Bijlage 5 B 1456 5 Gespreksverslagen Historische Verenigingen A22.001238
Tekst van het document
ADVISEURS RUIMTELIJKE KWALITEIT
! "
# $
%
Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas Gesprekken met belanghebbenden Verslag door Aimée de Back dd 30.12.21 (incl. 1 correctie door de gemeente) herzien 17.1.2022 Gemeente Zuidplas heeft vier belanghebbenden uitgekozen en benaderd om in gesprek te gaan over de nieuwe Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas. De belanghebbenden zijn: - Belangenvereniging ’s-Gravenweg; - Historische Vereniging Nieuwerkerk aan den IJssel; - Historische Vereniging Moordrecht; - Stichting Oud Zevenhuizen Moerkapelle. De gesprekken zijn uitgevoerd door Dorp, Stad en Land, onafhankelijke adviseurs omgevingskwaliteit. Vooraf was het doel van het gesprek toegelicht en de vragenlijst toegestuurd. Ook was de concept Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas (hierna NOZ) toegestuurd, versie oktober 2021. Het doel van de gesprekken is om input op te halen die in de NOZ verwerkt kan worden. Gemeente Zuidplas bepaalt welke inbreng verwerkt wordt en hoe. Een terugkoppeling hiervan aan de belanghebbenden is toegezegd. Ook is afgesproken om het verslag ter goedkeuring toe te zenden. Het is de intentie dat deze organisaties bericht ontvangen wanneer de NOZ ter inzage wordt gelegd. In alle vier de gesprekken is grote bereidheid getoond om mee te denken over de ruimtelijke kwaliteit van Zuidplas. De gesprekken waren zeer goed voorbereid door de belanghebbenden.
1.0 Gesprek met Belangenvereniging ’s-Gravenweg (1.12.2021) Marieke van der Putten, voorzitter Jan Moons, secretaris Gemeente Zuidplas: Edwin van der Hoorn Dorp, Stad en Land: Elvira Gronovius en Aimée de Back 1.1 Samenvatting Grote wensen zijn: 1. aanwijzen van de ’s-Gravenweg als beschermd gezicht; 2. behoud van karakter en kwaliteiten van slagenlandschap en historisch lint; 3. betrokken worden bij alle ontwikkelingen rond de ’s-Gravenweg in een vroeg stadium; 4. niet afwijken van het bestemmingsplan; geen kruimelregeling; 5. verplaatsen van slachterij. (vanwege stank, zwaar verkeer, milieu, natuur en dierenwelzijn) 1.2 Verslag van het gesprek Voorstelronde, aanleiding en doel van het gesprek. Doelstelling van de Vereniging: het behoud van het unieke landschappelijke en cultuurhistorische karakter van de ’s-Gravenweg. 1. Kunt u 2 voorbeelden noemen van een ruimtelijke ontwikkeling? Waar is het wel goed gegaan en waar niet? Waarom? Nadat er door onze vereniging een zienswijze was ingediend heeft er met de provincie een gesprek plaatsgevonden en is ons geadviseerd een klachten gerelateerde procedure te volgen. Dat advies hebben wij opgevolgd en zo kwam het proces opgang dat nu als pilot verslag van gesprek 1 december 2021
p. 1/3
ADVISEURS RUIMTELIJKE KWALITEIT
! "
# $
%
draait: provincie Zuid-Holland, gemeente Zuidplas en Belangenvereniging ’s-Gravenweg voeren (al 2 jaar) maandelijks overleg over de aanpak van de geluidsoverlast door de N219. Er is onderzoek verricht, stil asfalt is niet voldoende, een geluidsscherm zal nodig zijn. Het besluit wordt naar verwachting in het voorjaar 2022 genomen. Los daarvan zou zwaar verkeer niet via de ’s-Gravenweg moeten gaan maar over de provinciale weg. Een goed voorbeeld van overleg en samenwerking via de klankbordgroep betreft de route van een te maken snelfietspad en vooral dat die route niet over de ’s-Gravenweg moet gaan, omdat de weg daarvoor niet geschikt is met de vele inritten en kruisingen. Een voorbeeld van een slechte ontwikkeling: de slachterij heeft uitbreiding na uitbreiding gedaan en veroorzaakt veel overlast: stank, milieu, dierenwelzijn en ruimtelijke kwaliteit. De enige oplossing is het verplaatsen van het bedrijf. Die kans is er geweest maar vond men toen te duur. Een gemiste kans in de omgevingsvisie is het aanwijzen van de ’s-Gravenweg als kwetsbaar gebied. 2. Wat is een belangrijke ontwikkeling in uw gebied? Wat is een aandachtspunt? Waar wordt in de praktijk vaak tegen aan gelopen? Tot twee jaar geleden werd de Belangenvereniging actief door de gemeente betrokken bij planontwikkelingen. De wens is om vroegtijdig te worden betrokken.
