Bijlage 4d Kansenscan - Projectontwikkeling IJsselparkschool Nieuwerkerk ad IJssel - Gemeente Zuidplas
Tekst van het document
KANSENSCAN
Schoollocatie IJselpark Nieuwerkerk a/d IJssel Gemeente Zuidplas
april 2023 Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
1
Inhoud 1.
INTRODUCTIE
3
Colofon Dit document is een uitgave van Nest Natuurinclusief.
1.1
Aanleiding
4
1.2
Onze werkwijze
5
Opgesteld in opdracht van Gemeente Zuidplas.
Auteurs: Ingrid Sloots – Natuurinclusief Adviseur
2.
LOCATIE-ANALYSE
6
David de Vos – Ecologisch Adviseurs Stef de Horde – Design en Communicatiemanager
3.
2.1
Groenstructuur en natuur op de locatie
7
2.3
Waargenomen diersoorten
10
2.2
Kwaliteit van de leefomgeving
12
2.4
Richtlijnen en verplichtingen
17
KANSENSCAN
26
3.1
Kansen voor deze bouwlocatie
27
3.2
Doelsoorten en ambassadeurs
28
3.3
Natuurinclusief ontwikkelplan
32
3.4
Natuur-inclusieve maatregelen
34
Contact
35
© Nest Natuurinclusief B.V. Niets uit dit document mag worden verveelvoudigd en/of openbaar gemaakt in enige vorm zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Nest Natuurinclusief B.V. nog mag het zonder dergelijke toestemming worden gebruikt voor enig ander werk dan waarvoor het is vervaardigd, behoudens schriftelijk anders overeengekomen. Het was niet mogelijk om van alle afbeeldingen de oorspronkelijke eigenaar te achterhalen. Mocht u van mening zijn dat een afbeelding onterecht zonder toestemming is opgenomen verzoeken wij u contact op te nemen met de auteur.
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
2
1.
INTRODUCTIE
1.1 Aanleiding 1.2 Onze werkwijze
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
3
1.1
AANLEIDING
Gemeente Zuidplas is voornemens om in het IJsselpark een nieuwe, tijdelijke schoollocatie te realiseren. Het is de ambitie van de gemeente om deze school natuurinclusief te ontwikkelen, zodat er een groene, gezonde leefomgeving voor mens en dier ontstaat en de lokale natuurwaarde zo veel mogelijk behouden blijft en zelfs versterkt wordt. Daarom zijn er voor het thema 'natuurinclusief bouwen' doelstellingen opgenomen in het Programma van Uitgangspunten.
Nest Natuurinclusief is daarom gevraagd om een kansenscan op te stellen als eerste stap in het onderzoek naar mogelijkheden voor de natuurinclusieve ontwikkeling van deze nieuwe school in Nieuwerkerk aan de IJssel. In deze rapportage zijn de resultaten van de locatieanalyse en kansenscan te vinden.
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
4
1.2
ONZE WERKWIJZE
Door middel van een locatie-analyse is de huidige situatie van de locatie in kaart gebracht. Middels een locatiebezoek door een ecoloog wordt beoordeeld hoe het staat met de biodiversiteit in het plangebied en hoe de locatie is aangesloten bij de omgeving. Daarnaast maken we een data-analyse. Dit gebeurt op 4 hoofdthema's (Natuur, Klimaat, Mensen, Vervuiling) met 13 indicatoren die allemaal gerelateerd zijn aan mogelijke ecosysteemdiensten van de natuur. Deze indicatoren worden vergeleken met standaarden die gerelateerd zijn aan de kwaliteit van de leefomgeving. Hieruit blijkt wat er op de locatie goed gaat en behouden kan worden, en op welke thema's er verbetering nodig is. Uit de locatie-analyse volgt een overzicht van kansen (kansenscan) voor het gebied. Ook worden koppelkansen in kaart gebracht om op effectieve wijze te voldoen aan de wensen van de gemeente en om de leefbaarheid in het projectgebied te vergroten. Als vervolg op de kansenscan geven we specifiek advies per projecttype, met voor ieder project een programma. Daarbij stellen we concrete natuurinclusieve maatregelen voor om de leefbaarheid in het gebied voor mens en dier te verbeteren.
