Bijlage 3 Herstelplan 3.0 sluitende begroting 2025 A21.001790

Herstelplan 3.0 behorende bij de Programmabegroting 2022-2025 gemeente Zuidplas

Herstelplan 3.0 Structureel sluitend begrotingsjaar 2025 in de Programmabegroting 2022-2025. 1 T.b.v. de begrotingsbehandeling op 9 november 2021.

Corsa A21.001790

Herstelplan 3.0 behorende bij de Programmabegroting 2022-2025 gemeente Zuidplas

Komen tot een structureel sluitend begrotingsjaar 2025 Aanleiding De Programmabegroting 2021-2024 en de Zomernota 2021 lieten zien dat er keuzes gemaakt moesten worden. Hiervoor heeft u bij de Zomernota 2021 het herstelplan 2.0 ontvangen. Om te voldoen aan de begrotingseisen moet of het begrotingsjaar 2022 structureel sluitend zijn of het begrotingsjaar 2025. De onduidelijkheid vanuit het Rijk omtrent reële middelen voor Jeugd en Wmo, realistische middelen voor nieuwe taken zoals duurzaamheid en de omgevingswet, de opschalingskorting en de herijking van het gemeentefonds (zowel het klassieke deel als het sociaal domein) zorgt voor veel onzekerheid bij gemeenten. Duidelijkheid en zekerheid waar we als gemeenten al langere tijd naar vragen, zeker met de verkiezingen in het achterhoofd. Daardoor is de keuze gemaakt om niet al in 2022 vergaande bezuinigingen door te voeren maar de focus te leggen op in ieder geval een structureel sluitend begrotingsjaar 2025, in de verwachting dat er duidelijkheid komt vanuit het Rijk. Herstelplan 2.0 Het herstelplan 2.0 behorende bij de Zomernota 2021 bevat een lijst met keuzemogelijkheden gesplitst in 4 delen: 1. voorstel maatregelen; 2. voorstel lokale heffingen; 3. maatregelen geen voorkeur; 4. lokale heffingen geen voorkeur. Herstelplan 2.1 In het herstelplan 2.1 zijn de volgende aanpassingen aangebracht: 1.

inzicht in de meest recente ontwikkelingen vanuit het Rijk (stelpost jeugd); 2. effecten van de moties en amendementen uit de raadsbehandeling van de Zomernota 2021 op de lijsten met maatregelen. Het herstelplan versie 2.1 vormde de basis voor het extra debat in de Programmacommissie Bestuur en Middelen van woensdag 22 september 2021. Tijdens de avond is een stemronde gehouden over de lijsten met maatregelen. De stemronde geeft het college een beeld welke voorstellen op een unanieme steun kunnen rekenen, welke voorstellen de meerderheid krijgen en over welke voorstellen de commissie een debat wenst. Herstelplan 3.0 Ten tijde van het herstelplan 3.0 zijn er wederom nieuwe financiële ontwikkelingen te melden. Naast de ontwikkelingen die onderdeel uitmaken van de Najaarsnota 2021 en de Programmabegroting 2022-2025 brengt ook de Septembercirculaire 2021 financiële effecten met zich mee. Onderstaande tabel geeft inzicht in het verloop van de meerjarensaldi vanaf de Zomernota 2021.

2

Herstelplan 3.0 behorende bij de Programmabegroting 2022-2025 gemeente Zuidplas

Inzicht in ontwikkeling meerjarensaldi 2022

2023

Bedragen x € 1.000 2024 2025

Tekort Zomernota 2021 Stelpost Jeugd

-3.689 -

-6.648 1.800

-6.549 1.700

-5.427 1.500 +

Tekort "extra debat" (stelpost jeugd)

-3.689

-4.848

-4.849

-3.927

Effecten NJN 2021 en PGB 2022

-240

581

970

Tekort begroting 2021 (NJN+PGB)

