Document · PDF

Bijlage 5 Kader Participatie A21.000693

Gemeenteraad 18 mei 2021, gemeente ZuidplasBij agendapunt: Rv Kader Participatie17.366 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 2

De aanbevelingen die in de gesprekken werden ingebracht zijn verzameld en gebundeld via e-mail teruggekoppeld aan de deelnemers en de raadswerkgroep. Daarna is de onderwerp afvalscheiding nog eens terug gekomen bij de eerste Raad Eropuit, een soort openluchtspreekuur: het informele en toevallige gesprek op straat bij bijvoorbeeld winkelcentra tussen kleine

Hoofdstuk 7 Praktijkvoorbeelden

Kader Participatie Zuidplas

verschillende informatiebijeenkomsten. Echter, voor inwoners was het voorgestelde tracé niet acceptabel en het algemene idee heerste dat er te weinig ruimte was voor inbreng vanuit inwoners zelf. Leerpunt is dat er in het voortraject meer moet worden geluisterd naar inwoners, zonder dat er al een vastomlijnde route gepresenteerd werd. Het participatietraject had dus - in overleg met de provincie - meer ruimte moeten bieden voor inbreng van alternatieven door omwonenden zelf.

groepjes raadsleden en inwoners. Uiteindelijk zijn op beide avonden twee groepjes raadsleden van 3-5 personen op pad gegaan. Omdat deze vorm zo dicht bij de kernfunctie van de gemeenteraad/raadsleden ligt, was de rol van de leden van de raadswerkgroep niet beperkt tot observator, maar ook en vooral de gesprekspartners van de inwoners over het dossier Afvalscheiding. Dit werd erg gewaardeerd door zowel de raadsleden als de inwoners. Snelfietsroute Onder regie van de provincie Zuid-Holland wordt een fietsverbinding tussen Rotterdam en Gouda fietsvriendelijker en -veiliger gemaakt. De verbinding gaat door diverse gemeenten en iedere gemeente bepaalt de route over zijn grondgebied. De provincie heeft een voorkeursvariant bedacht, maar die is niet zonder meer akkoord. In het traject dat hieraan vooraf ging hebben inwoners en de klankbordgroep hun mening en ideeën laten horen in 33

Na bespreking in de raad, waarin verschillende vertegenwoordigers van omwonenden hun standpunten uiteen deden, is een vervolgonderzoek gestart. Er is nu keuze uit drie opties voor de route door de gemeente Zuidplas. Deze opties worden in het eerste kwartaal van 2021 onderzocht: 1. in overleg met betrokkenen een ontwerp opstellen voor het verkeersveiliger inrichten van de Oost- en West Ringdijk en de ’s Gravenweg in Moordrecht 2. een fietstracé ten noorden van Moordrecht uitwerken als snelfietsroute 3. de stand van zaken in beeld brengen voor wat betreft de zogenaamde ambitieroute Omwonenden en gebruikers van de huidige fietsroutes kunnen meedenken bij het inrichten van de fietsroute(s). Dan gaat het onder meer om knelpunten (qua veiligheid, capaciteit, snelheid etc.), oplossingen en afwegingen tussen de verschillende route-opties. Hiervoor worden methoden en instrumenten ingezet, waarbij omwonenden de mogelijkheid hebben mee te ontwerpen. Ook wordt een mogelijkheid gegeven om via de digitale participatieplatform www.maakzuidplas.nl een mening te geven over de verschillende routes. Met de uitkomsten maakt het college

Hoofdstuk 7 Praktijkvoorbeelden

een nieuw raadsvoorstel. Als de raad daarover heeft beslist kunnen de voorbereidingen voor de werkzaamheden aan de fietsroute(s) starten. Naar verwachting is dat in de tweede helft van 2021. Huizen van Hoop De gemeente is gestart met een Huis van Hoop, waar mensen die een verslavingsachtergrond hebben, weer zelfstandig kunnen wonen onder begeleiding. In eerste instantie stonden omwonenden kritisch tegenover de komst van dit huis en hadden zij veel vragen en zorgen. Tijdens een webinar gaven diverse contactpersonen vanuit de gemeente, de woningcorporatie en de hulpverlening een toelichting op de achtergrond van de bewoners van dit huis en de begeleiding. Ook bleef goed en intensief contact bestaan tussen contactpersonen en omwonenden. Een participatietraject gericht op informeren, luisteren en de dialoog aangaan heeft ertoe geleid dat bij omwonenden de zorgen langzaam afnamen en het draagvlak langzaam toenam.

Kader Participatie Zuidplas

Hoofdstuk 8 Toolbox

Kader Participatie Zuidplas

Hoofdstuk 8

Toolbox De gemeente Zuidplas zet verschillende methoden en instrumenten in voor participatie met inwoners. Dit is afhankelijk van het doel van participatie, de fase van het plan of project (wanneer) en de mate van invloed door inwoners (participatieladder). Maar daarnaast geldt natuurlijk ook of er capaciteit en middelen (financiën) beschikbaar zijn om deze instrumenten en methoden te gebruiken en verder te ontwikkelen. Het gaat bij participatie met name om de kwalitatieve inbreng van inwoners en niet om hoeveel inwoners hebben meegedaan. Het mobiliseren van inwoners voor participatie is wel een aandachtspunt. Door verschillende vormen van participatie aan te bieden, worden ook verschillende groepen inwoners (jong, oud, direct betrokken of niet) aangesproken hun bijdrage te leveren. Praktijkvoorbeelden op dit gebied zijn in hoofdstuk 7 benoemd. In deze toolbox staan alle instrumenten en methoden: • die de gemeente nu inzet (bestaand / toegepast) • waar de gemeente in de toekomst (verder) mee wil experimenteren (nieuw) • onderverdeeld naar fysieke (offline) en digitale instrumenten 8.1

Digitale instrumenten: bestaand

Digitaal inwonerspanel Dit is een online panel van inwoners van 16 jaar en ouder en bestaat uit 775 deelnemers. Enkele keren per jaar krijgen 35

de leden een uitnodiging voor een vragenlijst of peiling. Zo krijgt de gemeente snel een beeld van wat er leeft onder de inwoners. Denk aan onderwerpen als verkeer, bouwplannen, culturele evenementen, milieu maar ook jeugdzorg, WMO (Wet Maatschappelijke Ondersteuning), leefbaarheid en participatie/communicatie. Ongeveer twee weken na sluiting van het onderzoek ontvangen alle deelnemers de resultaten van het onderzoek.

Mate van invloed: raadplegen, adviseren Wanneer: agendavorming, beleidsvorming Doel: vergroten van steun voor een plan of project, verhogen kwaliteit van een plan of project, inwoners activeren, ideeën en meningen ophalen Webinar Een digitale bijeenkomst wordt vormgegeven door het organiseren van een webinar. Tijdens zo’n digitale bijeenkomst worden inwoners geïnformeerd, om hun mening gevraagd of uitgenodigd om mee te ontwerpen. Er kan in kleinere sessies uiteen worden gegaan (break out

Hoofdstuk 8 Toolbox

rooms). Deze vorm vraagt om een intensieve voorbereiding, technische kennis en een ervaren moderator. Een webinar wordt interactief gemaakt als er een chatfunctie is en/ of gebruik wordt gemaakt van ontwerpmogelijkheden of mentimeter (stemmen of reageren op stellingen).