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
5
2.
2. LOCATIE-ANALYSE
2.1
Groenstructuur en natuur op de locatie
2.2
Waargenomen diersoorten
2.3
Kwaliteit van de leefomgeving
2.4
Richtlijnen en verplichtingen
6
2.1
GROENSTRUCTUUR EN NATUUR OP DE LOCATIE
Goed aansluiten bij de natuur in de omgeving en behoud van waardevolle natuur op een locatie zijn twee belangrijke onderdelen van natuurinclusief ontwikkelen. Daarom brengen we de omliggende groen-blauwe structuren in kaart en brengt de ecologisch expert in kaart welke natuur op de locatie waardevol is om te behouden en welke verbeterpunten er mogelijk zijn.
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
7
Ecologische structuur in de omgeving De omgeving van Nieuwerkerk aan den IJssel wordt gekenmerkt door de IJssel. Daar voorbij ligt weidevogelgebied. Ook de Zevenhuizerplassen liggen relatief nabij. In de directe omgeving ligt echter voornamelijk bebouwing, infrastructuur en agrarisch gebied.
Rivier de IJssel, foto Sipkema Beheer
Vogel-grasland
2.1 – Groenstructuur en natuur op de locatie
Groenblauwe structuur
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
8
Waardevol groen op de locatie Het plangebied bestaat uit een park: een bosschage met een ondergroei van struiken, een gedeelte met een korte, grazige vegetatie, open water met een flauwe oever. Een aantal bomen zijn begroeid met klimop en/of hebben holten. De (oudere) bomen, ondergroei en waterpartijen samen maken het ecologisch een interessant gebied voor veel diersoorten, zoals verschillende soorten vleermuizen, en vogels die in bijvoorbeeld holten van bomen en in struiken broeden. Ook zijn er lijnvormige boom- en waterstructuren aanwezig die gebruikt kunnen worden door vleermuizen om hun weg te vinden. Op enkele plekken liggen hopen hout/takken. Voor grondgebonden soorten is het gebied niet geschikt door de vele wegen die het park omsluiten.
2.1 – Groenstructuur en natuur op de locatie
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
9
2.2
WAARGENOMEN DIERSOORTEN
Onze ecologische soorten-analyse geeft inzicht in de soorten die in het plangebied voorkomen en die in de buurt zitten. Deze lijst is niet uitputtend en is voornamelijk bedoeld om de soortenrijkdom weer te geven in het gebied en om een keuze te maken in passende doelsoorten.
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
10
Overzicht van waargenomen diersoorten In het plangebied zijn de bomen en struiken geschikt om in te broeden en is er ook genoeg voedsel te vinden voor vogels, vleermuizen en insecten. Er worden daarom verschillende soorten vogels, vlinders en bijen waargenomen. Grondgebonden soorten zijn ook gezien, maar het gebied is door de drukke wegen niet heel geschikt en veilig voor hen.
VOGELS
DAGVLINDERS EN BIJEN
VLEERMUIZEN
Aalscholver
Koolmees
Atalanta
Icarusblauwtje
Blauwe reiger Buizerd
Krakeend Kuifeend
Bont zandoogje Boomblauwtje
Klein geaderd witje Klein koolwitje
Ekster Gaai
Meerkoet Merel
Citroenvlinder Dagpauwoog
Kleine vos Oranjetipje
Gierzwaluw Grauwe gans
Ooievaar Roodborst
Distelvlinder Gehakkelde aurelia
Rosse metselbij Akkerhommel
AMFIBIEËN
Grote bonte specht Grote zilverreiger
Scholekster Smient
Groot koolwitje
Weidehommel
Bruine kikker
Grutto Houtduif
Spreeuw Tjiftjaf
Huismus IJsvogel
Vink Waterhoen
Kievit Knobbelzwaan Kokmeeuw
Wilde eend Winterkoning
2.2 – Waargenomen diersoorten
Gewone dwergvleermuis
Bron: NDFF, 10 jaar
ZOOGDIEREN Bruine rat
Konijn
Egel Haas
Mol Huisspitsmuis
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
11
2.3
KWALITEIT VAN DE LEEFOMGEVING
Door middel van een data-analyse is de huidige kwaliteit van de leefomgeving op de locatie in kaart gebracht. Dit gebeurt op 4 hoofdthema's (Natuur, Klimaat, Mensen, Vervuiling) met 13 indicatoren die allemaal gerelateerd zijn aan mogelijke ecosysteemdiensten van de natuur. Deze indicatoren worden vergeleken met standaarden die gerelateerd zijn aan de kwaliteit van de leefomgeving. Daarnaast is middels een analyse door een ecoloog beoordeeld hoe het staat met de biodiversiteit in het plangebied en hoe de locatie is aangesloten bij de omgeving. Hieruit blijkt wat er op de locatie goed gaat en behouden kan worden, en op welke thema's er kansen zijn.
