Open Raadsprogramma Zuidplas 2026-2030 A26.003156

Totaal potentieel

€ 8,8 – 17,2 miljoen

Ons doel is een structurele verbetering van minimaal € 10 miljoen. Wanneer de financiële situatie daarom vraagt, biedt deze aanpak ruimte om door te groeien richting € 15 miljoen. Meer grip op verbonden partijen Inmiddels wordt een aanzienlijk deel van de gemeentelijke middelen besteed via verbonden partijen. Juist daarom moeten raad en inwoners kunnen zien wat met dat geld gebeurt.

35

Wij willen meer inzicht in: prestaties en maatschappelijke resultaten; overhead- en managementkosten; externe inhuur; huisvestingskosten; financiële risico's; mogelijkheden voor samenwerking en efficiency. Samenwerking blijft belangrijk, maar samenwerking mag nooit betekenen dat democratische controle verdwijnt. Van cijfers naar maatschappelijke waarde De bedragen in deze routekaart zijn geen doel op zichzelf. Zij zijn een hulpmiddel om financiële ruimte te creëren voor wat inwoners belangrijk vinden. Iedere euro die slimmer wordt besteed aan organisatie, overhead of bedrijfsvoering kan worden ingezet voor zaken die direct bijdragen aan de kwaliteit van leven in Zuidplas. Dat betekent meer ruimte voor wonen, sport, onderwijs, zorg, bereikbaarheid, cultuur, groen en sterke dorpen. Wij kijken daarom niet alleen naar wat iets kost, maar ook naar welke maatschappelijke waarde het oplevert. Een zwembad is meer dan een gebouw. Een bibliotheek is meer dan een collectie boeken. Een dorpshuis is meer dan een accommodatie. Het zijn voorzieningen die bijdragen aan gezondheid, ontmoeting, ontwikkeling en verbondenheid. Daarom beoordelen wij financiële keuzes niet alleen op hun prijskaartje, maar ook op hun betekenis voor inwoners. Beschermen wat voor inwoners belangrijk is Financieel herstel is voor ons geen doel op zichzelf.

Het doel is juist om ruimte te creëren voor voorzieningen die bijdragen aan sterke dorpen en een sterke gemeenschap.

36

Daarom blijven wij investeren in: behoud van de zwembaden in Moordrecht en Nieuwerkerk aan den IJssel; sterke bibliotheekvoorzieningen; ondersteuning van verenigingen en vrijwilligers; goed onderhoud van wegen, groen en openbare ruimte; voldoende ruimte voor onderwijs, sport en zorg; investeringen in wonen, bereikbaarheid en leefbaarheid. Wij zijn terughoudend met verhogingen van OZB en andere gemeentelijke lasten. Belastingen mogen meegroeien met inflatie en de ontwikkeling van de gemeente, maar extra verhogingen zijn pas aan de orde wanneer aantoonbaar is dat de mogelijkheden binnen de eigen organisatie, het vastgoed, de bedrijfsvoering en de verbonden partijen serieus zijn benut. Van inwoners mag niet meer discipline worden gevraagd dan de gemeente zelf bereid is te tonen. Financieel herstel is voor ons geen doel op zichzelf. Het is het middel om ervoor te zorgen dat Zuidplas ook over tien, twintig en dertig jaar een gemeente blijft waar mensen prettig kunnen wonen, ondernemen, opgroeien en ouder worden. Goed financieel beleid gaat uiteindelijk niet over cijfers. Het gaat over het beschermen van wat inwoners waardevol vinden.

26 – Goede Zorg en Verantwoord Samenwerken Inwoners willen weten of hulp beschikbaar is en of gemeenschapsgeld zorgvuldig wordt besteed. Daarom willen wij meer grip op verbonden partijen, met scherpere controle op kosten, prestaties en resultaten. Wij vinden dat inwoners mogen verwachten dat iedere euro die via een verbonden partij wordt uitgegeven net zo zorgvuldig wordt beoordeeld als geld dat rechtstreeks door de gemeente wordt besteed. Daarom zetten wij in op meer inzicht, betere verantwoording en een kritische blik op prestaties, kosten en resultaten. Wij willen weten hoe gemeenschapsgeld wordt besteed, welke resultaten worden bereikt en waar mogelijkheden bestaan om efficiënter te werken.

