Bijlage 2 Zienswijzen geanonimiseerd erfgoedvisie verbindend erfgoed 2021-2026 A20.001376

Zienswijze nr. 1

Van: Onderwerp: Antw: Ontwerp erfgoedvisie ter inzage Datum: 5 oktober 2020 om 15:56:20 CEST Aan: Linda Driesen - van der Male <linda@culthis.nl> Kopie: "Heemschut Zuid-Holland Secr. Han Timmer" <zuid-holland@heemschut.nl> Beste Linda, Veel dank voor de toezending van dit concept. En daarbij als eerste reactie: complimenten voor dit zeer rijke en ambitieuze plan. Het zal zeker veel interesse losmaken. Heemschut Zuid-Holland zal binnenkort een zoom afspraak hebben met wethouder Verbeek. Wij (Han Tmmer en ik) hopen een zinvolle bijdrage te kunnen leveren aan de discussies. Hartelijke groet,

1

Zienswijze nr. 2

Van: Onderwerp: Antw: Ontwerp erfgoedvisie ter inzage Datum: 16 oktober 2020 om 10:59:20 CEST Aan: Linda Driesen - van der Male <linda@culthis.nl> Kopie: Christiaan Quik <C.Quik@zuidplas.nl> Geachte mevrouw Driesen, beste Linda, Wij hebben contact gehad over de erfgoedvisie via mijn rol als bestuurslid van Stichting Oudheidskamer ZevenhuizenMoerkapelle. Deze mail stuur ik al privepersoon, eigenaar van Rijksmonument jachthuis The Jolly Duck en als directeur van iLINQ. De uitnodiging voor inbreng als monumenteigenaar was helaas naar mijn oude adres in Rotterdam gestuurd (heel opmerkelijk). Dus in de eerste fase heb ik als privé persoon helaas geen input kunnen geven. Ik heb twee opmerkingen/suggesties: In de monumentenlijst staat Korenmolengat 2 te Zevenhuizen omschreven als monumentaal tuin/landschap. Dit klopt deels. Belangrijker is de status als rijksmonumentaal jachthuis. Dit vanwege de architectuur (prefab houten huizen) de plaatsing in het landschap/gebied en de rol in de oorlog als hoofdkwartier van het verzet, onderduikadres en de bekende overval door de Wehrmacht. Kan het daarom ook onder de noemer 'jachthuis' worden opgenomen in de lijst? Als architect ben ik gespecialiseerd in concepten op het gebied van duurzaamheid.

Dit hebben wij ook gedaan voor erfgoed in binnen en buitenland (oa Herengracht 182, De Zonnewijser van Baron van Brienen, de suq's in Bahrein en het oude Unilever hoofdkantoor in Rotterdam). Deze kennis en ervaring gebruik ik momenteel ook om nieuwe verduurzamingsstrategieen voor monumenten te testen in het jachthuis. Dit doen wij in overleg met de Rijksdienst voor het cultureel erfgoed en de ODMH. Wij hebben daarmee ook het jachthuis benoemd als landelijke pilot. Gezien het hoofdstuk over verduurzaming zou hieraan gerefereerd kunnen worden. Daarnaast proberen we met een lokale ondernemer en ook eigenaar van een monument (installateur Visser & Zn) een concept te ontwikkelen om lokale monumenten gasvrij te maken op basis van warmtepompsysteem als een service ipv een product. Hierdoor hoeft een monumenteigenaar niet zelf te investeren en is ook gelijk alle expertise aanwezig voor de implementatie. Dit zouden wij in samenwerking met de gemeente Zuidplas kunnen doen. Mocht je over de suggesties vragen en/of opmerkingen hebben dan hoor ik dat graag. Wij zullen ook vanuit OZM nog een officiële reactie geven. MVG,

