Document · PDF

Bijlage 5 Intentieovereenkomst Aquathermie Middengebied Zuidplaspolder Z21.000698

Gemeenteraad 18 mei 2021, gemeente ZuidplasBij agendapunt: Rv Masterplan Middengebied Zuidplaspolder6.287 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

INTENTIEOVEREENKOMST

Aquathermie Middengebied

Dunea Warmte & Koude B.V. Gemeente Zuidplas

xx juni 2021

De ondergetekenden:

Dunea Warmte en Koude B.V., een besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid, gevestigd te Zoetermeer, Plein van de Verenigde Naties 11, rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer mr. ir. M. Matthijsse, hierna te noemen “Dunea Warmte en Koude”

en 2.

De publiekrechtelijke rechtspersoon gemeente Zuidplas, gevestigd te Nieuwerkerk aan den IJssel, Raadshuisplein 1, 2914 KM, rechtsgeldig vertegenwoordigd door de heer J. Hordijk, in zijn hoedanigheid van wethouder, handelend ter uitvoering van het besluit van het college van burgemeester en wethouders van 30 maart 2021, hierna te noemen “gemeente”

hierna gezamenlijk te noemen “partijen”.

Overwegingen:

De gemeente heeft het voornemen om het ontwikkelgebied van het Middengebied (zie bijlage 1) te ontwikkelen en hierover afspraken te maken met betrokken partijen waaronder de provincie Zuid-Holland, de Grondbank RZG Zuidplas en het Hoogheemraadschap Schieland Krimpenerwaard.

II.

De gemeente heeft de ambitie om te komen tot een energieneutrale en klimaatadaptieve gemeente waarbij vermindering van CO2-uitstoot een belangrijke doelstelling is. In dit kader worden nieuwe woningbouwlocaties zoals het Middengebied aardgasloos en energieneutraal ontwikkeld.

III. De gemeente heeft voor de ontwikkeling van het Middengebied een masterplan Middengebied Zuidplaspolder opgesteld. In het kader hiervan heeft de gemeente opdracht gegeven aan ROM3D om een verkenning te doen naar de potentie van Aquathermie om de ontwikkeling van duurzame warmte en koude te voorzien (zie bijlage 2). IV. Dunea N.V. (“Dunea”) is eigenaar van de 2 zogeheten Bergambacht leidingen (BAL) waarvan er één door het beoogde ontwikkelgebied van het Vijfde Dorp in het Middengebied loopt (zie bijlage 2) waarmee voorgezuiverd rivierwater uit de Afgedamde Maas wordt getransporteerd naar de duinen bij Den Haag. Dunea onderzoekt momenteel de exploitatie van haar BALleidingen als warmtebron en heeft hiervoor een dochteronderneming opgericht, Dunea Warmte en Koude B.V.

V. Uit de genoemde verkenning van ROM3D (bijlage 2) naar de potentie van Aquathermie is gebleken dat de exploitatie van het water in de BAL-leidingen in combinatie met WKO en warmtepompen een kansrijk concept is voor het energieneutraal ontwikkelen van het Middengebied. VI. Partijen constateren op basis van eerder onderzoek dat er geen goede alternatieve duurzame energiebronnen voor warmte en koude in het Middengebied aanwezig zijn. Gezien de gunstige ligging van de BAL-leidingen, in en nabij het beoogde ontwikkelgebied, zijn er geen aanvullende investeringen in infrastructuur noodzakelijk om deze bron voor warmte en koude te kunnen ontsluiten. De leidingen hebben bovendien door het hoge debiet voldoende potentie voor de levering van warmte en koude aan de WKO-installatie ten behoeve van gebruikers in het ontwikkelgebied. Partijen hebben besprekingen gevoerd over het gezamenlijk uitvoeren van een nader haalbaarheidsonderzoek naar de benutting van de BALleidingen voor duurzame warmte en koude ten behoeve van de ontwikkeling. VII. Partijen wensen hierover nadere afspraken te maken en deze vast te leggen in deze intentieovereenkomst.

Partijen verklaren te zijn overeengekomen als volgt:

Definities Aquathermie:

Het toepassen van warmte of koude uit water (oppervlakte-, afval- of drinkwater) als duurzame warmte of koudebron. In dit concept ten behoeve van het in balans houden (regenereren) van een collectief WKO systeem.

Artikel 1. Doel intentieovereenkomst

1.1

Het doel van deze intentieovereenkomst is de haalbaarheid nader te onderzoeken van

Aquathermie uit een van de BAL-leidingen als duurzame optie voor de levering van warmte en koude voor de geplande ontwikkeling in het Middengebied. Wanneer de haalbaarheid van deze optie voor beide partijen met de onderzoeksresultaten in voldoende mate is aangetoond en de ontwikkeling wordt gerealiseerd op basis van een onherroepelijk omgevingsplan, maken partijen nadere afspraken over vervolgstappen en leggen deze vast in een samenwerkingsovereenkomst (of anderszins).

Artikel 2. Te verrichten werkzaamheden

2.1

Partijen stellen na het sluiten van deze intentieovereenkomst een plan van aanpak op voor het haalbaarheidsonderzoek met daarin tenminste aandacht voor de planning en de kosten. Dit plan van aanpak wordt vastgesteld door de bevoegde bestuursorganen van partijen.

2.2

De volgende aspecten maken in ieder geval onderdeel uit van het haalbaarheidsonderzoek waarbij centraal staat de uitvoerbaarheid en de mate waarin Aquathermie bijdraagt aan de doelstellingen van de gemeente en Dunea Warmte en Koude: -

Technische en ruimtelijke uitwerking van een warmte/koude concept voor de ontwikkeling op basis van het masterplan Middengebied Zuidplaspolder

Planning en fasering;

Schaalbaarheid van het systeem;

Aanvullende elektriciteitsvraag van het systeem;

Businesscase op hoofdlijnen (investeringskosten, opbrengsten, fasering, schaalbaarheid en vollooprisico);

Governance (mogelijke taak- en rolverdeling m.b.t. aanleg, eigendom, exploitatie, financiering, beheer/onderhoud);

2.3

Organisatorische consequenties;

Risicoanalyse (kwalitatief en kwantitatief);

Leveringszekerheid (jaarrond) en betaalbaarheid voor consumenten;

Toetsing aan wet- en regelgeving (aanbesteding, staatssteun, Warmtewet e.d.);

Communicatie.

Na afronding van het haalbaarheidsonderzoek treden partijen in overleg over de eventueel te zetten vervolgstappen, de vastlegging daarvan in een samenwerkingsovereenkomst alsmede de besluitvorming hierover door de bevoegde bestuursorganen.