37

Dat betekent aandacht voor: • prestaties en maatschappelijke resultaten; • overhead- en managementkosten; • externe inhuur en advieskosten; • huisvestingskosten; • financiële risico's; • mogelijkheden voor samenwerking en efficiëntieverbetering. Wij willen verbonden partijen periodiek doorlichten op doelmatigheid, kwaliteit en kostenontwikkeling. Niet omdat samenwerking ter discussie staat, maar omdat inwoners recht hebben op goed bestuur en zorgvuldig gebruik van publieke middelen. Bijzondere aandacht gaat uit naar de zorg. Iedere inwoner die ondersteuning nodig heeft, moet daarop kunnen blijven rekenen. Tegelijkertijd zien wij dat de kosten van zorg en ondersteuning al jaren stijgen. Daarom is het belangrijk dat beschikbare middelen zoveel mogelijk terechtkomen bij de mensen die zorg nodig hebben. De uitdaging is niet om minder zorg te bieden. De uitdaging is om zorg toegankelijk, betaalbaar en toekomstbestendig te houden. Daarom zetten wij in op: • minder versnippering van zorgaanbieders; • betere samenwerking tussen organisaties; • scherpere contractering; • transparantie over kosten, resultaten en overhead; • vermindering van administratieve lasten; • betere controle op declaraties; • sturen op kwaliteit en maatschappelijke resultaten. Wij geloven dat goede zorg begint bij de menselijke maat.

Inwoners moeten zich geholpen voelen en niet verdwalen in regels, loketten of bureaucratie. Daarom kijken wij niet alleen naar kosten, maar ook naar de kwaliteit van ondersteuning en de ervaringen van inwoners. Samenwerking blijft belangrijk. Maar samenwerking vraagt ook verantwoordelijkheid, transparantie en voortdurende aandacht voor de vraag of gemeenschapsgeld daadwerkelijk terechtkomt waar het voor bedoeld is. Want uiteindelijk gaat het niet om organisaties. Het gaat om inwoners die erop moeten kunnen vertrouwen dat hulp beschikbaar is wanneer zij die nodig hebben.

38

27 – Vastgoed, Accomodaties en Voorzieningen Gemeentelijke gebouwen, sportaccommodaties, dorpshuizen, maatschappelijke voorzieningen en gronden vertegenwoordigen een grote maatschappelijke en financiële waarde. Zij vormen het decor van het dagelijks leven in onze dorpen en maken ontmoeting, sport, cultuur, zorg en gemeenschapsvorming mogelijk. Wij vinden daarom dat gemeentelijk vastgoed professioneel, doelmatig en toekomstgericht moet worden beheerd. Dat betekent dat wij periodiek kijken naar: het gebruik van gebouwen; de bezettingsgraad; onderhoudskosten; de maatschappelijke functie; mogelijkheden voor multifunctioneel gebruik; de financiële prestaties van vastgoed. Ons uitgangspunt is eenvoudig: voorzieningen behouden waar dat kan, maar beschikbare ruimte slimmer benutten. Wanneer gebouwen beter worden gebruikt, kunnen kosten worden beperkt zonder dat voorzieningen verdwijnen.

39

Wij willen daarnaast beter inzicht krijgen in de prestaties van het gemeentelijk vastgoedbedrijf. Daarom onderzoeken wij welke gebouwen goed functioneren, waar leegstand ontstaat, welke maatschappelijke functies bewust verlieslatend zijn en welke verbeteringen mogelijk zijn. Eerst inzicht, dan keuzes. Ook maatschappelijke accommodaties verdienen aandacht. Sporthallen, dorpshuizen, ontmoetingscentra en andere voorzieningen spelen een belangrijke rol binnen onze dorpen. Door samenwerking tussen gebruikers, multifunctioneel gebruik en efficiënter beheer kunnen deze voorzieningen sterker en toekomstbestendiger worden. Daarbij staan maatschappelijke doelen voorop. Een gebouw is geen doel op zichzelf; de functie voor inwoners is dat wel. Wij vinden het daarom belangrijk dat voorzieningen die bijdragen aan ontmoeting, gezondheid, sport, cultuur en gemeenschapszin zoveel mogelijk behouden blijven. Denk aan: zwembaden; bibliotheken; sportvoorzieningen; dorpshuizen; ontmoetingsplekken; jeugd- en ouderenvoorzieningen; culturele voorzieningen. Bij financiële afwegingen kijken wij daarom niet alleen naar kosten, maar ook naar maatschappelijke waarde. Een bibliotheek draagt bij aan leesvaardigheid en ontwikkeling. Een zwembad bevordert gezondheid en zwemveiligheid. Een dorpshuis brengt mensen samen. Zulke voorzieningen zijn meer dan een begrotingspost.