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
12
Analyse van de kwaliteit van de leefomgeving Deze data-analyse van de leefomgeving geeft inzicht in de meest relevante aspecten om de leefbaarheid in een gebied voor mens en dier te beoordelen en verbeteren. Dit zorgt ervoor dat ieder bouwproject gericht kan bijdragen aan een verbeterde leefomgeving. Uit de locatie-analyse volgt een advies met mogelijke natuur-inclusieve en klimaat-adaptieve oplossingen. Ook worden koppelkansen in kaart gebracht om op effectieve wijze te voldoen aan de wensen van de gemeente en de leefbaarheid in het projectgebied te vergroten. Als vervolg op de analyse geeft specifiek projectadvies inzicht in de best passende mogelijkheden voor natuurinclusief en klimaatadaptief bouwen om de leefbaarheid in het gebied voor mens en dier te verbeteren.
bronnen: RIVM, GGD, CBS, Climate-adaptation Services, NDFF, Mulier Instituut 2.3 – Kwaliteit van de leefomgeving
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
13
Positieve factoren
Negatieve factoren
Er is een grote hoeveelheid groenoppervlak in de omgeving met voldoende bomen. Dit zorgt voor voldoende verkoeling in de zomer. Ook is er weinig wateroverlast na een hevige bui en er wordt relatief weinig vervuiling van fijnstof gemeten. Er zijn veel soorten bijen. Stress en eenzaamheid bij bewoners in de buurt zijn vrij laag is t.o.v. landelijke gemiddelden. De beweegvriendelijkheid in de omgeving is goed.
De soortendiversiteit is echter beperkt, zeker relatief tot de hoeveelheid groen. Dit komt waarschijnlijk door de lage kwaliteit van het groen. Door de wegen rondom het park is er daarnaast veel geluidsoverlast.
Natuur
Indicator
Waarde
Groenoppervlak
50%
% Groen binnen 500 meter
Bomen
11%
% Schaduwrijke bomen binnen 500 meter
Verkoeling natuur
1,8 - 2,0
Verkoelend effect van groen (bomen e.d.) en blauw (water) in stedelijke gebieden
200-300
Soortendiversiteit per kilometerhok in klassen weergegeven, op basis van gegevens van de laatste 10 jaar uit de Nationale Databank Flora en Fauna
Bijendiversiteit
40-80
Aantal bijensoorten weer dat er gemiddeld voorkomt
Hittestress
0,6 - 0,8
Zomerhitte in de stad: °C t.o.v. landelijk gebied
Water op straat
5 - 10 cm
De mogelijke hoeveelheid water dat op straat kan komen te staan na een hevige bui.
Soortendiversiteit
Klimaat
Energietransitie Vervuiling
Mensen
Meetmethodiek
Energielabel (gemiddeld): A+=5; A = 4 B = 3; C = 2 D- = 1
Geluidsoverlast
59
Geluid in de omgeving: dB
Fijnstof
9
Fijnstof in de lucht: μg PM2,5 / m3
Stress
14,3%
(Heel) veel stress ervaren % bewoners (Landelijk gemiddelde van 17,9%)
Eenzaamheid
8,2%
Eenzaamheid | Ernstig/zeer ernstig eenzaam (Gemiddeld 11,2%)
Beweegvriendelijke omgeving
60-80
Kernindicator Beweegvriendelijke omgeving (Gemiddeld 60)
2.3 – Kwaliteit van de leefomgeving
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
14
Wateroverlast Uit de analyse van de groen- en klimaatkaarten blijkt dat de groene omgeving een positieve bijdrage levert aan de verkoeling van het gebied en dat er weinig wateroverlast is na een hevige bui. Op de hittekaart (rechts) zie je goed wat de invloed van veel verharding in bebouwd gebied is op de temperatuurbeleving.
