Bijlage 3 Ter informatie door colleges vastgestelde Bedrijfsplan Z24.000942

Bedrijfsplan Jeugd en Wmo MiddenHolland Versie 1.3

10 april 2024 Norbert de Blaay en Guido Lafeber | KokxDeVoogd Pagina 1 van 56

Inhoudsopgave 1. Inleiding .............................................................................................................................. 5 1.1 1.2 1.3

Aanleiding ..................................................................................................................................... 5 Verantwoording ............................................................................................................................ 5 Leeswijzer...................................................................................................................................... 6

2. Context ............................................................................................................................... 7 2.1 2.2 2.3 2.4 2.5 2.6

Inleiding......................................................................................................................................... 7 Achtergrond regionale samenwerking.......................................................................................... 7 Meerwaarde regionale samenwerking ......................................................................................... 8 Bestuurlijke kernwaarde: solidariteit............................................................................................ 9 Bestuurlijke uitgangspunten ....................................................................................................... 10 Inbreng gemeenteraden ............................................................................................................. 10

3. Taken ................................................................................................................................ 12 3.1 3.2 3.3 3.4

Inleiding....................................................................................................................................... 12 Hoofdtaken ................................................................................................................................. 12 Specifieke taken .......................................................................................................................... 15 Wmo-centrumtaken.................................................................................................................... 15

4. Bestuurlijk juridische vormgeving. ..................................................................................... 16 4.1 4.2 4.3 4.4 4.5

Inleiding....................................................................................................................................... 16 Openbaar lichaam ....................................................................................................................... 16 Stemverhoudingen...................................................................................................................... 18 Gekwalificeerde meerderheid .................................................................................................... 20 Adviesraden en commissies ........................................................................................................ 20

5. Bevoegdheden en rolverdeling .......................................................................................... 24 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6

Inleiding....................................................................................................................................... 24 Delegatie ..................................................................................................................................... 24 Uitvoering van gedelegeerde taken ............................................................................................ 24 Uitwerking van besluitvormingsprocessen ................................................................................. 25 Aanvullende taken ...................................................................................................................... 28 Informatievoorziening. ............................................................................................................... 28

6. Organisatie ........................................................................................................................ 29 6.1 6.2 6.3

Inleiding....................................................................................................................................... 29 Missie .......................................................................................................................................... 29 Strategie ...................................................................................................................................... 30 Pagina 2 van 56

6.4 6.5 6.6

Bestuurlijk strategische sturing................................................................................................... 31 Sturing door Planning en Control................................................................................................ 31 Onafhankelijke positie controller................................................................................................ 33

7. Personeel .......................................................................................................................... 34 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 7.6

Inleiding....................................................................................................................................... 34 Bezetting ..................................................................................................................................... 34 Werkgelegenheid ........................................................................................................................ 35 Cao .............................................................................................................................................. 36 Sociaal plan ................................................................................................................................. 36 Plaatsing ...................................................................................................................................... 36

8. Huisvesting ........................................................................................................................ 38 9. Financiën ........................................................................................................................... 39 9.1 9.2 9.3 9.4 9.5 9.6

Inleiding....................................................................................................................................... 39 Organisatie kosten ...................................................................................................................... 39 Verdeelsleutel ............................................................................................................................. 40 Dekking........................................................................................................................................ 41 Eenmalige transitiekosten .......................................................................................................... 42 Risicoparagraaf............................................................................................................................ 43

10. Wmo-centrumtaken .......................................................................................................... 45 10.1 10.2 10.3 10.4 10.5 10.6

Inleiding....................................................................................................................................... 45 Programma ................................................................................................................................. 45 Reserve........................................................................................................................................ 45 Verdeelsleutel ............................................................................................................................. 45 Stemverhoudingen...................................................................................................................... 46 Dienstverleningsovereenkomst .................................................................................................. 46

11. Besluitvormingsproces....................................................................................................... 47 11.1 11.2 11.3 11.4

Inleiding....................................................................................................................................... 47 Fase 2 Planfase ............................................................................................................................ 47 Fase 3 Ontwerpfase .................................................................................................................... 47 Fase 4 Implementatiefase ........................................................................................................... 47

Bijlagen .................................................................................................................................... 48 Bijlage 1: Inhoudelijk overzicht taken ....................................................................................... 49 Bijlage 2: Controle-instrumenten van gemeenteraden .............................................................. 53 Bijlage 3: Bijdragen per gemeenten .......................................................................................... 55 Pagina 3 van 56

Pagina 4 van 56

1. Inleiding 1.1 Aanleiding De vijf gemeenten uit de regio Midden-Holland hebben besloten om samen de taken in het regionaal sociaal domein te gaan organiseren in een gemeenschappelijke regeling. Deze taken zijn nu reeds onder gezamenlijke aansturing van de colleges georganiseerd, maar via privaatrechtelijke weg. Hiermee wordt voortgebouwd op de ontwikkeling van de afgelopen jaren waarin de regionale samenwerking in het sociaal domein wordt versterkt en beter wordt georganiseerd. Met de oprichting van de gemeenschappelijke regeling wordt vooruitgelopen op de voorgestelde wijziging van de Jeugdwet. In deze wetswijziging wordt verwacht dat de taken voor gespecialiseerde jeugdhulp via een samenwerkingsvorm gebaseerd op de Wet gemeenschappelijke regeling georganiseerd moeten worden. Voor het oprichten en inrichten van de organisatie zijn nu twee documenten geschreven, dit Bedrijfsplan en de Gemeenschappelijke Regeling. Het Bedrijfsplan dient als basis voor de oprichting en inrichting van de GR en geeft inkleuring aan de juridische regeling en concrete uitgangspunten voor de op te richten organisatie en governance. Niet alle keuzes kunnen in de gemeenschappelijke regeling worden vastgelegd. Het Bedrijfsplan geeft inzicht in de inrichting van de samenwerking, hoe de samenwerking gaat werken, de taken, kosten en de organisatie.

Verder is het Bedrijfsplan voor de verdere uitwerken van bijvoorbeeld bijdrageregelingen, mandaat-regelingen en instellingsbesluiten is het Bedrijfsplan een richtinggevende leidraad. In de Gemeenschappelijke Regeling worden afspraken vastgelegd en is te vergelijken met statuten. Het Bedrijfsplan is door het Bestuurlijk Overleg Sociaal Domein (hierna BOSD) en door de vijf colleges vastgesteld en gaat ter informatie mee als bijlage bij de zienswijze procedure van de gemeenteraden. Deze zienswijze procedure start naar verwachting in april 2024.

1.2 Verantwoording Dit bedrijfsplan is tot stand gekomen onder de verantwoordelijkheid van het BOSD. Aan de totstandkoming is door medewerkers van de vijf gemeenten en de Regionale Werk Organisatie een belangrijke bijdrage geleverd. KokxDeVoogd heeft het proces begeleid, heeft kennis en expertise voor de vorming van een gemeenschappelijke regeling ingebracht en is penvoerder van het voorliggende bedrijfsplan. Het BOSD heeft het bedrijfsplan op 21 maart vastgesteld en gedeeld met de colleges van burgemeester en wethouders.

Pagina 5 van 56

1.3 Leeswijzer In hoofdstuk 2 staat de context van de vorming van de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland. In de hoofdstukken 3, 4 en 5 staan respectievelijk de taken omschreven, de bestuurlijk juridische vormgeving uitgewerkt en de bevoegdheden en rolverdeling tussen het Algemeen Bestuur en het Dagelijks Bestuur opgenomen. Vervolgens wordt ingegaan op de interne organisatie. In hoofdstuk 6, 7 en 8 wordt ingaan op de hoofdlijnen voor de ambtelijke organisatie, het personeel en de huisvesting. De financiële kostenraming staan opgenomen in hoofdstuk 9. In hoofdstuk 10 staan een uitwerking van de Wmo-Centrumtaken opgenomen. Hiervoor gelden op onderdelen specifieke afspraken. Als laatste staat in hoofdstuk 11 een toelichting op het besluitvormingsproces opgenomen.