Artikel 3. Stuurgroep en projectgroep

3.1

Partijen richten voor de uitvoering van de werkzaamheden een stuurgroep en een projectgroep in bestaande uit nader aan te wijzen vertegenwoordigers van beide partijen. De samenstelling, frequentie, rol en mandaat en werkwijze worden vastgelegd in het plan van aanpak zoals genoemd in artikel 2.1.

3.2

Van hetgeen in de stuurgroep en projectgroep wordt besproken, wordt een verslag gemaakt dat in de daaropvolgende vergadering wordt vastgesteld (al dan niet na wijziging).

Artikel 4. Informatie en communicatie

4.1

Partijen stellen onderling informatie beschikbaar en wisselen ervaringen uit die nodig zijn voor de uitvoering van deze intentieovereenkomst. Partijen zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de inrichting en het voeren van communicatie met belanghebbenden en betrokkenen en zoeken daarbij steeds met elkaar afstemming.

4.2

Alle door partijen in het kader van de uitvoering van deze intentieovereenkomst vervaardigde rapporten, ontwerpen, tekeningen, berekeningen, modellen en informatiedragers zijn eigendom (auteursrechten) van de opdrachtgevende partij(en) terwijl de opdrachtgever(s) met uitsluiting van ieder ander het recht van openbaarmaking en verveelvoudiging zal hebben, behoudens het bepaalde in artikel 7.2.

Artikel 5. Kosten

5.1

Onderdeel van het in artikel 2.1 genoemde plan van aanpak is een kostenbegroting van het haalbaarheidsonderzoek en de bijbehorende uit te voeren werkzaamheden Dit kan gaan om de inschakeling van deskundigen dan wel de inzet van eigen (ambtelijke) capaciteit.

5.2

Elke partij draagt de eigen interne kosten en de helft (50%) van de externe kosten zoals in de begroting bij het plan van aanpak wordt vastgelegd, tenzij hierover op specifieke onderdelen van het plan van aanpak andere afspraken worden gemaakt.

Artikel 6. Looptijd en beëindiging intentieovereenkomst

6.1

De intentieovereenkomst komt tot stand na de rechtsgeldige ondertekening hiervan door partijen. De intentieovereenkomst heeft een looptijd van 12 maanden. Partijen kunnen voor afloop van voornoemde looptijd in onderling overleg besluiten tot verlenging van de looptijd van de intentieovereenkomst, in welk geval zij ook schriftelijk vastleggen voor welke periode de intentieovereenkomst verlengd wordt.

6.2

Deze intentieovereenkomst eindigt automatisch (van rechtswege) indien: 5

partijen vóór het verstrijken van de (verlengde) looptijd van deze intentieovereenkomst geen overeenstemming hebben bereikt over de vervolgstappen en deze vastgelegd zijn in een samenwerkingsovereenkomst; of

Aquathermie als duurzame bron voor warmte en koude niet haalbaar blijkt te zijn e.e.a. zoals bepaald in artikel 2; of

een partij in staat van faillissement wordt verklaard of surseance van betaling heeft aangevraagd, dan wel een partij om andere redenen in haar bevoegdheden om rechtshandelingen te verrichten wordt beperkt. Indien voornoemde situatie zich voordoet is de betreffende partij verplicht hiervan onverwijld schriftelijk mededeling te doen aan de wederpartij.

6.3

Kennisgeving aan de wederpartij inzake beëindiging of ontbinding, dient zo spoedig mogelijk schriftelijk te geschieden.

6.4

Deze intentieovereenkomst kan tussentijds worden opgezegd met instemming van beide partijen door middel van een schriftelijke beëindigingsovereenkomst.

Artikel 7. Overdracht van rechten, geheimhouding en openbaarheid

7.1

Partijen kunnen zonder schriftelijke toestemming van de wederpartij de rechten en verplichtingen (of delen ervan) voortvloeiende uit onderhavige intentieovereenkomst niet overdragen aan derden.

7.2

Partijen zijn gehouden tot geheimhouding tegenover derden van alle aan hen bekend geworden gegevens en/of kennis, indien en voor zover deze gegevens en/of kennis redelijkerwijs als vertrouwelijk dient/dienen te worden beschouwd. Het gaat dan bijvoorbeeld, maar niet uitsluitend, om bedrijfsgevoelige informatie, privacygevoelige informatie en informatie die onevenredige bevoordeling of benadeling van bij de aangelegenheid betrokken natuurlijke personen of rechtspersonen dan wel van derden tot gevolg kan hebben. Partijen gebruiken deze gegevens en/of kennis slechts ter uitvoering van onderhavige intentieovereenkomst en de daaruit voortvloeiende verplichtingen. Partijen zijn gehouden de in artikel 7.2 genoemde verplichting op te leggen aan alle ondergeschikten en derden, die noodzakelijkerwijs deze gegevens en/of kennis verkrijgen en staan ervoor in dat die ondergeschikten en derden die verplichtingen nakomen.

7.3

Partijen zijn zich ervan bewust dat de gemeente op grond van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) gehouden kan zijn inzage aan derden te verlenen in (delen van) onderhavige intentieovereenkomst.

Artikel 8. Slotbepaling

8.1

Partijen trachten het ontstaan van geschillen zoveel mogelijk te voorkomen door middel van het voeren van overleg. De in onderhavige intentieovereenkomst opgenomen verplichtingen van partijen zijn uitsluitend inspanningsverplichtingen, tenzij daarvan uitdrukkelijk wordt afgeweken. Uit onderhavige intentieovereenkomst vloeien voor partijen jegens elkaar géén verplichtingen en/of aansprakelijkheden voort, indien een samenwerkingsovereenkomst ondanks hun beider inspanningen niet tot stand mocht komen.

Aldus door partijen overeengekomen en in tweevoud ondertekend te Nieuwerkerk a/d IJssel op xx juni 2021.

Dunea Warmte en Koude B.V.

Gemeente Zuidplas

De heer mr. ir. M. Matthijsse

De heer J. Hordijk

Bijlagen 1.

Ontwikkelgebied Middengebied Zuidplaspolder

Verkenning ROM3D d.d. 04 februari 2020

Bijlage 1: Ontwikkelgebied Middengebied Zuidplaspolder

Bijlage 2: Verkenning ROM3D d.d. 04 februari 2020

Aquathermie in

De Nieuwe Zuidplaspolder Gemeente Zuidplas 4 februari 2020

Inhoudsopgave 1. Aanleiding 2. Energievraag van de ontwikkeling 3. Potentie van het gebied • TEO,TED,TEA • WKO 4. Energieconcepten 5. Businesscases 6. Aandachtspunten 7. Samenvatting en conclusies

Aanleiding

Aanleiding Tijdlijn: • Eind november 2019: Gunning opdracht • 10 December 2019: Startgesprek • Tot 21 januari: verkennend onderzoek • Tot 4 februari: verdere detailering • 11 februari: eindpresentatie

Opdracht: • Onderzoeken van de technische haalbaarheid van het gebruik van thermische energie uit oppervlaktewater (TEO), rioolwater (TEA) en drinkwater (TED) in combinatie met warmteen koudeopslag (WKO) en een lokaal warmtenet voor de opwek van ruimteverwarming en warm tapwater (en mogelijk ook koude).