Mate van invloed: informeren, raadplegen, adviseren, coproduceren Wanneer: beleidsvorming Doel: vergroten van steun voor een plan of project, verhogen kwaliteit van een plan of project, inwoners activeren, ideeën en meningen ophalen. Social Media (Twitter, Facebook, Youtube, LinkedIn) De social mediakanalen van de gemeente worden gebruikt voor het informeren over persmomenten van collegeleden, communiceren over mijlpalen in projecten, het uitzetten van online enquêtes, het attenderen op nieuwe vacatures en voor algemene ‘branding’(profilering) van de gemeente. Via de social mediakanalen kunnen inwoners ook hun mening delen.

Mate van invloed: informeren, raadplegen Wanneer: agendavorming, beleidsvorming, besluitvorming, uitvoering, evaluatie Doel: vergroten van steun voor een plan of project, verhogen kwaliteit van een plan of project, inwoners activeren, ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog

Kader Participatie Zuidplas

Digitale melding Via een eenvoudig formulier op de website, kunnen inwoners makkelijk een melding over de openbare ruimte doorgeven. De drempel om contact op te nemen met de gemeente wordt hierdoor lager en de gemeente kan sneller reageren op problemen. Dit draagt bovendien bij aan de betrokkenheid van inwoners bij hun gemeente.

Mate van invloed: raadplegen Wanneer: uitvoering, evaluatie Doel: vergroten van steun voor een plan of project, luisteren Digitaal participatieplatform De gemeente Zuidplas is gestart met een digitaal participatieplatform www.maakzuidplas.nl. In dit platform wordt per dorp overzichtelijk gemaakt over welke projecten en plannen inwoners hun ideeën of meningen kunnen geven en in welke fase deze verkeren, wanneer informatie- of meedenksessies worden georganiseerd (nu ivm corona met name digitaal) en welke andere projecten in voorbereiding zijn. Zo ontstaat overzicht voor iedere inwoner. Met een digitaal participatieplatform worden de volgende doelen gerealiseerd: • Betrekken van inwoners en hen (op een gemakkelijke manier) input laten leveren (bij ontwikkeling van beleid, projecten, herontwikkeling, groen, leefbaarheid etc); • Brede (en andere) groep inwoners aanspreken: met name ook jongeren en gezinnen met werkende ouders en kinderen; • Toetsen van (nieuw) beleid; • Draagvlak creëren voor de initiatieven vanuit de gemeente; • Ideeën van inwoners ophalen (burgerinitiatieven);

Hoofdstuk 8 Toolbox

• Data ontsluiting, projectinformatie en deze verbinden aan online participatie; • Vertrouwen creëren bij inwoners: actuele en tijdige informatie over projecten en participatie.

Mate van invloed: informeren, raadplegen, adviseren, coproduceren Wanneer: agendavorming, beleidsvorming, besluitvorming, uitvoering, evaluatie Doel: vergroten van steun voor een plan of project, verhogen kwaliteit van een plan of project, inwoners activeren, ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog

8.2 Digitale instrumenten: nieuw Digitaal of thuis mee ontwerpen Bij concrete inrichtingsvraagstukken worden inwoners uitgenodigd om zelf een inrichtingsplan samen te stellen. Inwoners worden bij deze methode actief betrokken bij het ontwerpen van een (deel van een) inrichtingsplan. Er wordt een plattegrond fysiek of digitaal beschikbaar gesteld met een aantal mogelijke elementen voor de invulling, waarmee bewoners hun eigen ontwerp kunnen samenstellen. Vooraf moet duidelijk zijn welke elementen inwoners kunnen aanpassen, toevoegen of veranderen aan het plan. Er kan daarbij een budget worden vastgesteld. Ook specifieke doelgroepen, bijvoorbeeld kinderen, kunnen hieraan meedoen. De methode betrekt inwoners actief bij de inrichting van hun leefomgeving.

Kader Participatie Zuidplas

Mate van invloed: coproduceren Wanneer: beleidsvorming, uitvoering Doel: vergroten van steun voor een plan of project, verhogen kwaliteit van een plan of project, inwoners activeren, ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog. Digitale flitspeiling Het is mogelijk om via Facebook flitspeilingen te houden: met korte en snelle peilingen wordt duidelijk wat (veel) mensen ergens van denken. Dit instrument is niet wetenschappelijk, maar het kan wel aanleiding zijn verder onderzoek te doen of sentiment te duiden.

Mate van invloed: Raadplegen, Adviseren Wanneer: agendavorming, beleidsvorming, evaluatie Doel: verhogen van kwaliteit van een plan of project, ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog Mobiele applicatie (app) Door een mobiele applicatie (een app) voor gebruik op smartphones of computers kunnen inwoners makkelijk een melding over de openbare ruimte doorgeven. De drempel om contact op te nemen met de gemeente wordt hierdoor lager en de gemeente kan sneller reageren op problemen. De app kan bovendien bijdragen aan de betrokkenheid van burgers bij hun gemeente. Op dit moment gebruikt de gemeente “Prikker op de kaart” voor meldingen in de buitenruimte. In de toekomst kan dit verder worden ontwikkeld naar een app of worden aangesloten op landelijke apps.

Hoofdstuk 8 Toolbox

Mate van invloed: raadplegen Wanneer: uitvoering, evaluatie Doel: vergroten van steun voor een plan of project, inwoners activeren Gamification (spel) Door een spel te doen kan een complex onderwerp makkelijk en duidelijk worden gemaakt. Ook kunnen inwoners bewust worden gemaakt van een bepaald onderwerp door een spel te doen. Voordeel van een spel is dat het geschikt is voor verschillende doelgroepen (jong en oud). Intern heeft de gemeente hier ervaring mee opgedaan door het omgevingsspel, waarmee veranderingen door de Omgevingswet uitgelegd worden. Ook heeft Zuidplas voor de gebiedsontwikkeling middengebied het spel Kolonisten van Zuidplas ontwikkeld. Doel was inzicht te geven in de dilemma’s waar de gemeente Zuidplas voor staat als het gaat om de verstedelijkingsopgave in de Zuidvleugel.

Mate van invloed: informeren Wanneer: agendavorming, beleidsvorming Doel: vergroten van steun voor een plan of project, inwoners activeren Swipocratie Swipocratie is een instrument om bij het ontwikkelen van beleid of nieuwe plannen, laagdrempelig en snel de mening van een grote groep mensen te peilen of een gesprek te starten via een enquête op de telefoon. Swipocratie kan bijvoorbeeld worden ingezet voor onderstaande doelgroepen en thema’s als onderdeel van een campagne: • Jongeren betrekken bij grote onderwerpen als duurzaamheid en energietransitie 38

Kader Participatie Zuidplas

• Inwoners mee laten denken over stedelijke herinrichting • Inwoners betrekken bij veiligheidsbeleid • Meningen peilen over snel veranderende actuele thema’s • Draagvlak meten bij visieontwikkeling • Als ondersteunend instrument bij een jongerenraad Op het moment dat de campagne start, gaat swipocratie live. Vanaf dat moment kunnen bezoekers op een eenvoudige manier een aantal vragen beantwoorden, meedoen aan een poll of op stellingen reageren. Er is een webpagina beschikbaar waarop live de resultaten worden gemonitord. Over het algemeen blijft de enquête 2 tot 6 weken open, langer is mogelijk.

8.3

Fysieke / offline instrumenten: bestaand

Brieven De gemeente verstuurt regelmatig brieven aan inwoners over algemene onderwerpen en onderwerpen die spelen in de openbare ruimte, directe leefomgeving of het sociaalmaatschappelijk domein. Nadruk moet liggen op eenvoudig taalgebruik en de juiste toon. Verbetering vindt plaats door voorbeeldbrieven, tips, de actualisering van de schrijfwijzer en de introductie van schrijfcoaches.

