Bijlage 5 Bijlage 4 BoomEffectanalyse A24.001767

Bomen Effect Analyse Basisinventarisatie │ Oktober 2023 27 bomen Beatrixlaan te Moerkapelle

Wij staan voor een toekomst waarin we efficiënt en planmatig met onze bomen in de publieke ruimte omgaan.

Opdrachtgever: Gemeente Zuidplas Projectcode: P23460 Status rapportage: Definitief Versie rapportage: 1 Datum: 18 oktober 2023 Omslagfoto: Treurwilg, Beatrixlaan Projectteam: T. Hoekstra, Projectleider R. van der Donk, Adviseur Bomen E. Peterse, Adviseur Bomen M. Nouws, Adviseur GIS en data N. de Haan, Adviseur Communicatie

Inhoud 1.

Inleiding .........................................................................................4

2.

Huidige situatie .............................................................................5

3.

Onderzoeksmethode ....................................................................6 3.1 Inventarisatie bomenbestand ............................................................................ 6

4.

Resultaten inventarisatie bomenbestand ..................................8 4.1 Algemene kenmerken .......................................................................................... 8 4.2 Conditie ................................................................................................................... 9 4.3 Veiligheid ................................................................................................................. 9 4.4 Beheerbaarheid..................................................................................................... 9 4.5 Kwaliteitsbepaling ...............................................................................................10 4.6 Toekomstverwachting ........................................................................................10

5.

Conclusie en advies ..................................................................... 12 5.1 Inventarisatie bomenbestand ..........................................................................12 5.2 Advies besluitvorming ........................................................................................12 5.3 Toelichting boombescherming ........................................................................13

Bijlagen ................................................................................................... 14

Beatrixlaan te Moerkapelle

3

1. Inleiding AANLEIDING, DOELSTELLING EN VERANTWOORDING

In opdracht van de gemeente Zuidplas, de heer T. Hederik, heeft Bomenwacht Nederland in het kader van een Bomen Effect Analyse (BEA) een basisinventarisatie uitgevoerd bij 18 bomen aan de Beatrixlaan te Moerkapelle. Aanleiding van deze basisinventarisatie vormt het voornemen om het huidige gebouw te slopen en 3 nieuwbouwwoningen te realiseren. Doelstelling van de basisinventarisatie is meerledig:  In kaart brengen van de algemene boomgegevens, de boomkwaliteit en de toekomstverwachting voor de bomen.  Per boom aangeven wat de minimale afstand is rondom voor graafwerkzaamheden. Op basis van de bevindingen kan een weloverwogen besluit worden genomen over de toekomst van de bomen. R. van der Donk, Adviseur Bomen bij Bomenwacht Nederland, heeft op 12 oktober 2023 de Basisinventarisatie uitgevoerd en vervolgens de rapportage opgesteld. De rapportage is technisch gecontroleerd door E. Peterse, European Tree Technician en Adviseur Bomen bij Bomenwacht Nederland. De beoordeling is uitgevoerd conform de offerte met het kenmerk P23460 van 25 september 2023. In de offerte wordt gesproken over circa 18 bomen. Het aantal onderzoeksbomen in deze rapportage wijkt daarvan af vanwege 9 toegevoegde bomen. In totaal zijn 27 bomen in het onderzoek meegenomen.

Beatrixlaan te Moerkapelle

4

2. Huidige situatie BESCHRIJVING VAN DE ONDERZOEKSLOCATIE ZOALS AANGETROFFEN. De onderzoeksbomen staan verspreid over het terrein aan de Beatrixlaan 3 in Moerkapelle. Het betreft een laanstructuur van 13 watercipressen aan de zuidkant van het terrein. De overige 15 bomen staan in het gazon of in ruw gras op het terrein zelf. Op het terrein is 1 markante, gekandelaberde treurwilg aanwezig met een stam van bijna 1 meter dik. Zie de afbeelding hiernaast. Het te slopen gebouw is een leegstaand schoolgebouw. Het terrein was in gebruik als schoolplein. Op Topotijdreis (www.topotijdreis.nl) is gekeken naar de ouderdom van de wijk. De wijk is aangelegd in 1974. Aangenomen wordt dat de treurwilg en de watercipressen in diezelfde tijd zijn aangeplant en dus een circa 49 jaar oud zijn. De bomen zijn gecontroleerd op monumentale en/of aangemerkte status via de website van de gemeente Zuidplas. De bomen hebben geen monumentale status en worden beoordeeld als reguliere (laan)bomen.

