Bijlage 1 Startnotitie Groenstructuurvisie met amendementen na raadsvergadering 15 april 2025 Z24.002541

*Z24.002541*

Startnotitie Raad onderwerp

nummer raadsstuk

Startnotitie Groenstructuurvisie datum vergadering

agendapunt

15 april 2025

portefeuillehouder

behandelend ambtenaar

D. de Haas

E.J.M. van Rijen

W. Zijlstra registratienummer Z24.002541

bijlagen

Openbaar

Geheim

ja

nee

Aan de raad van de gemeente Zuidplas Samenvatting In het collegeprogramma 2022-2026 ‘ruimte voor iedereen’, is de doelstelling opgenomen om, vanuit het opgaveplan Landschappelijk Zuidplas, een visie voor recreatie, natuur, restveen en groen uit te werken. Het college heeft op 2024-07-09 de bestuursopdracht gegeven voor het opstellen van een groenstructuurplan. Een visie op het groen is nodig om naar de toekomst toe te borgen dat Zuidplas groen is en blijft. Als gevolg van een ontbrekend kader voor omvang en kwaliteit van het bestaande groen staat groen onder druk en dreigt versnippering. Een eerste stap in het proces naar het opstellen van een integrale en samenhangende visie op het groen, is het aanbieden van een startnotitie. Een groenstructuurvisie is de visie van het gemeentebestuur op de rol van groen in het buitengebied en in de dorpen, nu en in de toekomst. De visie geeft in hoofdlijnen weer welke acties vanaf vaststelling van de groenvisie gaan bijdragen aan een groene gemeente Zuidplas.

Via deze startnotitie wordt de raad gevraagd om vooraf richtinggevende kaders mee te geven voor het opstellen van een nieuwe integrale visie op groen Vervolgens kan op basis van de richtinggevende uitgangspunten, de resultaten uit het te doorlopen participatietraject, inzicht in het bestaande groen én de vastgestelde plannen voor nieuw te ontwikkelen groen een nieuwe integrale visie worden voorgesteld. Inleiding Deze startnotitie is de opmaat naar een integrale Groenstructuurvisie voor heel Zuidplas. In de begroting en in het PRO is eerder het woord groenstructuurplan gebruikt. Nader onderzoek naar de vraagstelling heeft ertoe geleid dat Zuidplas eerst behoefte heeft aan een integrale visie. Daarom zal vanaf nu de naam groenstructuurvisie worden gebruikt. De startnotitie heeft als doel om de gemeenteraad vroegtijdig de mogelijkheid te bieden input mee te geven voor middelen en inhoudelijke kaders. Met een integrale visie is het mogelijk om eenduidig en samenhangend groen in de gemeente Zuidplas te realiseren. Pagina 1 van 7

onderwerp groenstructuurvisie

registratienummer Z24.002541

Scope Wanneer we over groen spreken bedoelen we de landschapsstructuur en de groene en blauwe gebieden (het oppervlaktewater) in en buiten de bebouwde kom. We baseren ons op de data (omvang en kwaliteit) van het bestaande groen en op de ruimtelijke plannen die al zijn vastgesteld. Het gaat dus om alle typen groen, van natuurgebieden en bos tot aan groen in straten en parken. Op basis van de data die in 2024/2025 bekend zijn, bepalen we per dorp en gemeente breed de omvang en kwaliteit van de bestaande groenvoorzieningen. Vanuit de opgaven Middengebied en Landschappelijk Zuidplas worden de vastgestelde plannen voor groengebieden, zoals bijvoorbeeld voor het Koning Willem 1 Bos en voor het Restveen, meegenomen. De uitkomsten uit de opgave vitale dorpen worden meegenomen. Beleidskaders De groenstructuurvisie valt binnen ondergenoemde beleidskaders. - Collegeprogramma 2022-2026 (vastgesteld in 2022) - Omgevingsvisie Zuidplas 2040 (vastgesteld in 2021) - Opgaveplan landschappelijk Zuidplas (vastgesteld in 2023) - Masterplan Middengebied (vastgesteld in 2021) De groenstructuurvisie is verbonden aan thema(s) uit het collegeprogramma Vitaal en (be)leefbaar Zuidplas (spoor 3).

De groenstructuurvisie draagt bij aan de realisatie van de volgende collegedoelstelling(en) uit het collegeprogramma: ‘Vanuit het opgaveplan Landschappelijk Zuidplas volgt nadere uitwerking voor een visie voor recreatie, natuur, restveen en groen.’ De Groenstructuurvisie is een van de actiepunten uit het Opgaveplan Landschappelijk Zuidplas. Bij het herzien van de Omgevingsvisie Zuidplas 2040 zal bezien worden welke delen van de Groenstructuurvisie in de omgevingsvisie zullen landen en welke delen in Omgevingsplannen. Relatie met andere beleidsvelden De op te stellen groenstructuurvisie heeft een relatie met meerdere beleidsvelden. Andere beleidsvelden kunnen kader stellend, opdracht gevend, inhoudelijke afstemming geven aan de Groenstructuurvisie. Ook kan de Groenstructuurvisie inhoudelijke inbreng geven aan andere beleidsvelden.

