Bijlage 2 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst; oorspronkelijke woonvisie 2025 A18.001348

33

Momenteel heeft gemeente Zuidplas verschillende standplaatsen en woonwagens in bezit en exploitatie. Zij is van mening dat dit niet langer een kerntaak is van de gemeente. De inzet is om in overleg met de woningcorporaties te komen tot een overdracht van de huidige standplaatsen en woonwagens.

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

4. Duurzaam wonen

Zuidplas benadert duurzaamheid over de gehele breedte van het vraagstuk. Duurzaamheid is veel meer dan energiebesparing alleen, want het gaat ook gebruikswaarde, toekomstwaarde, gezondheid en klimaatadaptatie. Zuidplas stimuleert, faciliteert en informeert nadrukkelijk ook de particuliere woningeigenaren om hen de noodzaak van de opgave in te laten zien, zodat ook zij stappen zetten.

34

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

4.1 Wat zien we? In deze paragraaf wordt ingegaan op de huidige situatie en toekomstige ontwikkelingen. De gevolgen hiervan worden in de volgende paragrafen uitgewerkt.

label

A

B

C

D

E

F

G

onbekend

aantal

1965

2712

6759

1062

1237

1691

983

135

Tabel 5: aantal woningen met voorlopig energielabel (peildatum 2014)

Een belangrijk gegeven is het Klimaatakkoord van Parijs, waarin afspraken zijn gemaakt om de temperatuurstijging binnen de gestelde grenzen te houden. Dit wordt vertaald naar een landelijk Klimaatakkoord, waar op dit moment onderhandelingen over zijn, en waar op diverse terreinen wordt gekeken wat de bijdrage aan het reduceren van CO2 uitstoot kan zijn. Een van die terreinen is de gebouwde omgeving.

De woningcorporaties moeten de investeringen die de opgaven voor de klimaatdoelstellingen met zich meebrengen, afwegen tegen grote investeringen in nieuwbouw en betaalbaarheid. Zij vinden dan ook dat de verduurzamingsopgave een verantwoordelijkheid is - en inzet vraagt - van alle partijen. Daarnaast constateren zij dat wet- en regelgeving soms belemmerend werkt voor investeringen in duurzaamheid. Commitment en een meerjarig betrouwbaar beleid van de overheid is daarbij ook nodig.

4.1.1 Energie Een inventarisatie uit 2014 (recentere gegevens zijn niet voorhanden) van de energielabels van alle woningen in Zuidplas laat zien dat het overgrote deel label C heeft of hoger. Ter vergelijking, de woningcorporaties (behalve Vestia) hebben de ambitie om in 2020 hun woningen gemiddeld op minimaal label B te brengen. Die ambitie wordt met het nog af te sluiten landelijke Klimaatakkoord wellicht nog steviger. Dit zegt ook iets over de opgave die er in de particuliere sector ligt om de woningen op het gewenste energielabel te krijgen.

35

4.1.2 Gasloos Zuidplas staat net als heel Nederland voor een enorme opgave om de komende decennia van het aardgas af te gaan. Alle vanaf 1 juli 2018 vergunde woningen moeten gasloos zijn. Voor de bestaande woningvoorraad is er iets meer ruimte om alternatieven voor het gas te ontwikkelen. Niettemin is de vraag niet meer óf, maar hoe en wanneer de woningen van het aardgas af zullen gaan.

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

4.1.3 Klimaatverandering Veel water in korte tijd, maar ook langdurige droogte: in 2018 heeft Nederland dit al kunnen ervaren. Dit zal in de toekomst vaker voorkomen. Gemeenten zijn genoodzaakt hiervoor maatregelen te nemen. Dat heeft gevolgen voor de inrichting van de buitenruimte en voor de nieuw te bouwen woningen.

4.1.4 Wensen uit het digipanel Bewoners zijn bereid te investeren in maatregelen waarmee ze hun hun elektriciteit- en stookkosten kunnen verlagen. Iets meer dan de helft van de inwoners (54%) zou alleen zelf investeren als ze subsidie krijgen. Iets minder dan een derde (31%) wil dat ook zonder subsidie doen. Interessant is om te zien dat een ruime meerderheid (69%) van de inwoners vindt dat de gemeente zeker of misschien vooruit moet lopen als het gaat om innovatieve en technische ontwikkelingen op het terrein van duurzaamheid.

36

Er zijn vijf aspecten die door meer dan de helft van deze groep inwoners worden genoemd waarop de gemeente zou moeten inzetten: • alle daken beschikbaar maken voor zonnepanelen • stroom herverdelen • hergebruik van regenwater • uitstekend openbaar vervoer • mantelzorg en optimale zorgvoorzieningen

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

4.2 Wat willen we? De opgaven in de duurzaamheid zijn erg veelzijdig. Het gaat om zaken als milieukwaliteit, gebruik en hergebruik van materialen en gebouwen, binnenklimaat, toegankelijkheid, functionaliteit, sociale veiligheid, flexibiliteit, geschiktheid voor meer doelgroepen, groen en bewegingsmogelijkheden rond het huis. De ontwikkelingen rondom duurzaam wonen zijn in de vorige paragraaf geschetst. Met de visie uit hoofdstuk 2 voor ogen is dan de vraag: voor welke opgaven ziet Zuidplas zich geplaats om dat duurzaam wonen te realiseren? In deze paragraaf wordt dit verder uitgewerkt. De details van de maatregelen worden in deze woonvisie niet verder uitgewerkt, maar vormen onderdeel van de bredere visie op duurzaamheid die de gemeente ontwikkelt. 4.2.1 Aandacht voor sociale duurzaamheid Een toekomstbestendig Zuidplas is niet alleen te realiseren met een energetisch duurzame woning, maar ook met een duurzame en inclusieve samenleving. Veel particuliere initiatieven die op de gemeente afkomen hebben te maken met het duurzaam samenleven van groepen mensen. Een goed voorbeeld is het initiatief Knarrenhof waar “fatsoen, noaboarschap en onaf-

37

hankelijkheid” bij het samenleven hoog in het vaandel staat. In verschillende gemeenten in Nederland zijn mogelijkheden gevonden om jongeren in leegstaande kamers/appartementen van verzorgingshuizen te laten wonen. Als tegenprestatie voor de gereduceerde huurprijs wordt door de jongere vrijwilligerswerk verricht in het huis. Dit vermindert eenzaamheid onder ouderen én jongeren. Het kan tevens de jongeren maatschappelijk activeren, waardoor zij meer betrokken raken bij ouderen. Zuidplas vindt dit een waardevol idee. Zuidplas zet ook in op een sociaal duurzame buitenruimte. De buitenruimte is veilig, zowel wat betreft het gevoel als wat betreft de inrichting. Dat betekent dat er voldoende verlichting is, dat er overzichtelijke straathoeken zijn en de wandelroutes niet zijn gesitueerd op plekken waar hangjongeren zijn. De gemeente streeft er naar om de trottoirs zo toegankelijk mogelijk te maken. Daarvoor is het nodig dat er geen losliggende stoeptegels of gaten zijn, dat de hellingen een zeer geleidelijke hellingshoek hebben, dat er duidelijke oversteekpunten zijn en dat er voldoende zitgelegenheid is met rugleuning. De voorwaarden die noodzakelijk zijn om voor ouderen langer thuis te kunnen blijven wonen, zijn ook prettig zijn voor andere groepen.

De jong gehandicapte en de ouder met baby in de kinderwagen zijn ook gebaad bij een veilige, goed begaanbare openbare ruimte en bij een woning die goed toegankelijk is.

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

Een duurzame samenleving vraagt ook een prettig, comfortabel en veilig samenleven van dorpsbewoners. In de dorpen dient meer ruimte te komen voor informele, laagdrempelige ontmoeting, ook in de buitenruimte, waar bij (her)inrichting tevens ingespeeld wordt op wat nodig is om de gevolgen van klimaatveranderingen op te vangen en rekening wordt gehouden met de inwoner die slecht ter been is. 4.2.2 Duurzame woningen In het vorige hoofdstuk is al uitgebreid ingegaan op de noodzaak van het ontwikkelen van woningen die flexibel zijn en kunnen meegroeien met de levensfase waarin het huishouden zich bevindt. De toekomstige woningen in Zuidplas zijn ook bestand tegen de klimaatverandering. Ze zijn zo ontworpen dat ze koel blijven bij extreme hitte, veel regenwater duurzaam kunnen afvoeren en bijdragen aan het in standhouden van de biodiversiteit. De gemeente gaat sterk sturen op het ontwikkelen van deze concepten. 4.2.3 Energietransitie versnellen Bij alle ontwikkelingen moet uiteraard minimaal voldaan worden aan alle bestaande wet- en regelgeving voor duurzaam bouwen. De woningcorporaties pakken hun eigen verantwoordelijkheid

38

als het gaat om het duurzaam maken van hun woningvoorraad. De particuliere eigenaar-bewoner en particuliere verhuurder is ook verantwoordelijk voor het verduurzamen van zijn/haar woning. De indruk bestaat dat de urgentie nog niet gevoeld wordt. Hierbij kan de gemeente een rol spelen door richting te geven, het goede voorbeeld te geven, informatievoorziening en partijen met elkaar in contact brengen, of door collectieve inkooptrajecten (eventueel samen met de woningcorporaties) op te zetten. Kortom, ook hier een faciliterende gemeente. Zuidplas wil met pilots onderzoeken wat de beste manier is om de energietransitie te versnellen. Daarbij gaat het vooral om het draagvlak te vergroten, om samenwerking tussen alle partijen op gang te brengen en om projecten daadwerkelijk aan te pakken, op te schalen en te versnellen. Ze werkt daarvoor samen in de regio Midden-Holland. Zuidplas gaat stap voor stap van het gas los en leert gaandeweg. Burgers worden betrokken bij onderzoeken en besluiten. Het uitvoeren van een dergelijk grote ingreep werkt alleen als het breed gedragen wordt. Het kan helpen om de aanpak te combineren met bijvoorbeeld de verbetering van de woonkwaliteit of van openbare ruimte. Door een stap-voor-stap-aanpak blijft het beheersbaar en behapbaar voor de betrokkenen en met name voor bewoners.

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

4.3 Wat gaan we doen?

4.3.2 Lopende duurzaamheidsprojecten continueren

In het hoofdlijnenakkoord van de klimaattafel bebouwde omgeving staat dat gemeenten uiterlijk eind 2021 een transitievisie warmte moeten vaststellen. Hierin wordt vastgelegd hoe de wijken worden verduurzaamd en wat het tijdspad daarbij is. Om in Zuidplas alle voornemens zorgvuldig te plannen, te organiseren en de communicatie met inwoners en bedrijven goed te laten verlopen, stelt de gemeente begin 2019 een programma duurzaamheid op.

Totdat het programma duurzaamheid in werking treedt, worden bestaande projecten rond duurzaamheid voortgezet. Met het zelf opwekken van duurzame energie en het opzetten van “postcoderoos”11 trajecten geeft de gemeente het goede voorbeeld door het beschikbaar stellen van gemeentelijke daken. Inwoners zonder geschikt dak kunnen zo toch duurzame energie opwekken en krijgen een energiebelastingkorting. Inwoners die energiebesparende maatregelen willen treffen aan hun huis, kunnen via de gemeente een duurzaamheidslening afsluiten bij het Stimuleringsfonds Volkshuisvesting (SVn) tegen een aantrekkelijk rentetarief. Door de aanleg van daktuinen en het vergroenen van betegelde tuinen door de “operatie steenbreek” wordt bijgedragen aan de natuurlijke airconditioning van zowel de woning als directe woonomgeving. Met het uitvoeren van “wijkaanpakken” stimuleert de gemeente inwoners met voorlichting en maatwerkadviezen om de eigen woning te verduurzamen en zich voor te bereiden op de komende energietransitie. Verdeeld over de vier kernen zijn voor veel voorkomende woningtypen ruim 220 maatwerkadviezen uitgebracht door het Duurzaam Bouwloket.

4.3.1 Sociaal duurzame woonvormen onderdak bieden Zuidplas stelt zicht verbindend op en omarmt initiatieven van sociaal duurzame woonvormen. Ze gaat proactief met initiatiefnemers in gesprek, zodat zij hun ideeën van de grond kunnen tillen. Zuidplas stelt locaties beschikbaar en faciliteert juridisch-planologisch de ontwikkeling van. De gemeente heeft geen zeggenschap over huisvesting in verzorgingshuizen en kan daar dus niet in sturen als het gaat over huisvesten van jongeren. Maar ze kent wel de zorgpartijen en brengt jongeren in contact met deze partijen, zodat zij gezamenlijk de mogelijkheden kunnen onderzoeken.

11 Postcoderoos: alle deelnemers aan een duurzaamheidsinitiatief binnen aangesloten postcodegebieden kunnen energiebelastingskorting ontvangen op elke opgewekte kWh

39

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

4.3.3 Uitvoeren pilots “van gas los” Samen met bewoners en gebouweigenaren maakt Zuidplas per wijk of buurt een afweging welke verwarming zonder gasgestookte cv-ketel de beste oplossing is. De gemeente speelt in deze wijkgerichte benadering een cruciale rol. Op basis van drie scenario’s in een drietal wijken is onderzoek gedaan naar de wijze waarop de warmtevoorziening kan plaatsvinden en welke ingrepen in deze woningen nodig zijn. In het programma duurzaamheid worden de keuzes gemaakt voor de verdere uitwerking en uitvoering van de pilots. De gemeente is aanjager van deze transitie.

40

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

5. Experimenteren wonen en samenleven

De woningvraag is veel diverser dan een aantal jaren terug, waardoor er steeds meer bijzondere woonvormen ontstaan. Zuidplas maakt experimenten voor diverse woonvormen mogelijk. De uitdaging is om buiten de kaders te denken om nieuwe integrale woonconcepten te ontwikkelen, waarbij ook de gemeente buiten haar eigen kaders denkt.

41

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

5.1 Wat zien we?

5.1.1 Het samenleven in de dorpen

De standaard eengezinswoning is niet meer het enige woonproduct waar de voorkeur van woningzoekenden naar uit gaat. Vanwege de maatschappelijke en demografische ontwikkelingen wordt de vraag diverser. In deze paragraaf wordt ingegaan op de huidige situatie en toekomstige ontwikkelingen. De gevolgen hiervan wordt in de volgende paragrafen uitgewerkt.

Het overgrote deel van de inwoners hecht veel waarde aan de eigenheid en herkenbaarheid van hun dorp. De verbondenheid met hun eigen dorp blijkt ook uit de enquête onder het digipanel. Van de mensen met een serieuze verhuiswens wil 39% binnen hetzelfde dorp verhuizen. Men verhuist zelfs nog eerder naar een andere gemeente (33%), dan naar een ander dorp binnen de gemeente Zuidplas (4%). De leefbaarheid in de dorpen is goed te noemen. Gemiddeld genomen waarderen de inwoners van Zuidplas hun woning en woonomgeving met een ruime 8 op een schaal van 1 tot 10 (zie bijlage 2 tabel 10).

In het onderzoek onder het digitale inwonerspanel is gevraagd naar het woonmilieu dat inwoners voor Zuidplas voor ogen hebben. Circa twee derde van de inwoners geeft de voorkeur aan ‘dorps wonen’. Dit wordt het meest geassocieerd met ‘dichtbij het groen en de natuur’, ‘laagbouw woningen met tuin’ en ‘kinderen kunnen veilig buiten spelen’. Het digipanel gaf ook aan dat de inwoners de gemeente als een innovatieve gemeente zouden willen zien op het gebied van duurzaamheid en met betrekking tot langer thuis wonen. In het collegeakkoord is opgenomen dat de gemeente een circulaire samenleving wil bevorderen en inspeelt op de klimaatveranderingen.

Dichtbij het groen en de natuur 42

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

5.1.2 Ontwikkelingen in nieuwe, kleinschalige initiatieven

5.2 Wat willen we?

Overal in Nederland worden initiatieven ontplooid die een andere vorm van wonen en ontwikkelen beogen. Door de maatschappelijk veranderingen zijn ontwikkelingen als CPO, groepswonen voor ouderen, tiny houses, innovatieve projecten in het kader van ecologisch en zelfvoorzienend wonen of flexibel wonen kansrijker geworden. Flexibel wonen is in de breedste zin van het woord te lezen; in de planvorming (bestemmingsplannen), gebouwen die je kunt verplaatsen, een flexibele inrichting in een gebouw (muurtjes erbij of eruit, functiewijzigingen) of flexibiliteit in huurcontracten.

De ontwikkelingen zijn in de vorige paragraaf geschetst. Met de visie uit hoofdstuk 2 voor ogen is dan de vraag: welke experimenten dragen bij aan een diverse woningaanbod in een sociaal duurzame samenleving? De ambitie van Zuidplas en de wensen van haar inwoners maakt dat het nu tijd is om hieraan verder vorm en inhoud te geven. In deze paragraaf wordt dit verder uitgewerkt.

Woningcorporaties, welzijns- en zorgpartijen in de regio MiddenHolland hebben de handen ineen geslagen om gezamenlijk verschillende integrale woonconcepten te realiseren voor kwetsbare senioren.

Zuidplas is interessant voor jonge gezinnen en heeft door de bouw van veel nieuwe eengezinswoningen aan de randen van de dorpen deze doelgroep volop de ruimte gegeven. De demografische ontwikkelingen laten zien dat er in de toekomst een grote groep 75-plussers in Zuidplas woont. Een gemeente met een evenwichtige bevolkingsopbouw heeft echter ook ruimte voor andere doelgroepen; inwoners die meer eigen initiatief kunnen en willen nemen en die experimenteel willen wonen. De gemeente geeft ruimte aan experimenten waarbij diverse aspecten bij elkaar komen en elkaar versterken. Het gaat dan om projecten waar wonen, ontmoeten, zorgen, ontzorgen, veiligheid, luxe in diverse samenstelling bij elkaar komen.

5.2.1 Ruimte voor experimenten

Schaal 1:75 op A3

43 kleu

o

b

p

d

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

5.2.2 Flexibele schil van woningen De gemeente omarmt nieuwe initiatieven en ondersteunt deze optimaal. Ze zet haar kennis in van leegstaand (maatschappelijk) vastgoed en potentiele locaties, brengt diverse partijen bijeen, zorgt voor een goede informatievoorziening en communicatie, maakt planologisch een en ander mogelijk en gaat bovenal soepel om met regelgeving en planvorming. Transformatie van leegstaande kantoren, scholen of verzorgingshuizen biedt kansen voor tijdelijke of flexibele huisvesting van bij voorbeeld jongeren of spoedzoekers. Dit vastgoed leent zich ook goed om laagdrempelige ontmoetingsruimten te creëren, bijvoorbeeld horeca (lunchzaak, kookworkshops), verkoop van streekproducten, ateliers of een speelplek voor kinderen. Voor starters op de koopmarkt biedt Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO) uitkomst, omdat hiermee bouwkosten worden beperkt en er veel keuzevrijheid is. Starters die tot de sociale doelgroep behoren (een inkomen tot € 36.798) kunnen volgens de NHG sneltoets12 maximaal ongeveer € 155.000 aan hypotheek krijgen, waarmee het bijna onmogelijk is om een nieuwbouwwoning te kopen. Zuidplas gaat de mogelijkheden die er zijn om CPO projecten te ontwikkelen, proactief onder de aandacht brengen.

12

44

https://mijn.nhg.nl/

Het realiseren van een flexibele schil van woningen is belangrijk. Het Sociaal Team van de gemeente krijgt steeds vaker te maken met mensen die zich in crisis bevinden, omdat ze nergens een woon- of verblijfplek kunnen krijgen. Het gaat daarbij bijvoorbeeld om gezinnen die op straat terecht zijn gekomen terwijl de Maatschappelijke Opvang vol is, grote gezinnen met meer dan vier kinderen, jongeren die door hun ouders het huis uit zijn gezet. Maar ook andere zogenaamde spoedzoekers (mensen die na een echtscheiding een woning nodig hebben, werknemers van ver weg die in de regio een baan krijgen) zijn gebaat bij snelle huisvesting, die tijdelijk is en daarom minder luxe en kleiner kan zijn dan wat normaal gesproken hun wens zou zijn. SSF werkt Het idee werkt in de praktijk. Inmiddels huisvest de SSF inderdaad een wonderlijke mix van bewoners: zakenlui, stagiairs, gescheiden mannen en vrouwen, ex-verslaafden, bejaarden, ongehuwde moeders, studenten en dakloze jongeren. De bewoners dienen zich steeds weer vanzelf aan. En omdat de meesten na een half jaar weer vertrekken, heeft de Magic Mix telkens een andere samenstelling. Bron: https://www.woonbron.nl/short-stay-facility

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

5.3.1 Pilots opzetten Dit kan gerealiseerd worden als een Short Stay Facility (SSF). In Dordrecht is door Woonbron een oud bejaardentehuis ingericht voor verhuur aan diverse spoedzoekers. De SSF moest een combinatie van uiteenlopende categorieën bewoners worden, zodat evenwicht ontstaat (door de partijen een ‘Magic Mix’ genoemd). Het voorbeeld van een camping wordt gebruikt: ook daar komen mensen met een zeer uiteenlopende achtergrond bij elkaar, maar omdat ze er tijdelijk wonen, maken ze snel contact en kunnen ze meer van elkaar verdragen. De SSF in Dordrecht draait al ruim 10 jaar succesvol.

5.3 Wat gaan we doen? Zuidplas wil veel, maar er dienen keuzes gemaakt te worden. In deze paragraaf worden de opgaven geconcretiseerd naar maatregelen. Wanneer een en ander uit wordt gevoerd, komt in het uitvoeringsprogramma te staan. Hoe de uitvoering van de projecten plaatsvindt en het bijbehorende budget wordt te zijner tijd per project bepaald.

Zuidplas neemt het initiatief als het gaat om het opzetten van pilots voor experimenten. Ze haalt hiervoor actief de wensen uit de samenleving op die ze meeneemt in het zoeken naar wat en waar mogelijk is. Ze nodigt (toekomstige) inwoners expliciet uit, ze is voorwaardenscheppend zodat pilots makkelijk van de grond kunnen komen en ze biedt begeleiding bij de ontwikkeling ervan aan. Pilots voor experimenten vragen dus een andere werkwijze dan traditionele projectontwikkeling. Voor het opzetten en begeleiden van pilots zoekt Zuidplas dan ook naar de geschikte projectleider die creatief kan denken. Die kan intern, maar indien nodig, ook extern gevonden worden. Zuidplas calculeert de (financiële) risico’s in en neemt die ook. Bij elke pilot wordt wel afgesproken hoe en wanneer die geëvalueerd gaat worden, zodat de genomen risico’s achteraf te verantwoorden zijn. Daarna kan weloverwogen gekozen wordt of en, zo ja, hoe verder te gaan met soortgelijke initiatieven. Zuidplas wijst een locatie aan voor een CPO project. Ze gaat dit actief op de markt zetten, omdat eventuele geïnteresseerden ook moeten weten dat die mogelijkheid er is. Als eerste zet ze in op een project voor jonge starters en gaat elders in het land (bijvoorbeeld Bronckhorst) zoeken naar succesvolle voorbeelden om daar van te leren. Zuidplas stelt budget beschikbaar om begeleiding in te huren om

De SSF in Dordrecht draait al ruim 10 jaar succesvol 45

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

een eerste project in de opstartfase van de grond te tillen, dus proactief op zoek naar geïnteresseerde jongeren en naar een locatie. Uiteraard stelt Zuidplas alles in het werk om eventuele juridisch/planologische obstakels weg te werken. Zuidplas zoekt actief naar kavels die in de markt gezet worden voor particulieren die er experimentele duurzame woningen kunnen bouwen. De gemeente stelt de nadere randvoorwaarden hiervoor op, maakt een marketingplan en zet een projectleider in. Zuidplas gaat in op de uitnodiging uit het pamflet van woningcorporaties, welzijn- en zorgpartijen die in de regio actief zijn dat vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2018 aan de gemeente Zuidplas is verzonden. Deze partijen willen gezamenlijk innovatieve woonconcepten voor kwetsbare ouderen ontwikkelen en vragen de gemeente daar een voortrekkersrol in te nemen. Zuidplas gaat in de regio in gesprek om dit gezamenlijk op te pakken.

is er zeker ook in Zuidplas. Deze woningzoekenden willen niet per definitie een grote woning met tuin, veelal is hun woonwens ondergeschikt aan de snelheid waarmee ze onderdak zoeken. In andere gemeenten zijn positieve ervaringen opgedaan in het tijdelijk plaatsen van bijvoorbeeld ‘tiny houses’. De woningen zijn snel te plaatsen, omdat ze voorgefabriceerd worden in een fabriek. Ze zijn geplaatst op grote betonplaten, zijn verplaatsbaar, relatief goedkoop in afschaf. Daarnaast zijn ze ook energiezuinig. Vanwege hun tijdelijke aard is plaatsing eenvoudig. Het bestemmingsplan hoeft niet te worden aangepast, want een omgevingsvergunning volstaat. Dit kan ook een interessante oplossing zijn voor het tijdelijk bestemmen van bouwlocaties.

Locatie Djept, Veldhoven

Voor het transformeren van (maatschappelijk) vastgoed zet Zuidplas een prijsvraag uit. De gemeente onderzoekt op korte termijn waar vastgoed staat dat in aanmerking komt voor transformatie, definieert de randvoorwaarden en stelt een projectleider aan die dit coördineert. De vraag naar flexibele, tijdelijke woonruimte door spoedzoekers

Er zijn positieve ervaringen met ‘tiny houses’ 46

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

6. Hoe gaan we verder?

Zuidplas kiest voor een goede samenwerking met de stakeholders: woningcorporaties, zorg- en welzijnspartijen, bedrijfsleven, belangenbehartigers en de regiogemeenten. De thema’s en opgaven uit de voorgaande hoofdstukken gaat Zuidplas samen met hen vorm geven.

47

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

6.1 Samenwerking Door de kennis en kwaliteiten van betrokken partijen in te zetten, kunnen de opgaven optimaal uitgevoerd worden. In het uitvoeringsprogramma krijgt dat verder vorm en inhoud.

6.1.1 Zuidplas in regio Midden-Holland Zuidplas maakt deel uit van de bestuurlijke - en woningmarktregio Midden-Holland waar ook Bodegraven-Reeuwijk, Gouda, Krimpenerwaard en Waddinxveen onderdeel van zijn. Binnen het programma Ruimte en Wonen stemmen deze gemeenten hun woningbouwprogramma’s op elkaar af. Uitgangspunt is dat elke gemeente een volwaardig aanbod heeft dat past bij het lokale karakter. Denk aan geschikte woningen voor senioren: in de ene gemeente zijn het hoogbouwappartementen voor een doelgroep met een meer stedelijke oriëntatie en in de andere gemeente patiowoningen voor de bewoner die de rust en de ruimte van een dorp zoeken. De kaders van dit programma worden uitgewerkt in de Regionale Agenda Wonen. Andere gezamenlijke producten op het gebied van Wonen zijn de woonruimteverdeling en de huisvestingsverordening.

48

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

49

6.1.2 Met de woningcorporaties

6.2 Realisatie

De drie woningcorporaties zijn als deelnemers aan de projectgroep nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van deze woonvisie. Woonpartners Midden-Holland en Mozaïek Wonen dragen actief bij aan het realiseren van een aantal opgaven die in lijn liggen met hun verantwoordelijkheden als corporatie. Zoals eerder genoemd onderzoekt Vestia de mogelijkheden om haar woningen in Zuidplas aan collega-corporaties over te dragen. Vestia kan niet financieel gezond worden én aan de volkshuisvestelijke opgaven voldoen. Zij vraagt aan collega corporaties in de regio om de volkshuisvestelijke opgaven over te nemen en aan de sector om financieel bij te dragen. Het doel is een oplossing te bereiken waarbij de volkshuisvestelijke opgaven in Zuidplas door een andere corporatie wordt bediend. Op dit moment en in de nabije toekomst gaat de inzet van Vestia in Zuidplas niet verder dan het beheer en onderhoud van het bezit. Vestia zal daarom niet kunnen bijdragen aan het voorgenomen beleid zoals geformuleerd in deze woonvisie.

De woonvisie is een ambitieuze visie wat tijd nodig heeft om uitgevoerd te worden. Het is dus van belang om met elkaar de visie vast te houden en er uitvoering aan te blijven geven. Zuidplas zet de ambitie niet alleen op papier, maar zorgt ook voor de realisatie ervan. Hierbij zijn de gemeente en woningcorporaties belangrijke spelers, maar ook zorgpartijen, welzijnsorganisaties, ontwikkelaars en private partijen die innovatieve woonconcepten op de markt zetten. De gemeente wil samen verder bouwen aan Zuidplas. Ze is daarbij de spin in het web en draagt de visie uit. Ze zal initiatieven aanzwengelen, faciliteren en partijen bij elkaar brengen. Tevens bewaakt ze de uitgangspunten als het gaat om de geschikte woningvoorraad op peil te houden. Voor uitvoering van de visie is het nodig om verschillende initiatieven in tijd te plaatsen. Hiermee wordt voor alle partijen inzichtelijk wanneer wat zal plaatsvinden, wat daarvoor nodig is en wie erbij betrokken zullen worden. Dit krijgt vorm in een tweejaarlijks uitvoeringsprogramma dat separaat bij deze woonvisie wordt opgesteld. Het uitvoeringsprogramma heeft de reikwijdte van ongeveer twee jaar en wordt dan bijgesteld.

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

Bijlage 1 Vertegenwoordigers van onderstaande organisaties (in willekeurige volgorde) zijn uitgenodigd bij de beide participatiebijeenkomsten op 24 mei en 11 juli 2018. Op elke bijeenkomst waren ongeveer 45 personen van wisselende organisaties aanwezig. Organisaties: • Mozaïek Wonen • Woonpartners Midden-Holland • Vestia • Van Leeuwen Makelaardij • Perdijk Makelaardij • Makelaardij van der Panne • Lagendijk makelaardij • Makelaardij Scheele • Vereniging Overkoepelend Orgaan Hoogbouwflats (VOOH) • Huurdersbelang Moordrecht • De Zevenster • Cedrah • Woonzorgcentrum Beth-San • Adviesraad Sociaal Domein Zuidplas • De Vierstroom • Platform gehandicapten Zuidplas

50

• Stichting KernKracht • Samenwerkingsverband Ouderenbelangen (SVO) Zuidplas • Bouw5D/duurzaamheidsplatform • Kwintes (Beschermd Wonen) • Eleos (Beschermd Wonen) • Jongerenraad Zuidplas • Regio Midden Holland • Milieuvereniging Zuidplas • Duurzaamheidsplatform/ wereldwinkel • Stichting Orion (Beschermd/ Beschut Wonen) • Gemeente Gouda • Gemeente Bodegraven Reeuwijk • Gemeente Waddinxveen • Gemeente Krimpenerwaard

• Vereniging Knarrenhof Nieuwerkerk ad IJssel • Senioren Actief Zuidplas (SAZ) • Leger des Heils • Provincie Zuid-Holland • Welzijn Zuidplas • Gemeente Zuidplas, diverse afdelingen • Gemeenteraad Zuidplas • Adviesraad WAC Midden Holland • Bewoners commissie Moerkapelle • Vereniging Knarrenhof Nieuwerkerk • Zorgpartners Midden Holland • Landelijke Huurdersraad Vestia • De Zellingen/Meander • Cramer werkt • LTO Noord Glaskracht

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

Bijlage 2 De cijfers in deze bijlage komen uit het tabellenboek van Atrivé behorend bij het onderzoek ‘Inzicht in bouwopgaven voor Zuidplas’, met uitzondering van tabel 6. Doelgroepen

2500

Inkomen

2017

Eenpersoonshuishouden

Tweepersoonshuishouden

tot € 22.400

tot € 30.400

Sociale doelgroep: • primaire doelgroep, met recht op huurtoeslag • doelgroep voor een sociale huurwoning, maar geen recht op huurtoeslag

van € 30.400 tot € 36.798

Lage middeninkomens

van € 36.798 tot € 41.056

Middeninkomens

van € 41.056 tot ongeveer € 50.000

Hoge inkomens

vanaf € 50.000

Categorieën

Huurhoogte

Kwaliteitskortingsgrens

Goedkoop

Sociale huur

€ 417,34

Eerste aftoppingsgrens

Betaalbaar

Sociale huur

€ 597,30

Tweede aftoppingsgrens

Betaalbaar

Sociale huur

€ 640,14

Liberaliseringsgrens/ huurtoeslaggrens

Duur tot huurtoeslaggrens

Sociale huur

€ 710,68

Duur boven huurtoeslaggrens

Geliberaliseerde of vrije sector huur

> € 710,68

Tabel 7: Huursegmenten sociale huur per 1-1-2018

51

Terminologie

2030

1500 1000 500 0

Tabel 6: inkomensgrenzen doelgroepen (peildatum 2018)

Huurgrenzen

2000

17-24 25-34 jaar jaar

35-44 45-54 55-64 jaar jaar jaar

65-74 75 jaar jaar en ouder

Figuur 3; raming ontwikkeling sociale doelgroep naar leeftijd

Zevenhuizen

Moordrecht

Nieuwerkerk aan den Ijssel

Moerkapelle

Zevenhuizen

Moordrecht

Nieuwerkerk aan den Ijssel

Totaal

Moerkapelle

Zevenhuizen

Moordrecht

Nieuwerkerk aan den Ijssel

Totaal

Moerkapelle

Zevenhuizen

Moordrecht

Nieuwerkerk aan den Ijssel

Totaal

Koopwoningen

1.197

2.044

2.213

6.260 11.714

74%

68%

66%

71%

70%

tot € 185.000

129

123

522

749

1.523

11%

6%

24%

12%

13%

Corporatiewoningen

376

840

1.025

2.472

4.713

23%

28%

31%

28%

28%

€ 185.000 € 275.000

583

982

1.053

3.077

5.695

49%

48%

48%

49%

49%

Particuliere huurwoningen

44

105

91

133

373

3%

4%

3%

2%

2%

€ 275.000 € 400.000

277

570

378

1.589

2.814

23%

28%

17%

25%

24%

1.617

2.989

3.329

8.865 16.800

100%

100%

100%

100%

100%

meer dan €400.000

208

369

260

845

1.682

17%

18%

12%

13%

14%

Totaal

1.197

2.044

2.213

6.260 11.714

100%

100%

100%

100%

100%

Totaal

Totaal

Moerkapelle

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

Tabel 8: eigendom per dorp in aantallen woningen en in percentage van totaal in Zuidplas

Tabel 9: koopprijssegmenten per dorp in aantallen woningen en percentage van totaal

52

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

Bij figuur 4, 5 en 6 duidt een negatief getal op een tekort aan woningen, dus een vraagdruk; dit geeft een indicatie van bouwopgave op een bepaald moment. Bijvoorbeeld figuur 5: in 2030 is er een behoefte aan koopeengezinswoningen met een bandbreedte tussen 1.600 en 2.000 woningen. 1500

1500 1000

Ontspanning

1000

wensen

Ontspanning 500

gedrag wensen

0

500

gedrag

-500

0

-1000

-500

-1500 -2000

-1000

-2500

-1500

-3000

-2000

huur tot aftoppingsgrens

53

huur tot liberalisatiegrens

huur boven liberalisatiegrens

2040

2035

2030

2025

2020

2016

2040

2035

2030

2025

2020

2016

2040

2035

2030

2025

2020

-3000

Vraagdruk 2016

-2500

Figuur 4: ontwikkeling kwalitatieve behoefte in huursegmenten

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

1500

1500 1000 500

Ontspanning

1000 500

-500 -1000

wensen gedrag wensen

0 -500

0

Ontspanning

gedrag

-1000 -1500 -2000 -2500

-1500

-3000

-2000 -2500 -3000

Figuur 5; ontwikkeling van kwalitatieve behoefte in woningtypen

54

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

1500

1500 1000

Ontspanning

1000

Ontspanning

wensen

500

gedrag wensen

0

500

gedrag

-500

0

-1000

-500

-1500 -2000

-1000

-2500

-1500 -3000

-2000 -2500

koop tot €185.000

55

koop €185.000 tot €275.000

koop €275.000 tot €400.000

koop €400.000 en meer

2040

2035

2030

2025

2020

2016

2040

2035

2030

2025

2020

2016

2040

2035

2030

2025

2020

2016

2040

2035

2030

2025

2020

Vraagdruk 2016

-3000

Figuur 6: ontwikkeling kwalitatieve behoefte in koopprijsklassen

Woonvisie 2025 Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst

Huidige woning tevredenheid algemeen

8,6

indeling is geschikt

8,3

woning is niet te klein

6,5

woning is niet te groot

6,7

sfeer van de woning

8,2 woonomgeving

Rapportcijfer

tevredenheid algemeen

8,1

de bebouwing in de buurt is aantrekkelijk

7,4

ik ben niet bang in deze buurt

8,5

woningen in de buurt zijn goed onderhouden

7,7

ik voel met thuis in deze buurt

7,9

ik voel me mede-verantwoordelijk voor de leefbaarheid in de buurt

7,5

in de buurt gaat men op een prettige manier met elkaar om

7,8

ik ben tevreden over de bevolkingssamenstelling in de buurt

7,6

Tabel 10: leefbaarheidscores. Uit: Questan: De woningmarkt na de crisis, 2017

56

Rapportcijfer

© december 2018 Gemeente Zuidplas. De informatie in dit document is aan verandering onderhevig. De meest actuele versie vindt u steeds op www.zuidplas.nl

57