Beatrixlaan te Moerkapelle

5

3. Onderzoeksmethode BESCHRIJVING VAN DE METHODIEK PER ONDERZOEKSSOORT

3.1 Inventarisatie bomenbestand De inventarisatie van het bomenbestand verschaft inzicht in de huidige toestand van de bomen. Opgenomen worden:  Algemene gegevens die een beeld geven van de boom en zijn huidige omvang (zoals boomsoort, boomtype, stamdiameter, boomhoogteklasse, kroondiameterklasse).  Gegevens over het functioneren van de boom op zijn huidige standplaats, namelijk de kwaliteit (conditie, veiligheid, beheerbaarheid) en toekomstverwachting. De inventarisatie is gebaseerd op de richtlijnen in het Handboek Bomen, een uitgave van het Norminstituut Bomen. Kwaliteit De huidige kwaliteit van elke onderzoeksboom is vastgesteld aan de hand van 3 aspecten: conditie, veiligheid en beheerbaarheid. Bij de conditiebeoordeling is met name gekeken naar de scheutlengte, de kroonstructuur en de knopgrootte en -bezetting. Tevens is er gelet op symptomen die wijzen op een aantasting (bijvoorbeeld door een insect of bacterie). Bij de beoordeling van de veiligheid is gekeken naar biologische en mechanische aspecten die van invloed kunnen zijn op de stabiliteit en breukveiligheid van de boom. Voorbeelden hiervan zijn schimmelaantastingen, holten, zware takken en plakoksels. De beheerbaarheid van elke onderzoeksboom is beoordeeld aan de hand van diverse factoren.

Naast de conditie en veiligheid zijn onder andere ook (knelpunten op) de standplaats, de resterende levensduur en het beoogde eindbeeld bepalend. De onderzoeksmethode van de kwaliteitsbeoordeling wordt nader toegelicht in bijlage C. Toekomstverwachting De toekomstverwachting wordt bepaald op basis van de parameters conditie, veiligheid, beheerbaarheid, en de specifieke eigenschappen van de boomsoort. Het betreft een schatting en gaat uit van een momentopname op basis van gelijkblijvende omstandigheden. Aan het einde van de gestelde toekomstverwachting voldoet de boom niet meer aan het beoogde eindbeeld zoals voorzien in het oorspronkelijke ontwerp. Dit kan betekenen dat de toekomstverwachting afwijkt van de biologische levensduur van een boom.

Beatrixlaan te Moerkapelle

6

Bij (voorgenomen) projecten waarbij binnen het projectgebied een herinrichting van de buitenruimte zal plaatsvinden, wordt in het algemeen handhaving van bomen met een toekomstverwachting van minder dan 5 jaar als ongewenst beschouwd. Bij een toekomstverwachting van meer dan 5 jaar is het (zeer) wenselijk de betreffende bomen in de nieuwe inrichting van het gebied een (duurzame) plaats te geven. Bij (voorgenomen) projecten waarbij herinrichting van de buitenruimte geen rol speelt, geldt voor bomen met een toekomstverwachting van minder dan 15 jaar dat de inspanningen en kosten die gemoeid zijn met behoud van de boom in verhouding moeten staan tot de toekomstverwachting die voor de boom geldt. In de keuze een boom te verwijderen, speelt behalve de toekomstverwachting ook de beleidsstatus van de boom een belangrijke rol. Bij bomen met een status ligt het voor de hand extra inspanningen te verrichten voor behoud.