Bron: Rijksdienst voor Volksgezondheid en Milieu
2.3 – Kwaliteit van de leefomgeving
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
15
Geluidsoverlast De geluidskaart van geluidcontouren door wegen als de nabijgelegen A20 laat zien dat er veel geluidsoverlast is in het plangebied door deze infrastructuur.
Bron: Rijksdienst voor Volksgezondheid en Milieu
2.3 – Kwaliteit van de leefomgeving
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
16
2.4
RICHTLIJNEN EN VERPLICHTINGEN
Naast de ecologische locatie-analyse en dataanalyse om de kwaliteit van de leefomgeving, brengen we in kaart wat de belangrijkste richtlijnen en verplichtingen zijn voor natuur en bouwen op deze locatie. We omschrijven de wettelijke verplichtingen voor natuurbescherming en beoordelen de bijbehorende ecologische onderzoeken. We geven daarbij advies over een gebiedsgerichte aanpak. We maken een samenvatting van relevante doelstellingen en visies vanuit de gemeente en geven een overzicht van de klimaat-adaptieve richtlijnen van de provincie die gerelateerd zijn aan de realisatie van natuur (groen-tenzij). Met dit overzicht geven we inzicht in welke doelstellingen relevant of zelfs verplicht zijn vanuit de verschillende overheden.
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
17
Verplichtingen vanuit de Wet natuurbescherming Proces tot ontheffingsverlening
Zorg voor goede onderbouwing van het wettelijk belang
Wanneer je wil gaan bouwen of renoveren, ben je wettelijk verplicht om een ecologisch deskundige in te schakelen. Zo’n ecologisch deskundige brengt in kaart of er nest- of verblijfplaatsen, foerageergebied (voedsel) en/of belangrijke routes voor beschermde soorten aanwezig zijn op de locatie.
Als locatie-eigenaar ben je verantwoordelijk voor de ontheffingsaanvraag. Een ecologisch adviseur kan hierbij helpen. De onderbouwing van het belang van de ontwikkeling zal echter goed omschreven moeten worden om de noodzaak voldoende te onderschrijven. Dit kan niet simpelweg bij de adviseur gelegd worden, want dan is het risico op een negatief besluit groot wat de bouw zal vertragen of zelfs geheel verbieden.
Veelvoorkomende soorten zijn huismussen, gierzwaluwen, dwergvleermuizen en rugstreeppadden. Wanneer dit het geval is, moet je vaak eerst maatregelen treffen en een ontheffing aanvragen, want de wet verbiedt verstoring of het doden van beschermde diersoorten en beschermt een aantal plantsoorten.
Verplichtingen voor nieuwbouw Bij nieuwbouw moet voor de beschermde diersoorten die al in het gebied aanwezig zijn een geschikt leefgebied gerealiseerd worden. Het is verstandig om al vanaf het eerste ontwerp deze beschermde soorten mee te nemen in het ontwerpproces. Dat is een kleine moeite en zorgt zelfs vaak voor overcompensatie van mogelijkheden voor dieren waar je later in het bouwproces profijt van kunt hebben, omdat dit zorgt voor voldoende mogelijkheden in het gebied.
Let op: De onderzoeken en maatregelen kunnen alles bij elkaar maanden of zelfs enkele jaren duren. Begin dus op tijd met het uitvoeren van ecologisch onderzoek en het nemen van mitigerende en compenserende maatregelen.