Energievraag

Bebouwing Uitgangspunten — Totaal

— Woningrij (15 woningen) ― 13 tussenwoningen ― 2 hoekwoningen

― 4000 woningen ― Maatschappelijke voorzieningen (21.146 m2 – excl. sportterrein)

— 30% sociaal

— Fasering

― 50% grondgebonden (=rijtjeswoning) ― 50% gestapeld (=appartement)

— 70% markt ― 30% gestapeld ― 10% vrije kavel ― 10% 2^1 kap/hoek ― 50% tussenwoning

― Oplevering in 10 jaar ― 400 woningen per jaar

Energievraag Energievraag (o.b.v. UMGO)

Aantal

Opp./woning (m2)

Totale opp. (m2)

RV (kWh/m2/a)

Koeling (kWh/m2/a)

WTW (kWh/m2/a)

Appartement Tussenwoning Hoekwoning/2kapper Vrijstaande woning Woongebonden voorzieningen Totaal

1.440 1.920 360 280 13 4.013

92 124 136 170 1627

132.379 238.656 48.960 47.460 21.146 488.601

9,5 9,2 18,2 17,4 21,7

8,0 3,0 3,1 6,8 10,7

12,3 15,9 14,1 12,7 5,1

Energievraag (o.b.v. UMGO) RV per VBO (kWh/a) Appartement 873 Tussenwoning 1.144 Hoekwoning/2kapper 2.475 Vrijstaande woning 2.949 Woongebonden voorzieningen 35.298 Totaal

Koeling per VBO (kWh/a) 735 373 415 1.153 17.405

WTW per VBO (kWh/a) 1.131 1.976 1.918 2.153 8.296

Totaal per VBO (kWh/a) 2.740 (9,9GJ) 3.493 (13GJ) 4.808(17GJ) 6.255(23GJ) 60.998(220GJ)

Totaal (kWh/a) 3.944.900 6.706.234 1.730.736 1.751.274 792.975 14.926.119

— Samengevat: ― Totale jaarlijkse koudevraag: 8,9 TJ ― Totale jaarlijkse warmtevraag: 45 TJ ― Totale jaarlijkse energievraag: 14.926.119 kWh = 54 TJ ― Totale netto energievraag: 45 TJ – 8,9 TJ = 36,1 TJ

Uniforme Maatlat voor de Bebouwde Omgeving VBO = Verblijfsopbject RV = Ruimteverwarming WTW = warmtapwater

Potentie onderzoek

Potentie TEO Watersysteem We verkennen de potentie van de:

— Hollandse IJssel (RWS) — Ringvaart — Polder

Potentie TEO Poldersysteem — Sloten ― Veel kleine sloten (< 0,4 m) ― Rest 0,6 - 1,5 m

— 232 ha slootoppervlak — Complex stromingspatroon — Rondom ontwikkeling ― Afstand lijkt klein ― Maar toch veel leidingen nodig

Potentie TEO

Potentie TEO Ringvaart — Boezem ― Relevante lengte ca. 9 km ― Diepte?

— Afstand tot ontwikkeling ca. 2.6 – 3.6 km

Potentie TEO Hollandse IJssel — Dode rivierarm: relatief weinig afvoer — Getijde: veel verversing — Koude lozing gering ten opzichte capaciteit systeem — Afstand tot ontwikkeling ca. 3 – 4 km Waterstand Krimpen ad IJssel

Waterstand Gouda

Potentie TEO Randvoorwaarden vanuit ecologie (Concept) — Waterschap ― T min = 15°C ― ΔTmax = 6°C

Gemiddelde temperatuur Zuidplaspolder

― T min = 12°C ― ΔTmax = 5°C (Alleen bij T < 20 °C)

Temperatuu gr C r

— Rijkswaterstaat (Hollandse IJssel)

15 10 5 0 Januari Februari

Maart

April

Mei

Juni

Juli Augustus September Oktober

NovemberDecember

Potentie TEO

Doorsnede Ringvaart

— Aanvullende voorwaarden i.v.m. vismigratie. ― De koudebel (mengzone, die begrensd wordt door de lijn waar de temperatuur 3 graden Celsius kouder is dan op het referentiepunt (2km stroomopwaarts)) mag in boezemwateren niet groter zijn dan 75% van de natte doorsnee, ― in polderwateren niet groter zijn dan 50% van het peilvlak.

— Vragen voor waterschap ― hoe wordt ‘de temperatuur’ gemeten? Minimum, maximum, gemiddelde, 75% waterkolom? ― Mag de retour temperatuur < 15 graden?

dt = -3 isotherm

Potentie TEO Inschatten potentie — Beste manier: hydrologisch model met gekoppelde energiebalans ― Hoeveel water gaat erin en uit en met welke temperatuur? ― Wat is warmteuitwisseling met de ondergrond en atmosfeer? ― Teveel inspanning voor verkenning

— Alternatieven: 1. Vuistregel Stowa: 0,25 GJ/m3/a 2. Deltares stilstaande wateren 3. Schatting op basis van debiet

Wij passen verschillende TEO-bronnen deze 3 methoden toe (voor zover van toepassing)

Potentie TEO Poldersysteem — Stowa vuistregel ― 0,25 GJ/m3/a ― 232 ha slootoppervlak ― > 1 miljoen m3 inhoud ― totale capaciteit 266 TJ/a

Potentie TEO Poldersysteem — Interpretatie resultaat

― De polder bestaat uit vele peilvakken ― Daartussen vind beperkt uitwisseling plaats

— Herinrichten peilvakken is met de ontwikkeling een optie

― Er mag geen 'kortsluiting' plaatsvinden tussen inname- en retourpunt ― De koude retourstroom stroomt (bij geringe achtergrondstroming) in principe volgens de weg van de minste weerstand naar het inname punt. Daarmee wordt dus maar een beperkt deel van het volume benut. ― Welk deel van de polder met één inname en retourpunt ververst kan worden is niet op voorhand duidelijk. ― De kleine slootjes hebben een grotere stromingsweerstand dan de grote tochten. Daarom worden de kleine slootjes moeilijk ververst zonder achtergrondstroming. In een situatie van stilstaand water doen doet veel oppervlak dus niet mee. ― Er kan dus slechts een klein deel van totale volume worden benut. Het is zeker minder dan de helft, waarschijnlijk minder dan 25%. ― De capaciteit van 266 TJ/a verminderd daarmee tot 67 – 133 TJ/a. ― De fysische achtergrond van de vuistregel is onduidelijk, de uitwisselingscapaciteit van het water is namelijk meer afhankelijk van de oppervlakte van van het volume.