1

Zienswijze nr. 3

Van: Onderwerp: Doorst: Ontwerp erfgoedvisie ter inzage Datum: 20 oktober 2020 om 18:16:32 CEST Aan: Linda@culthis.nl Kopie: Goede avond Linda, Ik heb het document ontwerp erfgoedvisie snel doorgenomen. Prachtig van opzet Ik heb mijn focus hierbij eens gericht op de bijlage Rijks en gemeentelijke monumenten en gemeentelijke beeldbepalende panden. Wat hier in Zevenhuizen (mijn woonplaats) is opgenomen, heb ik eens goed bekeken. Rijksmonumenten: Zevenhuizen, Dorpsstraat 11, Boerderij. Het vermelde adres is niet correct. Dit moet zijn Dorpsstraat 37. Dit is de voormalige smederij van Gebr. Heij. Gemeentelijke monumenten Wat de reden is dat bijzondere bouwwerken hierop ontbreken is een vraag Catjes Verlaat. Dit zijn kademuren van een vroegere sluis in de Rottekade bij het Koornmolengat. Op dit moment nagenoeg overwoekerd door braamstruiken. Maalderij Coöperatie. Dit gebouw staat aan de Ringvaart op het adres Dorpsstraat 110. Dit markante leegstaande gebouw staat al vele jaren te verloederen. Beeldbepalende panden Julianaweg 4. Dit kleine arbeiderswoninkje is al enige jaren geleden gesloopt en vervangen door een nieuwe bungalow. Conclusie in de bijlagen is zitten onjuistheden, is niet actueel en is mogelijk niet volledig.

Advies aan de gemeente is: betrek de Historische Vereniging Moordrecht, Historische Vereniging Nieuwerkerk aan den IJssel en Stichting Oud Zevenhuizen Moerkapelle bij het opstellen van een actuele, complete en juiste bijlage van rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten en beeldbepalende panden. Met vriendelijke groet,

1

Zienswijze nr. 4

Van: Onderwerp: Erfgoedvisie 2020 reactie HVM Datum: 26 oktober 2020 om 10:22:40 CET Aan: Linda Driesen - van der Male <linda@culthis.nl> Kopie: Christiaan Quik <C.Quik@zuidplas.nl>

Dag Linda,

Dank voor deze erfgoedvisie. We hebben hier lang naar uitgekeken en zijn verheugd om veel van onze aanbevelingspunten terug te lezen. We delen onze reactie in 4-en. 1. zaken die we missen v.w.b. de beschrijvingen 2. onduidelijkheden 3. inhoudelijke zaken die we missen 4. aanvullingen

1. zaken die we missen/ niet juist zijn v.w.b. de beschrijvingen blz 16 - we missen wat historische gebeurtenissen zoals de Slag bij Moordrecht; zie

https://nl.wikipedia.org/wiki/Slag_bij_Moordrecht

- de KVT toren komt niet direct voort uit de touwindustrie. Voor de touwindustrie was op die locatie de steenbakkerij. De KVT Watertoren werd gebouwd in 1923 en hoorde bij de Koninklijke Verenigde Tapijtfabriek en zorgde vele jaren voor de watervoorziening van de fabriek en de inwoners van Moordrecht.De KVT is oorspronkelijk een filiaal van een Rotterdamse fabriek - we missen een stukje over de betekenis die meester Lalleman heeft gehad in de ontwikkelingen van het kinderwetje van Van Houten. Zie: https://nl.wikipedia.org/wiki/Gerrit_Lalleman - het weeshuis werd voor alle wezen opgericht en niet alleen die van de steenbakkers - het kapitaal van mevrouw en meneer Drost IJserman kwam ook uit het groot grondbezit en niet alleen uit de steenbakkerij - er zijn 2 algemene begraafplaatsen (een oude en een nieuwe) en 1 katholieke (de graven die rond de dorpskerk lagen, liggen nu op de oude algemene begraafplaats) 1

- het is de oudheidkamer zonder S - achter de oudheidkamer beheert de HVM de DIJ Beeldentuin. Zie:

https://m.facebook.com/pages/category/Museum/DIJ-Beeldentuin-Moordrecht-321664335369811/ - de HVM geeft ook een magazine (Moerdregt) uit, organiseert avonden en geeft lessen

2. Onduidelijkheden Blz 05 Historisch inwoners lijkt ons dubbelop. Zijn we niet allemaal historisch? Blz 10 Historische omgeving; waarom verwijzen naar de uitzonderingen zoals de steenovens? Kan je wanneer je omgevingsgeschiedenis wil laten beklijven, niet beter verwijzen naar bijvoorbeeld de dorpskerken? Blz 25 We missen hierin de waarde die een grafmonument kan hebben voor het verhaal van de geschiedenis van een dorp? Of valt dat onder de individuele waarde? Je kan bijvoorbeeld een hele kale steen hebben die qua vormgeving niet bijzonder is, niet echt de omgeving een geweldige uitstraling geeft maar waar wel een prominente dorpsgenoot op vernoemd wordt. Blz 36 Afstoten kerkgebouwen. Worden hier de torens bedoeld?

3. Inhoudelijke zaken die we missen Het is heel goed dat de identiteit van individuele dorpen wordt versterkt maar is het ook niet belangrijk om de gezamenlijke (bestuurs)geschiedenis van de ambachtsheerlijkheden nog meer te benadrukken/verwerken in het gedeelte over de geschiedenis? Deze geschiedenis kan de dorpen immers ook meer verbinden.

4. Aanvullingen - wij zouden graag de DIJ Beeldentuin uitbreiden zodat er een route ontstaat met nog meer erfgoedinformatie - wij zouden graag de verdwenen molens/ sluizen langs de IJssel digitaal visualiseren zodat het droogmakingsverhaal duidelijk kan worden uitgelegd.

Vanzelfsprekend willen we onze opmerkingen toelichten. Namens de HVM,

2

Zienswijze nr. 5 Secretariaat: Verzetsstraat 76 2912 CV Nieawerkerk a.d. IJssel Tel. 0IH0-3I4H70 e-mail: adri. den. hoer(a}{eo-info. nl Bankrek. NLH9RABO0345294203 Culturele ANBI sinds 2012 Oudheidkamer: ‘ s-Gravenwe^ 6a (tel. 0180-3I222K) Internet-adres: www.hvnweb.nl

HISTORISCHE VERENIGING 120.004424 / 06/11/2020 Gemeente Zuidplas

NIEUVVLRKHRK A\N DHN USSbL

Aan het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Zuidplas Postbus 100, 2910 AC Nieuwerkerk aan den IJssel, Betreft: Zienswijze Erfgoedvisie Gemeente Zuidpias 2021-2026 "Verbindend Erfgoed" Nieuwerkerk aan den IJssei, 5 november 2020. Geacht coiiege, De Historische Vereniging Nieuwerkerk aan den IJssei (HvN) wil graag haar zienswijze geven op de ontwerpErfgoedvisie. Wij zijn bij het opstellen informant geweest voor de opsteller van het ontwerp. Ook hebben we een erfgoedvisie ingebracht die eerder in 2018 was opgesteld door de 3 Historische Verenigingen (HV's) tezamen die de gemeente rijk is. Daarmee was op voorhand een stuk consensus bij de HV's over de hoofdiijnen van een gemeentelijke erfgoedvisie. Dit neemt niet weg dat de collega's nog zeif een reactie zullen geven. 1.

Algemeen oordeel HvN

Over het ontwerp voor de Gemeentelijke erfgoedvisie 2021-2016 zijn wij positief We herkennen vee! door ons ingebrachte punten, en hebben ook het idee dat de inbreng van de veie overige stakeholders goed is terechtgekomen in het stuk. Complimenten voor de opsteller. 2.

Belangrijkste opmerkingen en aanvuiUngen

Per hoofdstuk geven we een beknopt oordeel gevolgd door een aantal kleinere bemerkingen, details en voorgestelde correcties. Uiteraard stellen we er prijs op dat deze integraal in de definitieve versie worden verwerkt. Hoofdstuk 1 Uitgangspunten. Sedert de fusie tussen de Zuidpiasgemeenten is er inmiddels 10 jaar verstreken. Het feit dat er geen erfgoedvisie was, en dus ook geen uitgewerkt erfgoedbeieid dat op zo'n visie was gebaseerd, heeft geresulteerd in achterstallig erfgoedbeieid. (Nog steeds heeft bijv. alleen vm Zevenhuizen-Moerkapeiie monumentenschildjes, zelfs nog met haar wapen.) Dit wH natuurlijk niet zeggen dat er op erfgoedgebied niets is gebeurd. Er was ook een goed functionerende Monumenten Commissie, en de Erfgoedverordening 2010 vormde een basaaljuridisch kader. Ook zijn er zaken, ai dan niet aangekaart door de HV's, op ad hoe basis aangepakt, weliswaar soms na herhaaldelijk tamboereren. Gelukkig maar, en het vait ook door ons in te zien, dat tijdens het fusieproces erfgoed in eerste aanleg niet de hoogste prioriteit had. Eik nadeel heeft ook in dit geval zijn voordeel, omdat inmiddels het wettelijk kader is verschoven.

In hoofdstuk 1 van de ontwerpvisie wordt dit goed aangeduid, en het uitwerken van de erfgoedvisie kan dus worden gebaseerd op de jongste wettelijke ontwikkelingen en recent flankerend beleid binnen de gemeente, zoals de Cuituurvisie, Omgevingsvisie en het Archeoiogiebeieid. Dit biedt dus een goed momentum om te komen tot duurzaam erfgoedbeieid voor het komende decennium. Het risico om snel ingehaaid te worden door wettelijke ontwikkelingen is beperkt

Detailopmerking/suggestie voor hoofdstuk 1 p5 Intro ondertekening . Zou wethouder Hordijk als verantwoordelijke voor vergunningverlening en handhaving ook niet naast wethouder Verbeek kunnen worden genoemd? p9 1.1. Zou niet ook naar de Archeologische Vindplaatsenkaart Zuidplas 2010 kunnen worden verwezen? p.9 paragraaf 1.1 ,6*^ regel van onder. Hier wordt archeologie/bodemarchief middels een voetnoot ondergebracht bij lokale gebruiken, terwijl dat een eigen plek behoort te krijgen.

Hoofdstuk 2 Sterke Identiteiten. Wij onderschrijven voiiedig de erkenning van de diversiteit van de dorpen binnen de gemeente Zuidpias. Het iijkt paradoxaai om enerzijds de cuituurhistorische identiteit per dorp te versterken en anderzijds voor Zuidpias brede verbinding aan te wiiien brengen. Dit zai speien bij meer fusiegemeenten maar bij weinigen zuiien de verschiiien tussen dorpen zo groot zijn ais bij ons. De erfgoedvisie stelt terecht dat juist de verscheidenheid Zuidpias zo interessant, en dus ook aantrekkelijk maakt Erfgoed en Cultuur bieden uitstekende vehikels om extra verbinding aan te brengen. Recent hebben bijvoorbeeld de activiteiten op de Open Monumentendagen, Covid-19 ten spijt, aangetoond dat de inwoners en graag over de dorpsgrenzen heen kijken als dat wordt gestimuleerd en georganiseerd. Detail opmerkingen/suggesties voor hoofdstuk 2 p.13 2.1.1. Een greep uit de historie 2e alinea 7^ regel De dam was een sluiproute vervangen door De overtoom was een sluiproute. En die sluiproute had als doel de verplichte tol in Gouda te omzeilen. In de laatste regel staat compleet historisch overzicht. Compleet veronderstelt perfectie en dat bestaat niet in de geschiedschrijving. Vervang compleet door een ander woord, bijvoorbeeld uitgebreid. p.14 2.1.2. Het zichtbare erfgoed Laatste alinea H regel De correcte naam is Stichting Oud ZevenhuizenMoerkapelle.

Eveneens op p.20 regel 7 en 8. Eveneens op p.31 regel 6/7. p.15 2.2.1. Een greep uit de historie. De ontginning bij Moordrecht was vermoedelijk pas later. Bij regel 13 en 14 is er sprake van een tol. Dat was een tol van de Graaf van Holland die geheven werd op het vervoer over water. Deze tol is kort voor 1300 naar Gouda verplaatst. In de laatste regel van p.15 worden flessianen genoemd. Misschien in een noot weergeven dat dit verkopers van brandewijn zijn. p. 15 Foto is niet van Moordrecht maar Gravenweg vanaf Kortenoord p. 16 5^ regel Hier staat Patriottische tijd. De juiste term is echter Patriottentijd De volgende zin hoort hier niet thuis; Ook zijn er binnen dit dorp jacht- en viskampementen met een visfuik uit de periode rond 4300 voor Christus gevonden. Deze vondst is echter gedaan in Bergschenhoek en dat ligt in de gemeente Lansingherland en niet in de gemeente Zuidpias. p. 17 Op veel plaatsen verloor de trein in de jaren dertig de concurrentiestrijd niet met de auto maar met de opkomende busmaatschappijen, die veel vaker reden en op veel meer plekken stopten. Pas in 1971 kreeg Nieuwerkerk weer een station, maar wel op een andere plaats dan het oude station. p.17 2.3.2 Wellicht ook toevoegen dat HvN ook de gemeentelijke objecten uit de voormalige gemeentehuizen bewaart en tentoonstelt. De genoemde eendenkooi kan weg, is van na WOU.

In de 2^ alinea staat deze zin: De gehele Kortland- en Kleinpolder kwam onder water te staan. Beter is de volgende zin: Een hele strook langs de rivier en het deel van de Zuidplaspolder die tussen de H en de 2‘^ Tochtweg werd onder water gezet. p.19 3® regel Toelichting op de Bonken : stukken grond die buitendijks in de Rotte liggen. Verderop staat deze zin: Al het land was inmiddels zo’n beetje verdwenen in de veenpiassen. In de 16e eeuw gaat men dan over op het onder water turven. De volgorde was echter omgekeerd. De eerste verturving, d.w.z. de zichtbare veengrond uitsteken en drogen kon worden uitgevoerd totdat het grondwater werd bereikt. Dan hield je wat ondiepe plasjes over waar je niets aan hebt. Rond 1530 kwam de baggerbeugel in gebruik (zie foto Thuis in Zuidpias p.50). Vanaf toen kon men onder het niveau van het grondwater de veenprut gaan opbaggeren. Hierdoor ontstonden de grote en diepe (tot ca 6 meter) veenpiassen.

Hoofdstuk 3 Een visie met concrete stappen. Het uitwerken van de visie aan de hand van de voorgestelde pijlers, focusvelden en acties spreekt ons erg aan, en geeft al veel sturing aan het te (her)ontwikkelen erfgoedbeleid. Ook hier mag worden gesteld dat al veel onderwerpen op een of andere wijze waren ingevuld en voor wat betreft de HV's waren al diverse vormen van samenwerking van toepassing, zowel onderling, als met directe buurgemeenten. Via personele unies was ook vertegenwoordiging in andere erfgoed-gerelateerde organisaties en samenwerkingsverbanden op diverse wijzen belegd. De kracht van dit hoofdstuk is, dat alles eens in samenhang is

beschreven en duidelijk wordt welke stappen er te maken zijn. Het is nogal wat, en als de gemeente Zuidplas dit alles weet te operationaliseren in de periode waarover de visie zich uitstrekt, dan is de HvN zeer content. Een figuur als een gemeentelijke ambtelijke probleemeigenaar hebben we node gemist. In plaats van de term "ambassadeur" zou wat ons betreft een erfgoed regisseur krachtiger overkomen, maar uiteraard de wijze van invulling is bepalend en niet zozeer het label wat aan de persoon hangt. In de praktijk waren (wethouders)portefeuille overstijgende zaken nogal eens lastig en voor de buitenwacht op erfgoedgebied zou het transparant moeten zijn wie nu waar verantwoordelijk voor is. Dit geldt ook de recreatieschappen, en wat de gemeente daarover te en daarin zeggen incluis. Uiteraard wordt terecht een beroep gedaan op erfgoed stakeholders zoals de HV's hun inbreng te leveren, en we zullen daar alles aan doen. De passages over het erfgoedonderwijs zijn ons ook uit het hart gegrepen. De laatste jaren hebben we het idee, dat onze mogelijkheden onderbenut worden, terwijl we veel hebben liggen of op maat willen samenstellen. Detail opmerkingen/suggesties Hoofdstuk 3 P. 25 In A4. Kaders voor erfgoed in eigen bezit het begrip NEN-normen toelichten. Graag ook noemen bij erfgoed in eigen bezit zonder afstotingsplannen: - Rijksmonument Gele Brug, Dorpsstraat 55 Nwk, gem.

monument Geschutstelling met drakentanden, bij 5' Tocht in Moordrecht, - onderdeel ijzeren toegangshek (rond 1874) bij gem. monument Oude Begraafplaats, Pr. Beatrixstraat Nwk p.27 In de 2‘ alinea eventueel Lansingherland (Berkel en Rodenrijs, Bleiswijk en Bergschenhoek) toevoegen als gemeente waarmee men contact gaat zoeken. Zeker omdat het Recreatieschap Rottemeren deels binnen deze gemeente valt. p.27 BI "de wethouder” welke? p.28 begint met Pijler 3 Zichtbaarheid Erfgoed is breed bekend bij inwoners en bezoekers. We zouden hier graag toegevoegd zien : en bij allen die binnen de gemeente op erfgoedgevoelige posten werken. De overweging is hierbij dat binnen de gemeentelijke organisatie mensen beslissingen nemen over het lokale erfgoed terwijl zij hier niet wonen en/of geen band met onze dorpen ervaren. p.31 In de 3^ alinea gaat het om erfgoedlessen voor volwassenen. Waarschijnlijk wordt hier verwezen naar de cursussen Goudologie door Die Goude. Die Goude kent ook de cursus Goudologie RAMBO voor raadsleden en ambtenaren. p.34 2‘ alinea P' regel. Moet Molenweg niet Molenpad zijn?

Hoofdstuk 4 Personele en Financiële gevolgen visie. Hoewel een begroting nog Pro Memorie is, zai het duidelijk zijn dat (vernieuwd) erfgoed beleid investeringen vergt Na een opbouwperiode van 5 jaar en een evaluatie zou dan overgegaan kunnen worden op een reguliere begroting die bij staand beleid hoort. Uiteraard hebben we begrip ervoor dat niet alles meteen kan, en er ook qua financiën een groeipad zal moeten zijn. We merken op dat de "erfgoed medewerker" (ambassadeur) waarschijnlijk een spilfiguur wordt die bij goede taakuitvoering, het beleid handen en voeten zal moeten geven. De plek binnen de gemeentelijke organisatie onder Ruimte is verdedigbaar, maar gezien de portefeuille overstijgende onderwerpen inherent aan Erfgoed, moet het mandaat duidelijk zijn en kunnen meerdere wethouders functioneel opdrachtgever zijn. Wij zien nadere uitwerking van dit hoofdstuk met belangstelling tegemoet. 3.

Tot Slot

Bevelen deze ontwerpvisie van harte aan bij Uw College, en rekenen erop dat deze wordt overgenomen en uitgewerkt. U kunt op ons rekenen dat we aan alles binnen onze reikwijdte zullen bijdragen, gevraagd en ongevraagd. Vee! succes gewenst met verdere besluitvorming en uitwerking. Hooga

Brord van Westing, voorzitter

Adri den Boer, secretaris

Zienswijze nr. 6

Stichting Oud Zevenhuizen-Moerkapelle Opgericht 12 december 1984

120.004467 / 11/11/2020 Gemeente Zuidplas

Zevenhuizen, 10 november 2020 OndenA/erp: Zienswijze op Erfgoedvisie Zuidplas 2021-2026

Geacht College van burgemeester en wethouders, Als St. Oud Zevenhuizen-Moerkapelle hebben we de Erfgoedvisie Zuidplas 2021-2026 met interesse gelezen. Wij zijn positief over deze visie. De visie is ook in lijn met de 10 adviezen aangaande het cultureel erfgoed van Zuidplas, welke wij als drie historische organisaties in de zomer van 2017 aan de politiek hebben aangeboden. Wij ondersteunen mede daarom de ‘Erfgoedvisie Zuidplas 2021-2016’ ten volle. Wij willen graag aan de verwezenlijking van deze visie bijdragen en zullen een vraag tot betrokkenheid van onze organisatie vanuit de gemeente zeker waarderen.

W. v.d. Zalm (waarnemend voorzitter, namens de Stichting Oud Zevenhuizen-Moerkapelle)

St. Oud Zevenhuizen-Moerkapelle Tweemanspolder 15 2761 EE Zevenhuizen

Zienswijze nr. 7

Nieuwerkerk aan den IJssel, 17 november 2020

120^04557/18/ii/S* Gemeente Zuidpla

Geacht college. Hierbij doen wij u de reactie van onze stichting op de Erfgoedvisie Zuidplas toekomen.

Met vriendelijke groet

Stichting Steenovens Klein Hitland

Marie-Jose Schrage

Aan: College van burgemeester en wethouders Zuidplas Betreft: Reactie Erfgoedvisie Zuidplas Van: Stichting Steenovens Klein Hitland 1. Algemeen Onze complimenten voor het initiatief van de gemeente en de goede opzet I Deze nota is een belangrijke eerste stap, en het is zeer welkom een ambassadeur te krijgen die gaat helpen bij de uitdagingen en kansen die er liggen. Het lijkt ons wel goed de beleidsmedewerker een heldere koers en opdracht mee geven. Die is binnen deze visie niet duidelijk. Wellicht is het mogelijk piketpalen te slaan zodat meetbaar wordt wanneer het geslaagd is. 2.

Specifieke aspecten In de visie zou meer aandacht gegeven kunnen worden aan het bindende van het erfgoed zelf, te weten het bodemarchief, de gebouwde omgeving en het cultuurhistorisch landschap. Met name het unieke landschap van de Zuidplas speelt een belangrijke rol voor o.a. de identiteit, herkenbaarheid en het 'thuis' gevoel voor de inwoners. Denk bijvoorbeeld aan het middeleeuwse landschap wat rond de Steenovens Klein Hitland ligt en de bijzondere kenmerken als dijkdoorbraken, de waterhuishouding en de ontginningsgeschiedenis. Onderzoek naar gebouwde structuren (stratenpatroon, dijkprofiel e.d.), ensembles (steenovens), van het landschap, (kerke)paden, waterlopen, karakteristieke informele bruggetjes, monumentale bomen, kleine bijzondere inrichtingselementen in de openbare ruimte achten wij van groot belang. Aanbevolen wordt ook aandacht te besteden aan ondernemers, naast de verenigingen en particulieren zoals genoemd op pagina 6. Zij zijn namelijk ook een belangrijk onderdeel van de opgave en kunnen bijdragen het erfgoed te benutten en beleefbaar te maken. Wij vragen ons af of instanties als het Erfgoedhuis, de Provincie en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed ook zijn gevraagd om hun inbreng en visie (pagina 9). Het Rijk vraagt in het kader van de Omgevingswet aandacht voor de bescherming van de omgeving van monumenten, en dat zou ook hier opgenomen kunnen worden.

Die biotoop is o.i. van grote waarde, alleen al wanneer we naar de Steenovens Klein Hitland kijken, maar het geldt bijvoorbeeld ook voor de Garenspinnerij in Moordrecht en bij molen Windlust. Het is vanwege de komst van het Omgevingsplan, waar ook op pagina 10 naar wordt verwezen, ons inziens noodzakelijk dat er nader cultuurhistorisch onderzoek komt om hiermee een volwaardige cultuurhistorische waardenkaart te ontwikkelen, zoals u ook op pagina 23 bij pijler 1 aangeeft. Hiermee zal de meerwaarde van het niet beschermde erfgoed daadwerkelijk als inspiratiebron betrokken kunnen worden bij ontwikkelingen. Directe bebouwing of bijvoorbeeld een windmolenpark zou de cultuurhistorische waarde van bv de steenovens in hoge mate devalueren. Goed dat de meerwaarde van het stimuleren van herbestemmingen van locaties wordt benadrukt. Misschien goed op te nemen dat in deze tijd het herbestemmen niet los te zien is van creativiteit en innovatie. Denk aan social enterprise, start-ups, cultureel ondernemerschap, etc. Een Keyroll als antwoord op de crisis. Het zou mooi zijn als er aandacht zou zijn voor samenwerking met omliggende gemeentes, zoals bijvoorbeeld rond de Hollandsche IJssel, waarbij al dan niet gezamenlijk onderzoek

gedaan kan worden naar subsidiemogelijkheden, zoals bijvoorbeeld naar Europese samenwerkingsverbanden naar industrieel erfgoed, cultuurhistorisch landschep, en ervoor te zorgen dat ook in RES-verband logische plekken worden gevonden voor de verduurzamingsopgave die het erfgoed niet schaden. Denk in dit verband ook aan kansen zoals in de vorm van een Erfgoeddeal. 3. Vragen en aanbevelingen • •

• • • • •

Het is niet duidelijk hoe de taakverdeling als gevolg van de Erfgoedvisie verder vormgegeven gaat worden. Hoe gaat intern en extern de verbinding plaatsvinden tussen stakeholders op het gebied van kunst, cultuur en erfgoed, toerisme, economie, educatie natuur en het sociale domein? En tussen Groen-Blauw-Grijs. Mogelijk kan het helpen voort te borduren op bestaande samenwerkingsverbanden, zoals bijvoorbeeld rond de Open Monumentendag. Wat onze kernen bindt is toch vooral het industrieel en agrarisch erfgoed en de relatie met het landschap. Gedacht kan worden aan uiteindelijk een gemeentelijke erfgoedtafel, waarbij stakeholders en ondernemers samen zich inzetten voor de in de visie weergegeven zaken zoals bijvoorbeeld het beleefbaar maken van erfgoed. (4.5): wat zijn de uiteindelijke doelen en het concrete beleid? Wordt er nog een combinatie gemaakt met het verduurzamen van erfgoed? Projecten, deze moeten zijn; S mart / S ustainable /1 nclusive growth / U rban / D development Het is 'Hollandsche IJssel', pagina 17 o.a. Er is een betere foto van de Steenovens Klein Hitland beschikbaar.

