeling van het volkshuisvestelijk programma, waarin de visie langs recente ontwikkelingen en participatie wordt uitgewerkt. 2. Er is nu geen fundamentele beleidswijzing nodig. Er is geen aanleiding om het lokale woonbeleid fundamenteel te wijzigen. Inhoudelijk sluit dit nog goed aan bij zowel het huidige coalitieakkoord als recent kaderstellend beleid, zoals de Omgevingsvisie. Daarnaast ontwikkelen de omvang en het gebruik van de woningvoorraad in Zuidplas zich al in de door het Rijk gewenste richting.

Zo stuurt de gemeente op twee derde betaalbare woningen in het woningbouwprogramma en stuurt de gemeente via de huisvestingsverordening en de regionale uitstroomregeling op passende huisvesting voor ‘aandachtsgroepen’. Het nieuwe woningbehoefteonderzoek van Rigo d.d. 24 oktober 2024 (A24.0002215) bevestigt dat we hiermee op de juiste weg zijn om in de lokale en regionale woningbehoefte te voorzien. Er is daarom voor gekozen om de actualisatie te beperken tot voornamelijk technische wijzigingen langs bestaand beleid. • Argumenten 1.1 Het is een noodzakelijke actualisatie met een tijdelijk karakter. Snelle besluitvorming is noodzakelijk om te voldoen aan de wettelijke eis om de Woonvisie nu actueel te houden én om een overlap met de parlementaire besluitvorming over de inwerkingtreding van Regiewet te voorkomen (zie ook onder aanleiding, punt één). Het is nog onduidelijk wanneer het wetsvoorstel wordt behandeld. Onlangs is het wetsvoorstel nog aangepast. Naar verwachting wordt het niet eerder dan 1 januari 2026. Zo het er nu naar uitziet, krijgt de gemeente na de inwerkingtreding van de Regiewet nog twee jaar de tijd om een volkshuisvestelijk programma vast te stellen. Dat betekent dat deze in 2027 of 2028 moet volgen. Met de Regiewet wijzigt de Woningwet en komt een gemeentelijke woonvisie te vervallen.

Daarmee is deze actualisatie hoogstwaarschijnlijk van korte duur, ondanks dat hij wettelijke gezien weer vijf jaar mee kan. 1.2 Er is geen nieuw beleid opgenomen. Zie ook onder aanleiding punt twee. Op hoofdlijnen voldoet de huidige Woonvisie 2025 nog steeds. Met de addendum Woonvisie 2025 is in 2023 beleidsmatig al bijgestuurd op de woningcategorieën. In deze actualisatie zijn vooral technische aanpassingen gedaan. Zo wordt in de oorspronkelijke Woonvisie 2025 verwezen naar verouderde bronnen, zoals het woningbehoefteonderzoek uit 2018 en het vorige coalitieakkoord. Dit is aangepast. Ook is de tekst langs bestaand beleid pagina 2 van 6

onderwerp Actualisatie woonvisie

registratienummer R24.000144

aangescherpt. Nieuwe woonbeleid kan straks plaats krijgen bij een herijking van de omgevingsvisie en in het uitwerken volkshuisvestelijke programma en/of omgevingsplan die daaronder hangen. 1.3 De woonvisie dient als grondslag voor prestatieafspraken en (toekomstige) woonprogamma’s. De woonvisie is de grondslag voor te maken prestatieafspraken met woningcorporaties. Woningcorporaties doen een bod doen een actuele woonvisie. Ook geeft de woonvisie richting voor nieuwe woningbouwprogramma’s, zowel kwantitatief als kwalitatief. In 2023 is daarom de addendum Woonvisie 2025 vastgesteld om de prijsgrenzen bij te stellen. Deze addendum sluit aan bij de regionale Realisatie Agenda Wonen Midden-Holland 2023 (de regionale woondeal) en de instructieregels uit de Regiewet en blijft daarom ongewijzigd onderdeel van deze actualisatie. In de bijlage van de Woonvisie zijn alleen de geüpdatete prijsgrenzen opgenomen in verband met de jaarlijkse indexatie. 1.4 Het behoeftenonderzoek geeft inzicht in de woningbouwopgave. De Woonvisie is bedoeld om te voorzien in de woningbehoefte. Er is daarom voor gekozen om een nieuw woningbehoefteonderzoek uit te voeren om inzichten te krijgen of we nog op koers liggen. Uit het onderzoek blijkt dat het aantal huishoudens de komende jaren blijft groeien en de vergrijzing is ingezet. De ontwikkeling van de huishoudens vertaalt zich ook in een woningbehoefte.