Beatrixlaan te Moerkapelle

7

4. Resultaten inventarisatie bomenbestand BESCHRIJVING EN VISUALISATIE VAN DE INGEWONNEN BOOMGEGEVENS Hieronder worden de resultaten van de inventarisatie besproken. Voor de inventarisatie heeft de opdrachtgever kaartmateriaal aangeleverd met daarop 18 boompunten. Daarnaast zijn tijdens de inventarisatie nog 9 bomen toegevoegd. In totaal zijn 27 bomen beoordeeld. Per boom zijn de resultaten van de inventarisatie terug te vinden op de overzichtstekening in bijlage A en op het registratieformulier in bijlage B.

4.1 Algemene kenmerken Het bomenbestand bestaat uit:  13 watercipressen (Metasequoia glyptostroboides)  8 sierperen (Pyrus calleryana 'Chanticleer')  4 zwarte elzen (Alnus glutinosa)  1 eenstijlige meidoorn (Crataegus monogyna)  1 treurwilg (Salix x sepulcralis 'Chrysocoma') De watercipressen zijn circa 20 meter hoog, de treurwilg is 12 meter hoog en de overige bomen zijn 6 tot 12 meter hoog. De stamdiameter van de bomen varieert van 11 tot 97cm. De treurwilg heeft de grootste stamdiameter met 97 cm. De watercipressen staan tussen de heesterbeplanting in haagvorm. De overige bomen staan in gazon, ruw gras, open grond of heesterbeplanting. 26 bomen zijn niet vrij uitgroeiend en de treurwilg is gekandelaberd. De stamdiameters zijn belangrijk omdat op basis daarvan de afmetingen van de stabiliteitskluit worden bepaald. Hieronder worden kort de afmetingen van de stabiliteitskluit opgenoemd:  Voor de 13 watercipressen is de minimale diameter van de stabiliteitskluit 3,5 meter. Dat betekent rondom minimaal 1,75 meter uit het hart van de stam.  Voor de 8 sierperen, de 4 zwarte elzen en de eenstijlige meidoorn bedraagt de minimale diameter van de stabiliteitskluit 2,5 meter. Dat betekent rondom minimaal 1,25 meter uit het hart van de stam.  Voor boom 3 (een sierpeer) is een bijstelling nodig van 25 procent vanwege scheefstand.

Dit resulteert in een stabiliteitskluit van circa 1,50 meter in tegenoverstaande richting van de scheefstand van de boom.  Voor de treurwilg is de minimale diameter van de stabiliteitskluit 4,5 meter. Rondom is een afstand nodig van minimaal 2,25 meter. Echter is deze boom gekandelaberd en behoeft daarom een minder brede stabiliteitskluit. De bijstelling bedraagt circa 25 procent. Dit resulteert in een minimale diameter van de stabiliteitskluit van circa 3,4 meter.

Beatrixlaan te Moerkapelle

8

4.2 Conditie De conditie is bij 19 bomen als voldoende beoordeeld (waarderingscijfer 6). Bij deze bomen is sprake van een jaarlijks beperkt toenemend kroonvolume. Bij 8 bomen is de conditie als onvoldoende aangemerkt (waarderingscijfer 4). Bij deze bomen is sprake van enige remming in de groei, ofwel vroegtijdige groeistagnatie. Het betreft de 8 sierperen die zijn aangeplant in het jaar 2000. De stamdiameters van de bomen zijn kleiner dan 20 cm.

4.3 Veiligheid De waardering van de boomveiligheid is gekoppeld aan de veiligheidsmaatregelen. Deze koppeling wordt toegelicht in bijlage C. Bij 15 bomen zijn geen gebreken aangetroffen. Deze bomen vereisen dan ook geen gerichte veiligheidsmaatregelen. Bij 11 bomen is breukgevaarlijk, grof dood hout in de kroon aangetroffen. Wij adviseren het dode hout te verwijderen. Bij 1 boom (nummer 9, een sierpeer) wordt de maatregel jaarlijkse inspectie geadviseerd vanwege bastweefselschade aan de stam.

