Eindverslag Verkennende fase 15 april 2026

Eindverslag Verkennende fase

15 april 2026

1. Inleiding Op 18 maart mochten de inwoners naar de stembus. De kiezer heeft gesproken en de partijen waarop zij hebben gestemd de verantwoordelijkheid gegeven om hen de komende vier jaar te vertegenwoordigen. Een eervolle en verantwoordelijke opdracht rust op de schouders van alle verkozen gemeenteraadsleden. De uitslag laat zien dat het politieke landschap in onze gemeente in beweging is. Tussen de dorpen bestaan duidelijke verschillen in stemgedrag en politieke voorkeuren. Dit benadrukt het belang van een brede, open en inhoudelijke verkenning van mogelijke bestuurlijke samenwerking. ChristenUnie/SGP kreeg, als grootste partij, het voorrecht om de verkenning te leiden. 2. Opzet van de verkenning De verkenning bestond uit afzonderlijke gesprekken met alle verkozen politieke partijen. We danken alle partijen voor de open en constructieve gesprekken. Elk gesprek vond plaats op basis van dezelfde vragen en uitgangspunten. De gespreksverslagen zijn op hoofdlijnen opgesteld en aan het einde van het gesprek gezamenlijk vastgesteld. Ook is aangegeven dat de gespreksverslagen, tezamen met dit document, openbaar zullen worden. Hiermee is er een zorgvuldig en transparant proces doorlopen. De afzonderlijke gesprekken vonden plaatst van woensdag 25 maart tot en met dinsdag 31 maart 2026.

Verdiepende verkenning ChristenUnie/SGP, VVD en Platform Zuidplas Na de individuele gesprekken is besloten een ronde met verdiepende gesprekken te voeren. In eerste instantie is, op nadrukkelijke wens van de VVD, gesproken tussen ChristenUnie/SGP, VVD en Platform Zuidplas. Deze combinatie van partijen kan getalsmatig (15 van de 29 zetels) rekenen op een zeer bescheiden meerderheid. Met deze drie partijen is gesproken over het (onderlinge) vertrouwen en de wens tot constructieve samenwerking. Verder is gesproken over de ruimte voor compromis op inhoudelijke punten. Uitgesproken is om constructief en open de samenwerking aan te gaan. De komende jaren kan dit op veel onderwerpen plaatsvinden. Wel is geconstateerd dat er een groot verschil is tussen de standpunten van Platform Zuidplas, VVD en ChristenUnie/SGP als het gaat om de vergunning voor de Regionale Opvang Locatie. Platform Zuidplas stelt het noodzakelijk te vinden de vergunning van de regionale opvanglocatie in te trekken. Voor ChristenUnie/SGP is intrekking van genomen besluiten met rechtsgevolg niet aanvaardbaar omdat dit afbreuk doet aan het zijn van een betrouwbare overheid. De VVD is het ermee eens dat we moeten blijven binnen de wettelijke kaders.

Tegelijk heeft de VVD in het individuele gesprek met ChristenUnie/SGP aangegeven dat in een eventuele onderhandeling gesproken moet worden over de Regionale Opvang Locatie gelet op het standpunt dat zij de afgelopen 3 jaar hebben ingenomen. De VVD doet nu ook geen uitspraken over bezwaarprocedures en eventuele herstelbesluiten, omdat de fractie deze op inhoud zal beoordelen wanneer die bekend is.

In het gesprek tussen Platform Zuidplas, ChristenUnie/SGP en VVD heeft de VVD in vergelijkbare bewoordingen aangegeven te zoeken hoe hiermee om te gaan – enerzijds met het oog op de rechtszekerheid, anderzijds om recht te doen aan de verkiezingsuitslag. Daarbij hebben zij nogmaals benadrukt dat er in een onderhandeling ook heel stevig moet worden doorgesproken over de inhoud van nog te nemen besluiten als de ROL gerealiseerd wordt, waaronder het samenlevingsplan en veiligheid. Verdiepende verkenning ChristenUnie/SGP, VVD, D66 en NEZ Vervolgens is als slot van de verkenning ook gesproken met ChristenUnie/SGP, VVD, D66 en NEZ. Deze combinatie van partijen kan getalsmatig (16 van de 29 zetels) rekenen op een bescheiden en stabiele meerderheid. In dit gesprek is – net als in het gesprek met ChristenUnie/SGP, VVD en Platform Zuidplas, gesproken over het (onderlinge) vertrouwen, de wens tot constructieve samenwerking en inhoudelijke punten. Er is geconstateerd dat, naast de Regionale Opvang Locatie, er geen fundamentele zaken zijn die samenwerking zouden verhinderen – waarbij het tegelijk wel belangrijk is om duidelijke afspraken te maken over situaties die nu niet voorzien kunnen worden. Op inhoud is er bereidheid verdere gesprekken te voeren.

