Bijlage 3 B 1545 1 - Bijlage 1 Accountantsverslag 2022 gemeente Zuidplas - concept A23.000715
Tekst van het document
Disclamer: De accountantscontrole van de jaarrekening 2022 kan formeel pas afgewikkeld worden na de besluitvorming over het al dan niet sanctioneren van de begrotingsoverschrijdingen op de programma’s zoals opgenomen in de jaarrekening 2022. Daarnaast is de controle nog onderhanden op de volgende onderwerpen: - Interne kwaliteitsreview
CONCEPT Accountantsverslag 2022 Gemeente Zuidplas 1 juni 2023
Deloitte Accountants B.V. Wilhelminakade 1 Postbus 2031 3000 CA Rotterdam Nederland Tel: 088 288 2888 www.deloitte.nl
Aan de gemeenteraad van de gemeente Zuidplas Postbus 100 2910 AC Nieuwerkerk aan den IJssel Datum 1 juni 2023 Ons kenmerk
Disclaimer Behandeld door
Geachte leden van de raad, Graag bieden wij u hierbij ons accountantsverslag aan met betrekking tot de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Zuidplas. Deze rapportage beschrijft op hoofdlijnen onze controleaanpak en de belangrijkste aangelegenheden die wij tijdens onze controle in overweging hebben genomen. Wij zijn van mening dat de reikwijdte van onze werkzaamheden en de resultaten daarvan een deugdelijke basis vormen voor ons oordeel over de jaarrekening 2022 van de gemeente Zuidplas. Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Zuidplas De jaarrekening 2022 is opgesteld onder verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zuidplas. Bij deze jaarrekening hebben wij op XXXX een goedkeurende controleverklaring voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid verstrekt. Onze controle is uitgevoerd in overeenstemming met onze opdrachtbevestiging en met ons auditplan van 18 november 2022, dat tevens is besproken in uw auditcommissie.
M.F.B. Heuer MSc RA +316 83330192 MaHeuer@deloitte.nl
Wij bespreken onze bevindingen met de auditcommissie
Drs. R.M.J. van Vugt RA +316 11002352 rvanvugt@deloitte.nl
Hoogachtend,
Wij zullen deze (concept)rapportage op 14 juni 2023 bespreken tijdens de bijeenkomst met uw auditcommissie. De inhoud van dit accountantsverslag is door ons afgestemd met uw portefeuillehouder financiën, de concerncontroller en met de betrokken medewerkers van de afdeling Financiën.
Deloitte Accountants B.V.
drs. R.M.J. van Vugt RA
Op alle opdrachten verricht door Deloitte zijn de ‘Algemene Voorwaarden Dienstverlening Deloitte Nederland, januari 2020’ gedeponeerd bij de Kamer van Koophandel onder nummer 24362837 van toepassing. Deloitte Accountants B.V. is ingeschreven in het handelsregister van de Kamer van Koophandel te Rotterdam onder nummer 24362853. Deloitte Accountants B.V. is a Netherlands affiliate of Deloitte NWE LLP, a member firm of Deloitte Touche Tohmatsu Limited.
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting
4
•
Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
5
•
Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
9
Bevindingen jaarrekening
11
•
De financiële positie van uw gemeente
12
•
Belangrijkste bevindingen uit onze controle
17
Interne beheersing
25
•
26
Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing
Overige aangelegenheden
27
•
28
Overige aangelegenheden
Bijlagen
29
•
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen
30
•
Bijlage A2 - Onzekerheden in de controle
31
•
Bijlage A3 - Tekortkomingen in de toelichtingen
32
•
Bijlage B - Bevindingen controle SiSa-bijlage 2022
33
•
Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging
36
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 3
Bestuurlijke samenvatting
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Getrouwheid en rechtmatigheid
•
Wij zijn voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken voor het getrouwe beeld en de rechtmatigheid.
•
De gehanteerde materialiteit voor fouten en onzekerheden bedraagt € 1,35 miljoen respectievelijk € 4,05 miljoen.
Financiële positie
•
De financiële positie ultimo 2022 is verbeterd ten opzichte van 2021.
•
De beschikbare weerstandscapaciteit ultimo 2022 bedraagt € 26,4 miljoen (2021: € 20,0 miljoen). Deze weerstandscapaciteit is hoger dan de door de gemeente Zuidplas onderkende en aanwezige risico’s van € 7,3 miljoen (2021: € 7,2 miljoen).
•
Uw jaarrekening toont wat betreft de baten en lasten een verschil tussen de begroting en de realisatie, en kent een relatief hoog voordelig rekeningresultaat 2022 ad € 7,9 miljoen (2021: voordelig € 6,5 miljoen). Voor een nadere uiteenzetting van de verschillen tussen de begroting en de realisatie verwijzen wij naar de toelichting op de programma’s, die opgenomen is in de jaarrekening 2022 vanaf pagina 186.
Opstel- en controleproces •
De controle van de jaarrekening 2022 is goed verlopen. De ambtelijke organisatie heeft bij de start van de controle een nagenoeg volledig en kwalitatief voldoende opsteldossier weten aan te leveren om de controle op een efficiënte wijze te kunnen starten. Wel zien wij nog aandachtspunten op specifieke aspecten van onze controlewerkzaamheden wat betreft het (tijdig) verkrijgen van voldoende en geschikte controle-informatie. Specifiek doelen wij op (een deel van) de onderhoudsegalisatievoorzieningen, waarbij gedurende de controlewerkzaamheden geconstateerd is dat er geen actueel beheerplan, dat benodigd is voor het in stand houden van deze voorzieningen, aanwezig is. Wij zullen dit proces met uw ambtelijke organisatie evalueren.
•
Onze belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de interim-controle 2022 zijn met u (gemeenteraad) gedeeld via de boardletter d.d. 12 december 2022 met kenmerk 22127B14F0.02/CP en zijn besproken in de auditcommissie van 10 januari 2023. In het voorliggende accountantsverslag vindt u onze bevindingen naar aanleiding van de jaarrekeningcontrole.
•
Op basis van de interim-controle 2022 hebben wij, voor de processen die wij relevant achten voor de jaarrekeningcontrole, vastgesteld dat de randvoorwaardelijke interne-beheersingsmaatregelen, zoals bevoegdheden en functiescheiding, op een adequate wijze zijn ontworpen. Voor de uitgebreide rapportage hieromtrent verwijzen wij graag naar onze boardletter 2022. In dit accountantsverslag hebben wij, op grond van onze wettelijke rapportageverplichting, onze bevindingen inzake de geautomatiseerde gegevensverwerking nog wel samengevat.
Kwaliteit verslaggeving
•
Tijdens de controle hebben wij het door het management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingsvraagstukken geëvalueerd. Hierbij valt te denken aan het proces om tot schattingen te komen, zoals bij de grondexploitatie en de voorzieningen. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt. Wel zijn door het ontbreken van voldoende onderbouwing een drietal onderhoudsegalisatievoorzieningen vrijgevallen in boekjaar 2022. De gemeente heeft aangegeven dat zij voor boekjaar 2023 de onderbouwing (beheerplannen) wil actualiseren en de voorziening opnieuw (door u) wil laten instellen.