Potentie TEO Poldersysteem — Effectief aantakken duur ― Slechts een fractie is haalbaar ― 50% = 133 TJ/a ― 25% = 67 TJ/a

Potentie TEO Evenwichtsmethode stilstaand water1 ...

K = 24 W/m2/°C f = 0,25 [-] ΔT = 3 °C (gemiddeld)

...

W = 18 Aeff ...

Deltares, Effecten van Thermische Energie uit Oppervlaktewater, 11200544-000-BGS-0002, 12 april 2018, definitief

Potentie TEO Ringvaart — Methode potentiebepaling: vuistregel — Breedte < 20 m — Nuttige lengte ca. 9 km — Inhoud: 135.000 m3 — Diepte ca 1-2 m — Energie: 135.000 * 0,25 GJ/m3/a = 34 TJ/a — Interpretatie: relatief veel leidinglengte nodig voor beperkte capaciteit

Potentie TEO Ringvaart — Methode potentiebepaling: stilstaand water

— Breedte < 20 m — Nuttige lengte ca. 9 km — Aansluitlengte 2x 3 km — Oppervlak: 13,5 ha — W = 18 Aeff = 2,5 MW — Energie: 32 TJ/a — Interpretatie: relatief veel leidinglengte nodig voor beperkte capaciteit

Potentie TEO

Vermogen [MW]

Debiet [l/s]

Energie [TJ]

13.2

160

26.4

— Afvoer onbekend

399

65.9

— Welke afvoer is nodig voor een bepaald vermogen?

797

131.8

1594

263.5

3985

658.8

Ringvaart — Methode potentiebepaling: afvoer

― P = Q [kg/s] * dt [ºC] * cp [kJ/kg/ ºC] ― P = 1 MW -> E = 13 TJ en Q = 80 l/s bij dt = 3 ºC ― Per MW benodigd vermogen hebben we 80 l/s afvoer nodig door de ringvaart. ― Die 1 MW vermogen levert over 5 maanden 13 TJ

— Aansluitlengte 2x 3 km — Interpretatie: hoeveel debiet is nodig? ― Voor bijvoorbeeld 66 TJ is 400 l/s nodig ― Onwaarschijnlijk dat dit constant over de hele zomer gehaald wordt ― Als het debiet veel kleiner is: schatting stilstaand water 35

Potentie TEO Hollandse IJssel — Afvoer onbekend, relatief gering — Maar > 1 m getijdeslag — Groot water met goede menging van temperatuur — Quasi-onbeperkte capaciteit voor TEO Waterstand Krimpen ad IJssel

Waterstand Gouda

Potentie TEO Samenvatting TEO Evenwicht

Vuistregel

Debiet

Stilstaand Water

Polder

67 TJ

39 TJ

38TJ

Ringvaart

34 TJ

32 TJ

H-IJssel

∞

n.v.t.

∞

Leidinglengte veelal > 3 km Bij polder systeem meer kleinere leidingen

Potentie TEA RWZI Kortenoord — Zuivering van water — Op ruime afstand i.v.m. andere bronnen (3,5 km) — Capaciteit: ― 1.450 m3/uur (Drinkwaterafvoer)

— Vermogen:

― P = q[m3/uur]*Cw[kJ/m3K]* ΔT[K] — 1.450*4,19*2= 3,4 MW

― Q = P*Δt (5 maanden) = Ca. 45 TJ ― Levering woningen (COP:4)= Ca. 60 TJ ― Aantal tussenwoningen (13 GJ): 4.600

— Vanwege locatie logischer om RWZI te benutten voor Nieuwerkerk aan den IJssel

3-4km

Potentie TEA Riool warmte ontwikkeling — Benutten van warmte uit rioolwater middels warmtewisselaar — Debiet wisselvallig en laag i.v.m. gefaseerde bouw van woningen.

— Afvalwater (2-pershuishouden/jaar): 99.000 liter** — Q = m*c* ΔT=99.000 [kg] * 4,18 [kJ/kgK] * 2[K] * 4000 [woningen] = 3,3 TJ — Douche warmtewisselaar lijkt logischer

Potentie TEA Riool huidige leidingen — Moordrecht en Westergouwe ― Gering: < 5 TJ

— Nesselande: significant (15 - 40 TJ) ― Niet cumulatief met RWZI ― Invloed op procestemperatuur

Potentie TED Twee rivierwaterleidingen — Eigenaar Dunea — De Bergambachtleidingen (BAL 1 & 2) — Rivierwater dat wordt voorgefilterd naar de duinen getransporteerd, waar het vervolgens geïnfiltreerd wordt. — 2 x 4.000 m3/uur — Continu door het jaar — Max. 25⁰C in de zomer — Min. 2⁰C in de winter — Max. ΔT 2⁰C

Rivierwaterleidingen

Einde tracé op aangeleverde kaart, waterleidingen lopen door richting de Lek

Potentie TED Capaciteitsbepaling — Max. ΔT 2⁰C — Vermogen per leiding ― P(MW)=q[kg/s]*Cw[J/kgK]*ΔT[K] ― 4000*4190*2/3600= 9,3 MW ― Energie (Q)= P*Δt (5 maanden) = 123 TJ

— Levering aan woningen (COP: 4) = 164 TJ — Energievraag per tussenwoning: Ca. 13 GJ — Totaal aantal woningen per leiding: Ca. 12.600

— Potentieel zeer interessante bron

Rivierwaterleidingen

Einde tracé op aangeleverde kaart, waterleidingen lopen door richting de Lek

Potentie TED Benutting BAL — Dunea is beheerder van de BAL leiding — Op 31 januari is hiermee een verkennend gesprek geweest — Dunea staat positief tegenover het gebruik van de BAL voor de warmte-/koude voorziening van de woningen en wordt graag betrokken bij eventuele vervolgstappen. — Gebleken is dat er vooralsnog geen kaders worden meegegeven en dat bovenstaande aannames binnen dit onderzoek afdoende zijn.

Rivierwaterleidingen

Einde tracé op aangeleverde kaart, waterleidingen lopen door richting de Lek

Potentie WKO Capaciteit bodem — Goed doorlatende zandlaag aanwezig tussen ca. 50 en 80 m beneden maaiveld. — Hoogte watervoerende laag: 30 meter (H) — kh-waarde: 10-25 m/dag (zeer goed doorlatend) — Brondiameter: 30 cm (D) — Max. onttrekkingssnelheid: k/12 = 25/12 = 2,1 m/uur (max. 2,5) — Max. infiltratiesnelheid: 1,7 m/uur — Oppervlakte wand: *D*H =28 m2 — Capaciteit: 28 [m2] * 1,7 [m/uur] = max. 48 m3/uur

— Verwacht benodigd debiet: Ca. 1.000 m3/uur — Aantal benodigde doubletten: 1.000 [m3/uur] /48 [m3/uur] = Ca. 20

Potentie WKO Doorsnede bodem — Lagen naar verwachting in hele gebied aanwezig. — Lokaal zijn wel kleinschalige afwijkingen te verwachten (niet in model) — Door het geplande gebied kan verwacht worden dat de doorlaatbaarheid van water overal voldoende is.