Pagina 6 van 56

2. Context 2.1 Inleiding De gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas werken al meerdere jaren intensief samen in de regio Midden-Holland. De regio Midden-Holland is een netwerksamenwerking waarin wordt samengewerkt met onderwijs, bedrijfsleven, kennisinstellingen en andere overheden. De netwerksamenwerking regio Midden-Holland werkt met vijf inhoudelijke tafels waar partners kunnen samenwerken. De samenwerking in de regio Midden-Holland richt zich op de tafels Economie, Onderwijs en arbeidsmarkt, Ruimte en Wonen, Verkeer en Vervoer, en Duurzaamheid is onveranderd. Aanvankelijk werd in regio Midden-Holland ook samengewerkt op het gebied van Sociaal Domein. Onderstaand wordt ingegaan op de achtergronden en de bestuurlijke uitgangspunten die in het proces als leidraad zijn gebruikt. Tot slot wordt beschreven hoe het bedrijfsplan tot stand is gekomen.

2.2 Achtergrond regionale samenwerking De gemeenten Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas werken sinds het begin van de decentralisaties (2015) in het sociaal domein samen. In 2021 is besloten tot een tot een verdere doorontwikkelen van de samenwerking. Besloten is tot een niet-vrijblijvende samenwerking via een samenwerkingsovereenkomst en tot het oprichten van een regionale werkorganisatie waar de taken voor inkoop, contractmanagement, beleid, jeugdbeschermingstafel en toezicht worden gebundeld. Per 1 maart 2023 is de Regionale Werkorganisatie Sociaal Domein (hierna: RWO) van start gegaan en in het najaar van 2023 is de organisatie onder de bestuurlijke verantwoordelijkheid van de vijf colleges gebracht. De RWO is op dit moment onderdeel van de gemeente Gouda die als gastheer fungeert. Dit is geborgd en er zijn afspraken vastgelegd over de bedrijfsvoering. Het BOSD heeft twee belangrijke rollen in deze samenwerking: het bereidt de besluitvorming voor de colleges voor en is opdrachtgever voor de RWO. Deze samenwerking wordt momenteel als complex ervaren: alle besluiten, moeten via eensluidende besluitvorming in de colleges, genomen worden. Dit is een intensief proces, waarbij de bestuurlijke drukte als hoog wordt ervaren.

De vijf gemeenten hebben besloten, mede ingegeven door de Hervormingsagenda Jeugd en de daaruit volgende verplichting tot regionale samenwerking, de samenwerking met een zelfstandige entiteit te willen vormgeven. In de hervormingsagenda zijn het Rijk en VNG tot een akkoord gekomen over het verplicht organiseren van de taken voor gespecialiseerde jeugdhulp op regionaal niveau op grond van de Wet gemeenschappelijke regeling.

Pagina 7 van 56

Het opzetten en inrichten van een zelfstandige entiteit vereist een aantal stappen. Samengevat gaat dit om het oprichten van de nieuwe entiteit in de vorm van een openbaar lichaam, het inrichten van de nieuwe organisatie (zowel bestuurlijk, procesmatig als de overgang en werving van medewerkers) en het daadwerkelijk werkend krijgen van de organisatie.

2.3 Meerwaarde regionale samenwerking De oprichting en inrichting van de nieuwe organisatie als vervolg op de RWO heeft een drievoudige bedoeling; het bereiken van meerwaarde voor inwoners, zorgaanbieders en de gemeenten.

2.3.1 Inwoners Voor inwoners is de bedoeling dat de samenwerking de beschikbaarheid van passende zorg in de regio mét voldoende kwaliteit borgt en waar mogelijk verbetert. Het organiseren en beschikbaar maken van passende zorg voor inwoners vergt namelijk een bepaalde schaalgrootte, een schaalgrootte die de vijf gemeenten afzonderlijk niet kunnen bereiken. Juist door samen te werken blijft het aanbod van specialistische zorg fysiek dichtbij inwoners georganiseerd en blijft het voor de inwoners lokaal toegankelijk. Met de vijf gemeenten blijven de lijnen tussen gemeentelijke toegang en GR Jeugd en Wmo MiddenHolland kort. Signalen, vragen en knelpunten van inwoners over het zorgaanbod kunnen zo snel worden opgepakt.

2.3.2 Zorgaanbieders Voor zorgaanbieders is de bedoeling dat de gemeenschappelijke regeling een concreet aanspreekpunt wordt dat duidelijkheid voor de lange termijn (robuuste regio) biedt. Dit moet ervoor gaan zorgen dat zorgaanbieders bereid zijn om te investeren in de regio Midden-Holland. Uiteindelijk moet dat ertoe leiden dat er voldoende fysieke zorglocaties zijn en blijvend vernieuwing plaatsvindt. Ook zou het kunnen leiden tot samenwerking tussen zorgaanbieders.

2.3.3 Gemeenten Voor de gemeenten biedt de samenwerking een betere inkooppositie richting zorgaanbieders. De omvang van een individuele gemeente is voor veel van de aanbieders minder interessant dan de schaal en de omvang van het zorgaanbod dat de vijf gemeenten samen inkopen. De vorming van een GR biedt bestuurlijke slagkracht waardoor daadkrachtige besluiten kunnen worden genomen en sneller kan worden geacteerd op ontwikkelingen en vraagstukken die relevant zijn voor inwoners, zorgaanbieders en maatschappelijke partners. Gemeenten kiezen er daarom bewust voor om een verzelfstandigde samenwerking nu al te realiseren via een gezamenlijke Gemeenschappelijke Regeling. Bestuurders willen namelijk voor de regionale opgaven samen verantwoordelijkheid dragen en daarom ook samen besluiten kunnen nemen. Voor bestuurders is het verder belangrijk dat de samenwerking de bestuurlijke druk gaat beperken, helderheid biedt over taken en verantwoordelijkheden en de wijze van besluitvorming en escalatie. De vijf gemeenten lopen daarbij bewust vooruit op de wettelijk plicht om in een verzelfstandige samenwerking te stappen

Pagina 8 van 56

Voor gemeenten blijkt het verder lastig om kennis, kennisontwikkeling en expertise over het sociaal domein te borgen. Veel gemeenten (ook de gemeenten in de regio) kunnen de expertise lang niet meer allemaal zelf in huis hebben of kunnen de benodigde expertise niet aantrekken of behouden. Hierdoor kunnen gemeenten deze taken in toenemende mate minder goed zelf uitvoeren. In de samenwerking van de vijf gemeenten is het eenvoudiger om de benodigde expertise wel aan te trekken en te behouden. De samenwerking in Midden Holland is vrij uniek: er is namelijk een hoge mate van congruentie in de regio -indeling voor Jeugd, Wmo, Maatschappelijke zorg, passend onderwijs, WLZ/zorgkantoor, IZA. Dat maakt de samenwerking tussen deze vijf gemeenten ook zo aantrekkelijk en integrale afwegingen mogelijk.