Sociaal domein
•
De gemeente Zuidplas verricht zelf aanvullende werkzaamheden en analyses op het gebied van de prestatielevering rondom de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en de Jeugdwet om minder afhankelijk te zijn van de productieverantwoordingen van de zorgleveranciers. Ondanks deze aanvullende werkzaamheden is er voor een tweetal leveranciers onvoldoende toereikende controleinformatie beschikbaar om de prestatielevering vast te kunnen stellen. Hierdoor resteert een onzekerheid op het aspect Jeugdwet ad € 0,25 miljoen.
Interne beheersing
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 5
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Grondexploitatie
•
Voor de grondexploitatie hebben wij het proces, de dossiervorming en de onderbouwingen beoordeeld waarop het management de geactualiseerde schattingen heeft gebaseerd. Wij hebben onder andere de realisatie en de geactualiseerde schattingen ultimo 2022 versus de schattingen in de jaarrekening 2021 geanalyseerd (‘backtesting’).
•
Wij hebben specifiek aandacht besteed aan de impact van de veranderende (woning)markt op de grondexploitatie. Hierbij onderkennen wij dat de gemeente externe expertise heeft ingeschakeld om de impact van deze veranderende markt financieel te vertalen in haar grondexploitatie.
•
Wij zijn van mening dat de verslaggevingspraktijken en de toegepaste inschattingen redelijk zijn en consistent worden gebruikt.
Naleving van de Europese • aanbestedingsregels
Bestuurlijke samenvatting
Om de rechtmatigheid van de gedane inkopen vast te stellen, wordt er jaarlijks een analyse op alle inkopen verricht. Van de inkopen die op grond van hun aard en/of omvang opvallen in deze analyse, wordt vervolgens de rechtmatigheid gecontroleerd. Ten behoeve van de accountantscontrole 2022 is deze analyse eveneens uitgevoerd. Naar aanleiding van de verrichte controlewerkzaamheden hebben wij bij alle door ons gecontroleerde posten vastgesteld dat de Europese aanbestedingsrichtlijnen op de juiste wijze zijn nageleefd door uw gemeente. Wel vragen wij, gezien het belang alsmede de complexiteit, blijvende aandacht voor dit onderwerp.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 6
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Bestuurlijke samenvatting Belangrijkste bevindingen, conclusies en aanbevelingen
Begrotingsrechtmatigheid •
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van de overschrijdingen naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid, zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Begrotingsrechtmatigheid’ van de jaarrekening. Hiermee legt het college verantwoording af over de rechtmatigheid van de lasten over 2022. De geconstateerde lastenoverschrijdingen die formeel als onrechtmatig zijn aangemerkt, wegen mede op basis van de analyse van het college voor een bedrag van € 1,6 miljoen (inclusief overschrijdingen op investeringskredieten) primair mee in ons rechtmatigheidsoordeel.
•
Het college is voornemens de overschrijdingen op de programma’s te laten sanctioneren door de gemeenteraad. Het voorstel hiervoor is opgenomen in het raadsvoorstel met nummer: R23.000056. Indien deze sanctionering wordt vastgesteld door de gemeenteraad, worden de overschrijdingen niet meegenomen in ons oordeel.
•
Wij hebben, als onderdeel van onze controle, de meest recente frauderisicoanalyse beoordeeld. Over de wijze waarop de frauderisicoanalyse tot stand komt, zijn wij positief. Wel zien wij nog enkele punten waarmee u de frauderisicoanalyse kunt versterken, mede met het oog op de implementatie van de rechtmatigheidsverantwoording en de verdere professionalisering van de verbijzonderde interne-controlefunctie. Wij noemen in dit kader: • Betrekken van het gehele fraudelandschap bij de frauderisicoanalyse. • Een beschrijving van de restrisico’s toevoegen alsmede van de wijze waarop hiermee wordt omgegaan (bijvoorbeeld accepteren, mitigeren of vermijden). • Het bestaan en de werking van de (huidige en aanvullende) beheersingsmaatregelen zoals genoemd in de frauderisicoanalyse ook toetsen.
Fraude(risicoanalyse)
Wij hebben onze observaties reeds aan u gecommuniceerd middels onze boardletter 2022.
Bestuurlijke samenvatting
•
Wij hebben de accountantscontrole professioneel-kritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
•
Tijdens onze controle over 2022 zijn door ons geen fraudegevallen geconstateerd.
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 7
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Onze opdracht is ongewijzigd uitgevoerd Met de opdrachtbevestiging heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2022. Naast de opdrachtbevestiging zijn bepalend (geweest) voor onze controle: •
Het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado).
•
Het normenkader 2022.
De reikwijdte van onze controle staat omschreven in de opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle op geen enkele wijze sprake geweest van een beperking of wijziging in de reikwijdte van onze controle. Wij achten de reikwijdte van onze controle voor 2022 voldoende voor de doelstelling van onze controle. Bij de jaarrekening 2022 van de gemeente Zuidplas hebben wij een goedkeurende controleverklaring verstrekt Wij hebben de controle van de jaarrekening 2022 van de gemeente Zuidplas uitgevoerd en hebben een goedkeurende controleverklaring verstrekt voor zowel getrouwheid als rechtmatigheid. Wij hebben geen niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot het vermogen en het resultaat Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze minimumdrempel die van invloed zijn op het vermogen en/of het resultaat van de gemeente. Er zijn zodoende geen niet-gecorrigeerde controleverschillen opgenomen in Bijlage A1 - Nietgecorrigeerde controleverschillen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Wij hebben controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot rechtmatigheid
Er zijn geen belangrijke wijzigingen in de verslaggevingsregels
De in de jaarrekening verantwoorde baten en lasten, alsmede de balansmutaties over 2022, zijn in alle van materieel belang zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen, in overeenstemming met de begroting en met de in de relevante wet- en regelgeving opgenomen bepalingen, zoals opgenomen in het normenkader 2022.
Significante verslaggevingsgrondslagen en de toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie en de resultaten van uw gemeente. Daarnaast vereisen zij van het management het toepassen van oordeelsvorming ten aanzien van moeilijke, subjectieve en complexe posities, vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn.
Op basis van onze controlewerkzaamheden en de toelichting in de jaarrekening (onderdeel: ‘Begrotingsrechtmatigheid’) constateren wij dat de begrotingsoverschrijdingen voor een bedrag van € 1,6 miljoen meewegen in ons rechtmatigheidsoordeel mits deze niet worden gesanctioneerd door de gemeenteraad. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot SiSa Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage 2022 geconstateerd. Geen feitelijke niet-gecorrigeerde controleverschillen geïdentificeerd met betrekking tot de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT)
De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van de gemeente zijn uiteengezet in de toelichting op de jaarrekening 2022, onder ‘Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling’. Wij hebben het door het college en het ambtelijk management toegepaste proces met betrekking tot belangrijke verslaggevingspraktijken geëvalueerd, en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd. Wij zijn van mening dat de verslaggevingsvraagstukken en de toegepaste inschattingen goed onderbouwd en redelijk zijn, en consistent zijn gebruikt.