Aandachtsgebied natuur

Potentie WKO Overzicht bodem — Open systeem aanwezig ― Grondwateronttrekking op diverse punten ― Onderzoek naar grondwaterstromen naar beïnvloeding van andere systemen nodig, maar dit hoeft geen belemmering te vormen

Aandachtsgebied aardkundige waarden Gesloten systeem Grondwateronttrekking Open systeem

Potentie WKO Aandachtspunten t.a.v. realisatie WKO — Risico op toename zoute kwel ― Door de lage ligging van het gebied is de kwel druk relatief groot. ― Het grondwater is brak ― De afsluitende veen en kleilagen zijn niet erg dicht en zijn kwetsbaar ― Door de aanleg van WKO’s in het gebied is het waarschijnlijk dat de zoute kwel toeneemt.

— Redoxgrens* is niet direct te berekenen o.b.v. openbare data. Terplekke is een controleboring vereist. — Informatie met betrekking tot b.v. grondwaterstroming hebben we vooralsnog niet gekregen van de provincie/omgevingsdienst en kunnen dus op dit moment geen conclusies uit worden getrokken. *Overgang tussen ijzerhoudend en zuurstof/nitraat-houdend grondwater. Vermenging veroorzaakt verstopping 47

Potentie WKO Conclusie — Er is een geschikt aquifer aanwezig in de bodem om WKO-capaciteit te kunnen leveren.

— Wel verder onderzoek benodigd om haalbaarheid voor 20 doubletten te beoordelen: ― Wederzijdse beinvloeding van de nieuwe en bestaande bronnen ― Gevolgen van WKO’s voor het waterbeheer

Verkenning Potenties Zuidplaspolder Samenvatting — Technisch is er veel mogelijk

Potentie [TJ]

Afstand [km]

Polder

3x1

Ringvaart

2x3

H-IJssel

∞

3.5

Transport-leiding

2 x 160

Rioolleiding

RWZI

— Capaciteit veel bronnen opzichzelf krap — Combinaties zijn mogelijk ― Bouwen gebeurt in fases

— De twee rivierwater transportleidingen hebben een grote potentie op korte afstand — Gevolgen realisatie WKO voor watersysteem belangrijk aandachtspunt

Conclusie: De twee transportleidingen bieden een uitstekende bron voor aquathermie. Dunea wil graag de mogelijkheden verkennen. 49

Verkenning Potenties Zuidplaspolder Vergezicht Capaciteit voor groei van 4000 naar 8000 – 1200 woningen — Diversiteit aan bronnen groot

― BAL 1 en 2 misschien ‘vol’ door aankoppelen meerdere kernen ― Polder, Ringvaart bieden significante kansen ― Hollandse IJssel biedt zeer grote potentie

— Totale potentie aan omgevingsenergie voldoende voor verdere groei ― Kosten kunnen hoger uitvallen: laaghangend fruit is geplukt

— De grote vraag is eerder: hoe pakt de WKO uit in de praktijk? ― Er kunnen vast voldoende bronnen worden geslagen voor WKO ― Maar: zorgt WKO voor toename zoute kwel? ― Is dat een reden om terughoudend te zijn?

Energieconcepten

Techniek Overzicht componenten — Basis componenten WKO ― WKO – grondwatersysteem ― Warmtepomp ― Regeneratie/ hernieuwbare bron — Basis principe WKO en WP - leveren W en K — Aquathermie (TEO, TEA, TED) – direct/ indirect (WKO)

— WKO — Temperatuurniveaus en afleversets

Techniek Werking systeem — Gebruik van de ondergrond voor energieopslag ― beschikbare warmte in de zomer opslaan voor in de winter ― beschikbare koude in de winter opslaan voor in de zomer

— Hoofdcomponenten: ― Bronsysteem ― Warmtepomp installatie ― Regeneratiesysteem/ bron — Aquathermie

Techniek Monobron en doublet — Verschillende systemen — Open bronnen - doublet ― Grotere vermogens - stadsdelen

— Open bronnen - monobron ― Middelgrote vermogens - ind. kantoren ― Besparing op boorkosten

Techniek Grotere warmtepomp centrale opstelling

Warmtepomp — Onttrekt (duurzame) warmte aan de omgeving en geeft het af op bruikbaar temperatuurniveau — COP = 4 (verhouding nuttige warmte en compressor energie) — Type warmtepompen: ― Water/ water ― Lucht/ water

Individuele warmtepompboiler

― Hybride

Aquathermie, WKO en warmtepomp Zomer — Zichtbaar in schema: ― Koeling huizen ― Regeneratie warme bron — met warmte uit huizen — met warmte uit oppervlaktewater WP

TSA

Legenda: Warm(er) Koud(er) Niet in gebruik TSA = warmtewisselaar WP = Warmtepomp Pomp

Aquathermie, WKO en warmtepomp Zomer — Zichtbaar in schema: ― Bereiding warm tapwater ― Ruimteverwarming ― Regeneratie warme bron

— met warmte uit oppervlaktewater WP

TSA

Legenda: Warm(er) Koud(er) Niet in gebruik TSA = warmtewisselaar WP = Warmtepomp Pomp

Aquathermie, WKO en warmtepomp Herfst — Zichtbaar in schema: ― Bereiding warm tapwater ― Ruimteverwarming ― Bron: eerst oppervlaktewater — Later warme bron

TSA

Legenda: Warm(er) Koud(er) Niet in gebruik TSA = warmtewisselaar WP = Warmtepomp Pomp

Aquathermie, WKO en warmtepomp Winter — Zichtbaar in schema: ― Bereiding warm tapwater ― Ruimteverwarming ― Bron: warmte uit WKO WP

TSA

Legenda: Warm(er) Koud(er) Niet in gebruik TSA = warmtewisselaar WP = Warmtepomp Pomp

Aquathermie, WKO en warmtepomp Lente — Zichtbaar in schema: ― Bereiding warm tapwater ― Ruimteverwarming ― Bron: eerst warme bron — later oppervlaktewater

TSA

Legenda: Warm(er) Koud(er) Niet in gebruik TSA = warmtewisselaar WP = Warmtepomp Pomp

Energieconcepten

Opwek & transport

Warmtedistributie

Warmtelevering

Investeringen (CAPEX)