2.4 – Richtlijnen en verplichtingen
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
18
Resultaten van de ecologische quickscan Hier volgt een overzicht van de resultaten voor beschermde gebieden en verschillende soortgroepen als resultaat van de ecologische quickscan die op de locatie is uitgevoerd. Beschermde gebieden Effecten op beschermde natuurgebieden kunnen op voorhand worden uitgesloten. Vervolgstappen zijn niet noodzakelijk. Beschermde soorten Gedurende het globale broedseizoen (1 maart – 1 september) moet rekening worden gehouden met algemene broedvogels door het nemen van voorzorgsmaatregelen. Op voorhand kan een negatief effect op boombewonende vleermuizen, de boomvalk, sperwer en ransuil (vogelsoorten met een jaarrond beschermde nestplaats) door de geplande werkzaamheden niet worden uitgesloten. Dit kan leiden tot overtreding van de Wet natuurbescherming (Wnb). Daarom wordt aanbevolen om nader onderzoek uit te voeren om meer duidelijkheid te krijgen over de mogelijke functie van het plangebied voor vleermuizen en vogels met een jaarrond beschermde nestplaats. Verder moet rekening worden gehouden met grondgebonden zoogdieren met een vrijstelling en ringslangen.
2.4 – Richtlijnen en verplichtingen
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
19
Gemeentelijk beleid en ambities De ambitie van Gemeente Zuidplas is dat in 2050 Zuidplas een duurzame, toekomstbestendige en energie-neutrale gemeente. Zuidplas is dan opgewassen tegen de gevolgen van extreem weer en gaat zorgvuldig om met grondstoffen en afval. De omgeving van Zuidplas is prettig en gezond met schoon water, schone lucht, weinig geluidshinder en grote biodiversiteit. Een veilige en gezonde leefomgeving is voor iedereen heel belangrijk. Water, lucht, bodemkwaliteit en biodiversiteit zijn met elkaar verbonden en spelen allemaal een grote rol om de leefomgeving gezond te maken. Op de volgende pagina's worden zowel het speelruimteplan als het bomenbeleid uitgelicht. Bron: www.zuidplas.nl/collegeprogramma-van-burgemeester-en-wethouders
Deze beleidsdoelen en ambities worden meegenomen in de keuze van passende natuur-inclusieve maatregelen voor de ontwikkeling van de woningen en de bijbehorende omgeving.
2.4 – Richtlijnen en verplichtingen
“Het college wil het eigen karakter en de identiteit van de dorpen én buurtschappen behouden. De groenstructuren in en om de dorpen wil het college versterken en de openbare ruimte beweegvriendelijker inrichten. Schone lucht, schoon water, het minimaliseren van geluidsoverlast en biodiversiteit maken Zuidplas duurzaam. Het college zet in op het faciliteren van inwoners in de energietransitie en het isoleren van de woning. We nemen maatregelen om wateroverlast, hittestress en droogte zoveel mogelijk tegen te gaan. Zo blijft de gemeente groen, gezond en veilig.” - Collegeprogramma 2022-2026 Ruimte voor iedereen -
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
20
Speelruimteplan Gemeente Zuidplas Het speelruimteplan geeft invulling aan de kaders uit het collegeprogramma en groenbeheerplan 2015-2030. Het collegeprogramma stelt: Bij plannen en projecten in de leefomgeving betrekken we inwoners en ondernemers. Zij kennen hun buurt immers het best. We ondersteunen initiatieven van inwoners en ondernemers als deze het maatschappelijk belang niet schaden. .... We betrekken onze jeugd bij de leefomgeving, met natuurlijke speelplaatsen en ruimte voor buitenspelen. De speelvoorzieningen verdelen we evenwichtig over de dorpen en wijken. Uitgangspunt in het groenbeheerplan is: Het spelen in de buitenruimte wordt versterkt door het speelaanbod te verbreden en het huidig areaal in stand te houden. Invulling wordt gegeven aan een gelijkwaardige wijze van verdeling van speelplekken over de woonwijken. Conform het Model Zuidplas, beheer openbare ruimte beantwoord dit speelruimteplan op basis van de kaders uit het groenbeheerplan (waarom) de wat vraag.