De Vereniging is bereid om veel tijd te besteden aan een inhoudelijke bijdrage. De omgevingsvisie Zuidplas lijkt ruimte te geven aan meer ontwikkelingen. Dat is zorgelijk. De Vereniging is blij met de huidige Gemeenteraad maar ervaart op dit moment dat het contact met sommige leden van het College van B en W stroef en ontoegankelijk verloopt. In de praktijk loopt de Vereniging aan tegen de informatieachterstand doordat zij niet vroegtijdig betrokken wordt bij planvorming van bijvoorbeeld een Knarrenhofje van 24 woningen en 84 garageboxen. Een aandachtspunt is het collectieve geheugen, dat is van belang voor de continuïteit. Weten waarom iets wel of juist niet is gedaan, parate kennis, participatie in processen is daarin een essentieel aspect. Met het komen en gaan van medewerkers van de gemeente is er geen overzicht van lange termijn. De Belangenvereniging kan hier een rol in spelen. Zij heeft ruim 30 jaar ervaring in de processen en plannen en wil deze kennis graag delen. Zij juicht het toe om samen tot gebiedsontwikkelingen te komen en daarmee te voorkomen dat verkeerde beslissingen worden genomen. 3. Hoe zou de omgeving van de ‘s-Gravenweg behandeld moeten worden? Wat zijn de belangrijkste kwaliteiten? De ’s-Gravenweg zou op het hoogste niveau van welstand moeten blijven.
In de Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas zijn concrete criteria nodig, zodat de adviescommissie op basis daarvan plannen kan afwijzen. Een grote wens is om de ’s-Gravenweg aan te wijzen als beschermd dorpsgezicht, zodat de kwaliteiten van het lint, de bebouwing en het landschap behouden worden. Het slagenlandschap, de doorzichten, de bebouwingsstructuur en de historisch gegroeide bebouwing zijn de belangrijkste kwaliteiten. Een cultuurhistorische waardenkaart is nodig om de waarden te duiden en er beleid aan te koppelen.
verslag van gesprek 1 december 2021
p. 2/3
ADVISEURS RUIMTELIJKE KWALITEIT
! "
# $
%
De kwaliteiten van het slagenlandschap en de doorzichten zijn van belang. Maar uit niets blijkt dat we er zuinig op moeten zijn. De recreatiewaarden zijn enorm toegenomen tussen Hitland en Essezoom. Door intensiever gebruik is meer aandacht nodig voor beheer. Wilgen hebben regelmatig onderhoud nodig, straatverlichting ook. 4. Verduurzaming van gebouwen is zeer actueel. Hoe ziet u de toepassing van zonnepanelen, isolatie (gevels en dak), dubbel glas, warmtepomp? Er is ruimte voor duurzaamheidsingrepen als die goed zijn ingepast in de omgeving, het liefst niet zichtbaar en altijd zorgvuldig ingepast. Door middel van criteria kan de nota regelen dat ingrepen als maatwerk zijn ontworpen. En hier is, wat de Belangenvereniging betreft, geen zonnepark denkbaar. 5. Hoe ziet u (idealiter) de uitbreiding en toevoeging van volume bij gebouwen in dit gebied? Aanbouw, opbouw, bijgebouwen, nieuwbouw? Binnen de mogelijkheden van het bestemmingsplan zijn uitbreidingen denkbaar, mits deze met de grootst mogelijke zorgvuldigheid worden ontworpen per locatie. Niet afwijken van het bestemmingsplan. Kruimelbestemmingsplanwijzigingen afschaffen. 6. Heeft u aandachtspunten in dit gebied? De omgevingsvisie Zuidplas is vaag en abstract, daarom is het belangrijk dat de nieuwe Nota concrete handvaten biedt om ruimtelijke kwaliteit te borgen en te verbeteren. Niet alleen de bebouwing is van belang.