• Warmtepomp installatie • Warmteleidingen (4-pijps) • Pompen • Technische ruimte

• Aansluiting • Afleverset • Bemetering

Operationele kosten (OPEX)

• Inlaat en uitlaat • Bronleidingen • TSA (warmtewisselaar) • WKO-bronnen

Operationele kosten (OPEX) • Onderhoudskosten • Elektriciteit • Management

• Onderhoudskosten • Elektriciteit •Management

• Onderhoudskosten • Facturatie • Management

Energieconcepten

Opwek & transport

Warmtedistributie

Warmtelevering

Investeringen (CAPEX)

• Warmtepomp installatie • Warmteleidingen (4-pijps) • Pompen • Technische ruimte

• Aansluiting • Afleverset • Bemetering

Operationele kosten (OPEX)

• Inlaat en uitlaat • Bronleidingen • TSA (warmtewisselaar) • WKO-bronnen

Operationele kosten (OPEX) • Onderhoudskosten • Elektriciteit • Management

• Onderhoudskosten • Elektriciteit •Management

• Onderhoudskosten • Facturatie • Management

Energieconcepten

Opwek & transport

Warmtedistributie

Warmtelevering

Investeringen (CAPEX)

• Inlaat en uitlaat • Bronleidingen • TSA (warmtewisselaar) • WKO-bronnen

• Warmtepomp installatie • Warmteleidingen (4-pijps) • Pompen • Technische ruimte

Operationele kosten (OPEX)

• Onderhoudskosten • Elektriciteit • Management

• Onderhoudskosten • Elektriciteit •Management

• Aansluiting • Afleverset • Bemetering

Operationele kosten (OPEX)

• Onderhoudskosten • Facturatie • Management

Energieconcepten Opwek & transport — TEO — TEA — TED — Alle opties vergelijkbaar in:

― Temperatuurniveau ― Systeem van warmteonttrekking

— Verschil:

― Capaciteit ― Leidinglengte

— Aanname business case: aansluiting op BAL leiding

Energieconcepten Distributie — Transport van warmte ― Technische ruimte naar gebruikers

— Variaties: ― Centraal/decentraal ― Temperatuurniveaus ― Koeling ja/nee

Energieconcepten Warmtelevering — Benodigd in woning: ― 40-45 ⁰ C vloerverwarming ― (Periodiek) >65⁰C WTW ― Legionellapreventie ― Afleverset

— Afhankelijk van temperatuur distributie: — Distributienet MT (65 ⁰ C) ― Bijmengen ruimteverwarming (RV)

— Distributienet LT (45 ⁰ C) ― Boilervat voor periodieke verwarming warmtapwater (WTW)

— Distributienet ZLT (15 ⁰ C) ― WP in woning produceert RV en WTW warmt

Energieconcepten Overzicht — Koeling ― Direct mogelijk bij ZLT ― Extra leidingen bij LT en MT

— In tabel zijn logische combinaties weergegeven — Uitgangspunt: wel koeling ― (verwachte) standaard bij nieuwbouw

— Opties met ster (*) zijn uitgewerkt (zie Hst 5) — Veel meer varianten mogelijk ― Warmtenet in clusters ― Verschillende oplossingen WTW in woning

Variant

Distributie Koeling? In woning

MT - 65°C

Afleverset

MT - 65°C

Nee

Afleverset

LT - 45°C

Afleverset + boilervat

LT - 45°C

Nee

Afleverset + boilervat

ZLT - 15°C

Afleverset + warmtepomp

Energieconcepten Beperken WKO-bronnen — Aanleiding ― Aantal WKO-bronnen beperken i.v.m. risico op toename zoute kwel

— Bronvermogen beperken ― Andere bron van warmte/koude voor momenten van hoge vraag

— Oplossing warmtevraag ― Extra lucht-water warmtepomp (Als deze alleen in koudste maanden werkt: COP=1,5 bij MT) ― Alternatief: biomassa, biogasketel, jaarrond direct warmte en koude uit oppervlakte water (mag nu niet), etc.

— Oplossing koudevraag: ― Koude leveren met WP — Gekoeld water afkomstig van productie WTW kan worden gebruikt voor levering koude — Indien meer koude gevraagd is dan WTW, wordt extra geproduceerde warmte in warme bron opgeslagen

Energieconcepten Beperken bronnen — Piek warmtevraag: ― Extra vermogen warmte door luchtwater WP — Piek koudevraag: ― Extra vermogen koude door waterwater WP

Lucht-water WP

Water-water WP

Legenda: TSA

TSA

Warm(er) Koud(er) Niet in gebruik TSA = warmtewisselaar WP = Warmtepomp

Warme bron

Koude bron

Pomp

Energieconcepten Varianten per temperatuurniveau De volgende 3 WKO-varianten zijn door gerekend voor elk temperatuurniveau:

1. 100% vermogen uit bronnen ― Zoals al doorgerekend voor tussenoplevering

2. 50% vermogen warmte en koeling uit bronnen ― Extra lucht/water WP voor momenten van grote warmtevraag (winterdagen) ― Koeling leveren vanuit water/water WP bij grote koudevraag (zomerdagen)

3. Geen WKO ― Als BAL voldoende temperatuur heeft warmte direct uit BAL ― Bij bevriezingsgevaar warmte leveren uit lucht-water WP ― Koeling leveren met water-water WP

De resultaten worden getoond in Hoofdstuk 5 77

Ruimtelijke reservering Componenten — Technische ruimte (TR)

― Verbindingspunt tussen oppervlaktewater, WKO en warmtenet ― 300m2 (indicatief) ― Bij MT/LT variant: warmtepompen

Figuur 1: voorbeeld technische ruimte

— Bronnen

― Weggewerkt onder putdeksel

— Leidingen

― Ondergronds ― Overig gebruik grond belangrijk

— Woningen

― Afleverset per woning ― Afhankelijk van variant: warmtepomp/boilervat ― Warmteafgiftesysteem (niet meegenomen in berekeningen) 78

Figuur 2: voorbeeld putdeksel bron

Figuur 3: voorbeeld afleverset

Ruimtelijke reservering Compensatie stroomverbruik — De gemeente ambieert energie-neutraal te zijn — Het warmtenet verbruikt stroom, welke moet worden gecompenseerd — Indien dit met zonneparken wordt gedaan dient rekening te worden gehouden met de ruimtelijke reservering hiervoor — In de business case is ter referentie voor elk scenario uitgerekend hoeveel de investering en de ruimtelijke reservering voor zonnepanelen zijn — Aannames: ― 1 ha. zonnepanelen wekt 3TJ stroom per jaar op ― De investering voor een zonnepark is €0,8 miljoen per hectare

Business Cases

Business case Toelichting — Business case vanuit exploitant ― Investeert in project, genereert omzet door warmtelevering

