Bijlage 3 Visual overkoepelende bevindingen A25.002262

Gebruik indicatoren

Kwaliteit indicatoren

Duiding van de doelen

Proces

Visual Groene Hart Rekenkamer

Algemene bevindingen Alle gemeenten zijn recent bezig geweest met het (door)ontwikkelen van eigen indicatoren. De rol van de raad verschilt. Lessen Samenhang en volgorde: ambities en doelen uit het bestuurs-/ doelstellingen in de begroting concretisering coalitieakkoord in beleid en jaarplannen Opstellen van indicatoren is een samenspel tussen raad, college en organisatie en moet gaan over focus, zeggingskracht, beïnvloedbaarheid en haalbaarheid.

→

→

Algemene bevindingen Hoewel wel gewenst, zijn de doelen in de begrotingen geen vertaling van ambities in bestuurs- en coalitieakkoorden. De doelen zijn divers van aard en abstractieniveau en beperkt gericht op te realiseren maatschappelijke effecten. Lessen Samenhang en volgordelijkheid: zie bovenstaande. Focus op beoogde maatschappelijke effecten met evt. vertaalslag naar concretere doelstellingen.

Algemene bevindingen Indicatoren zijn veelal gericht op output en niet op effect, in taalgebruik loopt dat door elkaar. Niet altijd een duidelijke koppeling tussen doelen en indicatoren. Indicatoren zijn niet altijd SMART. Trends zijn veelal lastig te volgen. Streefwaarden ontbreken vaak. Het aantal indicatoren verschilt. Lessen Streef naar een beperkte set aan indicatoren. Maak een bewuste keuze in de aard van de indicatoren in relatie tot de doelen. Benoem streefwaarden voor indicatoren om het gesprek tussen raad en college te faciliteren en richting te geven aan inspanningen en doelrealisatie. Duidt ontwikkelingen in indicatoren in P&C-stukken.

Algemene bevindingen Het gebruik van doelen en indicatoren door de gemeenteraad beperkt zich doorgaans tot de begroting en jaarstukken. De voortgang op doelrealisatie, o.b.v. data uit indicatoren, wordt door de colleges en de ambtelijke organisatie zeer beperkt gebruikt om (bij) te sturen. Lessen Faciliteer al college de organisatie in het structureel werken met doelen en indicatoren o.a. met formats voor P&C- en beleidsdocumenten. Blijf in gesprek over de doelontwikkeling langs de lijn van P&Cdocumenten.

Nadat in 2013-2014 is gestart met het verbeteren van de begroting, is de focus verlegd naar andere prioriteiten. In de periode 2022-2024 zijn de verplicht BBV-indicatoren gedeeltelijk overgenomen. Het opstellen van de begroting is belegd bij de bestuursadviseur en de coördinator financiën. Op verzoek van de raad zijn in de begroting 2025 indicatoren opgenomen.

De ambities uit het Coalitieprogramma 2022 waren het vertrekpunt. De ambities bleken te gedetailleerd. De organisatie is het gesprek aangegaan met de raad over de koers. Middels het DIN is de organisatie gekomen tot doelen en indicatoren. Dit resulteerde in 100 eigen indicatoren.

De meeste doelen zijn gericht op maatschappelijke effecten. De doelen zijn kwalitatief van aard, hebben een hoog abstractieniveau en zijn niet vertaald naar concrete, meetbare doelstellingen. Doelen in het coalitieakkoord zijn algemeen en abstract. De samenhang met de doelen in de begroting is niet duidelijk.

Elk programma begint met een uiteenzetting van beleidsdoelstellingen, die inhoudelijk logisch aansluiten bij de programma's.

Begrotingen starten met een reeks aan algemene doelen voor het komende jaar. De doelen zijn, op basis van de 3Wsystematiek, vanuit een politieke bril geformuleerd.

Indicatoren hangen niet altijd samen met doelen. Indicatoren lijken juist/betrouwbaar. Indicatoren zijn niet volledig; inzicht in trends is beperkt, streefwaarden ontbreken. De begrijpelijkheid van indicatoren kan beter; de onderbouwing en duiding is beperkt.

Indicatoren hangen niet altijd samen met doelen. Indicatoren lijken juist/betrouwbaar. Indicatoren zijn niet volledig; inzicht in trends is beperkt, merendeel van de streefwaarden ontbreekt. De begrijpelijkheid van indicatoren kan beter; de onderbouwing en duiding is beperkt.

In de begrotingen wordt verwezen naar doelen en indicatoren in beleid zonder dat die dan ook in de P&Cdocumenten worden benoemd. Vanaf 2025 wordt gewerkt met streefwaarden. Het college heeft de raad gevraagd haar te helpen in het professionaliseren van de indicatoren.

Indicatoren zijn niet volledig; onderscheid tussen output- en effect- indicatoren is nooit gemaakt. Indicatoren lijken betrouwbaar. Vanaf 2023 wordt gewerkt met streefwaarden. De begrijpelijkheid van indicatoren kan beter; de onderbouwing en duiding is beperkt.

Het gebruik van indicatoren door de raad is beperkt; raadsleden zijn zoekende in waar nu welk gesprek zou moeten plaatsvinden over de met de indicatoren verkregen sturingsinformatie. Ook is de informatie die wordt verkregen m.b.v. de indicatoren niet leidend voor ambtelijke organisatie en college bij het sturen op doelen en maatschappelijke opgaven.

Raadsleden maken beperkt gebruik van indicatoren bij het stellen van kaders en (bij)sturen van beleid. De huidige set aan indicatoren geeft geen richting aan de inspanningen van college en ambtelijke organisatie.

Enkele raadsleden gebruiken indicatoren bij de bespreking van de jaarstukken en de begroting. Een deel van de raad gebruikt de indicatoren niet. In toenemende mate werkt de raad met de interne dashboards. Het college is geïnteresseerd in voortgangsrapportages om inzicht te krijgen op doelrealisatie. In met name de begrotingsstukken wordt geregeld verwezen naar doelen en indicatoren in bestaand beleid.

De raad gebruikt de indicatoren bij de bespreking van de jaarstukken en de begroting. Alleen in commissies worden indicatoren besproken, verder beperkt het gesprek zich tot de doelen. Het college en de organisatie werken nog niet op standaard basis met de doelen en indicatoren. Wel wordt gewerkt met jaarplannen die aansluiting vinden op de begroting.

Sinds 2024 staan er naast verplichte indicatoren eigen indicatoren in de begroting. Gouda heeft de Duurzame Ontwikkelingsdoelen van de VN (SDG’s) en de bijhorende indicatorenlijst VNG als kapstok. Op verzoek van en in samenspraak met de raad.

Naast de verplichte indicatoren zijn op initiatief en met actieve betrokkenheid van de raad eigen indicatoren opgesteld. Sinds 2024 zijn verplichte en eigen indicatoren opgenomen in de begroting.

De doelen zijn divers qua aard en abstractieniveau. De samenhang tussen de doelen uit het bestuursakkoord en de doelen en indicatoren in de begroting is niet duidelijk.