Ook voor het landschap is de borging van waarden nodig. Aangegeven is door de gemeente dat de gemeente in vervolg op de omgevingsvisie Zuidplas aan de slag gaat met gebiedspaspoorten per dorp. Ook daar kan de Belangenvereniging bij betrokken worden. Waar ligt de grens op de kaart van het gebied ’s-Gravenweg? In een apart document zijn de vragen vooraf al beantwoord, zie bijlage. Mooi boekje ontvangen: ‘’Een landelijk karakter is niet vanzelfsprekend. 25 jaar Belangenvereniging ’s-Gravenweg”, 2014.
verslag van gesprek 1 december 2021
p. 3/3
ADVISEURS RUIMTELIJKE KWALITEIT
! "
# $
%
Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas Gesprekken met belanghebbenden Verslag door Aimée de Back dd 30.12.21 (incl. 1 correctieronde door de gemeente) herzien 12.1.2022 Gemeente Zuidplas heeft vier belanghebbenden uitgekozen en benaderd om in gesprek te gaan over de nieuwe Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas. De belanghebbenden zijn: - Belangenvereniging ’s-Gravenweg; - Historische Vereniging Nieuwerkerk aan den IJssel; - Historische Vereniging Moordrecht; - Stichting Oud Zevenhuizen Moerkapelle. De gesprekken zijn uitgevoerd door Dorp, Stad en Land, onafhankelijke adviseurs omgevingskwaliteit. Vooraf was het doel van het gesprek toegelicht en de vragenlijst toegestuurd. Ook was de concept Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas (hierna NOZ) toegestuurd, versie oktober 2021. Het doel van de gesprekken is om input op te halen die in de NOZ verwerkt kan worden. Gemeente Zuidplas bepaalt welke inbreng verwerkt wordt en hoe. Een terugkoppeling hiervan aan de belanghebbenden is toegezegd. Ook is afgesproken om het verslag ter goedkeuring toe te zenden. Het is de intentie dat deze organisaties bericht ontvangen wanneer de NOZ ter inzage wordt gelegd. In alle vier de gesprekken is grote bereidheid getoond om mee te denken over de ruimtelijke kwaliteit van Zuidplas. De gesprekken waren zeer goed voorbereid door de belanghebbenden.
2.0 Gesprek met de Historische Vereniging Nieuwerkerk aan den IJssel (3.12.2021) Brord van Westing, voorzitter Johan Knoester, bestuurslid Gemeente Zuidplas: Marjolein Derks Dorp, Stad en Land: Elvira Gronovius en Aimée de Back 2.1 Samenvatting: Grote wensen zijn: 1. dat de ambities van de raad en de erfgoedvisie in de praktijk worden gebracht door de gemeente en met name op de afdeling Ruimte; 2. dat er een Cultuurhistorische waardenkaart wordt gemaakt, waarop ook het erfgoed strooigoed in beeld komt; 3. dat de lang geleden toegezegde monumentenschildjes er komen; 4. dat informatie voor monumenten eigenaren beter te vinden is op de website van de gemeente. Opgemerkt is dat beleid voor beeldbepalende panden ontbreekt in de concept nota. Een gedetailleerde reactie op de concept nota is meegegeven. Omgevingsvisie Zuidplas: welke maatschappelijke organisaties zijn betrokken? de HVN niet helaas. 2.2 Verslag van het gesprek Voorstelronde, aanleiding en doel van het gesprek. De Historische Vereniging Nieuwerkerk aan den IJssel (HVN) vraagt vooraf: Hoe verloopt dit proces? Wat gebeurt er met het volgende concept? De gemeente zal deze vragen beantwoorden. Het 1e concept (dat gedeeld is met de Historische Vereniging) is van opmerkingen voorzien door de gemeente, cluster Ruimtelijk Beleid, erfgoed en Omgevingsdienst Midden-Holland. verslag van gesprek 3 december 2021
p. 1/3
ADVISEURS RUIMTELIJKE KWALITEIT
! "
# $
%
1. Kunt u 2 voorbeelden noemen van een wijziging van een monument? Waar is het wel goed gegaan en waar niet? Waarom? Het is slecht gegaan bij de ontginningsboerderijen Geertruidahoeve en Batavier. De Geertruidahoeve is een rijksmonument, vervallen, verwaarloosd. De Batavier is gesloopt en nieuw gebouwd, dat was goedkoper dan restauratie. Voor een beeldbepalend pand is een vergunning voor sloop gegeven (Kerklaan 60) maar mogelijk (hopelijk) maakt men daar toch geen gebruik van. 2. Wat is een belangrijke ontwikkeling op het vlak van erfgoed in uw gebied? Wat is een aandachtspunt? Waar wordt in de praktijk vaak tegen aan gelopen? De HVN maakt zich ernstig zorgen over erfgoed in Zuidplas, over het gebrek aan gevoel voor erfgoed, over de onverschilligheid. Een cultuuromslag is nodig op het cluster Ruimtelijk Beleid. De Erfgoedvisie is heel goed, de Historische Verenigingen van de 3 kernen hebben daar aan meegewerkt en hun zelf opgestelde visie beschikbaar gesteld. Heel goed dat er een vacature is voor de 1e beleidsmedewerker voor erfgoed. 3. Hoe zou de omgeving van het monument behandeld moeten worden? Denk aan de Monumentenbiotoop (erf, landschap, stedenbouw) Het monument in de omgeving vertelt een verhaal. De nieuwbouw nabij molen Windlust houdt rekening met de molen, mede dankzij de molenbiotoop in het bestemmingsplan, maar meestal gaat het economische belang voor.