4. Tot slot Veel wordt verwacht van investeringen in projecten, het is de vraag welke rol de gemeente hierbij gaat spelen. En welke rol wordt hierbij van het maatschappelijk middenveld verwacht? Het is van belang de maatschappelijke waarde van het cultureel erfgoed te benutten voor ontwikkelingsopgaves. Dit dient voorop te staan, en is ook wat wordt gevraagd. Stedelijke opgaves binnen de Randstad dienen in dit licht te worden bezien, het gaat om de omgang met groene ruimtes in relatie tot Urban Development. De grote vraag is hoe ervoor te zorgen dat het erfgoed een significante rol gaat spelen in de maatschappij en hoe zorgen we ervoor dat alle creativiteit wordt ingezet om van de gemeente Zuidplas met trots te kunnen zeggen dat het een interessant en bijzonder gebied blijft?

Zienswijze nr. 8 Geacht college, Hierbij geef ik mijn inspraakreactie op de concept-Erfgoedvisie. In de eerste plaats mijn complimenten voor het feit dat u een Erfgoedvisie opstelt. In de na-oorlogse periode is de gemeente ingrijpend veranderd en ook in de laatste jaren zorgt uitvoering van stevige bouwprogramma’s voor grote veranderingen in het landschap. Met de komst van het vijfde dorp zal dit alleen maar sterker worden. De Erfgoedvisie zelf lijkt vooral een procesmatig document dat een aantal hoofdlijnen beschrijft en een agenda neerzet. Bij de beschrijving van het waardevolle erfgoed valt mij op dat vooral de objecten (panden) en de individuele dorpen worden gekarakteriseerd. In mijn beleving is ook het onderliggende landschap van betekenis en een analyse zou misschien van daaruit moeten beginnen, d.w.z. met een beschrijving van de verschillende polders en niet-uitgeveende gebieden waar de gemeente uit bestaat en hoe die oude structuren nog altijd te beleven zijn, of waar ze verdwenen zijn. Bovenop dat landschap komt de laag van de bebouwing. In mijn ervaring is juist het landschap het meest karakteristiek en opvallend, ook op plekken waar met betrekking tot gebouwde objecten niet zo veel valt te beleven. Ik noem bijvoorbeeld de bijzondere opzet van Nieuwerkerk aan den IJssel.

In Nieuwerkerk zijn de twee droogmakerijen (Alexanderpolder en Zuidplaspolder), het bijbehorende stelsel van ringvaarten en het niet-uitgeveende gebied rond de ’s Gravenweg heel voelbaar. De ringvaart van de Zuidplaspolder, die Nieuwerkerk weliswaar onpraktisch doormidden snijdt, is tegelijk een prachtige landschappelijke lijn die ruimte en lucht geeft. Een ander mooi voorbeeld is hoe de wijk Esse in tweeën wordt gedeeld door twee landschapstypes. Nu gaat het hier om dijken en vaarten die ook nu nog onmisbaar zijn in de waterhuishouding en dus niet snel zullen sneuvelen in het geweld van nieuwe verstedelijking, maar desalniettemin kun je rond dit soort landschappelijke elementen ook verkeerde keuzes maken als de waarde ervan niet wordt herkend. Ik hoop daarom dat u de landschappelijke laag in uw erfgoedbeleid beter kunt beschrijven en ook aandacht kunt vragen voor de bescherming daarvan. In het kader van de plannen voor de Zuidplaspolder die tussen 2003 en 2010 gemaakt zijn opgesteld, heb ik in het verleden uitgebreide en goede beschrijvingen gelezen van de cultuurhistorie van de Zuidplaspolder. Ik ga er van uit dat die documenten zich nog in uw archief bevinden. Tenslotte nog een losse opmerking over één onderdeel van de gemeente. Nieuwerkerk aan den IJssel ligt deels in de Alexanderpolder, die ook in de gemeenten Capelle aan den IJssel en Rotterdam ligt.

De Alexanderpolder is geheel verstedelijkt, op één gaaf restant na en dat is het stukje polder tussen Esse Zoom laag en Capelle aan den IJssel. Daar ligt nog een aantal lege graslandkavels, waar je op een enkele plek ook vanaf de Bermweg nog naar kunt kijken. Ik zou u de suggestie willen doen deze onbebouwde kavels, inclusief de kop van die kavels aan de Bermweg te beschermen (als cultuurhistorisch monument ?) , als laatst overgebleven onbebouwde deel van de Alexanderpolder. Voor de locatie zie onderstaande foto.

Met vriendelijke groet,