4.4 Beheerbaarheid De beheerbaarheid is bij 3 bomen als goed beoordeeld (waarderingscijfer 8). Bij deze bomen zijn geen beheerknelpunten waargenomen en deze worden ook niet verwacht. De beheerbaarheid is bij 4 bomen (nummers 18, 22, 25 en 26) als voldoende beoordeeld (waarderingscijfer 6). Op dit moment zijn er geen beheerknelpunten, maar deze worden in de toekomst wel voorzien. Bij bomen 25 en 26 (elzen) is dat vanwege de meerstammigheid. Bij meerstammige bomen kunnen de stammen elkaar in de toekomst gaan wegdrukken of plakoksels vormen. Bij bomen 18 en 22 (watercipressen) wordt bestratingsopdruk verwacht binnen de beoogde omlooptijd. De bomen hebben een geringe groeiplaatsruimte die wordt begrensd door opsluitbanden. Bij 19 bomen is de beheerbaarheid als onvoldoende aangemerkt (waarderingscijfer 4). De bomen veroorzaken bestratingsopdruk en/of hebben een onvoldoende conditie bij niet duurzame boomsoorten, deze bomen zullen (naar verwachting) vervroegd gaan afsterven. Overigens is bestratingsopdruk eventueel (tijdelijk) op te lossen door wortelsnoei, echter wordt door het oppervlakkig wortelende karakter van de watercipressen verwacht dat bestratingsopdruk een terugkerend knelpunt zal zijn. Bij 1 boom (nummer 9, sierpeer) is de beheerbaarheid als slecht aangemerkt (waarderingscijfer 2).

Dit betreft de boom waarbij als maatregel ‘jaarlijkse inspectie’ is geadviseerd (zie ook bij ‘Veiligheid’).

Beatrixlaan te Moerkapelle

9

4.5 Kwaliteitsbepaling De volgende grafiek laat zien hoe de bomen verdeeld zijn over de diverse kwaliteitscategorieën.

Kwaliteit Slecht

1

Matig

19

Voldoende

7

0

5

10 Aantal bomen

15

20

4.6 Toekomstverwachting De toekomstverwachting wordt bepaald op basis van de parameters conditie, veiligheid, beheerbaarheid, en de specifieke eigenschappen van de boomsoort. Het betreft een schatting en gaat uit van een momentopname op basis van gelijkblijvende omstandigheden. De volgende grafiek laat zien hoe de toekomstverwachting is beoordeeld.

Toekomstverwachting 1-5 jaar

1

5-15 jaar

7

> 15 jaar

19

0

Beatrixlaan te Moerkapelle

5

10 Aantal bomen

15

20

10

De toekomstverwachting is voor 19 bomen ten minste 15 jaar. Dit betreft bomen met een voldoende conditie. Voor 7 bomen is de toekomstverwachting 5 tot 15 jaar. Dit betreft 7 sierperen met een onvoldoende conditie waarbij vervroegde afsterving verwacht wordt. Voor 1 boom is de toekomstverwachting 1 tot 5 jaar. Het betreft de sierpeer cv (nummer 9) met beschadigd bastweefsel aan de stam. Mogelijk leidt dit tot verhoogde breukgevoeligheid of verhoogde kans op aantastingen of rottingen.

Beatrixlaan te Moerkapelle

11

5. Conclusie en advies CONCLUSIE EN ADVIES VOOR DE BOMEN OP BASIS VAN DE ONDERZOEKSRESULTATEN Op basis van de onderzoeksresultaten volgen hieronder de conclusie en het advies. Tijdens de inventarisatie zijn 27 bomen beoordeeld.

5.1 Inventarisatie bomenbestand Onderstaande tabellen geven een samenvatting van de resultaten van de inventarisatie van het bomenbestand. Kwaliteitscategorie

Aantal bomen

Slecht

1

Matig

19

Voldoende

7

Toekomstverwachting

Aantal bomen

1 tot 5 jaar

1

5 tot 15 jaar

7

> 15 jaar

19

Voor de onderzoeksbomen adviseren wij diverse maatregelen op het gebied van veiligheid. Per boom zijn de adviesgegevens terug te vinden op het registratieformulier in bijlage B.

5.2 Advies besluitvorming Op basis van de resultaten van de basisinventarisatie kan een weloverwogen besluit genomen worden over de toekomst van de onderzoeksbomen. 





Om 27 bomen (duurzaam) te kunnen behouden, adviseren wij de te verwachten effecten van het project in kaart te brengen middels een planbeoordeling zodra een ontwerp beschikbaar is. Wij adviseren de mogelijkheden tot groeiplaatsverbetering te onderzoeken bij de 13 watercipressen. Wellicht is het mogelijk om het knelpunt bestratingsopdruk op die manier te verminderen. Wij adviseren om bij eventuele (graaf)werkzaamheden te allen tijde buiten de stabiliteitskluit van de bomen te blijven. Worden binnen de stabiliteitskluit (graaf)werkzaamheden verricht, dan leidt dit mogelijk tot instabiliteit.

Beatrixlaan te Moerkapelle

12

5.3 Toelichting boombescherming In het algemeen dienen tijdens en na de uitvoering van de werkzaamheden een aantal beschermende randvoorwaarden in acht te worden genomen om de aanwezige bomen duurzaam te kunnen behouden. Voorbeelden hiervan zijn:  Instellen van een afschermingszone rond de bomen.  Zorgvuldigheid betrachten ten aanzien van de kronen van de bomen.  Zorgvuldigheid betrachten ten aanzien van de boomwortels.  Handhaven van de grondwaterstand op het oorspronkelijke peil. Wij verwijzen in dit verband naar een tweetal uitgaven van het Norminstituut Bomen:  Handboek Bomen 2022, hoofdstuk 2: ‘Werken rond bomen’.  Bomenposter ‘Werken rond bomen’. De randvoorwaarden die voor de bomen van belang zijn, worden in hoofdstuk 2 van het Handboek Bomen 2018 uitgebreid beschreven. Een weergave van dit hoofdstuk is opgenomen in bijlage D. De bomenposter ‘Werken rond bomen’ vat de randvoorwaarden op overzichtelijke wijze samen. De bomenposter is opgenomen in bijlage E. Indien er voor de uitvoering van de werkzaamheden een bestek wordt opgesteld, adviseren wij de beschermende randvoorwaarden in dit bestek op te nemen. Tevens kan er gedacht worden aan het opnemen van een boeteclausule die in werking treedt indien er schade aan de bomen wordt toegebracht.

Voorafgaand aan de werkzaamheden dient de uitvoerende partij toetsbare werkplannen in te dienen voor de bescherming van de bomen. Ten slotte verdient het aanbeveling om tijdens de uitvoering van de werkzaamheden een boomtechnisch toezichthouder (‘groenwacht’) aan te stellen. Deze ziet toe op de naleving van de randvoorwaarden en geeft zo nodig advies.

Beatrixlaan te Moerkapelle

13

Bijlagen BIJLAGE A Overzichtstekening BIJLAGE B Registratieformulier BIJLAGE C Methode kwaliteitsbeoordeling BIJLAGE D H2 ‘Werken rond bomen’ (Handboek Bomen, Norminstituut Bomen) BIJLAGE E Bomenposter ‘Werken rond bomen’ (Norminstituut Bomen)

Beatrixlaan te Moerkapelle

14

Vervolg Ook in de vervolgfases van het project is het belangrijk om zicht te houden op de bomen. Bomenwacht Nederland ondersteunt u graag in de vervolgfases van het project. Neemt u gerust contact met ons op om de mogelijkheden te bespreken.

15

…

Beatrixlaan te Moerkapelle Voor meer informatie kijk op www.bomenwacht.nl