— Business case vanuit gebruiker ― Betaalt voor levering warmte

— Uitgewerkte concepten: ― De BAL wordt als bron aangenomen ― Verschillende temperatuurniveaus warmtenet (MT, LT, ZLT) ― Verschillende inzet bronnen (100% vermogen, 50% vermogen, 0% vermogen) ― Per temperatuurniveau een tabel met resultaten, waarin verschillende inzet WKO is vergeleken ― Referentie all-electric

Business case — Netto Contante Waarde ― 30 jaar ― WACC: 5,7%

— CAPEX

― Installatie ― Leidingnet ― Aansluitingen

— OPEX

― Onderhoud & beheer ― Inkoop energie

— Omzet

― BAK per woning ― Vastrecht ― Variabel ― Subsidie

Business case — Financiële uitgangspunten: ― Herinvestering na 15 jaar ― Aansluitkosten zijn bepaald aan de hand van extrapolatie. Kosten per woning zijn berekend a.d.h.v. een gemiddelde woning. ― Aansluiting woningen gefaseerd over 10 jaar (400 woningen per jaar) ― Realisatie warmtenet/installaties gefaseerd over 10 jaar

— Subsidie ― EIA: 11% voordeel

— Energietarieven (ACM 2020) ― Vastrecht warmte ― Vastrecht koude ― Variabel per GJ

— Prijsontwikkeling ― Warmte: 2% ― Elektriciteit: 2% 83

BC minder/geen WKO MT

100% bronnen

50% bronnen

Geen bronnen

€

34.753.000

33.287.000

32.495.000

Investering totaal

— Energetisch optimum

Elektriciteitsverbruik

MWhe /jaar

5520

6080

7650

Brondoubletten à 50 m3/h

aantal

Gemiddelde kosten gebruiker

€/jaar

907

€

1.700

1.500

1.850

Oppervlakte

ha.

6,6

7,3

9,2

Investering

€

5.300.000

5.839.000

7.347.000

― 100% vermogen uit bronnen ― Meeste voordeel seizoensopslag

Benodigde BAK Compensatie zonnepanelen

BC minder/geen WKO MT

100% bronnen

50% bronnen

Geen bronnen

€

34.753.000

33.287.000

32.495.000

Investering totaal

— Financieel optimum

Elektriciteitsverbruik

MWhe /jaar

5520

6080

7650

Brondoubletten à 50 m3/h

aantal

Gemiddelde kosten gebruiker

€/jaar

907

€

1.700

1.500

1.850

Oppervlakte

ha.

6,6

7,3

9,2

Investering

€

5.300.000

5.839.000

7.347.000

― Beperken bronnen bespaart op investeringen ― Stroomkosten nemen toe met minder seizoensopslag ― 50% vermogen laagste BAK (economisch beste) ― Wel extra hectares zonnepanelen bij beperkte inzet bronnen ― Jaarlijkse kosten gelijk per gebruiker, door aanname zelfde effectieve levering warmte

Benodigde BAK Compensatie zonnepanelen

BC minder/geen WKO LT

100% bronnen

50% bronnen

Geen bronnen

€

39.150.000

37.896.000

36.295.000

Investering totaal

— Energetisch optimum

Elektriciteitsverbruik

MWhe /jaar

4030

4530

6300

Brondoubletten à 50 m3/h

aantal

Gemiddelde kosten gebruiker

€/jaar

907

€

2.250

2.175

2.700

Oppervlakte

ha.

4,8

5,4

7,6

Investering

€

3.869.000

4.349.000

6.048.000

― 100% vermogen uit bronnen ― Meeste voordeel seizoensopslag

Benodigde BAK Compensatie zonnepanelen

BC minder/geen WKO LT

100% bronnen

50% bronnen

Geen bronnen

€

39.150.000

37.896.000

36.295.000

Investering totaal

— Financieel optimum

Elektriciteitsverbruik

MWhe /jaar

4030

4530

6300

Brondoubletten à 50 m3/h

aantal

Gemiddelde kosten gebruiker

€/jaar

907

€

2.250

2.175

2.700

Oppervlakte

ha.

4,8

5,4

7,6

Investering

€

3.869.000

4.349.000

6.048.000

Benodigde BAK Compensatie zonnepanelen

BC minder/geen WKO ZLT

100% bronnen

50% bronnen

Geen bronnen

€

48.428.000

51.178.000

ZLT

Investering totaal

— Beperken bronnen is in deze variant niet logisch

Elektriciteitsverbruik

MWhe /jaar

3800

4840

Brondoubletten à 50 m3/h

aantal

Gemiddelde kosten gebruiker

€/jaar

907

€

5.850

7.500

Oppervlakte

ha.

4,6

5,8

Investering

€

3.652.000

4.649.000

― Distributienet aanleggen kost veel geld, alleen investering waard bij goede benutting omgevingswarmte ― Zowel water-water WP als piekvermogen nodig per woning (duur)

— Om deze reden is de variant zonder bronnen niet doorgerekend

Benodigde BAK Compensatie zonnepanelen

BC minder/geen WKO ZLT

100% bronnen

50% bronnen

Geen bronnen

€

48.428.000

51.178.000

ZLT

Investering totaal

— Energetisch optimum

Elektriciteitsverbruik

MWhe /jaar

3800

4840

Brondoubletten à 50 m3/h

aantal

Gemiddelde kosten gebruiker

€/jaar

907

€

5.850

7.500

Oppervlakte

ha.

4,6

5,8

Investering

€

3.652.000

4.649.000

― 100% vermogen uit bronnen

— Financieel optimum ― 100% vermogen uit bronnen ― Een logisch alternatief voor deze optie bij beperkte bronnen/geen bronnen is een individueel all-electric concept

Benodigde BAK Compensatie zonnepanelen

Referentie all-electric Individuele lucht/water WP — Lucht-water WP met elektrisch verwarmingselement en buffervat — Eenmalige kosten ― Aanschaf WP (aanname: gemiddeld €8000) ― Installatie (aanname: gemiddeld €1000)

All electric – totaal Investering totaal

€

36.000.000

Elektriciteit totaal

GJ/jaar

26.000

Oppervlakte zonnepark

ha.

7,1

Investering zonnepark

€

5.700.000

Investering per woning

€

9.000

Stroomkosten gebruiker

€/jaar

324

Onderhoud per woning

€/jaar

100

Elektriciteit per woning

GJ/jaar

1472

— Jaarlijkse kosten ― Stroom (consumententarief: €0,22 per kWh) ― Onderhoud (aanname: €100 per jaar) ― Gemiddeld verbruik: 1.472kWhe/jaar.