Bevindingen en overwegingen Op basis van de gevoerde gesprekken zijn een aantal zaken duidelijk geworden: - Er zijn in de verkiezingsprogramma’s veel raakvlakken tussen de verschillende partijen. Thema’s als wonen, communicatie/ participatie, duurzaamheid en zorg zijn in vrijwel alle gesprekken genoemd als belangrijke thema’s voor de periode 2026 – 2030 - Tegen deze achtergrond zijn verschillende combinaties van partijen genoemd – met en zonder ChristenUnie/SGP. - Inhoudelijk zijn er tegelijk ook scherpe verschillen – met name ook daar waar het gaat om de Regionale Opvang Locatie. Gelet op deze verschillen is het verstandig om in de formatie als eerste stil te staan bij de vraag of de betrokken partijen afspraken kunnen maken omtrent opvang in het algemeen en de realisatie van de Regionale Opvang Locatie in het bijzonder. Daarbij is het - ook gelet op de schriftelijke vragen die daar ondertussen over zijn gesteld door de VVD - van belang eerst duidelijkheid te hebben over de wettelijke kaders rondom de vergunning, realiserende dat de raad al een besluit genomen heeft over de vergunning. Vervolgens kan in de onderhandelingen zorgvuldig worden bepaald welke ruimte er bestaat en hoe daarmee dient te worden omgegaan. Daarbij zal de balans moeten worden gezocht in enerzijds de rechtszekerheid van vergunningverlening en anderzijds het signaal van de verkiezingsuitslag.

- Zuidplas staat ook de komende periode voor ingewikkelde keuzes als het gaat om de gemeentelijke financiën. Gedurende de verkenning zijn ten aanzien van de financiën een aantal richtinggevende uitspraken gedaan, maar tegelijk is het lastig gebleken om in deze fase al concrete oplossingen te benoemen. Dit moet onderdeel zijn van de inhoudelijke gesprekken tussen formerende partijen. - Over de vorm van samenwerking is geen eenduidig beeld binnen de gemeenteraad. Wel lijkt duidelijk dat de partijen die wethouders voordragen gezamenlijk een (bescheiden) meerderheid moeten hebben in de gemeenteraad –

-

om te zorgen voor daadkracht en stabiliteit wanneer het aankomt op moeilijke keuzes. Voor een vruchtbare samenwerking is het vertrouwen in elkaar noodzakelijk. Zonder wederzijds vertrouwen, geen betrouwbaar, daadkrachtig en stabiel bestuur. Zeker met nieuw toetredende partijen is het belangrijk raadsbreed te investeren in de onderlinge relatie en samenwerking.

Eindconclusie De verkenning bevestigt dat het politieke speelveld divers en in beweging is. De potentiële combinaties waarin partijen samenwerken vragen om zorgvuldigheid, wederzijds vertrouwen en aandacht voor bestuurlijke stabiliteit. Zoals reeds gesteld komt uit de verkenning in ieder geval naar voren dat het belangrijk is om raadsbreed te investeren in de onderlinge relatie en samenwerking. Dit moet vanuit de gemeenteraad zelf worden opgepakt en staat los van de samenstelling van de te vormen coalitie. Als het gaat om verdere gesprekken constateert ChristenUnie/SGP dat er een niet overbrugbaar verschil van inzicht is tussen partijen over het al dan niet intrekken van de vergunning voor de Regionale Opvang Locatie. Op basis van die conclusie ziet ChristenUnie/SGP op dit moment geen ruimte voor inhoudelijke gesprekken met Platform Zuidplas en Forum voor Democratie. Bij andere partijen ziet ChristenUnie/SGP deze ruimte wel – waarbij direct moet worden aangetekend dat er met name ten opzichte van VVD en NEZ een (groot) verschil is in standpunten over de te maken en gemaakte keuzes ten aanzien (asiel)opvang. Tegelijk constateert ChristenUnie/SGP bij deze partijen en ook bij D66 en ChristenUnie/SGP zelf wel bereidheid om tijdens inhoudelijke onderhandelingen te onderzoeken of het mogelijk is hierin tot een voor alle partijen aanvaardbaar compromis te komen.

Alles overziend stelt ChristenUnie/SGP voor dat ChristenUnie/SGP, VVD, D66 en NEZ onderhandelingen starten om te komen tot een stabiel, betrouwbaar en daadkrachtig bestuur. Gedurende het vervolgproces moet ook worden bepaald op welke wijze de overige partijen, Platform Zuidplas, Forum voor Democratie, PRO en CDA kunnen worden betrokken, omdat er inhoudelijk veel overlap is en goede ideeën van deze partijen ook een plek moeten kunnen krijgen in het akkoord. Met de voorgestelde vervolgstappen kan doelgericht worden toegewerkt naar een stabiele, dienstbare en constructieve samenwerking in de komende bestuursperiode. Beoogd formateur is Kees van der Staaij. Wat ChristenUnie/SGP betreft krijgt hij de opdracht om de vervolggesprekken te leiden. Hierbij zijn de taken: • Het leiden van inhoudelijke onderhandelingen om te komen tot een gedragen coalitieakkoord, waarbij: o Allereerst moet worden bepaald of partijen inhoudelijk overeenstemming kunnen bereiken over het thema Opvang/ Regionale Opvang Locatie.

Daarna de financiële situatie van de gemeente moet worden besproken en afspraken moeten worden gemaakt over de wijze waarop de (meerjaren)begroting sluitend kan worden gemaakt. o Vervolgens de overige thema’s worden besproken Het begeleiden van het proces waarbij de coalitiepartijen kandidaten leveren voor de wethoudersposities en de portefeuilleverdeling. Het adviseren over de wijze waarop andere partijen betrokken kunnen worden. Afronding van het proces door de oplevering van het akkoord en de presentatie daarvan. o

• • •