Naar verwachting zal de woningbehoefte tot 2045 toenemen met 5.530 woningen. Tot 2035 gaat het om 2.880 woningen vanuit de bestaande dorpen. Er is vooral behoefte aan sociale huur en koopappartementen voor starters en jongeren maar ook aan eengezinswoningen. Cortelande is niet meegenomen in de prognoses en gaat voor een groot deel voorzien in de woningbehoefte vanuit Nieuwerkerk aan den IJssel en Moordrecht. De uitkomsten van dit nieuwe behoefteonderzoek sluiten aan bij de ambitie zoals verwoord in het coalitieakkoord 2022-2026 ‘Ruimte voor iedereen’ om in te zetten op passend en betaalbaar woningaanbod voor alle doelgroepen en het verbeteren van de doorstroming. De cijfers en prognoses zijn voor Moordrecht, Zevenhuizen en Moerkapelle getoetst aan de gebiedspaspoorten. Voor Nieuwerkerk aan den IJssel heeft voor het behoeftenonderzoek een extra duiding-sessie plaatsgevonden met makelaars, ontwikkelaars en woningcorporaties. Er is nu geen aanleiding tot fundamentele wijzigingen in de woningbouwprogrammering en het woonbeleid. In de geactualiseerde Woonvisie wordt beperkt verwezen naar dit nieuwe woningbehoefteonderzoek. De uitkomsten van het onderzoek worden straks meegenomen in het (nog) op te stellen volkshuisvestelijke programma. 1.5 Afdoen motie M316 en toezegging 2008.

In de geactualiseerde woonvisie zijn twee oproepen vanuit de raad geborgd, namelijk motie M316 ‘Huisvesting senioren inbreilocaties Zuidplas’. Deze is verankerd in hoofdstuk 5.2.2. En toezegging 2008 ‘Optoppen en splitsen’. Over het beter benutten van de bestaande voorraad is in hoofdstuk 5.1.3 de link met de raamovereenkomst prestatieafspraken woningcorporaties gemaakt. Inzet op senioren huisvesting en het beter benutten van de bestaande voorraad gaat straks een plek krijgen in het op te stellen volkshuisvestelijke programma. 2.1 Intrekken van de oorspronkelijke woonvisie is nodig als de nieuwe versie wordt vastgesteld. De vastgestelde versie van de Woonvisie wordt gepubliceerd op de website en op overheid.nl. Door het intrekken van de oude visie wordt ervoor gezorgd dat de nieuwe woonvisie de rechtsgeldige woonvisie voor Zuidplas is. pagina 3 van 6

onderwerp Actualisatie woonvisie

registratienummer R24.000144

• Kanttekeningen 1.1. Participatie heeft zich beperkt tot de wettelijk verplichte categorie. Omdat de geactualiseerde Woonvisie 2025 dezelfde beleidskoers hanteert, is ervoor gekozen om alleen de wettelijk verplichte participatie uit te voeren met regiogemeenten. Er zijn geen opmerkingen gekomen, omdat de actualisatie in lijn is met de Regionale Realisatie Agenda Wonen Midden-Holland 2023 (de woondeal). De participatie is beperkt omdat het vooral technische wijzigingen betreft langs bestaand beleid én ook vanwege de korte doorlooptijd om tot een geactualiseerde versie van de Woonvisie te komen (zie punt één onder de aanleiding). Als de raad ervoor kiest om toch een uitgebreide participatieronde te doen, dan betekent dat: a. er nu geen actueel woonbeleid is op basis waarvan prestatieafspraken met woningcorporaties kan worden gemaakt; b. er pas in 2026 een actuele woonvisie ligt; c. er mogelijk overlap ontstaat met de Regiewet en een gemeentelijke woonvisie met ingang van deze wet komt te vervallen. 1.2 Er zijn raakvlakken met duurzaamheid, ruimtelijke kwaliteit, leefbaarheid en zorg. Duurzaamheid maakt een integraal onderdeel uit van de woonvisie. In de woonvisie wordt ingegaan op de beperking van het energieverbruik van woningen het belang van klimaat adaptieve maatregelen en de transitie naar duurzame energiebronnen. Zie ook argument 1.2.