Hoofdstuk 8 Toolbox

Mate van invloed: informeren Wanneer: besluitvorming, uitvoering Doel: vergroten van steun voor een plan of project Ansichtkaart of informatiebord (met QR-code) Beproefde methode om mensen op straat, in winkelcentra of in buurten op een leuke manier snel te bereiken. Korte boodschap, met de prikkel om met een QR-code meer informatie op te halen en deel te laten nemen aan een (flits) peiling, participatieavond of anderszins.

Mate van invloed: informeren, raadplegen Wanneer: beleidsvorming Doel: vergroten van steun voor een plan of project, verhogen kwaliteit van een plan of project, inwoners activeren, ideeën en meningen ophalen. Driehoeksborden (reclameborden) Het driehoekbord dat buiten aan lantaarnpalen hangt is bedoeld voor campagnes, om inwoners gericht ergens voor uit te nodigen of te vragen mee te doen / denken en voor gerichte communicatie over projecten. Zo wordt een breed publiek bereikt die geen social mediakanalen gebruikt of de website van de gemeente bezoekt.

Mate van invloed: informeren Wanneer: agendavorming, beleidsvorming, uitvoering, besluitvorming, evaluatie Doel: vergroten van steun voor een plan of project, inwoners activeren

Kader Participatie Zuidplas

Gemeentepagina (lokale krant Hart van Holland) In de wekelijkse lokale krant Hart van Holland wordt de gemeentepagina gepubliceerd. Sinds begin 2021 kent de gemeentepagina een andere vormgeving en aangepaste inhoud en bestaat nu uit 1,5 pagina (in plaats van 1 pagina). De officiële bekendmakingen en publicatie van raadsvergaderingen blijven bestaan. Daarnaast worden ook interviews met wethouders over bestaand of nieuw beleid, informatie over specifieke (bouw)projecten en wegwerkzaamheden gepubliceerd. Visuals, infographics en andere beelden worden geplaatst om tekst te illustreren met beeld.

Mate van invloed: informeren Wanneer: agendavorming, beleidsvorming, besluitvorming, uitvoering, evaluatie Doel: vergroten van steun voor een plan of project, inwoners activeren Bijeenkomsten: meedenksessies, inloop- en informatiebijeenkomsten Inwoners krijgen de mogelijkheid zich te laten informeren of meningen en ideeën te geven tijdens verschillende bijeenkomsten. Deze kunnen de vorm hebben van een meedenksessie, een inloopbijeenkomst of een informatiebijeenkomst. Vooraf wordt aangegeven wat er tijdens de bijeenkomst wordt gedaan, wat er van de deelnemers wordt gevraagd en in welke fase een plan of project zich bevindt. Zo weten inwoners vooraf waarover wel en niet meegepraat kan worden. Tijdens een meedenksessie is het van belang dat er een informele sfeer is. De sessie start met een plenair deel, waarin het plan of project wordt gepresenteerd en toegelicht.

Hoofdstuk 8 Toolbox

Kader Participatie Zuidplas

Ook is duidelijk waarover deelnemers hun input kunnen geven, bijvoorbeeld duurzaamheid, verkeer, wonen, landschap, sport, cultuur of sociale voorzieningen. De deelnemers gaan daarna uiteen in kleine groepen en bespreken daar een kwestie of probleem. Aan elke tafel is een gespreksleider aanwezig die het gesprek in goede banen leidt. Na een tijd wordt er gewisseld van tafel, maar de gespreksleiders blijven wel aan dezelfde tafel zitten. Zij informeren de nieuwe tafelgasten over de voorgaande gesprekken. Zo ontstaat een kruisbestuiving van gesprekken op basis van de ideeën van andere deelnemers. Aan het einde van de bijeenkomst worden in een plenaire sessie de belangrijkste ideeën en conclusies samengevat en worden vervolgstappen benoemd. De input landt in een consultatiedocument. Tijdens een inloop- en informatiebijeenkomst kunnen inwoners zich laten informeren over een bepaald plan of project. Ook kunnen zij op flipovers hun ideeën weergeven. Een inloopbijeenkomst kent geen vast programma en gedurende de hele avond hunnen inwoners inlopen. Een informatiebijeenkomst kent wel een vast programma, aanvangs- en eindtijd. Na elke bijeenkomst wordt er een consultatiedocument opgesteld, waarin wordt aangegeven wat er met de input is gedaan.

Een goed voorbeeld daarvan is de infographic van de participatie over de Omgevingsvisie en het consultatiedocument van de meedenksessies over de concept ontwikkelingsvisie Zuidplaspolder.

Mate van invloed: informeren, raadplegen, adviseren Wanneer: agendavorming, beleidsvorming Doel: vergroten van steun voor een plan of project, verhogen kwaliteit van een plan of project, inwoners activeren, ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog 40

Hoofdstuk 8 Toolbox

Schouw De schouw is een methode om ter plaatse te inventariseren welke problemen er leven in een wijk en welke ideeën bewoners hebben om de wijk te verbeteren. Bij een schouw gaan medewerkers van de gemeente samen met bewoners van een bepaalde wijk of dorp (ongeveer 20 personen), eventueel begeleid door experts, langs een aantal specifieke plaatsen. De bewoners hebben hierbij de mogelijkheid om ter plaatse aan de gemeente te laten zien welke problemen zij ondervinden. De gemeente kan ook tonen hoe problemen zijn opgelost. Na de schouw worden gezamenlijk conclusies getrokken en afspraken gemaakt over vervolgstappen. Buurtpreventieteams zijn hier ook een goed voorbeeld van. Er is ook een digitale variant op de schouw: problemen en ideeën over bijvoorbeeld de verkeersveiligheid kunnen via Prikker op de Kaart of het digitale participatieplatform www.maakzuidplas.nl worden gemeld. Na de schouw worden gezamenlijk conclusies getrokken en afspraken gemaakt over vervolgstappen.

Mate van invloed: informeren, raadplegen, adviseren, coproduceren Wanneer: evaluatie Doel: vergroten van steun voor een plan of project, verhogen kwaliteit van een plan of project, inwoners activeren, ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog Adviesgroepen en raden Binnen het sociaal domein zijn diverse adviesgroepen en -raden actief, die een wettelijke rol en positie hebben. Denk aan de Adviesraad Sociaal Domein Zuidplas, Samenwerkingsverband Ouderenbelangen (SVO) Zuidplas, 41

Kader Participatie Zuidplas

Platform Gehandicapten en Chronisch Zieken (PGCZ), Jongerenraad Zuidplas en de Kindergemeenteraad. De Adviesraad Sociaal Domein Zuidplas is een wettelijk verplicht adviesorgaan voor de gemeente. Nadere bepalingen rondom functioneren en bevoegdheden van deze adviesraad zijn geregeld in de Integrale Verordening Sociaal Domein Zuidplas.