Wij hebben tijdens onze controle geen nietgecorrigeerde feitelijke afwijkingen geïdentificeerd groter dan onze rapporteringsdrempel die van invloed zijn in het kader van de WNT. Voor de controle met betrekking tot de WNT hebben wij onze interne specialisten ingezet.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 9
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Bestuurlijke samenvatting Onze belangrijkste conclusies als basis voor de controleverklaring
Wij zijn onafhankelijk van de gemeente Zuidplas Ons zijn geen relaties bekend tussen Deloitte Accountants B.V. en haar zuster- en/of dochterondernemingen of de memberfirms van Deloitte Touche Tohmatsu Limited en hun respectievelijke zusteren/of dochterondernemingen en de gemeente die naar ons professionele oordeel mogelijk van invloed kunnen zijn op onze onafhankelijkheid. Onze volledige onafhankelijkheidsbevestiging is te vinden in Bijlage C - Onafhankelijkheidsbevestiging. De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening 2022.
De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (over onder andere weerstandsvermogen en risicobeheersing, bedrijfsvoering en verbonden partijen) het jaarverslag. Op basis van de Nederlandse wetgeving en de Nadere Voorschriften Controle- en Overige Standaarden (NVCOS) 720 is de accountant verplicht bepaalde werkzaamheden uit te voeren met betrekking tot het jaarverslag en de andere informatie die in de jaarstukken is opgenomen. Als onderdeel van dit vereiste hebben wij de volgende werkzaamheden uitgevoerd: •
Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag de vereiste informatie bevat op basis van artikel 24 lid 2, artikel 25 en artikel 26 BBV.
•
Wij hebben, voor zover wij kunnen beoordelen, vastgesteld dat de verklaringen van het college van burgemeester en wethouders in het jaarverslag, en de andere informatie zoals opgenomen in de jaarstukken, verenigbaar zijn met de beweringen en verklaringen die in de jaarrekening zijn opgenomen.
•
Wij hebben vastgesteld dat de verklaringen in het jaarverslag overeenstemmen met de resultaten van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden.
De grondslagen zijn toegepast met inachtneming van de voorschriften zoals opgenomen in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De grondslagen zijn aanvaardbaar.
Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening. De jaarstukken 2022 van uw gemeente bestaan uit: •
Het jaarverslag 2022 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen).
•
De jaarrekening 2022 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten met toelichting en de SiSa-bijlage).
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Toelichting uitgebreide controleverklaring De controleverklaring bij de jaarrekening heeft een belangrijke maatschappelijke functie. Daarin geeft de accountant namelijk weer of de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de resultaten en financiële positie, en of de baten, lasten en balansmutaties rechtmatig tot stand zijn gekomen. Gebruikers van jaarrekeningen hebben aangegeven behoefte te hebben aan meer inzicht in de door de accountant ter zake uitgevoerde werkzaamheden. Dit heeft in combinatie met een wijziging van de Nadere Voorschriften Controleen Overige Standaarden (de voorschriften voor het uitvoeren van een accountantscontrole) geresulteerd in een uitgebreidere tekst van de controleverklaring bij uw jaarrekening 2022. Hierin doen wij in het hoofdstuk ‘Informatie ter ondersteuning van ons oordeel’ aanvullend verslag over onze controleaanpak voor frauderisico’s, naleving van wet- en regelgeving, en de veronderstellingen inzake financiële risico’s in relatie tot de financiële positie.
Bijlagen
Blz. 10
Bevindingen jaarrekening
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
De vermogenspositie van uw gemeente is verbeterd Het BBV, de verslaggevingsregels voor gemeenten, maakt een duidelijk onderscheid tussen resultaatbepaling en resultaatbestemming. Alle baten en lasten dienen via het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening te lopen. Er mogen geen baten of lasten rechtstreeks in het eigen vermogen worden gemuteerd. De mutaties in het eigen vermogen vinden plaats door middel van de resultaatbestemming. Het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten over het boekjaar 2022 bedraagt € 5,8 miljoen voordelig. Per saldo is tussentijds € 1,9 miljoen aan de reserves onttrokken, zodat het uiteindelijk gerealiseerde resultaat over 2022 circa € 7,7 miljoen voordelig bedraagt. Dit resultaat is afzonderlijk vermeld onder het eigen vermogen in de balans. In het overzicht hiernaast hebben wij de ontwikkeling van het eigen vermogen opgenomen. De omvang van het eigen vermogen bedraagt ultimo 2022 circa 29,0% van het balanstotaal (ultimo 2021: 28,3% van het balanstotaal) en is verbeterd ten opzichte van 2021. Saldo baten en lasten Het feitelijke saldo van baten en lasten in een jaar is weergegeven als het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten. Daarnaast kent de gemeente het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaalsaldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemming.
Deze tussentijdse resultaatbestemming bestaat uit de onttrekkingen aan en stortingen in reserves gedurende het boekjaar. Deze mutaties in reserves vinden plaats op basis van door de gemeenteraad genomen besluiten. Het gerealiseerde resultaat is dus mede het gevolg van de eerdere politieke besluitvorming.
Eigen vermogen (x € 1 miljoen)
2022
2021
2020
2019
Eigen vermogen per 1 januari
62,3
56,1
52,0
47,8
-/- 1,9
-/-0,3
3,7
6,5
Gerealiseerd resultaat
7,7
6,5
0,4
-/- 2,3
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
5,8
g6,2
4,1
4,2
Eigen vermogen per 31 december
68,1
62,3
56,1
52,0
Tussentijdse resultaatbestemming
Exploitatieresultaat (x € 1.000) Totale baten
133.697
Totale lasten
-/- 127.895
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten
5.802
Af: stortingen in reserves
-/- 10.269
Bij: onttrekkingen aan reserves
12.127
Saldo mutaties reserves
1.858
Gerealiseerd resultaat
7.661
Wat het voorgaande concreet betekent voor uw gemeente, hebben wij in het overzicht hiernaast weergegeven.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 12
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het overzicht van baten en lasten over het boekjaar 2022 laat een voordelig gerealiseerd totaalsaldo van baten en lasten van € 5,8 miljoen zien, ten opzichte van een begroot voordelig saldo van € 0,2 miljoen (begroting na wijziging). De jaarrekening 2022 sluit – na verwerking van de mutaties in reserves – met een voordelig gerealiseerd resultaat van circa € 7,7 miljoen. In dit saldo zijn een bedrag van € 14,6 miljoen dat betrekking heeft op incidentele baten en een bedrag van € 16,1 miljoen aan incidentele lasten opgenomen. Het genormaliseerde resultaat bedraagt derhalve € 9,2 miljoen. De belangrijkste incidentele baten en lasten hebben betrekking op de opvang van Oekraïense vluchtelingen (V2,9 miljoen en N1,2 miljoen), de Energietoeslag (N1,8 miljoen) en de winstuitkering van Gouwepark (V2,2 miljoen). In de programmaverantwoording geeft het college per programma op hoofdlijnen een verklaring voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. De gemeente heeft de belangrijkste verschillen toegelicht en heeft de financiële impact ervan in kaart gebracht. In de paragraaf Begrotingsrechtmatigheid van onze rapportage gaan wij nader in op de verschillen tussen de begrote en de werkelijke lasten in het kader van de begrotingsrechtmatigheid.