— Seasonal Performance Factor ― Verwarmen tot 45°C: 3,5 ― Naverwarmen elektrisch voor WTW: 1 90

All electric – per gebruiker

Business-case gebruiker Kosten warmtenet

Vergelijking kosten

Bijdrage aansluitkosten Warmtelevering

€

1.500 - 7.500

€/jaar

907

— Vaste kosten ― Warmtenet: BAK ― Individueel: Investering WP Kosten individuele Lucht/Water Warmtepomp

— Variabele kosten ― Warmtenet: Vastrecht + verbruikskosten ― Individueel: Stroomkosten + onderhoud + afschrijving

— Overige overwegingen ― Minder apparaten in huis bij warmtenet + geen onderhoud ― Meer keuzevrijheid bij individueel concept

€

5.000 - 9.000

Elektra

€/jaar

324

Onderhoud

€/jaar

100

Afschrijving (15 jaar)

€/jaar

600

Investering

Andere oplossingen Biomassa — Inzet van biomassa voor piekmomenten i.p.v. lucht/water-warmtepomp — Bij 50% bronnen: Ca. 4.000 GJ/jaar — Betreft ongeveer 8% van totale warmtevraag — Verbrandingswarmte houtpellets: 16 MJ/kg — Totaal benodigde biomassa: 250 ton — Per woning: 62,5 Kg — Ligt momenteel gevoelig in de samenleving ― Bij deze zeer kleine hoeveelheden kan duurzaam lokaal materiaal worden gebruikt ― Bijvoorbeeld uit groenonderhoud (Voorbeeld Ede)

Onzekerheid resultaten Financieel — Uitkomsten van model zijn sterk afhankelijk van aannames — Met name de volgende financiële parameters hebben grote invloed op de NCW: ― WACC (gerekend rendement verschilt per bedrijf) ― Prijsontwikkelingen (afhankelijk van markt en overheidsbeleid) ― Kosten leidingnet (precieze wijkopbouw onbekend, algemene onzekerheid door marktontwikkelingen)

— Ook energetische aannames hebben invloed op de financiële haalbaarheid ― Aannames energievraag (meer of minder afnemers) ― Aannames COP opwek (kan hoger/lager uitvallen)

— Dit alles werkt door in de BAK

Onzekerheid resultaten Rekenvoorbeeld sensitiviteit – MT 100% bronnen — Ter illustratie voor de sensitiviteit van de parameters is op deze slide een kort rekenvoorbeeld opgenomen. Tornado diagram - sensitiviteit

— WACC ― Deviatie van 0,5% van gekozen waarde (5,7%) is plausibel

+€1000

-€1000

Kosten distributienet per woning

— Ontwikkeling elektriciteitsprijs ― Gemiddelde prijsstijging tussen 1% en 3% per jaar plausibel

5,2%

WACC

— Kosten distributienet per woning ― Afwijking van gekozen waardes in model van +/- €1000 per woning plausibel

— De getoonde afwijkingen kunnen in de praktijk anders uitvallen

6,2%

1% 3%

Ontwikkeling elektriciteitsprijs

500

1000

1500

BAK

2000

2500 3000

3500

Aandachtspunten

Vlakte van getijafzettingen (ongerijpte klei) Getij-inversierug (zavel) Veenrestvlakte (weinig gecompacteerd veen)

Slappe ondergrond — De ondergrond in de Zuidplaspolder bestaat uit een afwisseling van veen en mariene kleien. Dit veen is slecht gecompacteerd en is daardoor weinig draagkrachtig. Bovendien oxideert het bij blootstelling aan de lucht. — Midden door het gebied liep een getijdegeul die door de hogere stroomsnelheden grovere sedimenten bevat (zand / zavels). Deze afzetting is minder ingeklinkt en daardoor nu hoger en steviger.

Aandachtspunten Extra kosten slappe ondergrond — Verschillen in zetting (differentiele zetting) zorgt voor schade aan leidingen ― Aansluiting op gefundeerde gebouwen gevoelig — Flexibel uitvoeren en/of ruimte laten voor zetting

― Kruisingen met wegen

— Differentiele zetting van wegen bij kruispunten met leidingen kan voorkomen worden met maatregelen

― Dit werkt kostenverhogend, maar is mogelijk goedkoper dan reparatie van kapotte leidingen1 ― Het is aan te bevelen het ontwerp van de wegen en leidingtrace’s integraal uit te voeren met het oog op gelijktijdige aanleg en het voorkomen van differentiele zetting.

— Grondtekort bij leggen leidingen

― Bij leidingaanleg in venig materiaal treden bij herstel van de sleuf vaak grondtekorten op door oxidatie terwijl het materiaal in depot ligt en compactie. Dit grondtekort moet worden aangevuld.

— Waar leidingen direct in venige grond (veen of sterk humeuze klei) worden gelegd moet controle op opdrijven worden uitgevoerd (nen 3650), c.q. moeten er maatregelen worden genomen om opdrijven te voorkomen. Dit speelt vooral bij grote leiding diameters. — Deze aspecten overstijgen het detailniveau van hier gepresenteerde financiële verkenning, maar worden genoemd als aandachtspunt voor vervolgstudies. 97

1: Van den Born et. al. 2016 PBL rapport 1064: Dalende bodems, stijgende kosten

Aandachtspunten Juridisch — Warmtewet 2 is in ontwikkeling. De huidige warmtewet hindert in een aantal opzichten het ontwikkelen van warmtenetten. De nieuwe warmtewet moet de ontwikkeling gaan faciliteren. — Belang van systeemeigenaarschap: ― Integrale aansturing uitgangspunt nieuwe warmtewet: scheiding van opwek levering en transport wordt niet afgedwongen door de overheid1 ― Integrale aansturing is noodzakelijk voor goede systeemprestaties ― kenmerken van een monopolie: warmtewet 2 geeft gemeenten bevoegdheden om hiermee om te gaan ― duidelijke verantwoordelijkheden en afspraken over systeemprestaties zijn essentieel

— Proceseigenaarschap ― Gemeente voert regierol ― Welke vorm van aanbesteding kies je als gemeente? — Publiek Private Samenwerking vs. Aanbesteden Concessieopdracht — Warmtewet 2 lijkt gericht op het aanbesteden van concessies. Is dat straks de enige mogelijkheid? — Een PPS kan ook katalyserend werken voor de ontwikkeling van warmtenetten. (Bijvoorbeeld in Ede) ― Aanbesteden concessieopdracht — Recht om warmtenet te exploiteren in een gebied gedurende een bepaalde periode — Plicht om aan bepaalde eisen te voldoen — bijvoorbeeld minder rendabele gebieden aansluiten — Duurzame bronnen toepassen — Aansluitverplichting voor netwerkbeheerder (geen afname verplichting) 99

1 Kamerbrief 20 december 2019: Voortgang_wetstraject_Warmtewet_2

100

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/9953644/1