Aan de ’s-Gravenweg komt vaak sloop en nieuwbouw voor. Bij graafwerk kwam het fundament van een schoorsteen in beeld; dit element zal in het parkontwerp een plek krijgen, mede dankzij de HVN. Bij het molenfundament in Hitland staat een informatiebord dat de geschiedenis vertelt van dit gebied.. Dit soort cultuurhistorische elementen zijn van belang om het verhaal te vertellen van de ontstaansgeschiedenis van Nieuwerkerk aan den IJssel. 4. Verduurzaming van monumenten is zeer actueel. Hoe ziet u de toepassing van zonnepanelen, isolatie (gevels en dak), dubbel glas? Verduurzamen van een monument is per pand te bekijken. Het is altijd maatwerk. Geen rolluiken tenzij passend bij het gebouw. Wat mag wel? Wat mag niet? Het is niet zo duidelijk. Is er subsidie voor duurzaamheidsonderzoek? Tip: geef de monumenten eigenaren een abonnement op de Monumentenwacht via het Erfgoedhuis Zuid-Holland. De gemeente kan voor aanvragen voor zonnepanelen het rijksbeleid volgen. 5. Hoe ziet u de uitbreiding en toevoeging van volume bij monumenten? Aanbouw, opbouw, bijgebouwen. Niet doen als daardoor de opzet verstoord wordt. Een nieuw volume is soms denkbaar met een glazen tussendeel tussen oud en nieuw. Altijd een afweging maken, als er een goed programma is voor hergebruik.
De locatie van de Oudheidkamer is een goed voorbeeld van herontwikkeling van een historische boerderij met op het erf nieuwbouw woningen voor een bijzonder woonprogramma. verslag van gesprek 3 december 2021
p. 2/3
ADVISEURS RUIMTELIJKE KWALITEIT
! "
# $
%
6. Heeft u andere aandachtspunten in dit gebied? De vragen zijn erg gericht op gebouwd erfgoed. Toe te voegen zijn de waarden van het cultuurlandschap vanaf de Middeleeuwen. Toe te voegen is het bodemarchief. Archeologie hoort ook bij erfgoed. Een mooie term is bedacht: Strooigoed: de kleine elementen zoals grafstenen of een torenspits. Deze objecten verdienen aandacht. Wat zijn de planregels die in het Omgevingsplan komen? In de omgevingsvisie Zuidplas is de Historische Vereniging niet betrokken, dat is wel vreemd. Welke maatschappelijke organisaties waren wel betrokken? (antwoord nog tegoed, actie gemeente) Marjolein geeft aan dat er Gebiedspaspoorten komen als uitwerking van de omgevingsvisie en als basis voor het Omgevingsplan. Per dorp zal dat opgezet worden. De HVN kan hierin een rol spelen. De HVN verneemt graag wat een Gebiedspaspoort precies is. (antwoord nog tegoed, actie gemeente) In oktober 2021 is het participatiekader vastgesteld, te vinden op https://maakzuidplas.nl/projecten+algemeen/kader+participatie/default.aspx. Wie heeft erfgoed in de portefeuille? Een document is overhandigd met de conceptantwoorden. zie bijlage. Een memo met een reactie op de concept nota is overhandigd. zie bijlage. Een serie correcties op de tekst Landschapsontwikkeling is overhandigd, zie bijlage. Advies in 10 punten is meegegeven, voor de erfgoedvisie van belang.