Mate van invloed: informeren, raadplegen, adviseren, coproduceren Wanneer: agendavorming, beleidsvorming, uitvoering Doel: vergroten van steun voor een plan of project, verhogen kwaliteit van een plan of project, inwoners activeren, ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog Focusgroep Een focusgroep is een gestructureerde discussie onder een kleine groep geselecteerde belanghebbenden (maximaal 15 personen) over een vooraf bepaald onderwerp. De discussie wordt geleid door een ervaren gespreksleider. De gespreksleider legt vragen voor aan de focusgroep en zorgt dat de onderlinge discussie centraal blijft staan. Een focusgroep heeft het voordeel dat de deelnemers hun opvattingen en meningen kunnen uiten zoals in een alledaags gesprek. Een focusgroep digitaal organiseren kan bijvoorbeeld door een webinar met chatfunctie en Mentimeter te organiseren (digitale tool om een stemming te houden of stellingen voor te leggen). Focusgroepen zijn nuttig om: • snel een beeld te verkrijgen van de meningen en behoeften die burgers hebben met betrekking tot een onderwerp, met name wanneer tijdgebrek of beperkte middelen een ruimer onderzoek onmogelijk maken

Hoofdstuk 8 Toolbox

• input te verkrijgen van zowel individuen als belangengroepen • gedetailleerde reacties te krijgen van een groep belanghebbenden op voorlopige voorstellen

Mate van invloed: raadplegen, adviseren Wanneer: agendavorming, beleidsvorming Doel: verhogen van kwaliteit van een plan of project, ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog Keukentafelgesprekken In gesprekken in de huiskamer of aan tafel bij inwoners thuis komen vaak de beste onderwerpen en ideeën naar boven. Inwoners voelen zich op hun gemak en krijgen het gevoel dat er echt naar hen geluisterd kan worden. Vooral bij projecten of plannen die een grote impact hebben op omwonenden en de fysieke leefomgeving is dit zeer waardevol.

8.4 Fysieke / offline instrumenten: nieuw Conferentie (diverse vormen) Een conferentie is een methode waarbij groepen met verschillende belangen en expertises samen toewerken naar een gezamenlijk gedragen besluit of standpunt. Er zijn verschillende vormen, waarmee verder geëxperimenteerd kan worden. Een olympiade conferentie is bijvoorbeeld 42

Kader Participatie Zuidplas

opgebouwd uit vijf ‘ringen’ met vertegenwoordigers van verschillende maatschappelijke groepen. De samenstelling van de ringen kan naar eigen voorkeur worden bepaald. Bijvoorbeeld: de eerste ring bestaat uit creatieve denkers, de tweede ring uit politici en bestuurders, de derde ring uit de beslissers (wethouders, raadsleden, ambtenaren), de vierde ring uit wetenschappers en deskundigen en de vijfde ring zijn degenen (ervaringsdeskundigen) die direct betrokken zijn bij het onderwerp. De conferentie kent drie ronden in één dagdeel. In de eerste ronde wordt in elke ring de centrale vraagstelling besproken, waarbij iedere groep een eigen standpunt vormt. De verschillende standpunten worden kort gedeeld in een plenaire sessie, waarbij geen discussie plaatsvindt. In de tweede ronde wordt aan de ringen de opdracht meegegeven om nieuwe gezichtspunten mee te nemen. Dat kunnen randvoorwaarden zijn als geld of tijd, of het standpunt van een andere ring. Elke ring formuleert opnieuw zijn standpunt. In de derde ronde komen alle standpunten samen in een plenaire discussie. Er wordt door middel van discussie toegewerkt naar een gezamenlijk gedragen besluit of standpunt, waar beleidsmakers mee aan de slag kunnen gaan. Deze vorm van participatie is een goed instrument om bij agendavorming of de start van beleidsvorming de uitgangspunten met elkaar te bespreken.

Door consensus te bereiken tussen groepen met verschillende perspectieven en belangen wordt het draagvlak voor beleid vergroot.

Hoofdstuk 8 Toolbox

Debatwedstrijd In een debatwedstrijd worden twee of meer teams gevormd die met elkaar het debat aangaan. De wedstrijd bestaat uit meerdere rondes waarin gedebatteerd wordt over een reeks van stellingen. Er wordt vooraf bepaald welk team voor en welk team tegen de stelling is. De stellingen kunnen zowel gericht zijn op actuele onderwerpen in de lokale politiek als op meer tijdloze onderwerpen. Uiteindelijk bepaalt een jury welk team het debat heeft gewonnen. Een debatwedstrijd zorgt ervoor dat inwoners zich meer gaan interesseren voor de lokale politiek. Bovendien krijgen beleidsmakers een indruk van mogelijke en effectieve argumentaties en redeneringen rond een beleidsthema. Debatwedstrijden kunnen specifiek voor jongeren worden georganiseerd om hen te betrekken bij de lokale politiek over thema’s die hen aangaan. Het gemeentehuis is de ideale locatie waar een debat plaats kan vinden.

Mate van invloed: raadplegen Wanneer: agendavorming, beleidsvorming Doel: vergroten van steun voor een plan of project, verhogen kwaliteit van een plan of project, inwoners activeren, ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog. Motiemarkt (ideeënmarkt) Op een motiemarkt kunnen raadsleden ideeën en initiatieven ‘kopen’ van burgers, die zij vervolgens vertalen in een motie of amendement. Dit kan plaatsvinden in het kader van de programmabegroting, jaarlijks in september of oktober. Een motiemarkt kan de vorm van een gewone markt hebben, maar kan ook in de vorm van een raadsvergadering. Inwoners lichten dan hun idee of initiatief toe in de raadszaal 43

Kader Participatie Zuidplas

van het gemeentehuis, waar raadsleden en ambtenaren bij aanwezig zijn. Het is aan de inwoners om de raadsleden te overtuigen van hun idee, terwijl de raadsleden in overweging nemen welke ideeën het waard zijn om in te brengen in de gemeenteraad. Als een raadslid overtuigd raakt van een idee, kan hij dat idee adopteren. Hij sluit dan samen met de initiatiefnemer van het idee een overeenkomst, waarbij initiatiefnemer en raadslid samen werken aan een motie (of amendement). De motie of het amendement zal later ingediend worden door het raadslid in de raadsvergadering over het betreffende onderwerp. Een motiemarkt activeert inwoners om ideeën of initiatieven in te dienen en betrekt hen op een creatieve manier bij de besluitvorming van de gemeenteraad. Deze vorm kan ook digitaal worden georganiseerd door een speciale online raadsvergadering te organiseren.

Hoofdstuk 8 Toolbox

Mate van invloed: raadplegen, adviseren, coproduceren, meebeslissen Wanneer: agendavorming, beleidsvorming Doel: vergroten van steun voor een plan of project, verhogen kwaliteit van een plan of project, inwoners activeren, ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog Dag van de dialoog Een dialooggesprek vindt plaats in een kleine gevarieerde groep (maximaal 10 personen; er kunnen meerdere groepen tegelijkertijd worden gevormd). Er worden van tevoren vragen vastgesteld die verband houden met het centrale thema van de dialoog en die de leidraad vormen voor het gesprek. Het is daarbij van belang dat de eigen rol en verantwoordelijkheid van de deelnemers de grondhouding vormt van het gesprek. Dus niet wat de ander of de overheid zou moeten doen. De dialoog kent vier opeenvolgende fasen. De deelnemers stellen zich allereerst aan elkaar voor en ze geven aan hoe ze betrokken zijn bij het thema van de dialoog. In de tweede fase staat het delen van ervaringen centraal. In de derde fase uiten de deelnemers hun wensen en idealen met betrekking tot het thema. In de vierde fase van de dialoog, stelt elke deelnemer zichzelf de vraag wat hij of zij zelf zou kunnen ondernemen om deze idealen te verwezenlijken. Het gesprek wordt geleid door een gespreksleider. De wil om elkaar te leren kennen staat centraal, in plaats van de wil om te overtuigen.