Bron: Speelruimteplan Gemeente Zuidplas
2.4 – Richtlijnen en verplichtingen
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
21
Bomenbeleid Gemeente Zuidplas Het bomenbeleid van de gemeente geeft aan dat bij aanvang van een projectontwikkelingstraject (nieuwbouw en renovatie, ontwikkeling en civieltechnische projecten) een ‘quickscan bomen’ uitgevoerd wordt om mogelijk aanwezige knelpunten, maar ook kansen voor bestaande en nieuw aan te planten bomen inzichtelijk te krijgen. Als uit de ‘quickscan bomen’ volgt dat er mogelijk knelpunten te verwachten zijn, zullen de precieze gevolgen en mogelijkheden voor bomen nader moeten worden bepaald via een Bomen Effect Analyse, zodat afgewogen beslissingen ten aanzien van de toekomst van de boom of bomen mogelijk zijn.
Bron: Bomenbeleidsplan Zuidplas
2.4 – Richtlijnen en verplichtingen
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
22
Provinciaal beleid en richtlijnen Icoonsoorten Provincie Zuid-Holland De provincie Zuid-Holland hecht veel waarde aan de natuur en doet er ook alles aan om deze natuur te versterken, zodat wij er nu én in de toekomst van kunnen blijven genieten. Sommige dieren en plantensoorten zijn echt kenmerkend voor Zuid-Holland. Om te zorgen dat Zuid-Holland zoveel mogelijk soorten houdt, is er gekozen voor zogenaamde “icoonsoorten”. Als het leefgebied van de icoonsoorten op orde is dan gaat het goed met de Zuid-Hollandse natuur. Zij zijn een graadmeter daarvoor. Veel soorten profiteren namelijk mee van de maatregelen die worden getroffen voor de icoonsoorten. Zuid-Holland heeft 40 icoonsoorten. Deze lijst van icoonsoorten wordt, samen met het overzicht van waargenomen soorten en in relatie tot de projectplannen, gebruikt om passende doelsoorten (ambassadeurs) voor de natuur-inclusieve ontwikkeling te selecteren.
Bron: www.zuid-holland.nl/onderwerpen/natuurlandschap/natuurrijk-zuid/icoonsoorten/
2.4 – Richtlijnen en verplichtingen
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
23
Bron: www.zuid-holland.nl/onderwerpen/natuurlandschap/natuurrijk-zuid/icoonsoorten/
2.4 – Richtlijnen en verplichtingen
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
24
Leidraad Klimaatadaptief Bouwen Provincie Zuid-Hollland De provincie heeft richtlijnen opgesteld voor klimaatadaptief bouwen. Hierin is ook een hoofdstuk Biodiversiteit verwerkt. De landelijke maatlat waar de rijksoverheid aan werkt heeft deze leidraad als basis gebruikt. Men verwacht dat de benoemde doelen grotendeels overgenomen zullen worden in de landelijke verplichting voor klimaatadaptatie, en water- en bodemsturend ontwikkelen. Het is dus verstandig om de ontwerpen te laten voldoen aan deze richtlijnen.
bron: www.bouwadaptief.nl 2.4 – Richtlijnen en verplichtingen
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
25
3.
KANSENSCAN
3.1 Kansen voor deze bouwlocatie 3.2 Doelsoorten en ambassadeurs 3.3 Natuurinclusief ontwikkelplan 3.4 Natuur-inclusieve maatregelen
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
26
3.1
KANSEN VOOR DEZE BOUWLOCATIE Natuurbeleving, bewegen en buiten spelen
Behouden van groen en structuren
Op basis van de locatie-analyse zijn de belangrijkste kansen voor de natuur inzichtelijk gemaakt.
1.
De eerste kans is het verhogen van de biodiversiteit. Hierbij kan vooral meer diversiteit in beplanting worden aangebracht met inheemse soorten. Ook het creëren van habitats voor doelsoorten is belangrijk, inclusief gebouw-bewonende soorten en reeds aanwezige soorten.
2.
De tweede kans is het behoud van bestaande natuur, zoals de bestaande bomen, lijnstructuren en struiken.
3.
De derde kans is het reduceren van de ervaring van geluidsoverlast door meer geluid vanuit de natuur toe te voegen.
4.