-3.929

-4.267

-3.879

Effecten septembercirculaire 2021

1.854

593

561

Meerjarensaldi voor Herstelplan 3.0

-2.075

-3.674

-3.318

831 + -3.096 683 + -2.413

Overige ontwikkelingen Naast de genoemde positieve ontwikkelingen hangen er nog meer ontwikkelingen boven de markt. Hierbij moet u denken aan: 1. herijking gemeentefonds 2. oplopende opschalingskorting 3. reële vergoeding nieuwe taken (o.a. Duurzaamheid en invoering Omgevingswet) 4. reële vergoeding bestaande taken (o.a. Wmo en Jeugdzorg) Een in het herstelplan 2.1 reeds genoemde ontwikkeling betreft de herijking van het gemeentefonds. Het college bevindt zich net als vele andere gemeenten nog in een stevige discussie hierover met het Rijk en neemt deze cijfers niet voor waarheid aan. Dat hoeft ook niet (geen verplichting vanuit de provincie), wel wil het college de raad erop wijzen dat de kans aanwezig is dat de herijking negatief uitpakt voor Zuidplas. De andere onderdelen zullen wellicht een voordeel met zich meebrengen in de toekomst maar ook dat blijft onzeker. Het college adviseert om die reden de raad om voldoende maatregelen in het herstelplan achter de hand te houden om eventuele negatieve effecten in de toekomst op te kunnen vangen. Het advies is om vooralsnog geen effecten van bovenstaande onderdelen op te nemen in de begroting.

3

Herstelplan 3.0 behorende bij de Programmabegroting 2022-2025 gemeente Zuidplas

Aangepast advies van het college In Herstelplan versie 2.1 is aangegeven dat het college voor de begrotingsbehandeling met een nieuw advies komt. Hoe te komen tot een structureel sluitend begrotingsjaar 2025, rekening houdend met: - advies hoe om te gaan met de tussentijdse (of wellicht te zijner tijd al definitieve) effecten uit de herijking van het gemeentefonds; - de balans tussen het nemen van maatregelen, lokale lastenverzwaring en de incidentele inzet van de algemene reserve. Herijking gemeentefonds Er zijn geen nieuwe ontwikkelingen op het gebied van de herijking en daarmee handhaaft het college het eerder gegeven advies. Vooralsnog geen effecten van de herijking op te nemen in de begroting en de maatregelen uit het herstelplan die niet ingezet worden achter de hand te houden voor toekomstige tegenvallers. Balans en uitkomst stemming commissie De tekorten in de meerjarensaldi zijn door de verschillende ontwikkelingen sterk afgenomen. Echter resteert er nog steeds een behoorlijk tekort waardoor er nog steeds keuzes gemaakt moeten worden. Keuzes met daarbij de uitkomsten van de stemming in het achterhoofd en op basis van de eerder door het college gehanteerde balans. De balans tussen: 1. het nemen van maatregelen; 2. het verhogen van de inkomsten; 3. de incidentele inzet van de algemene reserve.

De stemming voor de lijsten “voorstel maatregelen en lokale heffingen” hebben het volgende resultaat gekregen: 1. het voorstel kan rekenen op unanieme steun; 2. het voorstel kan rekenen op een steun vanuit de meerderheid; 3. het voorstel heeft (nog) geen meerderheid, commissie stelt debat voor in de raad. Doordat de bezuinigingsopgave door de meest recente ontwikkelingen kleiner is geworden heeft het college de lijsten die geen voorkeur hadden niet ingezet. Met de bepaling van de balans en de uitkomsten van de stemming is gebleken dat deze in hoofdlijnen overeenkomen. De maatregelen die vanuit de stemming unaniem op steun kunnen rekenen en de maatregelen die de meerderheid krijgen, zorgen in de basis voor een goede balans. Daarnaast stelt het college voor om ook de taakstelling op het participatiebudget op te nemen, dit in lijn met de najaarsnota en de begroting waarin wordt voorgesteld de inhoudelijke doelstelling bij te stellen. Vervolgens stelt het college voor om de omvang van de maatregelen in 2025 gelijk te stellen aan het niveau van 2024. Om de balans te vinden stelt het college voor om voor eenzelfde bedrag de lokale heffingen te verhogen tot € 1.400.000 in 2025. Met deze aanpassingen wordt ook de eenmalige inzet vanuit de algemene reserve verlaagd. Dat zorgt voor het volgende beeld:

4

Herstelplan 3.0 behorende bij de Programmabegroting 2022-2025 gemeente Zuidplas

Balans opnieuw opzoeken + uitkomst stemming

2022

2023

2024

2025

Meerjarensaldi voor Herstelplan 3.0

-2.075

-3.674

-3.318

-2.413

Maatregelen Voorstel maatregelen (unaniem) Voorstel maatregelen (meerderheid) Voorstel maatregelen (debat) Aftoppen maatregelen 2025 op niveau 2024

428 223 60 -

581 418 150 -

701 568 150 -

Totaal maatregelen

711

1.149

1.419

1.428

Voorstel lokale heffingen (debat)

650

1.000

1.300

1.400

Gemaximeerde inzet algemene reserve (bijstelling)

714

1.525

599

-

-

-

Meerjarensaldi na Herstelplan 3.0

720 718 150 -160 +

- + 415

Deze tabel laat zien dat er een sluitende begroting ontstaat voor 2025 zonder de inzet van de algemene reserve. Het aftoppen van de maatregelen voor 2025 tot het niveau van 2024 gaat om de volgende maatregelen die betrekking hebben op de reguliere exploitatie: 1. Communicatiebudget € 10.000 2. Transformatiebudget sociaal domein € 25.000 3. Taakstelling IBOR € 125.000

5

Herstelplan 3.0 behorende bij de Programmabegroting 2022-2025 gemeente Zuidplas

Om een goed beeld te krijgen van de verschillen ten opzichte van het eerste voorstel bij de zomernota is onderstaande tabel opgesteld. Deze tabel laat zien dat de maatregelen, de meeropbrengst vanuit de lokale heffingen en de incidentele inzet van de algemene reserve nagenoeg gehalveerd kunnen worden.

Verschillen

2022

2023

2024

2025

Maatregelen Originele voorstel Aangepaste voorstel

1.434 711

1.943 1.149

2.237 1.419

2.431 1.428

Lokale heffingen Originele voorstel Aangepaste voorstel

939 650

2.505 1.000

2.674 1.300

2.703 1.400

Algemene reserve Originele voorstel Aangepaste voorstel

1.200 712

2.100 1.525

1.400 600

-

Resumé Het college ziet dat de tekorten door recente ontwikkelingen teruglopen en blijft daarmee bij het eerder gestelde doel. Geen vergaande besluiten totdat er ultieme duidelijkheid komt vanuit het Rijk. Het college gaat onverminderd door met de lobby richting het Rijk zolang die duidelijkheid er niet is of er geen reële middelen komen voor de taken die wij als gemeente uitvoeren of moeten gaan uitvoeren. Het college adviseert om te komen tot een structureel sluitende begroting in 2025 door wederom de balans toe te passen en heeft daarbij gebruik gemaakt van de uitkomsten uit de programmacommissie van 22 september 2021.

6

Herstelplan 3.0 behorende bij de Programmabegroting 2022-2025 gemeente Zuidplas

Totaal aan maatregelen Voor een volledig beeld is een totaalinzicht gegeven in alle maatregelen die het college voorstelt te verwerken in de begroting. Voor diepgaande informatie verwijzen wij u naar de verschillende bijlagen. Alle overige voorstellen zullen niet verwerkt worden in de begroting. Algemene lijn De maatregelen opgenomen in het groen konden rekenen op unanieme steun, de maatregelen in het blauw kregen de meerderheid en over de maatregelen in het oranje wenste de commissie een debat. De oranje onderdelen betreffen de lokale heffingen en de maatregel inzake het participatiebudget. Onder de oranje maatregelen zijn ook de uitnamen uit de algemene reserve opgenomen alsmede de aftopping van de maatregelen in 2025 tot het niveau van 2024. Geel gearceerd Er zijn 2 onderdelen geel gearceerd, dit zijn onderdelen die reeds zijn meegenomen in de technische uitwerking van de Programmabegroting 2022-2025. De financiële voordelen van deze maatregelen maken daarmee al onderdeel uit van de primitieve begroting. Grijs gearceerd De grijs gearceerde bedragen zijn de budgetten waarvan voorgesteld wordt deze af te toppen tot het niveau van 2024. Deze tellen totaal op tot € 160.000. Maatregelen opnemen in begroting