Het gaat om het onderzoeken van ieders standpunt en niet om het overbrengen van het eigen standpunt. Naar welke waarden (en normen) handelt men in de gemeente of het dorp? In fysieke vorm kunnen tijdens een Dag van de Dialoog in de vier dorpen dialoogtafels worden opgesteld waar inwoners onder leiding van een 44

Kader Participatie Zuidplas

gespreksleider met elkaar in gesprek gaan. Dit kan ook digitaal plaatsvinden door per dorp webinars of zoomsessies (waarbij uiteen wordt gegaan in kleinere groepen, zogenaamde break out rooms) te organiseren.

Mate van invloed: raadplegen, adviseren Wanneer: agendavorming, beleidsvorming Doel: vergroten van steun voor een plan of project, verhogen kwaliteit van een plan of project, inwoners activeren, ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog Right to challenge Met het uitdaagrecht kunnen inwoners hun gemeente verzoeken om de uitvoering van een taak van de gemeente over te nemen, al dan niet met bijhorend budget, omdat zij denken deze taak beter of goedkoper te kunnen uitvoeren. In dit Kader Participatie wordt dit uitdaagrecht wel benoemd, maar voor Zuidplas op een later moment uitgewerkt.

Mate van invloed: zelfbestuur Wanneer: uitvoering Doel: vergroten van steun voor een plan of project, verhogen kwaliteit van een plan of project, inwoners activeren, ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog

Hoofdstuk 8 Toolbox

8.5

Toolbox: overzicht methoden en instrumenten

Participatievorm

Doel en middel

Vergroten van steun voor een plan of project

Verhogen van de kwaliteit van een plan of project

Inwoners activeren

Ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog

• Brieven • Ansichtkaart • Driehoekborden • Gemeentepagina • Bijeenkomsten • Schouw • Digitaal participatieplatform • Webinar • Social media • Swipocratie • Adviesgroepen en raden • Gamification

• Ansichtkaart / bord met QR code • Debatwedstrijd • Bijeenkomsten • Schouw • Digitaal participatieplatform • Webinar • Social media • Swipocratie • Adviesgroepen en raden

• Ansichtkaart / bord met QR code • Driehoeksborden • Gemeentepagina • Bijeenkomsten • Schouw • Digitaal participatieplatform • Webinar • Social media • Swipocratie • Adviesgroepen en raden • Gamification

• Ansichtkaart / bord met QR code • Bijeenkomsten • Schouw • Digitaal participatieplatform • Webinar • Social media • Swipocratie • Adviesgroepen en raden

Vergroten van steun voor een plan of project

Verhogen van de kwaliteit van een plan of project

Inwoners activeren

Ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog

• Conferentie • Debatwedstrijd • Bijeenkomsten • Schouw • Dag van de dialoog • Digitaal inwonerspanel • Digitaal participatieplatform • Webinar • Digitale flitspeiling • Social media • Swipocratie • Digitale melding • Motiemarkt • Initiatievenmarkt • Adviesgroepen en raden • Mobiele app • Keukentafel-gesprekken

• Conferentie • Debatwedstrijd • Bijeenkomsten • Schouw • Dag van de dialoog • Focusgroep • Digitaal inwonerspanel • Digitaal participatieplatform • Webinar • Digitale flitspeiling • Social media • Swipocratie • Focusgroep • Motiemarkt • Initiatievenmarkt • Adviesgroepen en raden • Keukentafel-gesprekken

• Conferentie • Debatwedstrijd • Bijeenkomsten • Schouw • Dag van de dialoog • Focusgroep • Digitaal inwonerspanel • Digitaal participatieplatform • Webinar • Digitale flitspeiling • Social media • Swipocratie • Digitale melding • Motiemarkt • Initiatievenmarkt • Adviesgroepen en raden • Mobiele app • Keukentafel-gesprekken

Kader Participatie Zuidplas

Informeren

Raadplegen

Hoofdstuk 8 Toolbox

Adviseren

Coproduceren

Meebeslissen*

Kader Participatie Zuidplas

Vergroten van steun voor een plan of project

Verhogen van de kwaliteit van een plan of project

Inwoners activeren

Ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog

• Bijeenkomsten • Schouw • Dag van de Dialoog • Digitaal participatieplatform • Digitaal of thuis mee ontwerpen • Webinar • Digitale flitspeiling • Digitaal inwonerspanel • Motiemarkt • Initiatievenmarkt • Adviesgroepen en raden

Vergroten van steun voor een plan of project

Verhogen van de kwaliteit van een plan of project

Inwoners activeren

Ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog

• Schouw • Digitaal participatieplatform • Webinar • Digitaal of thuis mee ontwerpen • Motiemarkt • Initiatievenmarkt • Keukentafelgesprekken

Vergroten van steun voor een plan of project

Verhogen van de kwaliteit van een plan of project

Inwoners activeren

Ideeën en meningen ophalen, luisteren, dialoog

• Digitaal participatieplatform • Motiemarkt • Initiatievenmarkt

• Right to challenge

Zelfbestuur*

*Met deze vormen heeft de gemeente nog geen of weinig ervaring opgedaan. Door het toepassen van enkele nieuwe instrumenten, kan de gemeente in ieder geval ervaring opdoen en experimenteren met het Meebeslissen en Zelfbestuur van inwoners.

Hoofdstuk 9 Participatie door initiatiefnemers

Kader Participatie Zuidplas

Hoofdstuk 9

Participatie door initiatiefnemers 9.1 Omgevingswet De Omgevingswet zegt wanneer participatie moet plaatsvinden, maar de initiatiefnemer bepaalt zelf hoe de participatie wordt georganiseerd. Als de initiatiefnemer voor een activiteit geen vergunning hoeft aan te vragen (vergunningvrij) of alleen een melding hoeft te maken dan gelden er géén participatieregels. Wel stimuleert de gemeente dat initiatiefnemers actief hun buurt informeren. In paragraaf 9.6 worden de begrippen uitgelegd. Omgevingsvergunning De Omgevingswet kent andere participatieregels voor het aanvragen van een omgevingsvergunning voor een activiteit die binnen het omgevingsplan past of die in strijd is met het omgevingsplan. Het is niet verplicht participatie te organiseren. Het is alleen verplicht aan te geven of participatie is georganiseerd, en zo ja hoe en wat daarvan de resultaten zijn. De gemeenteraad kan participatie soms wel verplichten. De initiatiefnemer is vrij om de participatie zelf vorm te geven.

Vergunningaanvraag voor binnenplanse activiteit (participatie niet verplicht, informeren is wel een indieningsvereiste geen beoordelingsvereiste) De gemeente stimuleert initiatiefnemers om “als goede buur” omwonenden en andere belanghebbenden op tijd te informeren of te betrekken bij de plannen. Bij een vergunningaanvraag wordt aangegeven of er participatie is geweest: welke belanghebbenden zijn bij de aanvraag 47

betrokken, hoe is dat gebeurd en wat zijn daarvan de resultaten?

Vergunningaanvraag voor buitenplanse activiteit (participatie niet altijd verplicht, informeren is wel een noodzaak) Soms past een vergunningaanvraag niet binnen het omgevingsplan, maar vindt de gemeente het initiatief wel kansrijk of wenselijk. In dat geval gelden dezelfde regels voor participatie als bij de vergunningaanvraag voor een binnenplanse activiteit. Ook hier stimuleert de gemeente initiatiefnemers om participatie te starten. Het kan ook zijn dat een vergunning wordt aangevraagd voor een buitenplanse activiteit en de gemeenteraad vooraf heeft bepaald dat participatie noodzakelijk is. Dan moet bij de aanvraag worden beschreven hoe de participatie is aangepakt en wat met de resultaten is gedaan. De initiatiefnemer is zelf verantwoordelijk voor het vormgeven van de participatie. De gemeenteraad kan bij afwijkingen van het Omgevingsplan participatie verplicht stellen. Daarnaast heeft de gemeenteraad de bevoegdheid om bij wijzigingen van het Omgevingsplan gevallen aan te wijzen waarbij (bindend) advies nodig is. De bevoegdheden van de raad en het vaststellen van de lijst met initiatieven waar participatie verplicht is in het kader van de Omgevingswet, worden later dit jaar voorgelegd aan de gemeenteraad (Q2/Q3).