verslag van gesprek 3 december 2021
p. 3/3
ADVISEURS RUIMTELIJKE KWALITEIT
! "
# $
%
Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas Gesprekken met belanghebbenden Verslag door Aimée de Back dd 30.12.21 (incl 1 correctieronde door de gemeente) akkoord 12.1.2021 Gemeente Zuidplas heeft vier belanghebbenden uitgekozen en benaderd om in gesprek te gaan over de nieuwe Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas. De belanghebbenden zijn: - Belangenvereniging ’s-Gravenweg; - Historische Vereniging Nieuwerkerk aan den IJssel; - Historische Vereniging Moordrecht; - Stichting Oud Zevenhuizen Moerkapelle. De gesprekken zijn uitgevoerd door Dorp, Stad en Land, onafhankelijke adviseurs omgevingskwaliteit. Vooraf was het doel van het gesprek toegelicht en de vragenlijst toegestuurd. Ook was de concept Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas (hierna NOZ) toegestuurd, versie oktober 2021. Het doel van de gesprekken is om input op te halen die in de NOZ verwerkt kan worden. Gemeente Zuidplas bepaalt welke inbreng verwerkt wordt en hoe. Een terugkoppeling hiervan aan de belanghebbenden is toegezegd. Ook is afgesproken om het verslag ter goedkeuring toe te zenden. Het is de intentie dat deze organisaties bericht ontvangen wanneer de NOZ ter inzage wordt gelegd. In alle vier de gesprekken is grote bereidheid getoond om mee te denken over de ruimtelijke kwaliteit van Zuidplas. De gesprekken waren zeer goed voorbereid door de belanghebbenden.
3.0 Gesprek met de Historische Vereniging Moordrecht (10.12.2021) Marijke Edel, voorzitter Eef Oosterwijk, secretaris Gemeente: Edwin van der Hoorn DSL: Elvira Gronovius en Aimée de Back 3.1 Samenvatting: Grote wensen zijn: 1. Meer besef van cultuurhistorie; 2. Duidelijke regels voor beschermd dorpsgezicht Moordrecht. 3.2 Verslag van het gesprek Voorstelronde, aanleiding en doel van het gesprek. Het doel van de Historische Vereniging Moordrecht is de geschiedenis in kaart brengen zodat er een link met de persoonlijke geschiedenis is. De focus ligt niet in de eerste plaats op het gebouwde erfgoed. 1. Kunt u 2 voorbeelden noemen van een wijziging van een monument? Waar is het wel goed gegaan en waar niet? Waarom? Wat niet goed is gegaan: een nieuw hekwerk aan de Dorpsstraat: het is niet passend in het historische beeld. Ander voorbeeld is de garagedeur in het pand van de slager. Is dit met vergunning uitgevoerd? (na het gesprek is dit uitgezocht: ja voor deze gevelwijziging is een
verslag van gesprek 10 december 2021
p. 1/3
ADVISEURS RUIMTELIJKE KWALITEIT
! "
# $
%
vergunning verleend, met positief advies van de welstandcommissie en positief advies van de monumentencommissie) Het Posthuis is een tragisch voorbeeld van jarenlang een gebouw laten verloederen, totdat de situatie zo gevaarlijk is, dat sloop de enige optie wordt. Bij de Oude snelle Sluis is actie gevoerd maar het mocht niet baten, het was geen monument. De monumentencommissie adviseerde om het object wel aan te wijzen maar dat gebeurde niet. Dat alles samen heeft het vertrouwen in Zuidplas en het Hoogheemraadschap geschaad. Wat zouden we anders hebben gedaan met de kennis van nu? Meer aandacht voor de emoties, in de pers en publiciteit daarop focussen om een sterkere weerstand te bieden, dat had wellicht wel geholpen. Wat ging wel goed? Westeinde 1 is een goed voorbeeld van herbestemming van gemeentehuis tot bejaardenhuis. De KVT watertoren is hergebruikt tot woonhuis, dat was heel goed geslaagd. Later werden er appartementen in gemaakt en dat was moeilijker. Niet iedereen is blij met het trappenhuis als vrijstaand toegevoegd element. Deze KVT toren verdient in de Nota een plek bij de opsomming van bakens, nu is deze toren alleen genoemd in de lopende tekst. De Kerktoren is gerestaureerd, dat is heel goed. Maar meer onderhoud is nodig voor een veilige en toegankelijke toren, zodat publiek de toren kan beklimmen, bijvoorbeeld op Open Monumenten Dagen.
De Beeldentuin is gerealiseerd met steun van de gemeente, zowel financieel als voor onderhoud van het groen. De tuin is openbaar toegankelijk maar wel op particulier terrein. Positief is dat de graven van de oude begraafplaats aandacht hebben gekregen: de graven zijn vastgelegd door vrijwilligers. Een lijst is opgesteld en circa 20 historische graven zijn vastgesteld. 2. Wat is een belangrijke ontwikkeling op het vlak van erfgoed in uw gebied? Wat is een aandachtspunt? Waar wordt in de praktijk vaak tegen aan gelopen? Regels voor bouwen en verbouwen in het beschermde dorpsgezicht zijn nodig. Meer historisch besef is nodig. Meer begrip leidt tot meer waardering. Informeren en inspireren is nodig om de plannen beter te maken. In de Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas zijn concrete criteria nodig voor bouwen en verbouwen in de oude kern van Moordrecht. Behoudend beleid is de oplossing. Stedenbouwkundige structuur, hoofdvorm, gevelindeling, materiaalgebruik, kleur. Handhaving is een uitdaging. De communicatie met de gemeente gaat goed met cultuur en met groenbeheer. Maar met RO en ruimte is nog geen contact. En er is nog een brug te slaan: overleg met de nieuw aan te stellen erfgoed ambtenaar. 3.
Hoe zou de omgeving van het monument behandeld moeten worden? Denk aan de Monumentenbiotoop (erf, landschap, stedenbouw) De omgeving van een monument verdient passend bij de oude stijl te worden behandeld. 4. Verduurzaming van monumenten is zeer actueel.
verslag van gesprek 10 december 2021
p. 2/3
ADVISEURS RUIMTELIJKE KWALITEIT
! "
# $
%
Hoe ziet u de toepassing van zonnepanelen, isolatie (gevels en dak), dubbel glas? Dubbel glas is geen probleem. Maar zonnepanelen in beschermd gezicht: doe het niet. Los het ergens anders op. (suggestie is genoemd om andere daken te gebruiken buiten de historische kern, dit organiseren is een taak voor de gemeente) 5. Hoe ziet u de uitbreiding en toevoeging van volume bij monumenten? Aanbouw, opbouw, bijgebouwen. Graag zeer beperkt. 6. Heeft u andere aandachtspunten in dit gebied? Fijn dat dit gesprek er is. Complimenten voor Edwin. Welke rol krijgt de Vereniging in de toekomst? Behoud van eigen identiteit is het doel. Input geven is leuk. Maar… wat gebeurt ermee?
verslag van gesprek 10 december 2021
p. 3/3
ADVISEURS RUIMTELIJKE KWALITEIT
! "
# $
%
Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas Gesprekken met belanghebbenden Verslag door Aimée de Back dd 30.12.21 (incl 1 correctieronde door de gemeente) herzien 12.1.2022 Gemeente Zuidplas heeft vier belanghebbenden uitgekozen en benaderd om in gesprek te gaan over de nieuwe Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas. De belanghebbenden zijn: - Belangenvereniging ’s-Gravenweg; - Historische Vereniging Nieuwerkerk aan den IJssel; - Historische Vereniging Moordrecht; - Stichting Oud Zevenhuizen-Moerkapelle. De gesprekken zijn uitgevoerd door Dorp, Stad en Land, onafhankelijke adviseurs omgevingskwaliteit. Vooraf was het doel van het gesprek toegelicht en de vragenlijst toegestuurd. Ook was de concept Nota Omgevingskwaliteit Zuidplas (hierna NOZ) toegestuurd, versie oktober 2021. Het doel van de gesprekken is om input op te halen die in de NOZ verwerkt kan worden. Gemeente Zuidplas bepaalt welke inbreng verwerkt wordt en hoe. Een terugkoppeling hiervan aan de belanghebbenden is toegezegd. Ook is afgesproken om het verslag ter goedkeuring toe te zenden. Het is de intentie dat deze organisaties bericht ontvangen wanneer de NOZ ter inzage wordt gelegd. In alle vier de gesprekken is grote bereidheid getoond om mee te denken over de ruimtelijke kwaliteit van Zuidplas. De gesprekken waren zeer goed voorbereid door de belanghebbenden.
4.0 Gesprek met Stichting Oud Zevenhuizen-Moerkapelle (13.12.2021) Pim van der Zalm, voorzitter Daniël de Witte, bestuurslid Gemeente Zuidplas: Edwin van der Hoorn Dorp, Stad en Land: Elvira Gronovius en Aimée de Back 4.1 Samenvatting: Grote wensen zijn: 1. Cultuurhistorische waardenkaart en actualisatie van monumentenlijst; 2. Budget voor erfgoed en voor de erfgoedvisie; 3. Beleid voor duurzaamheid en erfgoed; 4. Monumentenschildjes op de gemeentelijke monumenten. 4.2 Verslag van het gesprek Voorstelronde, aanleiding en doel van het gesprek. 1. Kunt u 2 voorbeelden noemen van een wijziging van een monument? Waar is het wel goed gegaan en waar niet? Waarom? Wat niet goed is gegaan: In Nieuwerkerk ging het mis bij de Geertruidahoeve, rijksmonument. Leegstand en verwaarlozing en de gemeente nam geen actie, wilde niet handhaven.
verslag van gesprek 13 december 2021
p. 1/4
ADVISEURS RUIMTELIJKE KWALITEIT
! "
# $
%
In Zevenhuizen ging het mis bij Land van Kanaän, rijksmonument: er was een restauratieplan maar de schuur was “vergeten”. Dat had de gemeente bij de vergunningverlening moeten signaleren. De monumentenschildjes zijn er nog niet, 10 jaar na de aanwijzing van de gemeentelijke monumenten. Het gemeentelijk monumentenbeleid is omgegooid: gemeentelijke monumenten konden van de monumentenlijst af en een status van beeldbepalend pand krijgen als eigenaren dat wilden. Wat wel goed is gegaan: De erfgoedvisie is dit jaar vastgesteld. Dat is heel goed. Maar er is geen budget. Voor monumentale graven was lange tijd geen aandacht, maar dit jaar is een lijst opgesteld. Een onderhoudsploeg is aan het werk gegaan en heeft een aantal graven aangetast. Op zich niet goed natuurlijk, maar de gemeente heeft wel direct toegegeven dat het niet goed is gegaan en heeft toegezegd dat het wordt opgelost. Een kans is er nog voor een oude sluis die bedolven is: Catgesverlaat bij Korenmolengat. (Volgens de monumentenlijst Catgisverlaat) De informatieverstrekking verloopt niet altijd goed. Zo ontbreken er monumenten op de kaart van het recreatieschap waar Rotterdam, Zuidplas en Lansingerland samen optrekken. 2. Wat is een belangrijke ontwikkeling op het vlak van erfgoed in uw gebied? Wat is een aandachtspunt? Waar wordt in de praktijk vaak tegen aan gelopen? Een trend is meer woningbouw.
Het is heel jammer dat er een aantal villa’s in de polder zijn gebouwd, waar eerst een open landschap was. Dringend advies bij ontwikkelingen is om te beseffen dat dit gebied een watertuin is en om vandaaruit te ontwerpen. Zuidplas krijgt een andere rol en functie met intensiever recreatief gebruik. Dat kan het natuurgebied maken of breken. Wat is de waarde ‘rust’ in het gebied? Zuidplas zou hieraan sturing moeten geven. Worden de belangen goed behartigd? Er komt een toename van het aantal inwoners, Rotterdam 50.000 Zuidplas 20.000, hoe faciliteer je dat? De omgeving is onlosmakelijk verbonden met de kracht van erfgoed. Kijk bijvoorbeeld naar molens of een monument zoals Het Jachthuis The Jolly Duck. Als de context wijzigt, wat betekent dat dan voor het monument? Met de extreme groei van de kern is het nu van belang om de cultuurhistorische waarden op de kaart te zetten. Het is tijd voor een herijking van de inventarisatie van 25 jaar geleden. Er zijn objecten die de status van gemeentelijk monument verdienen. Bijvoorbeeld de oude jachtopzichterswoning naast het jachthuis dat als rijksmonument is beschermd. Die woning zou gemeentelijk monument moeten worden. 3. Hoe zou de omgeving van het monument behandeld moeten worden? Denk aan de Monumentenbiotoop (erf, landschap, stedenbouw) De context is één van vele aspecten om rekening mee te houden.
Ook bomen rond een monument horen daarbij, zelfs wanneer ze geen onderdeel van het oorspronkelijke ontwerp waren. Mag je wel of niet kappen? Daarvoor zijn kaders nodig. Een vooroverleg in een vroeg stadium is altijd verstandig. Het Jachthuis is bij voorbeeld een landschappelijk monument. Natuurreservaat Korenmolengat heeft waarde natuur. Het Jachthuis was een van de eerste bouwpakketten van Nederland en heeft als bouwkunst grote cultuurhistorische waarde. verslag van gesprek 13 december 2021
p. 2/4
ADVISEURS RUIMTELIJKE KWALITEIT
! "
# $
%
Algemeen is het advies van de HVZM om bij wijzigingen van monumenten altijd het groene erfgoed mee te nemen. De landschappelijke elementen en bijgebouwen moeten goed in beeld zijn om onderdeel van de planvorming en bij de advisering te zijn. De monumentenbiotoop is maatwerk en daarom voor elk monument anders. Je kunt niet zomaar een cirkel om het monument tekenen zoals bij de molenbiotoop. 4. Verduurzaming van monumenten is zeer actueel. Hoe ziet u de toepassing van zonnepanelen, isolatie (gevels en dak), dubbel glas? Daniël de Witte is als architect en duurzaamheidsadviseur betrokken bij een pilot met de RCE over erfgoed en duurzaamheid. Voor Herengracht 182 in Amsterdam zijn alle mogelijke onderzoeken uitgevoerd om de beste oplossingen te kiezen die recht doen aan het monument en aan minder energieverbruik. De gouden regels zijn: 1. gedrag aanpassen; 2. technisch en esthetisch de mogelijkheden onderzoeken en 3. reversibele ingrepen ontwerpen. De gemeente is aan zet om beleid op te stellen. Een gemiddelde consument / monumenten eigenaar kan de onderzoeken niet betalen en heeft wel belang bij verduurzaming. Vooral in het eigen gebruik en gedrag is een hoop te winnen. Het compartimenteren van het gebouw, quick wins en passende warmtesystemen toepassen.
Voor zonnepanelen op monumenten adviseert de Historische Vereniging om tijdelijke omgevingsvergunningen voor 18 jaar af te geven. Dan is de terugverdientijd en technische levensduur afgelopen en kan de toevoeging verwijderd of opnieuw beoordeeld worden. Let op de brandrisico’s van zonnepanelen en de onherstelbare schade die monumenten kunnen oplopen. Daarom zijn voorwaarden noodzakelijk voor de uitvoering en typen. Het beleid van de RCE kan een prima basis zijn voor het gemeentelijk beleid, maar de gemeente kan en moet verfijnder beleid maken dat locatie specifiek is. Wel moet de gemeente meebewegen in de energietransitie en ruimte bieden aan duurzaamheidsmaatregelen. Voor na-isolatie van monumenten zijn tegenwoordige innovatieve technieken maar die hebben kennis nodig bij zowel opdrachtgevers als bevoegd gezag. Er ligt een opgave voor de gemeente om de thema’s duurzaamheid en erfgoed met elkaar te verbinden, zodat monumenten eigenaren beter op weg worden geholpen. 5. Hoe ziet u de uitbreiding en toevoeging van volume bij monumenten? Aanbouw, opbouw, bijgebouwen. Het doel moet steeds zijn om het monument voor de toekomst te behouden. Daarvoor is het gebruik essentieel. Als het gebruik meer volume vereist, moet je niet op voorhand de deur dichtdoen. Kijk welke mogelijkheden er zijn en ga in gesprek. Een dialoog is essentieel.
Als je meer toestaat dan het bestemmingsplan mogelijk maakt, mag je hele hoge eisen stellen. Het is bovendien altijd maatwerk. Wat heel veel kan helpen voor aanvragers is een handboek van oplossingen en toegestane technische oplossingen. 6. Heeft u andere aandachtspunten in dit gebied? Wat zegt gemeente Zuidplas over Architect aan zet (AAZ) en is dit wenselijk naast een monument? Het is een pilot die in Rotterdam loopt waar architecten een certificaat kunnen krijgen en zelf de kwaliteit borgen van het ontwerp. Het plan komt dan niet meer in de welstandscommissie. Zie ook Wet kwaliteitsborging. Atelier Rijksbouwmeester is ambassadeur voor dit nieuwe concept. Gemeente Zuidplas werkt (nog) niet met AAZ. Is er een beleid voor grondwaterstanden?
verslag van gesprek 13 december 2021
p. 3/4
ADVISEURS RUIMTELIJKE KWALITEIT
! "
# $
%
Tot slot is er gesproken over het Vijfde Dorp. De HVZM maakt zich zorgen over het gepresenteerde plan dat traditioneel is opgezet. Voor deze locatie, op het laagste punt van Nederland, en gelet op de klimaatverandering en het water- en bodemsysteem, zou een nieuwe wijk in dit gebied innovatief moeten inspelen op al die factoren: drijvend bouwen!
verslag van gesprek 13 december 2021
p. 4/4