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen) 8 6 4 2 2019
2020
2021
2022
Mutaties in reserves (x € 1 miljoen) 4 2 (2) (4) (6)
(8) 2019
2020
2021
2022
Gerealiseerd resultaat (x € 1 miljoen) 10 5 -
(5) 2019
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
2020
2021
2022
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 13
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Kengetallen voor de gemeente Zuidplas (over de periode 2019-2022)
Solvabiliteit
Gerealiseerd totaalsaldo baten en lasten (x € 1 miljoen)
Grondexploitatiequote
40%
15,0%
8
30%
10,0%
20%
6 5,0%
10% 0%
4
0,0% 2019
2020
2021
2022
2019
Werkelijk
2020
2021
2022 2
Werkelijk
-
Nettoschuldquote
Structurele exploitatieruimte
100%
8%
80%
6%
60%
4%
40%
2%
20%
0%
0%
-2% 2019
2020
2021
2022
(2)
(4)
(6) 2019 2019
2020
2021
Begroot Werkelijk
Bestuurlijke samenvatting
Werkelijk
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
2020
2021
2022
2022
Overige aangelegenheden
Begroot na wijziging
Bijlagen
Werkelijk
Blz. 14
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Voorspellende waarde van uw begroting De begroting is voor uw gemeente een belangrijk sturingsinstrument. Het is een kaderstellend document, waarmee de gemeenteraad financiële en beleidsmatige kaders vaststelt waarbinnen het college zijn beleid en doelen kan realiseren. De gemeenteraad en het college leggen de focus op het realiseren van de gestelde doelen. De realiteit hiervan is echter niet altijd in balans met de beschikbare capaciteit en mogelijkheden. Over de afgelopen jaren hebben wij gezien dat de realisatie ten opzichte van de begroting steeds verder afwijkt van hetgeen vooraf ingeschat werd. Voor de toekomst blijft het de uitdaging om de politiek-bestuurlijke doelen in balans te houden met de daadwerkelijk beschikbare middelen en capaciteit binnen uw gemeente. In onze boardletter 2022 hebben wij uw aandacht gevraagd voor centrale kredietbewaking en het actief monitoren van de bestedingen in relatie tot het door de gemeenteraad beschikbaar gestelde budget. Het belang van dergelijke monitorende beheersingsmaatregelen wordt bij deze jaarrekening nogmaals duidelijk door de verschillende begrotings- en kredietoverschrijdingen die geconstateerd zijn. Uw organisatie is zich dus bewust van deze aandachtspunten.
In dit licht adviseren wij u dit scherp te blijven onderzoeken en monitoren, en eventueel maatregelen te nemen om de voorspellende waarde van de begroting van zowel de investeringen als de baten en lasten en de uitvoeringskracht ervan dichter bij elkaar te brengen.
Saldo baten en lasten | Begroting vs. realisatie (x € 1 miljoen) 8 6 4 2 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022
Baten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 150
130
110 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022
Lasten | Begroting vs. realisatie (excl. mutaties reserves) (x € 1 miljoen) 150
130
110 Begroting Realisatie Begroting Realisatie 2021 2021 2022 2022
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 15
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
De financiële positie van uw gemeente Samenvatting ontwikkelingen in vermogen en resultaat van uw gemeente
Het weerstandsvermogen is toegenomen Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en de benodigde weerstandscapaciteit op basis van de door de gemeente geschatte risico’s. Beide zijn gemuteerd in 2022; de ratio weerstandsvermogen is met 0,5 toegenomen. Een weerstandsratio van 1,0 geeft aan dat alle geïdentificeerde risico´s gedekt kunnen worden uit het beschikbare weerstandvermogen. De gemeente Zuidplas hanteert zelf hierin een norm van 1,4-2,0. Beschikbare weerstandscapaciteit
Deze stijging van de gekwantificeerde risico’s wordt voornamelijk veroorzaakt door de onzekerheden met betrekking tot de stijgende grondstoffen- en energieprijzen. Uw weerstandscapaciteit van € 26,4 miljoen is toereikend in relatie tot de berekende risico’s van € 7,3 miljoen. Dit heeft het college inhoudelijk nader toegelicht in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag. €40,00
De door uw gemeente berekende beschikbare weerstandscapaciteit bedraagt € 26,4 miljoen (2021: € 22,0 miljoen). De beschikbare weerstandscapaciteit is toegenomen ten opzichte van voorgaand jaar.
Weerstandscapaciteit (x € 1 miljoen)
€30,00 €20,00
Benodigde weerstandscapaciteit De inventarisatie van risico’s – die in de paragraaf ‘Weerstandsvermogen en risicobeheersing’ van het jaarverslag is opgenomen – geeft een indicatie van de financiële omvang van de belangrijkste (specifieke) risico’s, inclusief een schatting van de kans dat het geïdentificeerde risico zich voordoet, om daarmee de benodigde weerstandscapaciteit te kunnen bepalen. Daarbij geeft het college een doorlopend inzicht in de grootste risico’s (qua financiële impact en kans) voor uw gemeente, en is vermeld welke risico’s bestaand zijn en/of nieuw zijn geïdentificeerd. Ook is een inhoudelijke toelichting gegeven op nieuw gedefinieerde en gewijzigde risico’s in de top van de belangrijkste risico’s. Uw gemeente heeft op basis van deze risicoinventarisatie berekend wat de benodigde weerstandscapaciteit is. Het berekende bedrag voor specifieke risico’s bedraagt € 7,3 miljoen (2021: € 7,2 miljoen). Ten opzichte van 2021 is hiermee sprake van een toename van de gekwantificeerde risico’s met € 0,1 miljoen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
€10,00 €2019 2020 2021 2022 Benodigde weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit
Ratio weerstandsvermogen 5,00 4,00 3,00 2,00 1,00 2019
Interne beheersing
2020
2021
2022
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 16
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
De voorraad onderhanden werk De balanspost met de belangrijkste schattingen in de jaarrekening betreft de voorraad onderhanden werk, waaronder de bouwgronden in exploitatie (grondexploitatie). Deze balanspost is door het saldo ultimo 2022 ad € 6,9 miljoen relevant voor de accountantscontrole, maar ook door de schattingen die een rol spelen bij het ramen van de in 2023 e.v. nog te realiseren baten ad € 50,1 miljoen en lasten ad € 43,3 miljoen. De nog te realiseren baten en lasten vormen samen met de boekwaarde de basis voor de waardering in de jaarrekening, oftewel het verwachte resultaat bij afsluiting van de projecten. Dit leidt tot een voorziening indien het college verwacht dat het project verlieslatend is en tot (tussentijdse) winstneming bij een verwachte winst. Voor de waardering van de grondexploitatie dient de gemeente per individueel project te bepalen of de gemeente de boekwaarde plus de in de toekomst nog te realiseren kosten en opbrengsten, naar beste schatting, terugverdient. Ultimo 2022 gaat het om 10 individuele projecten. De gemeente Zuidplas schat ultimo 2022 in dat de totale omvang van de niet terug te verdienen kosten op de gehele grondexploitatie circa € 3,3 miljoen bedraagt (2021: € 3,7 miljoen). Hiervoor is een voorziening getroffen. Deze voorziening is voor een bedrag van € 2,3 miljoen in mindering gebracht op de bouwgronden in exploitatie.