2.4 Bestuurlijke kernwaarde: solidariteit In de samenwerking op de taken van de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland is solidariteit een belangrijke bestuurlijke kernwaarde. Als eerste wordt daarmee bedoeld dat de vijf gemeenten zich gezamenlijk verantwoordelijk voelen voor die inwoners in de regio die in een kwetsbare situatie verkeren. In het verlengde daarvan voelen de gemeenten zich ook verantwoordelijk om samen de opgaven die daaruit voortkomen op te pakken. Als tweede constateren de vijf gemeenten dat de maatschappelijke opgaven op dit terrein niet meer zelfstandig of niet meer individueel door één van de gemeenten kan worden opgepakt. De problematiek stopt ook niet bij de gemeentegrens. Het blijkt verder lastig om de vraagstukken als gemeentelijke organisatie geheel zelfstandig op te lossen. Vaak ontbreekt het aan personele capaciteit en expertise. Om de grote maatschappelijke opgaven samen op te kunnen pakken betekent dat als derde dat een intensieve samenwerking tussen de vijf gemeenten nodig is. Een samenwerking die resulteert in een gezamenlijke organisatie, in de vorm van een openbaar lichaam. In deze organisatie wordt samen besloten over de opgave van nu en de opgaven die nog gaan komen. Dat vraagt van het bestuur van de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland dat het uitgangspunt is dat naar bestuurlijke consensus wordt gestreefd.

Om te kunnen streven naar consensus is bestuurlijke solidariteit essentieel. Het betreft solidariteit in het gezamenlijk vinden van passende bestuurlijke oplossingen voor het betreffende vraagstuk voor inwoners uit de regio ongeacht hun woonplaats. Daarbij hoort het samen analyseren, samen bespreken, samen opstellen van beleid, samen afwegen en keuzen maken en samen besluiten. Dat laatste met oog voor elkaars belangen en op basis van een gezamenlijk handelingsperspectief waarbij rekening wordt gehouden met een minderheid of bijzondere positie (bijvoorbeeld bij Gouda rondom de maatschappelijk opvang). Dit om er samen voor te zorgen dat het instemmingsrecht van Gouda zo terughoudend mogelijk wordt toegepast of beter nog niet nodig is. Het gezamenlijk financieren hoort ook bij de bestuurlijke solidariteit die hierboven beschreven staat. Altijd met het oog op de draagkracht van elk van de vijf gemeenten.

Pagina 9 van 56

2.5 Bestuurlijke uitgangspunten In oktober 2023 hebben de vijf colleges uitgangspunten vastgesteld voor het voorbereiding van de gemeenschappelijke regeling en hebben hierover de gemeenteraden geïnformeerd en uitgenodigd voor het meegeven van hun input aan de voorkant van het proces. De bestuurlijke uitgangspunten zijn: • • •

• •

Er wordt gekozen voor samenwerking in een regeling met een ‘Openbaar lichaam’. De gemeenschappelijke regeling wordt opgericht met als deelnemers de gemeenten BodegravenReeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard, Waddinxveen en Zuidplas. De taken die ondergebracht worden in de GR zijn de taken die nu binnen de Regionale Werkorganisatie zijn ondergebracht op basis van de regiovisie ‘Samen scherper aan de wind’ en de samenwerkingsovereenkomst regionaal sociaal domein. De verantwoordelijkheid voor de huidige centrumtaken voor beschermd wonen, maatschappelijke opvang en vrouwenopvang zullen ook overgaan naar de GR. Er wordt binnen de regeling mogelijk gemaakt dat er kan worden samengewerkt met andere gemeenten en aan de voorkant zijn heldere toe- en uittredingsafspraken vastgesteld.

Bovenstaande bestuurlijke uitgangspunten hebben centraal gestaan bij de uitwerking van dit bedrijfsplan en de gemeenschappelijke regeling Jeugd en Wmo Midden-Holland.

2.6 Inbreng gemeenteraden In de periode van december 2023 tot februari 2024 is een ronde langs de vijf gemeenteraden gemaakt. Er is daarbij specifiek in gegaan op drie onderdelen: a) het al dan niet toevoegen van raadsbevoegdheden in de taken van de gemeenschappelijke regeling, b) mogelijkheden om de betrokkenheid van de raden bij de regeling te vergroten c) de inwoner- en clientparticipatie in de vorm van adviesraden. De opbrengsten van deze ronde hebben een plaats gekregen in de gemeenschappelijke regeling en in het bedrijfsplan. Vanwege de nadrukkelijke behoefte van verschillende raden is positie van de raden in de regeling op enkele punten verzwaard. Deze verzwaringen dragen tevens bij aan het borgen van de samenhang tussen de uitvoering van de regionale en de lokale taken. 1. Zienswijze Kadernota; in de regeling is een verplichte zienswijze op de kadernota (zie artikel 31 van de GR) opgenomen. Hiermee wordt er voor gezorgd dat alle vijf de gemeenteraden aan het begin van de begrotingsvoorbereiding betrokken zijn. Het geeft de mogelijkheid om vanuit de gemeenteraden in de eerste fase van het begrotingsproces kaders mee te geven. 2. Auditcommissie; in de regeling is een auditcommissie (artikel 24 lid 6) opgenomen. Het betreft een commissie die bestaat uit twee tot drie leden van het Algemeen Bestuur die nauwer betrokken zijn bij de planning en control cyclus. 3.

Ambtelijk Adviescommissie; in de regeling is een ambtelijke adviescommissie (AAC) (artikel 25) opgenomen. Deze AAC bestaat uit ambtenaren van de vijf gemeenten en vormt de schakel tussen de gemeentelijke organisaties van de vijf deelnemers en de GR. Een goed werkende AAC is een belangrijk

Pagina 10 van 56

puzzelstuk in het werkend krijgen van de governance, verbinding tussen organisatie en gemeenten en het functioneren van de ‘checks and balances’ in de governance. 4. Verankering externe oriëntatie organisatie: voor het functioneren van de organisatie is het belangrijk dat de externe oriëntatie in organisatie filosofie is verankerd. Dit geldt zowel naar de gemeenteraden, de colleges van B&W, de ambtelijke organisatie, de aanbieders en de cliënten (zie ook paragraaf 6.3).

Pagina 11 van 56

3. Taken 3.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de taken van de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland. De GR Jeugd en Wmo Midden-Holland wordt opgericht om in ieder geval de taken uit te voeren die de gemeenten bij de RWO hebben belegd. Dit is ook het bestuurlijk uitgangspunt. In dit hoofdstuk staat in paragraaf 3.2 een overzicht van de hoofdtaken. In paragraaf 3.3. staat een nadere uitwerking van de taken Jeugd en Wmo. In paragraaf 3.4. staat een uitwerking van de Centrumtaken.

3.2 Hoofdtaken Op drie terreinen (Jeugdhulp, Wmo en Wmo-centrumtaken) wordt door de GR Sociaal Domein activiteiten ondernomen; de GR stelt beleid op voor de deelnemers en maakt intern gericht beleid, houdt onder andere toezicht op de kwaliteit van uitvoering en de kwaliteit van geleverde diensten en geeft uitvoering aan een aantal specifieke taken (zie paragraaf 3.3.). In bijlage 1 staat een inhoudelijk overzicht van alle taken, zoals deze bij aanvang door de GR Jeugd en Wmo worden uitgevoerd. Hieronder staat een korte toelichting op de taken.