Hoofdstuk 9 Participatie door initiatiefnemers

9.2 Verschillende rollen tijdens het participatieproces Participatie kan alleen slagen als duidelijk is wat alle partijen van elkaar verwachten, welke rollen zij hebben en hoe zij zich daaraan houden. Onderstaand wordt dit verder uitgewerkt. Initiatiefnemer De initiatiefnemer is verantwoordelijk voor de participatie. Dit wil zeggen dat de initiatiefnemer het proces zelf organiseert en eindverantwoordelijk is voor de resultaten. Dit wil niet zeggen dat de gemeente geen ondersteuning kan bieden: hoe meer impact het initiatief heeft, hoe meer verantwoordelijkheid en aanwezige kennis de gemeente verwacht. De verantwoordelijkheid blijft echter bij de initiatiefnemer zolang hier geen andere afspraken over zijn gemaakt. De initiatiefnemer mag zelf de participatie vormgeven. Om het succes te vergroten zijn een stappenplan en spelregels opgesteld voor de initiatiefnemer (bijlage 4, Stappenplan en spelregels). Ketenpartners Ketenpartners voorzien de gemeente van inhoudelijk advies bij de beoordeling van vergunningaanvragen. Deze advisering vindt meestal plaats aan de voorkant, maar toetsing en bewaking kan ook gedurende het proces plaatsvinden. Voorbeelden van ketenpartners zijn provincie Zuid-Holland en het Hoogheemraadschap Rijnland. Een bijzondere ketenpartner is de Omgevingsdienst Midden-Holland (ODMH).

Naast het leveren van inhoudelijk advies zijn zij ook beoordelaar bij kleine binnenplanse initiatieven. Gemeente De gemeente ondersteunt, stimuleert en faciliteert de initiatiefnemer waar nodig en mogelijk. Er is een ambitie 48

Kader Participatie Zuidplas

Hoofdstuk 9 Participatie door initiatiefnemers

om een contactpersoon voor (maatschappelijke en /of ruimtelijke) initiatieven aan te stellen. Dit hangt samen met het beschikbaar stellen van capaciteit en middelen hiervoor.

uit de motivering van het genomen besluit. Er bestaat geen verplichting om de resultaten over te nemen bij de beoordeling.

9.3 Beoordeling bij de verschillende instrumenten De Omgevingswet maakt wat betreft participatie en de beoordeling daarvan ook onderscheid tussen de verschillende instrumenten. De juridische basis voor participatie verschilt ook per instrument. Dat maakt de beoordeling van hoe de participatie is verlopen ook afhankelijk van het instrument. Globaal staat hierna wat de wet voorschrijft qua beoordeling.

Procedure Het doorlopen van een goede participatie maakt de kans groter dat een initiatief tot een goed einde wordt gebracht. Het vastleggen van belangen en het anticiperen op deze standpunten stelt de initiatiefnemer in staat om zijn plan aan te passen en waar mogelijk tegemoet te komen aan de belangen. Echter is het altijd mogelijk dat er belangen blijven die tegengesteld zijn aan het doel van het initiatief. Aan het einde van het proces van een omgevingsvergunning of omgevingsplan staan dan altijd nog de bezwaar- en beroepsmogelijkheden open. Deze procedure blijft gelijk aan de huidige mogelijkheden voor belanghebbenden.

Omgevingsvergunning (participatie niet verplicht) Wanneer gekozen wordt voor participatie bij de verlening van een omgevingsvergunning moeten de resultaten daarvan worden betrokken in de belangenafweging. Deze belangen moeten daarom worden benoemd in de motivatie van het besluit. Omgevingsvergunning (participatie verplicht) In dat geval moet de initiatiefnemer bij de aanvraag aangeven hoe burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en bestuursorganen zijn betrokken bij de voorbereiding en wat de resultaten daarvan zijn. Als dit niet is gebeurd, is de aanvraag incompleet. De initiatiefnemer kan dit wel herstellen. Dit volgt uit de algemene herstel mogelijkheid uit artikel 4:5 van de Awb. Als dit niet wordt gedaan mag de aanvraag buiten behandeling worden gelaten. Als de participatie wel heeft plaatsgevonden moeten de resultaten van de participatie betrokken worden bij de reguliere belangenafweging. Het gaat hier om een motiveringsplicht, de participatie en de resultaten moeten daarmee blijken 49

Kader Participatie Zuidplas

9.4

Participatie bij ruimtelijke initiatieven

Soorten initiatieven Het is belangrijk om vast te stellen dat er verschillende soorten initiatieven zijn. Dit is afhankelijk van de vraag of een initiatief binnen- of buitenplans is en wat de impact is op de omgeving en omwonenden. Op basis van de participatieladder zal de initiatiefnemer participatie starten, waarbij vooraf duidelijk is welke invloed omwonenden hebben. Grofweg zijn er vier soorten initiatieven te onderscheiden: • Initiatieven met kleine impact op de omgeving en omwonenden: dit zijn initiatieven die binnen het Omgevingsplan passen en waarbij het effect op omwonenden/buren en overlast die zij kunnen ervaren klein is.

Hoofdstuk 9 Participatie door initiatiefnemers

Initiatief uit de samenleving: hierbij valt te denken aan een dakkapel of uitbouw. De initiatiefnemer informeert de direct omwonenden (geen verplichting).

De initiatiefnemer start participatie waarbij omwonenden hun input op bepaalde momenten kunnen geven en duidelijk is wat met hun input wordt gedaan. De input weegt zwaar mee.

• Initiatieven met een middelgrote impact op de omgeving en omwonenden: dit zijn meestal buitenplanse initiatieven waarbij middelmatige overlast voor omwonenden te verwachten is. Ook binnenplanse initiatieven kunnen voor omwonenden overlast veroorzaken. Initiatief uit de samenleving: hierbij valt te denken aan de bouw van woningen en kantoren. De initiatiefnemer start een participatietraject waarbij omwonenden hun input op bepaalde momenten kunnen geven en duidelijk is wat met hun input wordt gedaan. Deze input weegt mee in het hele proces, maar is niet doorslaggevend.

Conclusie Voordat een initiatiefnemer aan de slag gaat met de participatie is het belangrijk te beoordelen welke impact het initiatief heeft op de omgeving en omwonenden. Op basis daarvan start de initiatiefnemer de participatie. De participatieladder is daarbij een hulpmiddel en maakt duidelijk welke invloed omwonenden in het traject hebben. In principe ligt de verantwoordelijkheid bij de initiatiefnemer, maar de gemeente kan meedenken over het opzetten van het participatieproces.

• Initiatieven met veel impact op de omgeving en omwonenden: dit betreft grootschalige ontwikkelingen, waarbij op meerdere punten wordt afgeweken van het omgevingsplan. De impact op de omwonenden is groot. Initiatief uit de samenleving: (her)ontwikkeling en de bouw van een groot aantal nieuwe woningen. De initiatiefnemer start een participatietraject waarbij omwonenden hun input op bepaalde momenten kunnen geven en duidelijk is wat met hun input wordt gedaan. De input weegt zwaar mee.

Kader Participatie Zuidplas

• Buitencategorie: dit betreft initiatieven die een zeer grote impact op de leefomgeving en omwonenden hebben en waarbij op meerdere punten wordt afgeweken van het omgevingsplan. Initiatief uit de samenleving: een nieuwe camping of sporthal in het buitengebied.

9.5 Resultaten participatie Omgevingswet De Omgevingswet vraagt gemeenten om de resultaten van een participatieproces mee te nemen in de inhoudelijke beoordeling van initiatieven. Net als onder de huidige wetgeving blijft de gemeente verantwoordelijk voor het besluit en de motivatie ervan om de omgevingsvergunning wel of niet te verlenen. Daarmee is ze er ook voor verantwoordelijk om de juistheid en volledigheid van de verstrekte informatie te controleren en na te gaan of aanvullende informatie over feiten of belangen nodig is. De gemeente neemt de resultaten van de participatie mee in de inhoudelijke afweging al dan niet een omgevingsvergunning te verlenen. Wanneer de gemeente van mening is dat de participatie onvoldoende heeft plaatsgevonden kan dit betekenen dat het langer duurt voor de omgevingsvergunning verleend wordt, bijvoorbeeld omdat er nog aanvullende informatie nodig is. Daarom

Hoofdstuk 9 Participatie door initiatiefnemers

stimuleert de gemeente initiatiefnemers altijd om een goede participatie te doorlopen. 9.6

Begrippen

Binnenplans: een initiatief dat voldoet aan de regels in het omgevingsplan maar toch een vergunningplicht heeft, heet een binnenplanse activiteit. Buitenplans: wanneer een initiatief niet voldoet aan de regels van het omgevingsplan, heet dit een buitenplanse activiteit. Fysieke leefomgeving: de fysieke leefomgeving is alles wat we nodig hebben om te leven, wonen, werken, studeren, recreëren, zoals water, lucht, bodem, natuur, wegen, energie en gebouwen. Initiatieven/initiatiefnemer: met initiatieven wordt bedoeld: alle projecten/plannen in de fysieke leefomgeving, ongeacht of deze van inwoners, bedrijven of de gemeente komen. Omgevingswet: de Omgevingswet gaat over de fysieke leefomgeving. Op dit moment zijn er veel aparte wetten en regels die over onze fysieke leefomgeving gaan. Door de Omgevingswet worden al die wetten en regels één samenhangende wet. Het verschil met de huidige wetgeving moet vooral tot uiting komen in beleid voor de fysieke leefomgeving en de cultuur en dienstverlening van overheidsorganisaties. Dit is uitgewerkt in vier verbeterdoelen van het Rijk: 1) leefomgeving centraal, 2) ruimte voor maatwerk, 3) inzichtelijk Omgevingsrecht, 4) snellere en betere besluitvorming. Participatie is daarom een belangrijk onderdeel van de Omgevingswet omdat het kan 51

Kader Participatie Zuidplas

bijdragen aan snellere en betere besluitvorming.

Omgevingsvisie: de omgevingsvisie is een strategische visie voor de lange termijn voor de gehele fysieke leefomgeving, vanuit een integrale afweging van maatschappelijke en ruimtelijke doelen. Daarmee vervangt dit instrument de eerdere Structuurvisies. In de Omgevingsvisie worden richtinggevende uitspraken gedaan voor de fysieke leefomgeving. Dit kan bestaan uit het formuleren van opgaven en doelstellingen. Omgevingsprogramma: het programma is een veelzijdig instrument. In een programma kan de gemeente uitwerking geven aan het te voeren beleid. Het is een verdere concretisering van de Omgevingsvisie. Ook kunnen er maatregelen opgenomen worden om te voldoen aan andere doelstellingen voor de fysieke leefomgeving. Overigens is het niet verplicht om van programma’s gebruik te maken: de gemeente kan de Omgevingsvisie globaal houden en het beleid verder uitwerken in programma’s. Of ze kan ervoor kiezen om de omgevingsvisie veel specifieker te maken en zo minder met programma’s werken.

Hoofdstuk 10 Capaciteit en middelen

Kader Participatie Zuidplas

Hoofdstuk 10

Capaciteit en middelen 10% project- en programmabegroting reserveren voor participatie Om participatie te laten slagen en een diversiteit aan methoden en instrumenten in te kunnen zetten, zijn capaciteit en middelen nodig. De dekking daarvoor moet deels in project- en programmabudgetten worden opgenomen. Door 10% van project- en programmabudgetten te reserveren voor participatie (en communicatie), wordt gegarandeerd dat participatie met inwoners daadwerkelijk mogelijk is. Ook komt participatie daarmee in het hart van beleid, zodat het altijd een integraal onderdeel uitmaakt van het beleidsproces, plan of project. In de komende cyclus voor de programmabegroting moet dit worden meegenomen. Scenario’s Er zijn diverse scenario’s ontwikkeld tot 2025, die verschillende niveaus van ambitie, inzet en ontwikkelkosten laten zien. Het Kader Participatie wordt in 2025 herijkt en geactualiseerd.

10.1 Scenario 1: ambitieus Scenario 1: ambitieus, met ontwikkeling en verbetering Participatie vraagt om structurele inzet en ondersteuning. In dit scenario vindt ontwikkeling en verbetering plaats van een mix aan fysieke en digitale middelen, zoals www.maakzuidplas.nl en alle bestaande en nieuwe methoden en instrumenten uit de toolbox (hoofdstuk 8). Ook wordt daarmee geëxperimenteerd, zodat het nodig

is structurele capaciteit beschikbaar te stellen voor advies, ondersteuning, uitvoering en beheer. Dit is niet binnen de huidige capaciteit op te vangen. Daarnaast is een verbeteractie uit de Quick Scan Lokale Democratie het instellen van een contactpersoon voor initiatieven uit de samenleving (zie 5.2 Verbeteragenda, actie 2 en 6.4 Ambitie 2). Deze contactpersoon kan ook niet binnen de huidige capaciteit worden ingevuld. Alle overige ambities, voorkomend uit de verbeteragenda Quick Scan Lokale Democratie, worden in dit scenario wel uitgevoerd (hoofdstuk 5 en 6). Voor het beheer van het digitaal participatieplatform is grotere structurele inzet nodig, waarbij ook de koppeling wordt gemaakt naar ondersteuning bij digitale participatietrajecten. Omdat de ambitie in dit scenario hoog is wordt met de inzet van capaciteit en middelen al in 2021 gestart.

Hoofdstuk 10 Capaciteit en middelen

Inzet en ontwikkelkosten

Kader Participatie Zuidplas

2021

0,8 fte Digitaal participatieplatform 1 fte Participatieadviseur (advies en ondersteuning fysieke en digitale participatie)

€70.000

0,5 fte Contactpersoon initiatieven

2022

2023

2024

2025

€110.000

€135.000

€70.000

Ontwikkeling en innovatie

€25.000

Totaal

€95.000

€340.000

Toelichting 0,8 fte voor beheer en ondersteuning digitaal participatieplatform €110.000 euro per jaar In 2021 kan de 0,6 fte communicatieadviseur digitaal participatieplatform worden gedekt uit het budget corona, dat in de programmabegroting 2020-2021 is opgenomen. Digitale participatie is onmisbaar geworden en heeft met name een vlucht genomen door corona en het niet meer kunnen organiseren van fysieke bijeenkomsten in 2020. Voor de periode tot 2025 is een grotere structurele inzet nodig om de slag naar digitale participatie te kunnen blijven maken. Daarom wordt de inzet vanaf 2022 verhoogd naar 0,8 fte structureel.

participatieladder. Dit vergt een intensieve inzet op het gebied van advies, ondersteuning en uitvoering. Hiervoor is een participatieadviseur nodig die het Kader Participatie uitvoert, en daarnaast advies en ondersteuning biedt aan projectleiders, beleidsadviseurs en communicatieadviseurs. De werkzaamheden bestaan uit het uniformeren van de werkwijze rond participatie, het introduceren en experimenteren met nieuwe vormen van fysieke en digitale participatie, het toezien op het juiste gebruik van de Checklist Afwegingskader Participatie (inclusief oplevering van een consultatiedocument en evaluatie) en de toepassing van de spelregels. Ook het professionaliseren van de organisatie op het gebied van gebruik van duidelijke taal en het toepassen van participatie valt onder deze functie (zie 5.2 Verbeteragenda, actie 2 en 6.1 Ambitie 3).