Het resterende deel van deze verliesvoorzienig is aan de passivazijde van de balans gepresenteerd. Dit is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording.
•
Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn.
•
Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse gemaakt van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavels, appartementen, etc.) in de projecten, in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente?
•
•
•
De 5 P’s vormen de basis voor het actualiseren van de grondexploitaties zoals opgenomen in uw paragraaf ‘Grondbeleid’.
Prijs: de verkoopprijzen van woningen, en dus van grond, hebben de afgelopen jaren een forse stijging laten zien. Deze situatie is omgeslagen door afkoeling van de economie en monetair beleid, wat leidt tot grotere onzekerheid ten aanzien van de realisatie van de (verkoop) prijzen. Plankosten: door de toenemende vraag naar woningen en dus naar bouwcapaciteit is sprake van een toenemende stijging van de bouwkosten. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd en welke prijzen bovenwaarts moeten worden bijgesteld als gevolg van de grotere vraag en de hierbij horende prijsontwikkelingen?
Totale boekwaarde bouwgronden in exploitatie (x € 1 miljoen) 30,00 25,00 20,00 15,00 10,00 5,00 Ontwikkeling boekwaarde
-
2018
2019
2020
2021
2022
Overzicht nog te realiseren baten en lasten per project (x € 1.000,-)
40.000 35.000
Parameters: zijn de parameters voor kosten en opbrengstenstijgingen opportuun, beredeneerd vanuit de huidige situatie en de best mogelijke inschatting van de toekomstige ontwikkeling van de grondprijzen en de plankosten?
Nog te realiseren baten
Nog te realiseren lasten
30.000 25.000 20.000
Het controleproces van de waardering van de voorraad onderhanden werk De risico’s voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot vijf P’s:
15.000 10.000 5.000 Esse Zoom Laag
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Kleine Vink
Nijverheids De Zelling Sportpark 't Jonge centrum Tweemaster Onderneming Lage Veenen fase 3&4
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Swanla Verlaat
Stevenstraat
Blz. 17
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
Bij onze beoordeling van de door de gemeente gehanteerde veronderstellingen voor het actualiseren van de grondexploitaties – vooral de uitgangspunten voor planning (fasering), programmering en prijsbeleid, maar ook de parameters voor kosten- en opbrengstenstijging en de gehanteerde rekenrente (rente-omslagmethode) – hebben wij het volgende in overweging genomen: •
Of de afzonderlijke veronderstellingen redelijk lijken, onderling afhankelijk en intern consistent zijn, en of de veronderstellingen redelijk lijken wanneer ze collectief of in samenhang met andere veronderstellingen worden beschouwd.
Tussentijdse winstneming In juli 2019 heeft de commissie BBV de notitie ‘Grondbeleid in begroting en jaarstukken’ gepubliceerd. Hierin is opgenomen dat gemeenten voor tussentijdse winstneming de ‘Percentage Of Completion-methode’ (POC-methode) moeten toepassen. Hierbij geldt dat gemeenten, indien aan een aantal voorwaarden is voldaan, tussentijds winst moeten nemen. Voor het toepassen van de POC-methode is het van belang dat uw gemeente het resultaat betrouwbaar kan schatten. Ook moet er sprake zijn van verkochte grond en gerealiseerde kosten.
Of de veronderstellingen in de markt de waarneembare veronderstellingen op passende wijze weerspiegelen, met andere woorden: is er consistentie met de algemene economische omgeving en de economische omstandigheden in/bij de gemeente?
Op grond van de POC-methode heeft uw gemeente in het boekjaar 2022 voor € 1,3 miljoen aan tussentijdse winst genomen op de grondexploitatie (2021: € 3,7 miljoen).
•
Of de veronderstellingen aansluiten op de (vastgestelde) plannen (besluiten) van de raad.
•
Of de veronderstellingen consistent zijn met de ervaringscijfers van de gemeente, met andere woorden: is historische informatie representatief voor toekomstige situaties?
Als onderdeel van de controle van de waardering van de bouwgronden in exploitatie voeren wij een risicoanalyse uit ter bepaling van het risicoprofiel van de individuele grondexploitaties en de hierdoor bestaande kans op een materiële fout in de waardering ervan. Hierbij betrekken wij de huidige boekwaarde, het geprognosticeerde resultaat, en de aard en omvang van de nog te realiseren baten en lasten (liggen hier bijvoorbeeld al contracten of overeenkomsten aan ten grondslag of niet).
•
De grondexploitaties zijn door het college voor de jaarrekening 2022 opnieuw doorgerekend (geactualiseerd), en waar nodig zijn de verwachtingen bijgesteld, waarmee tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening noodzakelijk is.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Belangrijkste bevindingen inzake waardering grondexploitaties
Zo zorgt binnenstedelijke herstructurering normaliter voor een grotere complexiteit, doordat de gemeente de bestaande ruimte herontwikkelt en dit type projecten hierdoor (financieel gezien) gevoeliger is voor risico’s dan volledig nieuw uit te leggen locaties. Een langere doorlooptijd van de projecten zorgt voor een hoger risicoprofiel, doordat de schatting van kosten en opbrengsten van de projecten subjectiever is naarmate de doorlooptijd toeneemt.
Op grond van onze risicoanalyse hebben wij geconcludeerd dat de grondexploitaties Swanla Verlaat, De Jonge Veenen Fase 3 & 4, Zevenhuizen Zuid en Esse Zoom Laag de belangrijkste projecten binnen uw gemeente zijn, en wij hebben deze op grond van onze professionele oordeelsvorming geselecteerd voor nadere controle. Van o.a. deze projecten hebben wij de aannemelijkheid van de nog te realiseren kosten en opbrengsten getoetst en is tevens de getroffen verliesvoorziening of de verantwoorde (tussentijdse) winstneming gecontroleerd.
Naast de hiervoor genoemde elementen spelen bij de risicoclassificatie van de individuele projecten ook de aard van het project, de programmering en de doorlooptijd een belangrijke rol.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 18
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Voorraad onderhanden werk (grondexploitatie)
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt Wij hebben op grond van de door ons verrichte werkzaamheden inzake de waardering van de grondexploitaties vastgesteld dat uw gemeente: •
Beschikt over actuele ramingen van de nog te realiseren baten en lasten.
•
Beschikt over een deugdelijke onderbouwing van de gehanteerde uitgangspunten in de grondexploitaties.
•
(Externe) deskundigheid heeft ingeschakeld ter onderbouwing van de geraamde grondprijzen en grondopbrengsten.
•
Een niet onaannemelijk niveau heeft bepaald van de nog te maken plan- en civiele kosten.