3.2.1 Realiseren van het regionaal zorg- en ondersteuningsaanbod Hoofdtaak van de nieuwe organisatie is het realiseren van het regionaal zorg- en ondersteuningsaanbod voor de inwoners van vijf deelnemende gemeenten. Hieronder staat een nadere uitwerking van de taken die daarvoor door de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland worden gemaakt. Het betreft bij aanvang de volgende taken: 1. Het organiseren van en sturen op een doelmatig regionaal zorg- en ondersteuningsaanbod op de gemeentelijke taken op grond van de Jeugdwet en Wmo. 2. Het houden van toezicht op de kwaliteit van zorg op grond van de Wmo 2015 en de rechtmatige toekenning en rechtmatig gebruik van voorzieningen Jeugdhulp en Wmo. 3. Het organiseren van de toeleiding tot de Raad van de Kinderbescherming (als bedoeld in artikel 2.3 en 2.4. Jeugdwet). 4. Taken ter ondersteuning van de deelnemers: Een nadere uitwerking van de taak betreft: a. het via de jeugdbeschermingstafel uitvoeren van de toegang tot Raad van de Kinderbescherming als bedoeld in artikel 2.4. Jeugdwet; b.

het voorbereiden, ondersteunen en in co-creatie opstellen van verordeningen en beleidsplannen, (boven)regionale visie(s), kaders voor de inkoop, beleidsregels en regels die door het college niet aan de GR JW zijn gedelegeerd;

Pagina 12 van 56

c. het ondersteunen en adviseren van de gemeenten op het gebied van data-analyse, uniforme werkwijzen, gemeentelijke toegang;

d. uitvoering geven aan landelijke programma’s en het doen van aanvragen hiertoe indien dit het doel en belang van de GR raakt of de gemeenten dit aan de GR verzoeken; 5. Taken met betrekking tot vervoer van inwoners: a.

het voeren van contractmanagement op het gebied van doelgroepenvervoer gebaseerd op de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015, Jeugdwet, Wet op het primair onderwijs, Wet voortgezet onderwijs, Wet op de expertisecentra.

b. (boven-) regionale belangenvertegenwoordiging en vertegenwoordiging van de regio; 6. Beleidsmatige taken voor Jeugdwet en Wmo op de taken van de GR. a.

nadere regels en beleid vaststellen ten behoeve van het regionaal Zorg- en Ondersteuningsaanbod;

b.

het voorbereiden, ondersteunen en in co-creatie opstellen van verordeningen en beleidsplannen, (boven)regionale visie(s), kaders voor de inkoop, beleidsregels en regels die door het college niet aan de GR JW zijn gedelegeerd;

c.

het ondersteunen en adviseren van de gemeenten op het gebied van data-analyse, uniforme werkwijzen, gemeentelijke toegang;.

7. Taken met betrekking tot (boven-) regionale belangenvertegenwoordiging

3.2.2 Beleids- toezicht en uitvoering Het realiseren van het zorgaanbod wordt uitgevoerd op de volgende drie hoofdonderwerpen: Jeugd, Wmo, en Wmo centrumtaken. Hieronder staat een nadere toelichting op drie belangrijke onderdelen: beleid, toezicht en uitvoering. Beleid Beleid is te onderscheiden in (1) kaderstellend beleid zoals de Regiovisie Jeugd, Wmo en Huiselijk Geweld en beleid dat tot uitdrukking komt in de gemeentelijke verordeningen, (2) operationaliserend beleid tot de bevoegdheid van de colleges behoort en dat voortvloeit uit het kaderstellend beleid zoals onder 1 bijvoorbeeld het Inkoopplan, controleplan Jeugd, bovenregionaal plan voor de afbouw van Jeugdzorgplus en de op basis van de verordening geldende beleidsregels en (3) beleid gericht op de uitvoering van de taken van GR Jeugd en Wmo Midden-Holland zoals protocollen, contractering, contractmanagement en contractbeheer. Voor kaderstellend beleid geldt dat de GR een ondersteunende rol heeft bij het opstellen hiervan voor zover dit raakt aan de taken van de GR. Bijvoorbeeld onderdelen van de verordening Wmo of Jeugd. De GR is hier proactief in. Met ondersteuning wordt initiëren, leveren van input of het schrijven bedoeld. De

Pagina 13 van 56

besluitvorming over het kaderstellend beleid, is—zoals dat nu ook is—belegd bij de vijf gemeenten. Voorbeelden: • • • •

(delen van de) verordening Jeugd/ WMO Regiovisie Jeugd & WMO Inkoopkader Beleidsregels Jeugd & WMO.

In bovengenoemde voorbeelden zijn ook beleidsregels genoemd (ondanks dat dit strikt genomen geen vorm is van ‘kaderstellend beleid’). Dit omdat het van belang is dat er één regiehouder is wat betreft de beleidsregels Wmo en Jeugd. Wel is het van belang hier afspraken over te maken: waar de beleidsregels de taken van de GR raken, is afstemming vereist (bijvoorbeeld via het opdrachtgeversoverleg). Voor operationaliserend beleid1 geldt dat de GR het zowel opstelt als vaststelt. Hierbij wordt onder operationaliserend beleid verstaan: beleid wat nadere invulling geeft binnen de vastgestelde kaders en ziet op de verdeling van middelen dan wel de inzet van activiteiten en inspanningen op de taken van de GR. Concrete voorbeelden: • • • •

het beleidsplantoezicht; het inkoopplan, bovenregionaal plan voor de afbouw van jeugdzorgplus; het regionale plan voor de alternatieven jeugdzorgplus.

Voor uitvoerend beleid geldt de GR het zowel opstelt als vaststelt. Hierbij wordt onder uitvoerend beleid verstaan: beleid gericht op de interne organisatie. Hierbij kan gedacht worden aan beleid omtrent bedrijfsvoering. Voorbeelden: a. Werkinstructies b. HR-beleid c.

Protocollen voor toezicht

Toezicht De GR Jeugd en Wmo Midden-Holland heeft als taak het houden van toezicht op kwaliteit en rechtmatigheid van geleverde diensten door aanbieders, door het verzamelen en beoordelen van jaarverantwoordingen en prestatieverklaringen. Hierover wordt door de GR JW contact onderhouden met gemeenten ten behoeve van de jaarrekeningen.

1 Het betreft beleidsdocumenten die in de huidige situatie door de colleges van B&W worden vastgesteld. Deze documenten gaan in de nieuwe situatie allemaal via de GR.

Pagina 14 van 56

Uitvoering Het realiseren van het regionaal zorg- en ondersteuningsaanbod doet de GR doormiddel van inkoop bij onder andere zorg- en welzijnsorganisaties, subsidieverstrekking of door taken zelf uit te voeren (overige taken). De toegang wordt door de gemeenten zelf gedaan. Alleen op het onderdeel Wmo-centrumtaken zijn daarvoor afwijkende afspraken gemaakt. De GR Jeugd en Wmo Midden-Holland is verantwoordelijk voor de toegang en indicatiestelling bij centrumtaken. Daarvoor neemt GR Jeugd en Wmo Midden-Holland diensten af bij gemeente Gouda. Declaratie Voor het bedrijfsplan is in een ‘quick scan’ met experts gekeken of dit een taak zou zijn die op termijn naar de GR zou kunnen overgaan. Het resultaat is dat het declaratieproces van de ingekochte zorg geen onderdeel uitmaakt van de taken van de GR. Geconstateerd is dat het declaratieproces namelijk sterk verweven is met de toegang tot de zorg en financiering van de ingekochte zorg; een taak die bij de gemeenten blijft liggen. Hierdoor lijken de voordelen om de taak in regionaal verband uit te voeren, zolang het niet wettelijk verplicht wordt, minimaal te zijn. Voor de Wmo-centrumtaken worden nadere afspraken gemaakt.