Effect Effect Effect Effect begroting 2022 begroting 2023 begroting 2024 begroting 2025 Communicatiebudget 10.000 20.000 30.000 Terugdraaien budget Sportvisie 50.000 50.000 50.000 50.000 Afwentelen kosten inspecties KOV instellingen 13.000 13.000 13.000 13.000 Bijdrage initiatief verhogen of minder behandelen (in begroting) Geen hondenpoepzakjes beschikbaar stellen 15.000 15.000 15.000 15.000 Toeristenbelasting verhogen 80.000 80.000 80.000 80.000 Kwijtscheldingen niet ten laste algemene middelen 120.000 120.000 120.000 120.000 Groter deel personeelskosten toerekenen projecten (in begroting) Basisvariant parkrenovatie 1.000 23.000 32.000 Dierenpark Nieuwerkerk anders organiseren 12.500 25.000 25.000 Verhuur schoollokalen in schoolgebouwen 30.000 30.000 30.000 Geen inzet verbreding A20 75.000 75.000 Meer externe subsidies binnenhalen 150.000 150.000 150.000 150.000 Minder clustermanagers 100.000 100.000 100.000 Totaal unaniem 428.000 581.500 701.000 720.000

7

Herstelplan 3.0 behorende bij de Programmabegroting 2022-2025 gemeente Zuidplas

Maatregelen opnemen in begroting Transformatie budget SD verlagen Afschalen budget belijning Burgerzaken van 2 naar 1 avond open Budget voor derden economie Uitbesteden onderhoud Kosten fingel Verhogen reizigersbijdrage Verminderen inzet wisselgeldenbudget Minder aanbod afnemen stichting inclusie Opleidingsbudget veiligheid mogelijk ruimte Passend onderwijs: intrekken flingel Toezicht en handhaving minimaliseren Uitbesteden werkzaamheden dienstverlening Aanstellen subsidieregisseur Taakstelling IBOR Totaal meerderheid

Effect Effect Effect Effect begroting 2022 begroting 2023 begroting 2024 begroting 2025 25.000 50.000 10.000 10.000 10.000 10.000 10.000 10.000 10.000 10.000 30.000 30.000 30.000 30.000 60.000 60.000 60.000 3.000 3.000 3.000 3.000 7.000 7.000 7.000 7.000 10.000 10.000 10.000 4.000 4.000 4.000 4.000 9.432 9.432 9.432 9.432 84.930 84.930 84.930 84.930 2.000 2.000 2.000 2.000 18.217 18.217 18.217 18.217 -80.000 -80.000 -80.000 -80.000 125.000 250.000 375.000 500.000 223.579 418.579 568.579 718.579

8

Herstelplan 3.0 behorende bij de Programmabegroting 2022-2025 gemeente Zuidplas

Maatregelen opnemen in begroting Verhogen OZB Participatiebudget - 150K Surplus in voorziening riolering gebruiken dempen rioolheffing Gesloten circuit lagere heffing door inzet voorziening riolering Geen nieuw beleid pilot afvalscheiding Gesloten circuit lagere heffing door schrappen afvalscheiding Totaal debat Maatregelen opnemen in begroting Aftopping omvang maatregelen 2025 naar niveau van 2024 Inzet algemene reserve Totaal overig Totaal aan alle maatregelen

Effect Effect Effect Effect begroting 2022 begroting 2023 begroting 2024 begroting 2025 650.000 1.000.000 1.300.000 1.400.000 60.000 150.000 150.000 150.000 -350.000 -350.000 -350.000 -350.000 350.000 350.000 350.000 350.000 -120.000 -120.000 -120.000 -120.000 120.000 120.000 120.000 120.000 710.000 1.150.000 1.450.000 1.550.000 Effect Effect Effect Effect begroting 2022 begroting 2023 begroting 2024 begroting 2025 -160.000 714.000 1.525.000 599.000 714.000 1.525.000 599.000 -160.000 2.075.579 3.675.079 3.318.579 2.828.579

9