Daarnaast onderzoeken wij of een intensievere samenwerking tussen Stichting ZO! en de Sportstichting kan bijdragen aan lagere overhead, efficiënter beheer, betere dienstverlening en toekomstbestendige accommodaties. Wanneer samenwerking leidt tot lagere kosten en behoud van kwaliteit, moet die mogelijkheid serieus worden bekeken. Wij geloven dat verstandig vastgoedbeheer niet draait om zoveel mogelijk bezit, maar om het optimaal benutten van voorzieningen die waarde toevoegen aan het leven van inwoners. Want een financieel gezonde gemeente zonder sterke voorzieningen is uiteindelijk een armere gemeente.

40

28 – Wat Inwoners Mogen Verwachten Uiteindelijk draait dit programma niet om hoofdstukken, beleidsstukken of begrotingen. Het draait om de vraag wat inwoners daarvan merken in hun dagelijks leven. Wij willen dat inwoners ervaren dat de gemeente dichterbij komt. Dat bestuurders zichtbaar zijn in de dorpen, dat inwoners eerder worden betrokken bij plannen die hun leefomgeving raken en dat keuzes helder worden uitgelegd. Wij willen dat jongeren meer kansen krijgen om in Zuidplas te blijven wonen en hun toekomst op te bouwen. Dat ouderen zo lang mogelijk in hun eigen omgeving kunnen blijven wonen. Dat gezinnen kunnen rekenen op goede scholen, veilige buurten en sterke voorzieningen. En dat ondernemers, verenigingen en vrijwilligers de ruimte krijgen om hun bijdrage te blijven leveren aan onze gemeenschap. Inwoners mogen verwachten dat belangrijke voorzieningen behouden blijven. Dat zwembaden, bibliotheken, sportvoorzieningen, ontmoetingsplekken en maatschappelijke initiatieven worden gekoesterd omdat zij bijdragen aan de leefbaarheid van onze dorpen. Inwoners mogen ook verwachten dat hulp beschikbaar is wanneer dat nodig is. Of het nu gaat om zorg, ondersteuning, financiële problemen of een moeilijke periode in het leven: niemand zou er alleen voor moeten staan. Tegelijkertijd mogen inwoners verwachten dat zorgvuldig wordt omgegaan met gemeenschapsgeld.

Financieel herstel begint wat ons betreft bij de gemeente zelf. Eerst kritisch kijken naar de eigen organisatie, vervolgens naar uitgaven en werkwijzen, en pas als laatste naar de lasten voor inwoners. Wij willen dat inwoners merken dat afspraken worden nagekomen. Dat signalen serieus worden genomen. Dat plannen niet blijven steken in rapporten en onderzoeken. En dat resultaten zichtbaar worden in de dorpen en buurten waar mensen wonen. Dat is voor ons de kern van goed bestuur. Niet meer beloven dan je kunt waarmaken. Wel doen wat je belooft. Dat is de Zuidplas waarvoor wij ons de komende jaren willen inzetten.