3.3 Specifieke taken Op het gebied van Jeugdhulp en Wmo gaan de taken over naar de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland met als doel een dekkend regionaal zorglandschap te organiseren. Het betreft de taken zoals deze op dit moment ook al belegd zijn bij de RWO. Onderdeel van de taken zijn de landelijke programma’s zoals IZA. Deze zijn beschreven in diverse documenten.2 Dit takenpakket bestaat uit beleidstaken (zie ook 3.2 beleid), het uitvoeren van inkoop- en contractmanagement, het voeren van contractbeheer en enkele activiteiten die de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland als organisatie zelf uitvoert (overige taken). Voorbeelden hiervan zijn regionale vertegenwoordiging en activiteiten op het gebied van complexe jeugdcasuïstiek maar ook de afstemming die plaatsvindt met andere regionale overleggen (bijvoorbeeld het ‘Op Overeenstemmingsgericht Overleg’ (OOGO)).

3.4 Wmo-centrumtaken Op het gebied van Wmo-centrumtaken gaan de taken over naar de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland. Het gaat hierbij om verantwoordelijkheden en taken op de volgende onderwerpen: • • •

Beschermd wonen Beschut wonen Vrouwenopvang

•

Maatschappelijke opvang

• • •

Openbare Geestelijke Gezondheidszorg Huiselijk geweld en kindermishandeling Verslavingsbeleid

2

Pagina 15 van 56

4. Bestuurlijk juridische vormgeving. 4.1 Inleiding In dit hoofdstuk wordt ingegaan hoe de GR op bestuurlijk en juridische gebied wordt vormgegeven. Een van de bestuurlijke uitgangspunten is dat de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland een openbaar lichaam wordt. Daardoor is geen brede afweging van andere organisatievormen binnen de Wet gemeenschappelijke regelingen gemaakt. In dit hoofdstuk wordt de inrichting van een openbaar lichaam vormgegeven, de grootte van de verschillende bestuursorganen en hun rol en verhouding ten opzichte van elkaar beschreven. De wijze waarop en met welke stemverhouding besluiten worden genomen is weergegeven in paragraaf 4.3. In paragraaf 4.4 wordt beschreven welke besluiten bij gekwalificeerde meerderheid worden genomen, verplicht zienswijzen moeten worden gevraagd aan de raden en afwijkende besluitvorming wordt vastgelegd. De vormgeving van ambtelijke advisering wordt beschreven in paragraaf 4.5. Tot slot wordt ingegaan op advisering aan het bestuur.

4.2 Openbaar lichaam Er is een bestuurlijke keuze gemaakt om de gemeenschappelijke regeling in de vorm van een openbaar lichaam, aangegaan door colleges, in te richten als bedoeld in artikel 8, eerste lid van de Wgr. Dat betekent, zoals in artikel 12 Wgr is weergegeven, dat het bestuur bestaat uit een Algemeen Bestuur, een Dagelijks Bestuur en een Voorzitter.

Figuur 1 Schematische weergave Openbaar lichaam

Pagina 16 van 56

De rechtsvorm van een gemeenschappelijke regeling met eigen rechtspersoonlijkheid sluit het beste aan bij de aard van de taken van de nieuwe organisatie, de gezamenlijke ambitie vermeld in de Regiovisie, inkoopkader en de gekozen uitgangspunten voor de nieuwe organisatie welke mede zijn ingegeven door de aanstaande wijziging van de Jeugdwet. Publiekrechtelijke waarborgen, democratische legitimiteit en publiek toezicht (door de raden) is in een publiekrechtelijke samenwerking op grond van de Wgr van rechtswege geborgd. Vanuit de wens voor gezamenlijk eigenaarschap, en het belang van de lokaal-regionale verbinding in het sociaal domein is een openbaar lichaam, de meest geëigende samenwerkingsvorm. In deze vorm is het mogelijk dat naast de portefeuillehouder ook andere portefeuillehouders – bijvoorbeeld de portefeuillehouder financiën- zitting nemen in het Algemeen Bestuur. Hiermee zijn zowel de integraliteit als een brede vertegenwoordiging de colleges mogelijk en biedt dit ruimte om de financiële kennis op het niveau van het bestuur van de regeling stevig te verankeren. Het openbaar lichaam is ten opzichte van andere (lichtere) vormen van samenwerking meer robuust en toekomstbestendig omdat het mogelijk is om op termijn meer- en andere (beleids)taken bij het openbaar lichaam onder te brengen.

Hiermee wordt vooruitgelopen op de aanstaande wijziging van de Jeugdwet waarvan nog niet duidelijk is welke eisen aan de juridische vorm worden gesteld. Zeker is wel dat met een openbaar lichaam in ieder geval aan de vereisten wordt voldaan. Toetreding van nieuwe gemeenten is mogelijk, de procedure daartoe is verankerd in de Wgr. Het openbaar lichaam wordt aangegaan door de colleges (een collegeregeling), er worden geen raadsbevoegdheden ingebracht.

4.2.1 Algemeen Bestuur Het Algemeen Bestuur vertegenwoordigt de gezamenlijke eigenaren, de deelnemende colleges. De leden van het Algemeen Bestuur worden gevormd door collegeleden. Per gemeente worden twee collegeleden aangewezen als lid van het Algemeen Bestuur en heeft daarmee tien leden. In de gemeenschappelijke regeling wordt vastgelegd dat alleen leden van het college van burgemeester en wethouders aangewezen kunnen worden als lid van het bestuur. Het Algemeen Bestuur is belast met de wettelijke taken. Dat betekent dat het Algemeen Bestuur de volgende bevoegdheden heeft: • • • • • •

Vaststellen begroting; Vaststellen kadernota; Vaststellen begrotingswijziging; Vaststellen rapportages: Vaststellen jaarrekening; Aanwijzen van accountant;

• • • • •

Instellen commissies; Vaststellen financiële verordening en bijdrageregeling; Aangaan van geldleningen en uitlenen van gelden; Aan- en verkoop van onroerende zaken; Oprichten of deelnemen aan publiekrechtelijke of privaatrechtelijke organisaties.

Pagina 17 van 56

De overige taken mandateert het Algemeen Bestuur aan het Dagelijks Bestuur. In de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland voert het Algemeen Bestuur de wettelijke taken uit, de overige taken worden zoveel mogelijk belegd bij het Dagelijks Bestuur van de regeling. Het Algemeen Bestuur stelt vanuit haar toezichthoudende rol ook documenten vast zoals een financiële verordening en een bijdrageregeling. Wie kan bestuurslid worden? In de regeling is bepaald dat alleen collegeleden van de vijf deelnemende gemeenten kunnen worden benoemd en aangewezen als bestuurslid van de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland. De taken en bevoegdheden die worden overgedragen zijn allemaal taken die tot de verantwoordelijkheid van de colleges behoren. Dan is een logisch gevolg dat ook collegeleden het bestuur vormen van de samenwerking die hun taken uitvoert. In de regeling wordt opgenomen dat medewerkers van de deelnemende gemeenten of de uitvoeringsorganisatie zelf geen bestuurslid kunnen worden. Deze incomptabilité voorkomt dat een bestuurslid meerdere belangen kan hebben en daardoor de bestuurlijke rol minder gedegen en zonder potentiële belangenverstrengeling kan uitvoeren.

Elk lid van het Algemeen Bestuur legt verantwoording af over het door hem gevoerde en te voeren beleid. Dat door het AB-lid aan het eigen college respectievelijk de gemeenteraad van de gemeente waaruit het lid afkomstig is.

4.2.2 Dagelijks Bestuur Het Dagelijks Bestuur wordt door het Algemeen Bestuur gekozen. Het Algemeen Bestuur kiest uit zijn midden (maximaal) vijf leden (de voorzitter inbegrepen) welke het Dagelijks Bestuur vormen. Daarbij zijn alle gemeenten vertegenwoordigd in het Dagelijks Bestuur. Het Dagelijks Bestuur voert de taken uit die het Algemeen Bestuur aan hen heeft opgedragen. Het Dagelijks Bestuur legt daarover verantwoording af aan het Algemeen Bestuur. Het Dagelijks Bestuur is de bestuurlijk opdrachtgever voor de organisatie.

4.2.3 Voorzitter Het Algemeen Bestuur kiest de Voorzitter uit zijn midden. De Voorzitter is voorzitter van het Algemeen en het Dagelijks Bestuur. De Voorzitter heeft evenveel stemgewicht als andere bestuursleden in het Dagelijks Bestuur. In het Algemeen Bestuur heeft de voorzitter het aantal stemmen dat hij vanuit zijn ABlidmaatschap heeft meegekregen. De Voorzitter heeft daarmee geen bijzondere positie in de stemverhouding. De Voorzitter vertegenwoordigt de GR in en buiten rechte en zit de vergaderingen voor.

4.3 Stemverhoudingen In het Algemeen Bestuur is het mogelijk om een stemgewicht aan leden toe te kennen. Hiermee wordt uiting gegeven aan verhoudingen tussen de deelnemers. Een stemverhouding kan van invloed zijn op de werking van het bestuur, daarom is het van belang dat een stemverhouding wordt gebaseerd om een herleidbaar en reproduceerbaar gegeven. Hoe eenvoudiger een stemverhouding is, hoe makkelijker deze wordt gehanteerd en hoe minder risico er is op foutieve hantering. Het verdient de voorkeur dat het gegeven waarop de stemverhouding gebaseerd stabiel is en niet binnen de regeling zelf beïnvloedbaar.

Pagina 18 van 56

In het Algemeen Bestuur van de GR Jeugd en Wmo Midden Holland wordt gewerkt met een staffel voor de stemverhouding, gebaseerd op inwoneraantallen (1 januari van het voorafgaande jaar). In onderstaande figuur is weergegeven hoe deze staffel wordt vastgelegd in de regeling. Het aantal inwoners is objectief meetbaar, niet binnen de regeling beïnvloedbaar en biedt een stabiele ontwikkeling. Aantal inwoners

Aantal stemmen

Tot 50.000 inwoners Tot 70.000 inwoners Tot 90.000 inwoners Meer dan 90.000 inwoners

3 4 5 6

Tabel 1 Staffel Stemverhouding Algemeen Bestuur

De staffel geeft een duidelijk betere balans tussen de deelnemers in vergelijking met alternatieven en draagt bij aan een breder noodzakelijk draagvlak voor besluiten met een gewone meerderheid in het Algemeen Bestuur. In de staffel is, gezien het uitgangspunt dat geen van de partijen een veto mag hebben, besluitvorming met een gekwalificeerde meerderheid van 2/3 beter passend. Werking van de staffel op basis van inwoners In onderstaande tabel wordt het resultaat van deze staffel in de stemverhouding weergegeven in hoe de situatie er op dit moment uit zou zien.

Bodegraven Reeuwijk Gouda Krimpenerwaard Waddinxveen Zuidplas Aantal stemmen Gewone meerderheid (min) 2/3 meerderheid

Inwonertal 1-12023 36.308 75.316

Staffel

57.700 32.601 46.981 248.906

4 3 3 36 19 24

3 5

Tabel 2: Stemverhouding Algemeen Bestuur

Hierbij is het stemgewicht weergegeven per lid van het Algemeen Bestuur, de benodigde meerderheid is weergegeven ten opzichte van het aantal stemmen in het Algemeen Bestuur, uitgaande van twee leden per deelnemer in het Algemeen Bestuur. In de staffel zijn tenminste drie van de vijf deelnemers nodig om een besluit te nemen bij gewone meerderheid.

De staffel biedt een toekomstbestendige oplossing. Waar één of meerdere deelnemers groeien qua inwoners, biedt de huidige staffel daartoe ruimte. De gemeente Zuidplas verwacht op korte termijn te groeien naar meer dan 50.000 inwoners. In de onderstaand tabel is weergegeven wat dit voor effect gaat

Pagina 19 van 56

hebben. In de rechterkolom is weergegeven hoe met de staffel de stemverhoudingen worden als de gemeente Zuidplas meer dan 50.000 inwoners heeft. Werking van de staffel op basis van inwoners en uitbreiding van Zuidplas

Bodegraven Reeuwijk Gouda Krimpenerwaard Waddinxveen Zuidplas Aantal stemmen Gewone meerderheid (min) 2/3 meerderheid

Inwonertal 1-12023 36.308 75.316

Staffel 3 5

Staffel ZP +50 3 5

57.700 32.601 46.981 248.906

4 3 3 36 19 24

4 3 4 38 20 26

Tabel 3 : Stemverhouding Algemeen Bestuur

In de staffel zijn tenminste drie van de vijf deelnemers nodig om een besluit te nemen bij gewone meerderheid. Dat betekent dat tenminste drie gemeenten voor een voorstel moeten stemmen bij een gewone meerderheid.

In het Dagelijks Bestuur wordt niet gewerkt met een stemverhouding. Het Dagelijks Bestuur gaat, vergelijkbaar met de colleges, werken als een collegiaal bestuur. Dat betekent dat ieder lid van het Dagelijks Bestuur evenveel stemgewicht heeft; oftewel one man/woman, one vote. Het collegiale karakter van het Dagelijks Bestuur maakt ook dat er wordt gestreefd naar consensus of op zijn minst consent.

4.4 Gekwalificeerde meerderheid Het Algemeen Bestuur zal de meeste besluiten met een gewone meerderheid nemen. Hierop zijn enkele uitzonderingen. Voor specifieke besluiten geldt een gekwalificeerde meerderheid. Dat betreft: a. Bijdrageregeling; b. Financiële verordening. Deze besluiten vergen grotere waarborg dat tenminste 2/3e van de aanwezige stemmen voor een voorstel moet zijn. In een bijdrageregeling wordt de verdeling van de bijdragen en de verdeelsleutel vastgelegd.

4.5 Adviesraden en commissies 4.5.1 Raadsadviescommissie Er is een wettelijke mogelijkheid om een raadsadviescommissie in te stellen. Daarvoor is het nodig dat alle vijf de gemeenteraden daartoe gezamenlijk besluiten een verzoek te doen aan het Algemeen Bestuur. De raden kunnen dat op elk moment doen, dus daarover hoeft bij aanvang nog geen keuze gemaakt te zijn. Pagina 20 van 56

In de regeling staat deze mogelijkheid opgenomen expliciet beschreven. In de zienswijze procedure is deze vraag ook aan alle gemeenteraden gesteld.

4.5.2 Auditcommissie Het Algemeen Bestuur kan commissies van advies instellen als bedoeld in artikel 24 Wgr, alsmede commissies ter behartiging van bepaalde belangen als bedoeld in artikel 25 Wgr. Het Algemeen Bestuur bepaalt daarbij welke bevoegdheden aan de commissies worden toegekend en op welke wijze deze worden samengesteld. De auditcommissie is één van de vaste commissies die wordt opgenomen in de regeling. De commissie vervult een dienstverlenende rol tussen de Algemeen Bestuur, de ambtelijke organisatie, de accountant en eventuele vragen van gemeenteraden en rekenkamers. Dit is uitwerking van de maatregelen die in paragraaf 2.5. staan opgenomen. In deze commissie zitten leden van het Algemeen Bestuur en de controller als secretaris. De commissie houdt zich bezig met coördinatie, planning van de diverse onderzoeken en de technische kant van de P&C cyclus.

4.5.3 Ambtelijke adviescommissie Het instellen de Ambtelijke Advies Commissie (AAC) draagt primair bij aan de grip van de colleges en de kwaliteit van de voorbereiding van het Dagelijks en Algemeen Bestuur. Gewenst en gebruikelijk is ambtelijke advisering vanuit de deelnemende gemeente in vrijwel ieder samenwerkingsverband. In de GR Sociaal Domein wordt een ambtelijke adviescommissie ingesteld door het Algemeen Bestuur welke alle voorstellen die geagendeerd worden voor het Dagelijks en Algemeen Bestuur bespreken met de organisatie en van een advies voorzien. Dit is uitwerking van de maatregelen die in paragraaf 2.5. staan opgenomen. In deze regeling is voorzien dat het Algemeen Bestuur veel taken mandateert aan het Dagelijks Bestuur. Het Algemeen Bestuur houdt vooral haar bevoegdheden waar het de kadernota, begroting, jaarrekening en de bijdrageregeling betreft en het aangaan van geldleningen, aan- en verkoop van onroerende zaken, huisvesting en het deelnemen in andere organisaties. Alle overige taken en bevoegdheden worden door het Dagelijks Bestuur besloten. Het is daarom van belang dat de ambtelijke advisering van het Dagelijks Bestuur ook checks and balances kent. De instelling van de AAC is daartoe een geëigend instrument.

De Ambtelijke Adviescommissie (AAC) bespreekt de voorstellen die worden gedaan vanuit de ambtelijke organisatie van het samenwerkingsverband aan enig bestuursorgaan. De AAC heeft een adviserende rol en brengt een (schriftelijk) advies uit aan het eerste bestuursorgaan dat een besluit neemt. Voordat de AAC tot een advies komt, vindt een gesprek plaats met directeur, controller of betrokken medewerkers van de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland. De AAC vergadert in principe niet op zichzelf. De directeur en de controller kunnen zich in gesprek met de AAC laten bijstaan door medewerkers of adviseurs.

Pagina 21 van 56

De Ambtelijke Adviescommissie is een adviseur van het bestuur van de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland, maar de rol is breder. De AAC vormt de schakel tussen de gemeentelijke organisaties van de vijf deelnemers en de GR. Een goed werkende AAC is een belangrijk puzzelstuk in het werkend krijgen van de governance, de verbinding tussen gemeenten en organisatie en het functioneren van de checks and balances in de governance. De AAC voorziet alle voorstellen die de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland doet van een advies. Het advies kan de vorm hebben van een voorstel, bijvoorbeeld om het voorgelegde document vast te stellen of op specifieke punten aan te passen. Het kan zijn dat de verschillende belangen of wensen van deelnemers zichtbaar worden. Dit advies hoeft niet eensluidend te zijn, juist wanneer een deelnemer een specifiek belang heeft is het raadzaam dit terug te laten keren in het advies. Een bredere samenstelling qua achtergrond en expertise van de leden draagt bij aan het kunnen belichten en doorgronden van verschillende facetten van een voorstel. Iedere gemeente draagt twee leden voor, waarbij het aan de gemeenten is te bepalen welke expertise leden hebben. Een goed werkende AAC heeft tenminste in de breedte kennis van de inhoud en wordt aangevuld met kennis op financieel vlak, juridisch vlak en kennis van lokale bestuurlijk/politieke processen.

De AAC kan op verschillende wijzen worden vormgegeven. Dit wordt nader uitgewerkt voorafgaand aan de start op 1 januari 2025.

4.5.4 Adviesraad Sociaal Domein In het sociaal domein is een van de manieren om inwoners en cliënten bij het maken van beleid te betrekken het instellen van een Adviesraad Sociaal Domein (ASD). Dit is een adviesorgaan voor college. Dit is vastgelegd in de Participatiewet, de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 en de Jeugdwet. Voor de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland kan een Adviesraad onder verwijzing naar artikel 2.10 van de Jeugdwet en artikel 2.1.3, derde lid, van de Wmo 2015 worden ingesteld. De Koepel Adviesraden Sociaal Domein omschrijven het doel van de adviesraden en werkwijze als volgt: Een advies- of cliëntenraad sociaal domein is een onafhankelijk adviesorgaan en heeft als doel de leef- en belevingswereld van inwoners - en van cliënten in het bijzonder - binnen te brengen bij de gemeente.3

3 www.koepeladviesraden.nl

Pagina 22 van 56

De GR Jeugd en Wmo Midden-Holland zorgt voor een passend regionaal zorgaanbod. Gemeenten dragen zoals in de taken is opgenomen niet de kaderstellende raadsbevoegdheden aan de GR over. Dat betekent dat de eigen gemeentelijke adviesraden over de kaderstellende beleidsdocumenten blijven adviseren zoals dat nu ook is georganiseerd. Voor de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland is het, gezien de taken die de GR gaat uitvoeren, wenselijk om een adviesorgaan in te stellen. Dat kan op verschillende manieren. De komende periode wordt samen met de adviesraden naar een passende vorm gezocht.

Pagina 23 van 56

5. Bevoegdheden en rolverdeling 5.1 Inleiding In dit hoofdstuk staan de rollen en bevoegdheden van de verschillende actoren in en rond de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland beschreven. Hierin is ook de afbakening van de bevoegdheden weergegeven in besluitvormingsprocessen. In de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland wordt ook mogelijk gemaakt dat de deelnemende gemeenten aanvullende taken kunnen laten uitvoeren, hoe en onder welke voorwaarde is beschreven in paragraaf 5.5

5.2 Delegatie Voor een krachtige samenwerkingsorganisatie met een heldere en werkbare governance is ervoor gekozen dat de colleges taken en bevoegdheden overdragen (=delegatie). Delegatie voorkomt praktijk- en efficiëntieproblemen t.a.v. klachtrecht, archivering, Woo-verzoeken en beslissingen op bezwaar. Het gaat dan om taken en bevoegdheden genoemd in paragraaf 3.2, welke zijn opgenomen in artikel 4 ‘Taken en bevoegdheden’ van de gemeenschappelijke regeling Jeugd en Wmo Midden-Holland. Het betreft op hoofdlijnen de volgende taakvelden. •

• • •

Het organiseren van en sturen op een doelmatig regionaal zorg- en ondersteuningsaanbod op grond van de Jeugdwet en de Wmo 2015. Waaronder in ieder geval het inkopen, contracteren en/of subsidiëren van aanbieders van Jeugdhulp en Wmo; Het uitvoeren van het toezicht op de kwaliteit van zorg op grond van de Wmo 2015 en de rechtmatige toekenning en rechtmatig gebruik van voorzieningen Jeugdwet en Wmo; Het uitvoeren van taken met betrekking tot het vervoer van inwoners; Beleidsmatige taken voor Jeugdwet en Wmo, waarbij alleen het vaststellen van (uitvoerings)beleid (zover het collegebevoegdheden betreft) aan het bestuur van de opgedragen taken wordt gedelegeerd.

Het delegeren betekent dat de collegebevoegdheden niet meer door de gemeenten zelf worden uitgevoerd. Dat is voorbehouden aan het samenwerkingsverband. Daarmee is de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland bevoegd om de taken uit te voeren en zal het bestuur daarover verantwoording af leggen aan de colleges en gemeenteraden. Er worden geen raadsbevoegdheden overgedragen. Dat betekent dat het kaderstellende beleid nog steeds door de gemeenteraden wordt vastgesteld.