De uitgangspunten die in de grondexploitaties en dus in de jaarrekening 2022 zijn verwerkt, zijn door ons getoetst en als aannemelijk aangemerkt.
Verder merken wij volledigheidshalve op dat wij voor de waardering van de grondexploitaties per 31 december 2022 de per die datum vastgestelde projectkaders en genomen besluiten hebben betrokken bij de controle van de waardering. Er is geen rekening gehouden met de effecten van eventuele toekomstige, nog vast te stellen, ambities van uw gemeente.
Vennootschapsbelasting Sinds 2016 moeten gemeenten en andere publiekrechtelijke rechtspersonen vennootschapsbelasting betalen over de winst die ze met hun ondernemingsactiviteiten maken. Uw gemeente heeft in het verleden, in samenwerking met externe belastingadviseurs, een inventarisatie gemaakt van haar mogelijke ondernemingsactiviteiten. Hierin kwam zij tot de conclusie dat er geen sprake is van structureel winstgevende ondernemingsactiviteiten die in het kader van deze belastingwetgeving ook als zodanig belast moeten worden. Deze overwegingen zijn sinds 2016 jaarlijks geëvalueerd. Door de forse stijging van de huizenprijzen in de laatste jaren en de daaruit volgende stijging van de winstgevendheid van de grondexploitatieprojecten, is het ondernemingsvermogen ten aanzien van de grondexploitatieactiviteiten verbeterd. Wij hebben voor boekjaar 2022 de ‘fiscale winsttoets’ beoordeeld. Hieruit blijkt dat, wanneer over een langere periode gekeken wordt, deze activiteiten structureel een negatief ondernemingsvermogen realiseren (lees verlieslatend blijven). Dit wordt onder andere veroorzaakt door afboekingen uit het verleden alsmede mogelijke toekomstige grondexploitatieprojecten met een negatieve eindwaarde. Voor het boekjaar 2022 is zodoende geen last opgenomen in de jaarrekening.
De Belastingdienst heeft nog geen uitspraak gedaan over de wijze waarop de gemeente Zuidplas omgaat met de verplichtingen uit de Wet modernisering Vpb-plicht overheidsondernemingen. De gemeente heeft haar fiscale positie omtrent de Vpb-last toegelicht op pagina 184 van de jaarrekening 2022. De gemeente heeft inmiddels de definitieve Vpbaanslagen ontvangen van de Belastingdienst voor de jaren tot en met 2020. Hieruit blijkt een Vpb-last van € 0,-.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 19
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Begrotingsrechtmatigheid
Begrotingsoverschrijdingen zijn adequaat toegelicht in de jaarrekening
Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV. Het overschrijden van de begroting is altijd onrechtmatig, maar hoeft de accountant niet in alle gevallen mee te wegen in zijn rechtmatigheidsoordeel. De kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen en zijn in te delen in de categorieën als genoemd in de Kadernota rechtmatigheid 2018 van de commissie BBV. In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moeten wij kijken naar de lastenoverschrijdingen per programma. Wij hebben in de figuur hierna de programma’s met lastenoverschrijdingen opgenomen. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
1.000
Kredietoverschrijdingen
800 600 400 200
Algemene dekkingsmiddelen
Overhead
-
Fysieke omgeving
Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de lasten binnen de begroting blijven en het college belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig meldt aan de gemeenteraad, zodat deze hierover tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat het college inbreuk maakt op het budgetrecht van de gemeenteraad. Zoals eerder beschreven zien wij dit als een belangrijk aandachtspunt voor de gemeente Zuidplas.
1.200
Sociaal domein
Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2022, hebben wij een controle uitgevoerd op de begrotingsrechtmatigheid. De toe te passen normen voor het begrotingscriterium zijn gebaseerd op de artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moet de gemeenteraad zelf nader invullen en concretiseren. Dit gebeurt met het vaststellen van de begroting en via de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet.
Indien deze sanctionering wordt vastgesteld door de gemeenteraad, worden deze overschrijdingen niet meegenomen in ons oordeel.
Lastenoverschrijdingen (x € 1.000,-)
Bestuur en organisatie
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Kredietoverschrijdingen vereisen conform de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV – vergelijkbaar met kostenoverschrijdingen in het overzicht van baten en lasten – autorisatie van de gemeenteraad. Indien een overschrijding niet door de raad is geautoriseerd, is deze strikt genomen onrechtmatig. Afspraken hierover tussen de gemeenteraad en het college kunnen zij nader vastleggen in de financiële verordening ex artikel 212 van de Gemeentewet. Op basis van de door ons uitgevoerde werkzaamheden laten wij een viertal kredietoverschrijdingen meewegen in ons oordeel voor een bedrag van € 0,3 miljoen.
Wij verwijzen voor een inhoudelijke analyse van en toelichting op deze overschrijdingen naar de analyse van de begrotingsrechtmatigheid zoals opgenomen in het hoofdstuk ‘Begrotingsrechtmatigheid’ in de jaarrekening. Hiermee legt het college aan de gemeenteraad verantwoording af over de begrotingsrechtmatigheid van de lasten over 2022. Van de geconstateerde kostenoverschrijdingen weegt een bedrag van € 1,3 miljoen mee in ons rechtmatigheidsoordeel. De voornaamste reden van het meewegen van kostenoverschrijdingen betreft het niet tijdig melden c.q. verwerken van extra uitgaven op het gebied van onderhoud. Het college is voornemens de overschrijdingen op de programma’s te laten sanctioneren door de gemeenteraad. Het voorstel hiervoor is opgenomen in het raadsvoorstel met nummer: R23.000056.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 21
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Fraude, integriteit, en naleving wet- en regelgeving
De beoordeling door het college van burgemeester en wethouders van het risico van materiële fouten in de jaarrekening als gevolg van fraude of van het overtreden van wet- en regelgeving Bij onze controle vragen wij u jaarlijks inzicht te geven in de eigen inschatting van het risico dat de jaarrekening een materiële afwijking kan bevatten door fraude of het overtreden van wet- en regelgeving (corporate compliance), inclusief de aard, omvang en frequentie van de inschattingen, het proces dat u daarbij hanteert, en de communicatie daarover met het personeel en met de gemeenteraad. Tijdens deze gesprekken heeft uw organisatie aangegeven zich bewust te zijn van frauderisico’s, waaronder het belang van corporate compliance en de analyse van corruptievraagstukken. In onze boardletter hebben wij uitgebreid gerapporteerd over fraude en integriteit, en de stappen die uw gemeente hierin heeft gezet. Wij hebben de volgende observaties gedaan ten aanzien van uw interne frauderisicoanalyse: •
Uw interne frauderisicoanalyse is gericht op de geïdentificeerde risico’s op basis van de eigen kernprocessen. Naast de focus op de risico’s die worden geïdentificeerd via het perspectief en de processen van iedere afdeling, adviseren wij u om het gehele fraudelandschap bij de analyse te betrekken, om zo de kans te verkleinen dat er risico’s worden gemist of weggelaten. Hierbij kunnen bijvoorbeeld aspecten worden meegenomen als: de waarschijnlijkheid van omkoping en corruptie, mogelijkheden van fraude(sturing) in de financiële overzichten, en het risico op het doorbreken van de interne beheersing door het management.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
•
In de frauderisicoanalyse ontbreekt nog een beschrijving van de restrisico’s en van de wijze waarop hiermee wordt omgegaan (bijvoorbeeld accepteren, mitigeren of vermijden). Het verdient aanbeveling om in te gaan op de risicobereidheid ten aanzien van fraude- en compliancerisico's.