41

29 – Van Ambitie naar Resultaat Een programma krijgt pas betekenis wanneer inwoners merken dat er daadwerkelijk iets verandert. Daarom kijken wij niet alleen naar ambities voor de komende vier jaar, maar ook naar de eerste concrete stappen die zichtbaar moeten worden in de dorpen en buurten van Zuidplas. In 2026–2027 werken wij in ieder geval aan: 1. Start van het financieel herstelprogramma. 2. Zichtbare afbouw van externe inhuur. 3. Doorlichting van verbonden partijen. 4. Eerste toepassing van Zero Based Budgeting. 5. Dorpsgesprekken in alle dorpen en buurtschappen. 6. Versterking van de Jongerenraad. 7. Een woonversnellingsagenda voor woningbouw. 8. Behoud van de starterslening. 9. Verdere uitwerking van ouderenhuisvesting op de Argoslocatie. 10. Vervolgstappen voor de herontwikkeling van de Posthuislocatie in Moordrecht. 11. Behoud van zwemvoorzieningen in zowel Moordrecht als Nieuwerkerk aan den IJssel. 12. Een verenigingsagenda met concrete verbetermaatregelen. 13. Ondersteuning van De Boodschappenkast en de Voedselbank. 14. Meer inzicht in onderhoud van de openbare ruimte. 15. Boomplantacties samen met inwoners. 16. Actualisatie van de verkeersveiligheidsagenda. 17. Onderzoek naar het vastgoedbedrijf en de Sportstichting. 18. Een openbaar financieel dashboard. 19. Verbetering van de digitale dienstverlening. 20. Organisatie van de jaarlijkse Staat van Zuidplas.

Deze resultaten zijn geen losse projecten. Samen vormen zij de eerste stappen naar een financieel gezonde gemeente, sterke dorpen, goede voorzieningen en meer betrokkenheid van inwoners bij het bestuur. Vertrouwen ontstaat niet door plannen alleen. Vertrouwen ontstaat wanneer inwoners zien dat afspraken worden nagekomen, resultaten zichtbaar worden en de gemeente doet wat zij belooft. Daar willen wij de komende jaren op aanspreekbaar zijn.

42

Slotbeschouwing – Samen Verder Dit Open Raadsprogramma is geen eindpunt. Het is een uitnodiging. Een uitnodiging om samen te werken aan een Zuidplas waarin mensen prettig kunnen wonen, werken, ondernemen, leren, sporten en leven. Een Zuidplas waarin de kracht van onze dorpen behouden blijft en waarin we verantwoordelijkheid nemen voor de keuzes die nodig zijn om onze gemeente ook voor de toekomst sterk te houden. De komende jaren staan we voor belangrijke opgaven. We bouwen woningen voor nieuwe generaties, investeren in voorzieningen, werken aan een gezonde financiële basis en zorgen ervoor dat onze dorpen leefbaar, veilig en aantrekkelijk blijven. Dat vraagt om keuzes. Soms makkelijke keuzes, maar vaak ook moeilijke. Wij geloven dat die keuzes beter worden wanneer inwoners, verenigingen, ondernemers, maatschappelijke organisaties, college en gemeenteraad elkaar weten te vinden. Niet omdat iedereen hetzelfde denkt, maar omdat iedereen hetzelfde thuis deelt: Zuidplas. Daarom kiezen wij voor een open manier van besturen. Een bestuur dat luistert, uitlegt en samenwerkt. Een bestuur dat ruimte biedt aan initiatieven uit de samenleving en openstaat voor goede ideeën, ongeacht waar ze vandaan komen.

43

Wij geloven dat inwoners meer verwachten dan politieke tegenstellingen. Zij verwachten oplossingen. Zij verwachten een gemeente die doet wat zij belooft. En zij verwachten bestuurders die het algemeen belang vooropstellen. Daarom nodigen wij niet alleen inwoners uit om mee te denken en mee te doen, maar ook alle fracties in de gemeenteraad om samen te werken waar dat kan en elkaar scherp te houden waar dat nodig is. De toekomst van Zuidplas wordt niet bepaald door één partij, één college of één gemeenteraad. Die toekomst wordt iedere dag gebouwd door inwoners die zich inzetten voor hun buurt. Door vrijwilligers die verenigingen draaiende houden. Door ondernemers die kansen creëren. Door mantelzorgers die klaarstaan voor anderen. En door jongeren die dromen hebben voor de toekomst. Daar ligt de echte kracht van onze gemeente. Want uiteindelijk gaat het niet om dit programma. Het gaat om de vraag welke gemeente wij achterlaten voor de generatie na ons. Een gemeente waarin mensen naar elkaar omkijken. Een gemeente waarin kansen worden gedeeld. Een gemeente waarin dorpen hun eigen karakter behouden. Een gemeente waarin verantwoordelijkheid en betrokkenheid hand in hand gaan. Zuidplas is van ons allemaal. De toekomst ook.

44

45