5.3 Uitvoering van gedelegeerde taken In deze paragraaf wordt eerst het proces van opdrachtgever en opdrachtnemer beknopt beschreven, vervolgens worden de verschillende besluitvormingsprocessen uitgelicht. Er zijn verschillen in hoe de besluitvorming plaats vindt over gemeentelijk beleid (voorbereid vanuit het samenwerkingsverband),

Pagina 24 van 56

5.3.1 Opdrachtgeven aan de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland In de samenwerking zijn de rollen uitgesplist om een duidelijke en heldere taakverdeling aan te brengen. De uitsplitsing is gemaakt om een vermenging van rollen te voorkomen, vermenging leidt vaak tot verwarring en onduidelijkheid. Het Dagelijks Bestuur is de bestuurlijk opdrachtgever voor de secretaris/ directeur. Het Dagelijks Bestuur handelt vanuit haar bestuurlijke rol in het belang van de continuïteit van en zorg voor de organisatie. De secretaris/ directeur is opdrachtnemer. Aan het samenspel wordt toegevoegd de rol van ambtelijk opdrachtgever, niet te verwarren met de Ambtelijke Advies Commissie. De ambtelijk opdrachtgevers zijn de directeuren Sociaal Domein van de vijf deelnemende gemeenten, of hun afgevaardigden (mits zij over voldoende mandaat beschikken). Zij bespreken met de secretaris-directeur de collectieve (basistakenpakket) of aanvullende opdrachten en de ontwikkelingen daarin. De gezamenlijke directeuren Sociaal Domein zorgen, in samenwerking met de secretaris/directeur, voor de voorbereiding van de opdracht aan de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland, de uitwerking van de uitgangspunten voor dienstverlening, afspraken over standaarden en standaardisatie, en waar dat kan ruimte voor lokaal maatwerk.

Deze afspraken worden vastgelegd in een Dienstverleningsovereenkomst (DVO) tussen de GR en de (individuele) deelnemende gemeente(n). Note: De GR Jeugd en Wmo Midden-Holland werkt met een standaard producten en diensten pakket voor alle vijf de gemeenten. Dit wordt periodiek geëvalueerd en vastgesteld. Indien een gemeente een andere product of dienst wil afnemen dan treden de betreffende gemeente en de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland in overleg. De besluitvorming over de uitvoering ervan is bij het Dagelijks Bestuur belegd.

5.4 Uitwerking van besluitvormingsprocessen In de onderstaande figuren betekent een rode achtergrond een actieve rol, een grijze achtergrond betekent geen actieve rol. Een actieve rol kan verschillende activiteiten inhouden, het kan zijn adviseren maar ook besluiten.

5.4.1 Kaderstellend beleid, voorbereid door de GR. Aan de GR Jeugd en Wmo-Midden-Holland worden alleen bevoegdheden gedelegeerd om kaderstellend beleid van de vijf gemeenten uit te voeren. De GR Jeugd en Wmo-Midden-Holland stelt voor de vijf gemeenten geen kaderstellend beleid vast. Kaderstellend beleid is voorbehouden aan de gemeenteraden. Pagina 25 van 56

De organisatie heeft wel de taak en de capaciteit om de voorbereiding voor gelijkluidend gemeentelijk beleid te doen, het onderzoeken, in kaart brengen en schrijven van voorstellen voor gezamenlijk beleid op het gebied van Jeugd, Wmo, doelgroepenvervoer en Wmo-centrumtaken. Voorstellen die in dit onderdeel vallen gaan de volgende besluitvormingsprocedure volgen: De ambtelijke organisatie van de GR Jeugd en Wmo-Midden-Holland stelt een voorstel op. De ambtelijke adviescommissie geeft een ambtelijk advies (1). Vervolgens wordt het voorstel ter besluitvorming aan het Dagelijks Bestuur aangeboden (2). Het DB zendt het voorstel naar het Algemeen Bestuur (3). Vervolgens gaat het voorstel naar de vijf colleges (4). De colleges dragen zelf zorg voor de besluitvorming in de gemeenteraden (5). De colleges kunnen een beroep doen op ondersteuning van de medewerkers van de GR Jeugd en WmoMidden-Holland. Hieronder staat de voorbereiding van gezamenlijk beleid schematisch weergegeven.

Figuur 2 Besluitvormingsproces voor kaderstellend beleid, voorbereid dor de GR Jeugd en Wmo-Midden-Holland

Herkenbare voorbeelden van kaderstellend beleid, voorbereid door de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland zijn: Regiovisie, visie Huiselijk Geweld en het Inkoopkader.

5.4.2 Opstellen van uitvoeringsbeleid voor de GR Voorstellen die binnen de bevoegdheden van de GR Jeugd en Wmo-Midden-Holland vallen en uitvoeringsbeleid worden binnen het bestuur van de gemeenschappelijke regeling vastgesteld. Voorbeelden hiervan zijn uitvoeringsbeleidsplannen, documenten met betrekking tot de interne organisatie, het aangaan van privaatrechtelijke contracten of het instellen van commissies. Dat betekent dat deze voorstellen door de organisatie worden opgesteld. Er volgt een ambtelijk advies van de ambtelijke adviescommissie (1). Vervolgens besluit afhankelijk van de bevoegdheidsverdeling tussen Dagelijks Bestuur en Algemeen Bestuur één (2) of beide besturen (3). Hieronder staat de voorbereiding van gezamenlijk beleid schematisch weergegeven 1. Ambt. advies

2. DB

3. AB

College

Raad

DB

AB

Figuur 3 besluitvormingsproces over GR taken en uitvoeringsbeleid

Herkenbare voorbeelden van gemeentelijk beleid, voorbereid door de GR Jeugd en Wmo Midden-Holland zijn: financiële verordening, beleid over Wmo toezicht.

Pagina 26 van 56

5.4.3 Zienswijze voor specifieke onderwerpen In de gemeenschappelijke regeling is bepaald dat bepaalde onderwerpen (aanvullend op de ontwerpbegroting) voorafgaand aan besluitvorming eerst de gemeenteraden wordt gevraagd om een zienswijze in te dienen. Voor de ontwerpbegroting was dit al een verplichting, voorkomend uit de Wet gemeenschappelijke regelingen. Met de wijziging van de Wet gemeenschappelijke regelingen in 2022 is het mogelijk geworden om meerdere besluiten naast de ontwerpbegroting verplicht voor een zienswijze bij de gemeenteraden te agenderen voordat tot besluitvorming wordt overgegaan. In deze regeling is gekozen om voor de kadernota een verplichte zienswijze naar de raden te sturen. Dit is uitwerking van de maatregelen die in paragraaf 2.5. staan opgenomen. Verplichte zienswijze kadernota In de regeling is er voor gekozen om een verplichte zienswijze op de kadernota op te nemen. Het kan volgens de wetgever worden opgenomen, maar met deze keuze krijgt het wel een verplicht karakter. Als de kadernota voor zienswijze wordt gestuurd krijgen de gemeenteraden de mogelijkheid om aan de voorkant bij de start van een financiële cyclus te sturen. Dat betekent voor de organisatie dat vroegtijdig de financiële (en beleids)kaders op hoofdlijnen worden geschetst. Dat gebeurt vanzelfsprekend op hoofdlijnen.

Dat betekent dat de kadernota voor 15 december (t-2) voor zienswijzen aan de raden moet worden aangeboden. Alleen dan kan een zienswijze tijdig, worden afgerond zodat de opbrengsten meegenomen kunnen worden in de begroting die uiterlijk op 30 april voor zienswijze moet worden aangeboden. Dat betekent voor de GR dat in een heel vroeg stadium al de kaders moeten worden opgesteld. Op basis van de kennis van dat moment en de vooruitzichten die dan voor de komende jaren op hoofdlijnen worden ingeschat.