De laatste kans is het stimuleren van natuurbeleving, bewegen en buiten spelen door het realiseren van een prettige, groene leer- en speelomgeving rondom de school.
Verhoging biodiversiteit
Reduceren geluidsoverlast
bronnen: RIVM, GGD, CBS, Climate-adaptation Services, NDFF, Mulier Instituut Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
27
3.2
EVEN VOORSTELLEN:
DE AMBASSADEURS VAN HET IJSSELPARK Gewone dwergvleermuis
In het gebouw en in de omgeving van de schoollocatie in het IJsselpark zullen allerlei dieren hun plek vinden. Zo overwinteren en wonen er vleermuizen in het gebouw, en broeden er huismussen en gierzwaluwen onder het dak.
Huismus
In het groen rondom de school kwettert het van de vogels en zoemen en fladderen de vlinders en bijen volop. De bodem is rijk aan bodemleven en in het water rondom is van alles te vangen. Gierzwaluw
Bodemleven
Merel, roodborst & andere struikbroeders
Allerlei vlinders
Allerlei bijen
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
28
Huismus
Gierzwaluw
Merel
Ambassadeur voor alle kleine kwetteraars en voor een goede verbinding tussen gebouw en gebied.
Ambassadeur voor insectenrijkdom en vogelvriendelijke gebouwen.
Ambassadeur van groene gevels en van gezang in tuinen en bomen.
De huismus heeft een voorkeur voor een rommelige, menselijke omgeving, met water, zand, struikgewas en lage bomen.
Ze jagen boven uiteenlopende biotopen in dorpen en steden. Al het voedsel wordt gevangen in de lucht. Ze zijn gespecialiseerd in het vangen van insecten in volle vlucht. Daarvoor zoeken ze meestal de luchtlagen op die op dat moment de meeste insecten bevatten, en dat kan best een flinke hoogte zijn.
In bijna geheel Nederland is een geschikt biotoop beschikbaar voor de merel. Van weilanden tot wegbermen, merels weten er hun voedsel te vinden. Merels zijn het talrijkst in groene buitenwijken en in vochtige bossen met veel ondergroei. Het voedsel bestaat uit wormen, insecten, bodemdiertjes, bessen en fruit. Als broedplaats en schuilplaats is dichtbegroeid, opgaand groen van belang.
Mogelijkheden voor de ontwikkeling:
Mogelijkheden voor de ontwikkeling:
Mogelijkheden voor de ontwikkeling:
Voor huismussen kunnen nestkasten worden ingebouwd onder de dakgoten aan de noordgevels van de gebouwen. Zorg ervoor dat in directe nabijheid van de broedplaatsen opgaande, groenblijvende beplanting aanwezig is om in te schuilen, zoals gevelgroen en groenblijvende hagen.
Plaats meerdere nestverblijven met vrije uitvliegmogelijkheid op noord- en oostgevels. Realiseer deze het liefst onder witte overstekken of dakranden. Dit zorgt voor voldoende broedgelegenheid. Inheemse beplanting en water nabij zorgt voor insecten als voedselbron.
behoud en realiseer groene, gelaagde beplanting. De merel en andere vogels voelen zich veilig en broeden graag in deze structuren. De aanplant van beplanting met bessen zoals Gelderse roos, klimop of lijsterbes zorgt voor voedsel.
Ze zijn het talrijkst in dorpen en in oudere buitenwijken met rommelige tuinen. Als er veel hoge bomen staan, verdwijnt de huismus. Het menu van de huismus bestaat uit o.a. zaden, granen, insecten, bloemknoppen en vetbollen. In broedtijd eten ze voornamelijk insecten.
3.2 - De ambassadeurs
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
29
Gewone dwergvleermuis
Regenworm
Ambassadeur voor een goede verbinding tussen gebouwen en structuren in de wijdere omgeving.
Ambassadeur van gezond bodemleven en een goede basis van het ecosysteem.