•
Het is belangrijk dat de organisatie, mede in relatie tot de aankomende rechtmatigheidsverantwoording, het bestaan en de werking van de (huidige en aanvullende) beheersingsmaatregelen zoals genoemd in de frauderisicoanalyse ook gaat toetsen. Dit element is reeds opgenomen in het internecontroleplan. Hierin ontbreekt echter nog de concrete opzet van de internebeheersingsmaatregelen die getoetst zullen worden.
Wij hebben de accountantscontrole professioneelkritisch uitgevoerd en professionele oordeelsvorming toegepast, in overeenstemming met de Nederlandse controlestandaarden, ethische voorschriften en de onafhankelijkheidseisen.
Geen wijzigingen in onze initiële inschatting van het frauderisico en geen aanwijzingen voor fraude De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en detecteren van fraude berust bij het college, inclusief het invoeren en onderhouden van internebeheersingsmaatregelen voor de betrouwbaarheid van de financiële verslaggeving, de werking en efficiency van de bedrijfsvoering, en de naleving van de van toepassing zijnde wet- en regelgeving. Als accountant verkrijgen wij een redelijke, maar geen absolute, zekerheid dat de jaarrekening als geheel geen afwijkingen van materieel belang bevat, als gevolg van fraude of fouten. Bij fraude is het risico dat een afwijking van materieel belang niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, doordat sprake kan zijn van samenspanning, valsheid in geschrifte, het opzettelijk nalaten transacties vast te leggen of verkeerd voorstellen van zaken, of het doorbreken van de interne beheersing. Onze controle is uitgevoerd met een hoge, maar geen absolute mate van zekerheid, waardoor het mogelijk is dat wij tijdens onze controle niet alle fouten en fraudes hebben ontdekt.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 22
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen
Naleving van de Europese aanbestedingsregels
Voorziening verlofsparen
De organisatie heeft aangegeven in de toekomst het actualiseren van de onderhoudsvoorzieningen nadrukkelijker te borgen binnen haar processen. Wij achten dit, mede gezien onze adviezen in het kader van kredietbewaking, een wenselijke ontwikkeling.
Uw gemeente voert in het kader van de controle op de naleving van de Europese aanbestedingsregels jaarlijks een uitgebreide ‘spendanalyse’ uit, die in samenspraak met ons tot stand komt en waarbij de organisatie voorbereidende werkzaamheden uitvoert op basis van onze selecties.
Met de invoering van de Cao Gemeenten 2021-2022 kunnen medewerkers vanaf 1 januari 2022 bovenwettelijke vakantie-uren sparen. Deze uren verjaren niet. Het verlofsparen kan leiden tot verlofstuwmeren die medewerkers bijvoorbeeld inzetten Sociaal domein | PGB-bestedingen voor een sabbatical of om eerder met pensioen te gaan. De PGB-bestedingen zijn (verplicht) belegd bij de Sociale Bij het bepalen van de omvang van de voorziening Naar aanleiding van de verrichte Verzekeringsbank (SVB). De accountant van de SVB heeft verlofsparen zijn landelijk diverse uitvoeringsvragen controlewerkzaamheden hebben wij voor alle door ons ontstaan. De commissie BBV heeft daarom eind januari – net als in voorgaande jaren – bij de PGBverantwoordingen in het kader van de Jeugdwet en de gecontroleerde inkoopdossiers vastgesteld dat de 2023 een nadere toelichting rondom de voorziening Europese aanbestedingsrichtlijnen op de juiste wijze zijn verlofsparen gepubliceerd. Hieruit blijkt onder andere Wmo over 2022 een controleverklaring met beperking nageleefd door uw gemeente. Wel vragen wij, gezien het dat gemeenten voor het spaarverlof, zoals dit vanaf 2022 verstrekt. De PGB-bestedingen over 2022 bedragen circa belang alsmede de complexiteit, blijvende aandacht € 1,3 miljoen. van toepassing is, een voorziening moeten vormen, voor dit onderwerp.
omdat hier sprake is van een spaarsaldo dat in de tijd, Uw organisatie heeft de voorgaand jaar getroffen naar verwachting, niet van gelijke omvang zal zijn wat aanvullende interne-beheersingsmaatregelen en interne betreft toevoegingen en opnamen van spaarverlof. controles ook over 2022 gehandhaafd c.q. uitgevoerd. Door deze ‘controlemix’ is voldoende zekerheid Uw gemeente heeft in 2022 in de salarisadministratie verkregen over de prestatielevering en rechtmatigheid voor alle medewerkers de mogelijkheid gecreëerd om van de PGB-bestedingen. In dit kader is onder andere aan te geven of zij gebruik willen maken van verlofsparen. Op basis van de medewerkers die hiervoor nader onderzoek uitgevoerd bij een representatief aantal gebruikers van deze PGB-gelden. hebben geopteerd, is in 2022 een voorziening verlofsparen gevormd van € 126.000.
Met de getroffen beheersingsmaatregelen en uitgevoerde interne controles is voor de PGBbestedingen over 2022 voldoende zekerheid verkregen Het BBV biedt de mogelijkheid tot het vormen van een wat betreft zowel de getrouwheid als de rechtmatigheid egalisatievoorziening voor onderhoudslasten. Een van de van deze bestedingen. voorwaarden voor het vormen en in stand houden ervan is dat er een actueel (maximaal 5 jaar oud) meerjarenonderhoudsplan ten grondslag ligt aan de voorziening. Onderhoudsegalisatievoorzieningen
Bij de controle van de jaarrekening 2022 is er geconstateerd dat er voor drie van de vier onderhoudsegalisatievoorzieningen geen actueel beheerplan aanwezig is ter onderbouwing van de toekomstige onderhoudslasten. Hierdoor is in de jaarrekening een vrijval van deze voorzieningen opgenomen voor een totaalbedrag van € 0,9 miljoen. Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 23
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Belangrijkste bevindingen uit onze controle Overige bevindingen
Sociaal domein | Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Jeugdwet
.
De uitvoering van de voorzieningen die in het kader van de Wmo en de Jeugdwet verstrekt worden aan cliënten, heeft uw gemeente volledig in eigen beheer. Ten aanzien van deze onderdelen is uw gemeente voor het getrouw en rechtmatig kunnen verantwoorden van de hiermee samenhangende lasten deels afhankelijk van de gecontroleerde productieverantwoordingen en/of bestuursverklaringen waarmee de zorgleveranciers verantwoording afleggen over de bestedingen aan de gemeente Zuidplas. Bij het ontbreken van gecontroleerde productieverantwoordingen en/of bestuursverklaringen van zorgleveranciers is er in beginsel geen sprake van voldoende en geschikte controle-informatie en resteren er dus onzekerheden over de getrouwe en rechtmatige verantwoording van de hiermee samenhangende lasten. De gemeente Zuidplas heeft echter binnen het eigen beheerssysteem een ‘controlemix’ die bij het ontbreken van deze verantwoordingen toch voldoende zekerheid geeft over de getrouwheid en rechtmatigheid van deze lasten. In een tweetal gevallen is echter toch geconstateerd dat een zorgleverancier onvoldoende informatie heeft verstrekt aan de gemeente Zuidplas, waardoor een onzekerheid ontstaat in de getrouwheid en rechtmatigheid van de verantwoorde lasten.