0,5 fte contactpersoon voor initiatieven uit de samenleving €70.000 per jaar Een verbeteractie uit de Quick Scan Lokale Democratie is het instellen van een contactpersoon voor initiatieven uit de samenleving (zie 5.2 Verbeteragenda, actie 2 en 6.4 Ambitie 2). De rol van deze contactpersoon kan groeien naar

Hoofdstuk 10 Capaciteit en middelen

initiatievenmakelaar, die bemiddelt tussen initiatiefnemers en ondersteunende organisaties (zoals de gemeente, een fonds, bedrijven of netwerken). Een loket alleen is vaak niet voldoende: het gaat erom dat er ook een deskundige ambtenaar is die initiatiefnemers echt verder kan helpen.

Ontwikkeling en innovatie Er wordt een budget voor ontwikkeling en innovatie op het gebied van participatie gereserveerd van €25.000 per jaar. Daaronder valt het experimenteren met alle nieuwe vormen van fysieke en digitale participatie, die beschreven zijn in de toolbox (hoofdstuk 8). Het structurele budget voor participatie zal met dit bedrag moeten worden verhoogd. 10.2 Scenario 2: beperkt vooruit Scenario 2: vooruit, met beperkte ontwikkeling, experimenten en innovatie In dit scenario wordt beperkt vooruit gegaan met toepassing en verbetering van een mix aan bestaande fysieke en digitale middelen, zoals www.maakzuidplas.nl en alle bestaande methoden en instrumenten uit de toolbox (hoofdstuk 8). Dit gebeurt met beperkte ontwikkeling, experimenten en innovatie: een aantal nieuwe methoden en instrumenten wordt (verder) ontwikkeld, waarbij ook raadsleden een rol kunnen pakken (motiemarkt, initiatievenmarkt, dag van de dialoog, conferentievormen) of die digitale participatie verder ontwikkelen (digitale flitspeiling, gamification, swipocratie). Om vooruit te kunnen gaan is wel een grotere structurele capaciteit voor advies, ondersteuning, uitvoering en beheer nodig. Dit is niet binnen de huidige capaciteit van communicatie op te vangen. Het instellen van een contactpersoon voor initiatieven uit de samenleving, 54

Kader Participatie Zuidplas

de verbeteractie uit de Quick Scan Lokale Democratie (zie 5.2 Verbeteragenda, actie 2 en 6.4 Ambitie 2), wordt gecombineerd met de functie van participatieadviseur. Voor het beheer van het digitaal participatieplatform is wel extra inzet nodig, waarbij ook de koppeling wordt gemaakt naar ondersteuning bij digitale participatietrajecten. Omdat in dit scenario beperkt vooruit wordt gegaan en de ambitie er wel degelijk is, start de inzet van capaciteit en middelen al in 2021.

Hoofdstuk 10 Capaciteit en middelen

Inzet en ontwikkelkosten

Kader Participatie Zuidplas

2021

0,8 fte Digitaal participatieplatform

2022

2023

2024

2025

€110.000

1 fte Participatieadviseur (advies en ondersteuning fysieke en digitale participatie)

€70.000

€135.000

Totaal

€95.000

€245.000

1 fte voor advies en ondersteuning fysieke en digitale participatie (Participatieadviseur) €135.000 per jaar De vraag naar participatie is gegroeid en zal blijven groeien. Fysieke en digitale participatievormen waarin inwoners kunnen coproduceren en meebeslissen worden steeds belangrijker, naast de andere vormen op de participatieladder. Dit vergt een intensieve inzet op het gebied van advies, ondersteuning en uitvoering. Hiervoor is een participatieadviseur nodig die het Kader Participatie

uitvoert, en daarnaast advies en ondersteuning biedt aan projectleiders, beleidsadviseurs en communicatieadviseurs. De werkzaamheden bestaan uit het uniformeren van de werkwijze rond participatie, het introduceren en experimenteren met een aantal nieuwe vormen van fysieke en digitale participatie, het toezien op het juiste gebruik van de Checklist Afwegingskader Participatie (inclusief oplevering van een consultatiedocument en evaluatie) en de toepassing van de spelregels. Ook valt onder deze functie de rol van contactpersoon voor initiatieven uit de samenleving. Voor het professionaliseren van de organisatie op het gebied van gebruik van duidelijke taal en het toepassen van participatie is binnen deze combi functie geen ruimte (zie 5.2 Verbeteragenda, actie 2 en 6.1 Ambitie 3). 10.3 Scenario 3: behoud en beheer Scenario 3: behoud en beheer van wat er nu is, geen ontwikkeling, innovatie of experimenten In dit scenario wordt geen extra actie ondernomen om de (digitale) participatie in Zuidplas verder te ontwikkelen of te innoveren. We behouden en beheren wat er is. Dit betekent ook dat de verbeteracties uit de Quick Scan Lokale Democratie, waarvoor extra inzet nodig is, niet

Hoofdstuk 10 Capaciteit en middelen

Kader Participatie Zuidplas

worden uitgevoerd. In dit scenario wordt namelijk geen participatieadviseur aangesteld en de inzet voor participatie past niet binnen de huidige capaciteit van communicatie. Ontwikkelen van of experimenteren met nieuwe vormen van participatie past daarmee niet in dit scenario. Ook komt er geen contactpersoon voor initiatieven uit de samenleving (zie 5.2 Verbeteragenda, actie 2 en 6.4 Ambitie 2). Voor het beheer van het digitaal participatieplatform is wel structurele inzet nodig, waarbij ook de koppeling wordt gemaakt naar ondersteuning bij digitale participatietrajecten. Inzet

2021

2022

2023

2024

2025

0,8 fte Digitaal participatieplatform

€110.000

Totaal

€110.000

Toelichting 0,8 fte voor beheer en ondersteuning van het digitaal participatieplatform en digitale participatietrajecten €110.000 euro per jaar In 2021 kan de 0,6 fte communicatieadviseur digitaal participatieplatform worden gedekt uit het budget corona, dat in de programmabegroting 2020-2021 is opgenomen. Digitale participatie is onmisbaar geworden en heeft met name een vlucht genomen door corona en het niet meer kunnen organiseren van fysieke bijeenkomsten in 2020. Voor de periode tot 2025 is een grotere structurele inzet nodig om de slag naar digitale participatie te kunnen blijven maken. Daarom wordt de inzet vanaf 2022 verhoogd naar 0,8 fte structureel.

Kader Participatie Zuidplas

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Onderzoek digitaal inwonerspanel Verbeteragenda Quick Scan Lokale Democratie Checklist Afwegingskader Participatie Stappenplan en spelregels participatie door initiatiefnemer

← Vorig deel

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10067549/1