Vleermuizen jagen in de beschutting van opgaande elementen langs bomenrijen, straatlantaarns, gevels, tuinen en waterpartijen. Ze eten voornamelijk muggen, nachtvlinders en andere (nacht-) insecten. De belangrijkste verblijfplaatsen van de gewone dwergvleermuis bevinden zich binnen Nederland voornamelijk in gebouwen, in spouwmuren, achter betimmering en daklijsten of onder dakpannen.
De Regenworm is een van de belangrijkste diersoorten. Doordat hij verticale gangen graaft waar hij dode bladeren intrekt, wordt plantaardig materiaal gemengd met de bodem. Vervolgens eet hij de halfverteerde bladeren op samen met wat grond waardoor voedingsstoffen vrijkomen voor planten.
Mogelijkheden voor de ontwikkeling:
Mogelijkheden voor de ontwikkeling:
Er kunnen vleermuisverblijven worden ingebouwd en verblijfsplekken worden gerealiseerd in de gebouwen. Ook kan het groengebied dienen als foerageergebied, en zijn doorgaande bomenrijen en waterlijnen belangrijk als infrastructuur.
Belast de bodem in de bouwfase zo min mogelijk. Breng waar nodig goede, gezonde grond aan. Plant een diversiteit aan beplanting en zorg voor ecologisch beheer zonder gifstoffen. Dit is beter voor bodem en voor kinderen.
3.3 - De ambassadeurs
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
30
Bijen
Vlinders
Ambassadeur van bloemrijke omgevingen en bestuiving van planten.
Ambassadeur voor diversiteit in biotopen en natuurbeleving door gefladder.
Bijen zorgen voor bestuiving van planten. Daarmee zijn ze ontzettend belangrijk voor het ecosysteem.
Het gefladder natuurbeleving.
Mogelijkheden voor de ontwikkeling:
Mogelijkheden voor de ontwikkeling:
Zorg voor nectarrijke, inheemse vegetatie, inclusief vroege en late bloeiers.
Plant nectarrijke vegetatie aan met oog voor de voorkeuren van verschillende soorten waardplanten en voedselplanten.
3.3 - De ambassadeurs
van
vlinders
geeft
volop
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
31
3.4
NATUURINCLUSIEF ONTWIKKELPLAN
De realisatie van deze schoollocatie biedt de kans om een plek te realiseren waar kleine vogeltjes groot kunnen worden en waar volop gekwetterd en gefladderd mag worden. Ook allerlei bijen en vlinders fladderen hier rond, wat volop natuurbeleving geeft en zorgt voor bestuiving van de schooltuinen.
Ook voor nachtdieren zoals dwergvleermuizen is alles te vinden wat een vleermuis maar wenst. En het water- en bodemleven is er rijk zodat de zoektocht naar wormpjes en diertjes in de sloot iedere dag een feest is.
Gemeente Zuidplas, 2022
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
32
REFERENTIEPROJECT
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
33
3.3
NATUUR-INCLUSIEVE MAATREGELEN Er zijn een aantal maatregelen die goed passen bij de natuur-inclusieve kansen voor dit plangebied. 1. Er wordt gebouwd met aandacht voor behoud van de bestaande natuur, inclusief het bodemleven. 2. Het realiseren van verblijfsplaatsen voor huismussen, gierzwaluwen en voor vleermuizen de gebouwen. 3. Kopgevels worden groene gevels als schuil- en broedplaats voor zangvogels als de merel. 4. Danken worden groen en waterbufferend. Er is extra aandacht voor natuurbeleving van daken waar zicht op is vanuit klaslokalen. 5. Bomen worden behouden (o.a. voor vogels en de rosse vleermuis) en er wordt nog meer gelaagdheid toegevoegd met struiken en kruidenrijk grasland. 6. De waterkwaliteit wordt onderzocht en waar mogelijk verbeterd. 7. Er worden volop buitenspeel- en leerplekken gecreëerd, inclusief buitenlokalen en moestuinen. 8. De natuur is ook in het gebouw aanwezig.
Kansenscan Gemeente Zuidplas – Schoollocatie IJsselpark
34
CONTACT Ingrid Sloots Adviseur Natuurinclusief Bouwen email: ingrid@nestnatuurinclusief.nl telefoon: 06 15 15 13 01
www.nestnatuurinclusief.nl
35
36