Het ene geval betreft een nieuwe zorgleverancier, waarbij zodoende geen historie is van het verkrijgen van voldoende en geschikte controle-informatie door de gemeente. In het andere geval is sprake van een zorgleverancier die in staat van faillissement verkeert. De hiermee samenhangende onzekerheid in de jaarrekening van de gemeente Zuidplas bedraagt € 0,25 miljoen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 24
Interne beheersing
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Interne beheersing Belangrijkste bevindingen voor de interne beheersing vanuit de controle van het boekjaar 2022
Boardletter 2022, toegespitst op de interne (financiële) beheersing Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij in het najaar van 2022 een interim-controle uitgevoerd. Deze interim-controle was primair gericht op de opzet, het bestaan en de werking van maatregelen van administratieve organisatie en interne beheersing, voor zover van belang voor onze controle op de betrouwbaarheid en rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. Voor de bevindingen van de interim-controle verwijzen wij naar onze boardletter 2022 van 12 december 2022 met kenmerk 22127C14F0.02/CP, die wij in de auditcommissie van 10 januari 2023 aan u toegelicht hebben. In de boardletter hebben wij een aantal aandachtspunten voor het opstel- en controleproces van de jaarrekening 2022 benoemd. Als onderdeel van onze werkzaamheden voor de jaarrekening zijn wij nagegaan of deze aandachtspunten voldoende zijn opgevolgd. Voor zover de opvolging en/of onze controle ervan hiertoe aanleiding geven, hebben wij onze bevindingen in dit accountantsverslag bij het betreffende onderwerp verwerkt. Evaluatie opstel- en controleproces De controle van de jaarrekening 2022 is goed verlopen. De ambtelijke organisatie heeft bij de start van de controle een nagenoeg volledig en kwalitatief voldoende opsteldossier weten aan te leveren om de controle op een efficiënte wijze te kunnen starten.
Wel zien wij nog aandachtspunten op specifieke aspecten van onze controlewerkzaamheden wat betreft het (tijdig) verkrijgen van voldoende en geschikte controleinformatie.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Specifiek doelen wij op (een deel van) de onderhoudsegalisatievoorzieningen, waarbij gedurende de controlewerkzaamheden geconstateerd is dat er geen sprake is van een actueel beheerplan, dat benodigd is voor het in stand houden van deze voorzieningen. Wij zullen dit proces met uw ambtelijke organisatie evalueren. Betrouwbaarheid en continuïteit van de automatiseringsomgeving inclusief cybersecurity behoeft verdere aandacht Onze jaarrekeningcontrole is gericht op het geven van een oordeel over de jaarrekening zelf en is niet primair gericht op het doen van uitspraken over de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking als geheel of van onderdelen daarvan. Onze bevindingen gaan over de onderdelen die wij onderzocht hebben in het kader van de jaarrekening, wat wil zeggen dat wij geen volledigheid pretenderen. De IT-omgeving en een adequate opzet en werking daarvan nemen binnen uw organisatie een steeds dominantere plaats in met het oog op een betrouwbare geautomatiseerde gegevensverwerking. Daarmee krijgt de IT ook een dominantere positie in onze controleaanpak en -uitvoering. De uitkomsten van onze werkzaamheden zijn door ons gerapporteerd in de boardletter 2022. Voor het boekjaar 2022 is niet gesteund op de effectiviteit van de general IT-controls en applicatiecontrols in het kader van de jaarrekeningcontrole.
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 26
Overige aangelegenheden
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Overige aangelegenheden Samenvatting overige aangelegenheden en bepaalde vereiste communicaties
Onze communicatie met het management Wij hebben het management ter confirmatie een aantal schriftelijke bevestigingen gevraagd aangaande zijn verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij hebben op XX-XX-XXXX van het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zuidplas een ondertekende schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen. Geen meningsverschil met het college en het ambtelijk management of beperking in reikwijdte van de controle Er zijn geen meningsverschillen met het management geweest en er waren geen beperkingen tijdens het uitvoeren van onze controle. Naar onze mening is ons bij het uitvoeren van onze controleopdracht door het management en de medewerkers van de gemeente de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 28
Bijlagen
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Bijlage A1 - Niet-gecorrigeerde controleverschillen In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van niet-gecorrigeerde controleverschillen groter dan de rapporteringstolerantie van 1% van de totale lasten en van nietgecorrigeerde controleverschillen die wij, voor het begrip van de jaarrekening en onze controle hiervan, relevant achten. Aard van de controleverschillen
Rechtmatigheid Getrouwheid
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen voorgaande periode
N.v.t.
€0
Rechtmatigheidsfout is tevens getrouwheidsfout:
€0
€0
Rechtmatigheidsfout is per saldo ook een getrouwheidsfout:
€0
€0
(Sub)totaal getrouwheidsfouten
€0
€0
Extra absolute waarde rechtmatigheidsfouten: • Europese aanbestedingsfouten
€0
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit externe regels (EU-aanbesteding, Fido, etc.):
€0
Extra foutieve financiële beheershandelingen zonder direct financieel effect vanuit interne regels (gedoogbeleid):
€0
Overige rechtmatigheidsfouten:
€0
Totaal rechtmatigheidsfouten
€ 0 miljoen
Effect niet-gecorrigeerde controleverschillen huidige periode
•
Het kader voor de controle op de financiële rechtmatigheid is opgenomen in het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), de Kadernota rechtmatigheid 2018, het Addendum Kadernota rechtmatigheid 2022 en het normenkader 2022.
•
Wij hebben van het college een schriftelijke bevestiging bij de jaarrekening ontvangen, waarin het college het bovenstaande heeft bevestigd. Dit houdt in dat eventuele nietgeconstateerde en daardoor niet-gecorrigeerde afwijkingen, zowel individueel als in totaal, in het kader van de jaarrekening niet materieel zijn. Het college heeft tevens bevestigd geen kennis te hebben van andere niet-gecorrigeerde afwijkingen.
Bestuurlijke samenvatting
Bevindingen jaarrekening
Interne beheersing
Overige aangelegenheden
Bijlagen
Blz. 30
Accountantsverslag jaarrekening 2022 Gemeente Zuidplas
Bijlage A2 – Onzekerheden in de controle In de onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van onzekerheden in de controle groter dan de rapporteringstolerantie van 1% van de totale lasten. Aard van de onzekerheden
Rechtmatigheid Getrouwheid
Onzekerheid rechtmatigheid betreft tevens getrouwheid: