Rv actualisatie Kader participatie en Verordening participatie en inspraak R25.000041

*R25.000041*

Raadsvoorstel

registratienummer

onderwerp Actualisatie Kader participatie en Verordening participatie en inspraak

R25.000041

portefeuillehouder

behandelend ambtenaar

F. Klovert

Julie Vroom

datum

bijlagen

Openbaar, besloten of geheim

09/09/2025

7

Openbaar

raadsvergadering 30/09 en 03/12/2025 PC Samenleving 09/12/2025 Raadsvergadering

Aan de raad van de gemeente Zuidplas Toelichting op de beslispunten Het Kader participatie (2021) en de Verordening inspraak en participatie zijn geactualiseerd. Dit als onderdeel van de voorgestelde vervolgstappen door het college na evaluatie van de participatie in Zuidplas (infonota Z24.002998). Het geactualiseerde kader is aangepast aan de kennis van nu, voorzien van een heldere visie op participatie, vertaald naar begrijpelijke taal en samengevat tot een handzaam en praktisch beleidsstuk met een nieuw voorstel voor de participatieladder. De geactualiseerde versie van de verordening is aangescherpt op enkele inhoudelijke punten zodat deze aansluit op het geactualiseerde kader participatie. De Wet versterking participatie op decentraal niveau vereist dat gemeenten voor 1/1/2027 het Uitdaagrecht vastleggen in de verordening. Het college wenst het komende jaar hier lessen over op te doen bij andere gemeenten en beschikbare VNG-adviezen te raadplegen, om het Uitdaagrecht goed te kunnen implementeren. Een voorstel voor de uitwerking volgt in 2026. Het college stelt de aangepaste versies voor omdat het college het belangrijk vindt dat, voor alle betrokkenen bij participatie in onze gemeente, duidelijk is wat de visie is op participatie, welke stappen er worden gevolgd in de participatietrajecten die de gemeente initieert en hoe het bestuursorgaan tot besluitvorming komt.

Participatie betreft alle domeinen, het kader sluit daarmee aan bij de sporen 1 t/m 4 van het collegeprogramma.

Beslispunten 1. Vaststellen van het geactualiseerde Kader participatie 2025; 2. Vaststellen van de geactualiseerde Verordening inspraak en participatie 2025 incl. de Algemene toelichting; 3. Intrekken van het Kader participatie uit 2021 en de Verordening inspraak en participatie van maart 2023;

Inhoud van het voorstel • Aanleiding pagina 1 van 6

onderwerp Actualisatie kader participatie en Verordening participatie en inspraak

registratienummer R25.000041

De afgelopen collegeperiode heeft het college regelmatig opdracht gegeven voor participatie bij projecten, programma’s en beleid. Het college streeft daarbij naar zorgvuldig, voorspelbaar en navolgbare processen voorafgaand aan besluitvorming. Desondanks constateert het college dat er veel vragen zijn bij zowel raadsleden, collega’s uit de ambtelijke organisatie en inwoners over de toepassing van participatie. Er bestaan verschillende beelden over wat participatie is en hoe we het kunnen toepassen. Naar aanleiding van evaluatie met de raad (tijdens een Benen op Tafel sessie op 23/10/2024) zijn door het college vervolgstappen voorgesteld. Het Kader participatie moet bijdragen aan een beter begrip over de visie van de gemeente over participatie en hiermee de basis vormen voor de werkprocessen voor participatie opgaven in Zuidplas. Het Kader en de Verordening zijn beiden richtinggevend voor participatietrajecten van externe initiatiefnemers. • Argumenten 1.1 Het geactualiseerde kader is aangepast aan de kennis en verwachtingen van nu. De samenleving verwacht en vraagt steeds meer van ons. Onze taak als belangen afweger is met de komst van de Omgevingswet nog zichtbaarder geworden. Helder en eenduidig beleid passend bij de kennis en verwachtingen van nu, biedt daarbij een belangrijke houvast.

In de geactualiseerde versie van het kader zijn daarom de lessen verwerkt die met elkaar geleerd zijn, zoals: o meer structuur in de participatieaanpak; o duidelijke kaders vastleggen om te zorgen voor heldere verwachtingen vooraf; o doelstellingen die realistisch en haalbaar zijn; o informeren is als laagste niveau onderdeel van onze participatieladder maar is niet hetzelfde als participeren; informeren is wel een onmisbaar onderdeel bij alle niveaus van participatie in Zuidplas; 1.2 Het Kader participatie uit 2021 is voorzien van een heldere visie van het bestuursorgaan op participatie. De geactualiseerde versie is aangevuld met de visie van het bestuursorgaan op participatie en over de processtappen die essentieel zijn voor een zorgvuldig, voorspelbaar en navolgbaar proces; Het college is hiermee duidelijk over de verwachtingen die betrokkenen kunnen hebben bij participatieprocessen. 1.3 Het geactualiseerde kader is handzamer en begrijpelijker gemaakt. Naast de verwerkte aanpassingen op inhoud en structuur, is het huidige kader samengevat tot een praktisch en handzaam naslagwerk in eenvoudige taal (zoveel mogelijk B1) zodat het voor meer mensen begrijpelijk is; 1.4 Het geactualiseerde kader beschrijft participatie vanuit een integrale benadering.

Het geactualiseerde kader focust op participatie in de breedte van gemeentelijk beleid en projecten, terwijl de versie van 2021 een focus had op het ruimtelijke domein. 2.1 De geactualiseerde verordening inspraak en participatie is de juridische verankering van het Kader participatie en kent de volgende aanpassingen: o Artikel 4; aangepast conform Kader Participatie; o Artikel 6 (voorheen artikel 5): Eindverslag - aangepast conform Kader Participatie; o Zie voor verdere aanpassingen document: Wijzigingen Verordening (was/ wordt): Z25.002109 pagina 2 van 6

onderwerp Actualisatie kader participatie en Verordening participatie en inspraak

registratienummer R25.000041

3.1 Intrekken van het oude kader en de oude verordening is noodzakelijk Met de vaststelling van de nieuwe documenten, is het nodig om daarbij de oude documenten formeel in te trekken. • Kanttekeningen 1.1 Het actualiseren van het kader en de verordening is onderdeel van meerdere verbeterslagen op het gebied van participatie; Naast de actualisatie van het kader en de verordening worden werkprocessen verbeterd en werkt het college aan deskundigheidsbevordering. Het komende jaar worden de verbeterslagen verder doorgevoerd en in de praktijk getest. Het heeft tijd nodig om de werkwijze te implementeren. Dit wordt zoveel mogelijk ondervangen door voortdurend te monitoren en te evalueren hoe de werkwijze uitpakt. 1.2 Hoe verhouden deze nieuwe stukken zich tot lopende participatietrajecten? De reeds gestarte participatietrajecten zijn vormgegeven en ingericht op basis van het oude kader en de oude verordening en worden conform deze stukken doorlopen. Participatietrajecten die vanaf vaststelling nieuw beleid en verordening opgestart worden, verlopen conform de uitgangspunten van het geactualiseerde kader en de geactualiseerde verordening. 1.3 Participatietrajecten vragen kennis, capaciteit, voldoende tijd en financiële middelen Net als bij de vaststelling van het kader in 2021, zijn bij dit voorstel geen structurele middelen opgenomen voor participatieborging.

Structurele deskundigheidsbevordering en regie op de uitvoering van participatie zijn echter noodzakelijk om het voorgestelde ambitieniveau van dit participatiekader en de verordening te borgen. Hiervoor dient een nieuwe medewerker te worden aangetrokken, waarvoor de kosten geraamd zijn op €53.000. Deze middelen zitten nog niet verwerkt in de begroting. Gelet op de huidige financiële situatie vraagt dit om een integrale afweging, uiterlijk volgend jaar bij de zomernota. Wél zet het college de incidentele middelen in die bij de najaarsnota ter beschikking zijn gesteld voor deskundigheidsbevordering binnen de organisatie. Dit wordt aangewend om collega’s die veel te maken hebben met participatie op te leiden en de nieuwe aanpak onder hun aandacht te brengen. Tot slot gaat het college het komende (pilot)jaar aan de slag met het monitoren van inzet van medewerkers bij participatietrajecten, om een beter beeld te kunnen schetsen van de kosten van participatie. Het college stelt voor om uiterlijk bij de zomernota ‘27 met een voorstel te komen voor de komende jaren. Participatie heeft op dit moment namelijk geen eigen budgetpost in de begroting. De kosten voor de uitvoering van participatie worden nu meegenomen in de afzonderlijke projectbudgetten.

Beoogd effect Het Kader participatie biedt een heldere en begrijpelijke basis voor het door ontwikkelen van de werkprocessen rond participatie in de gemeente Zuidplas. Het biedt daarnaast een leidraad voor externe initiatiefnemers, de gemeente stimuleert hen participatie op dezelfde wijze vorm te geven zodat participatie ook door externe initiatiefnemers verloopt volgens een zorgvuldig, voorspelbaar en navolgbaar proces. De Verordening inspraak en participatie vormt de juridische verankering van het participatiebeleid van de gemeente Zuidplas. Beide documenten worden na vaststelling gepubliceerd ter vervanging van de huidige documenten. pagina 3 van 6

onderwerp Actualisatie kader participatie en Verordening participatie en inspraak

registratienummer R25.000041

Wettelijk kader Omgevingswet (01-01- 2024) Wet versterking participatie op decentraal niveau (01-01-2025) Beleidskader n.v.t. Financiën Het college heeft bij de najaarsnota incidenteel een bedrag van €30.000 ter beschikking gekregen voor deskundigheidsbevordering binnen de organisatie. Dit wordt aangewend om collega’s die veel te maken hebben met participatie op te leiden en de nieuwe aanpak onder hun aandacht te brengen. Om het uitvoeringsplan verder te kunnen implementeren en te borgen het komende jaar, ziet het college twee sporen. Dit betreft enerzijds het continueren van de deskundigheidsbevordering (reeds gealloceerd: € 30.000) en het continueren van het participatieplatform Maak Zuidplas.nl. De jaarlijkse vaste kosten voor het gebruik van dit platform bedragen €5.000. Deze post maakt onderdeel uit van de begroting 2026. Anderzijds is het college van mening dat voor het inbedden van participatie essentieel is om de ingezette lijn inclusief de deskundigheidsbevordering te borgen in de organisatie. Het college wil de komende periode (incidentele) deskundigheidsbevordering in gang zetten, om vervolgens uiterlijk bij de zomernota ’27 met een voorstel te komen voor de komende jaren.

Communicatie/ participatie Het geactualiseerde Kader participatie wordt na vaststelling gepubliceerd op www.zuidplas.nl en maakzuidplas.nl Daarnaast wordt het in de ambtelijke organisatie actief gecommuniceerd en zal het onderdeel uitmaken van de communicatie over de werkprocessen voor participatie. De geactualiseerde verordening wordt na vaststelling gepubliceerd op overheid.nl. Een link naar de verordening op overheid.nl zal gedeeld worden via de website en het intranet van de gemeente Zuidplas. Aanpak Het college gaat – op basis van de eerder toegekende incidentele middelen uit de najaarsnota 2024 over tot verdere implementatie van dit beleid in de ambtelijke organisatie. Er wordt gedurende een jaar bekeken hoe de implementatie van het beleid uitwerkt, en elk half jaar stuurt het college een evaluatie naar de gemeenteraad in de vorm van een beknopte raadsinformatienota al dan niet via reguliere P&C. Dit wordt uitgewerkt in een uitvoeringsplan. Als onderdeel hiervan gaat het college werken met de impactmeter en de routekaart. Deze instrumenten vormen een hulpmiddel voor de ambtelijke organisatie bij de beoordeling voorafgaand aan de keuze voor participatie. De impactmeter geeft inzicht in de mate van impact van een project/plan/beleid op de omgeving. De routekaart geeft advies over welke route vervolgens te volgen voorafgaand aan de start van participatie.

Deze instrumenten vervangen de Checklist afwegingskader participatie (bijlage bij Kader participatie 2021). Er wordt met deze instrumenten gedurende een jaar geëxperimenteerd in de praktijk om vervolgens te evalueren of bijstelling nodig is. Beide documenten zijn ter informatie als bijlage toegevoegd en zijn beiden work in progress.

pagina 4 van 6

onderwerp Actualisatie kader participatie en Verordening participatie en inspraak

registratienummer R25.000041

Inclusie Het Kader participatie is zoveel mogelijk in eenvoudige taal geschreven zodat het begrijpelijk is voor de meeste mensen. Het kader benoemt het belang van het bereiken en betrekken van zoveel mogelijk verschillende inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Jong, oud, gezinnen, alleenstaanden, onafhankelijk van inkomen en opleidingsniveau en/of culturele afkomst. In de gemeente spannen we ons daar zoveel mogelijk voor in. Het kader beschrijft ook dat dit in de praktijk niet altijd haalbaar en realistisch is.

Bijlagen 1. Z25.001105 - Actualisatie Kader participatie (2025) 1a. A25.002246 – Impactscan bijlage bij Kader participatie 1b. A25.002248 - Routekaart bijlage bij Kader participatie 2. Z25.001835 - Actualisatie Verordening inspraak en participatie 2025 3. Z25.002072 - Actualisatie Algemene toelichting Verordening inspraak en participatie 2025 4. Z25.002109 - Overzicht wijzigingen Verordening inspraak en participatie t.o.v. 2023 5. Z25.002110 - Overzicht wijzigingen Algemene toelichting Verordening inspraak en participatie t.o.v. 2023 Met vriendelijke groet, Het college van burgemeester en wethouders,

J.F. Weber, Burgemeester

M. Burgmans gemeentesecretaris

pagina 5 van 6

onderwerp Actualisatie kader participatie en Verordening participatie en inspraak

registratienummer R25.000041

Raadsbesluit

De raad van de gemeente Zuidplas; gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 9 september 2025; gelet op artikel 147 artikelen van de gemeentewet; besluit: 1. Vaststellen van het geactualiseerde Kader participatie 2025; 2. Vaststellen van de geactualiseerde Verordening inspraak en participatie 2025 incl. de Algemene toelichting; 3. Intrekken van het Kader participatie uit 2021 en de Verordening inspraak en participatie van maart 2023;

Aldus besloten in de openbare vergadering van 09/12/2025

De raad voornoemd, De griffier,

De voorzitter,

L.J. Ligtenberg

J.F. Weber

pagina 6 van 6