Daarnaast heeft wonen ook raakvlakken met de ruimtelijke kwaliteit, leefbaarheid en wonen en zorg. Deze onderwerpen komen kort aanbod in deze actualisatie en worden straks verder uitgewerkt in een gemeentelijk volkshuisvestelijk programma. Voor wonen en zorg volgt er nog een regionale woonzorgvisie. Dit is een apart document en moet gelezen worden als regionaal kader met inzichten in de opgave wonen en zorg. Er worden straks nog uitvoeringsafspraken gemaakt met de regiogemeenten, die vervolgens uitgewerkt worden in het volkshuisvestelijke programma. 1.3 Er is een mogelijkheid dat de Regiewet niet wordt aangenomen. In dit stadium moeten we rekening houden met de mogelijkheid dat de ‘Regiewet’ er uiteindelijk toch niet komt. Als die situatie zich voordoet, zullen we ons beraden op alternatieve mogelijkheden om het woonbeleid actueel te houden en het nieuwe woningbehoefteonderzoek, de regionale woonzorgvisie en de gebiedspaspoorten daarin te verwerken. We kunnen daar nog niet op voorsorteren. Beoogd effect Het woonbeleid actueel houden.

Wettelijk kader Woningwet (Artikel 42, eerste lid) Beleidskader De volgende bestuurlijke documenten zijn in de geactualiseerde woonvisie verwerkt: • Woonvisie 2025 ‘Dorps wonen in Zuidplas’, nu en in de toekomst’ (2019) + addendum (2023); • Beleidskader huisvesting arbeidsmigranten en kamerverhuur (2023); • Coalitieakkoord en Collegeprogramma 2022-2026; • Convenant Uitstroomregeling Midden-Holland; pagina 4 van 6

onderwerp Actualisatie woonvisie

registratienummer R24.000144

• Doelgroepenverordening gemeente Zuidplas 2023; • Huisvestingsverordening gemeente Zuidplas 2023; • Notitie sociale woningbouw 2024; • Omgevingsvisie 2040; • Raamovereenkomst prestatieafspraken 2024-2028; • Regionale realisatieagenda wonen – regio Midden-Holland (regionale woondeal) 2023; • Programmaplan Duurzaamheid 2022-2026. N.B. de gebiedspaspoorten en de regionale woonzorgvisie zijn nog niet in de geactualiseerde woonvisie verwerkt omdat dit (deels) nog lopende processen zijn. Deze documenten zullen te zijner tijd in het volkshuisvestingsprogramma worden geïntegreerd. Financiën De uitvoering van de Woonvisie en het woningbehoefteonderzoek is binnen het beschikbare budget gebleven. Communicatie/ participatie De geactualiseerde woonvisie wordt na vaststelling openbaar gepubliceerd op de website van Zuidplas en op overheid.nl. Het woningbehoefteonderzoek wordt op verzoek gedeeld met woningcorporaties en ontwikkelaars. Aanpak Met de geactualiseerde woonvisie, het woningbehoefteonderzoek en de regionale woonzorgvisie gaan we een start maken met het volkshuisvestelijke programma en de benodigde participatie daarop. Het opstellen van dit volkshuisvestelijke programma wordt met de ‘Regiewet’ een collegebevoegdheid. De raad wordt nog geïnformeerd over de aanpak en planning daarvan.

Inclusie De geactualiseerde woonvisie is gericht op het inlopen van het woningtekort en het verbeteren van de kwaliteit van de woningvoorraad, wat ertoe bijdraagt dat zoveel mogelijk mensen betaalbaar en comfortabel in Zuidplas kunnen wonen. Daarbij gaat er specifieke aandacht uit naar de woningbehoefte van starters, ouderen en de beoogde wettelijke aandachtsgroepen, waaronder arbeidsmigranten, uitstromers uit zorg- en opvangvoorzieningen en woonwagenbewoners. Bijlagen 1. A25.000955 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst; actualisatie woonvisie 2025; 2. A18.001348 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst; oorspronkelijke woonvisie 2025. 3. A24.002215 Woningbehoefteonderzoek Gemeente Zuidplas, Rigo, 10 oktober 2024

Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders,

J.F. Weber, Burgemeester

M. Burgmans gemeentesecretaris

pagina 5 van 6

onderwerp Actualisatie woonvisie

registratienummer R24.000144

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Zuidplas; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 22 april 2025; gelet op artikel 42 eerste lid van de Woningwet; besluit: Vaststellen van de geactualiseerde Woonvisie 2025 ‘Dorps wonen in Zuidplas nu en in de toekomst’ (2025) met het bijbehorende woningbehoefteonderzoek. 2. De oorspronkelijke Woonvisie 2025 ‘Dorps Wonen in Zuidplas nu en in de toekomst’ (2019) in te trekken. 1.

Aldus besloten in de openbare vergadering van 3 juni 2025,

De raad voornoemd, De griffier,

De voorzitter,

M.L. Engelsman

J.F. Weber

pagina 6 van 6