Pagina 2 van 7

onderwerp groenstructuurvisie

registratienummer Z24.002541

Structuur van de groenstructuurvisie De visie begint met de ambitie van Zuidplas. Uitgangspunten bij deze ambitie vindt u in de volgende paragraaf. De tweede stap is; wat is er nu? En voldoet dat wat er nu is aan de ambities die we hebben? In de visie worden criteria onderzocht die gaan bijdragen aan het bepalen van de strategie. Welk groen heeft de hoogste maatschappelijke meerwaarde? Is het mogelijk om een hoofdgroenstructuur te bepalen? Op basis van voorafgaande informatie wordt een strategie bepaald. Pagina 3 van 7

onderwerp groenstructuurvisie

registratienummer Z24.002541

Strategische uitgangspunten Deze startnotitie bevat richtinggevende uitgangspunten die verder uitgewerkt worden in de groenvisie. Richtinggevende uitgangspunten geven de ambitie van Zuidplas weer. Veel van de onderstaande uitgangspunten zijn al door de gemeenteraad vastgesteld. In onderstaande opsomming is een korte omschrijving gegeven. Daarnaast is aangegeven waar dit uitgangspunt al is vastgesteld als daar sprake van is. Delen van uitgangspunten zijn niet door de gemeenteraad vastgesteld. Wij vragen via deze startnotitie om ook deze niet vastgestelde punten als strategische uitgangspunten vast te stellen. Nog niet door de gemeenteraad vastgestelde uitgangspunten zijn; groen draagt bij aan sociale cohesie, groen draagt bij aan natuurinclusiviteit, groen moet groeien, groen is beheerbaar en betaalbaar, groen doen we samen. Ook het toepassen van de methodiek van het onderzoeken van de maatschappelijke meerwaarde is niet eerder door de gemeenteraad vastgesteld. 1. Groen draagt bij aan de identiteit van Zuidplas. De identiteit van Zuidplas is te omschrijven als dorpen in een groen en open landschap. In de groenvisie wordt duidelijker op welke wijze groen bijdraagt aan de identiteit. En wat Zuidplas kan doen om deze identiteit te behouden dan wel te versterken. Dat groen bij (moet) dragen aan de identiteit is al vastgelegd.

- Omgevingsvisie gemeente Zuidplas; De identiteit van het huidige Zuidplas en de kwaliteit van de leefomgeving zijn belangrijk. Zuidplas kenmerkt zich door een open landschap met daarin dorpen. - Nota Omgevingskwaliteit; Omgevingskwaliteit gaat over de identiteit en kwaliteiten van een plek en hoe wij dit ervaren. Omgevingskwaliteit richt zich op de ruimtelijk visuele samenhang. - Gebiedsprofiel Watertuin van de Zuidelijke Randstad 2. Groen draagt bij aan de historische identiteit van Zuidplas. Zuidplas is een door de mens gemaakt landschap. In de groenvisie wordt duidelijker welke historische structuren en elementen meer zichtbaar kunnen worden. Dat groen bijdraagt aan de historische identiteit is al in diverse documenten vastgelegd. - Collegeprogramma, spoor 3, doelstelling: Medio 2023/2024 worden koppelkansen met cultuur en erfgoed benut. - Collegeprogramma, spoor 3, SMART doelstelling: Medio 2026 is het huidige erfgoed in de gemeente behouden gebleven en de zichtbaarheid en vindbaarheid voor bewoners toegenomen. - Omgevingsvisie gemeente Zuidplas, aantrekkelijk Zuidplas: Historisch erfgoed maken we beter zichtbaar en beleefbaar. - Omgevingsvisie Zuidplas, ondernemend Zuidplas; We zijn al bezig om de cultuurhistorische en landschappelijke parels nog beter zichtbaar en leefbaar te maken en te promoten. 3.

Groen draagt bij aan positieve gezondheid en mentale gezondheid Positieve gezondheid gaat over lichamelijk en geestelijk welbevinden, zingeving, kwaliteit van leven en meedoen in de maatschappij. Groen is een van de factoren die invloed hebben op positieve gezondheid doordat groen kan uitnodigen tot bewegen (Lekkerfit Zuidplas). Dit uitgangspunt is al vastgelegd in. - Collegeprogramma, spoor 3, ambitie: versterken van de groene structuren in en om de dorpen. - Beleidskader sociaal domein. Iedereen doet mee. Pagina 4 van 7

onderwerp groenstructuurvisie

registratienummer Z24.002541

4. Groen draagt bij aan sociale cohesie. Groene structuren dragen op verschillende manieren bij aan het welzijn van inwoners, wat hen helpt gezond en gelukkig oud te worden. In de groenvisie wordt daarom duidelijk hoe we in Zuidplas bij de inrichting en het beheer van de openbare ruimte sociale cohesie stimuleren en het vormen van sterke gemeenschappen bevorderen. Dit uitgangspunt is nog niet vastgesteld door de gemeenteraad. 5. Groen draagt bij aan klimaatbestendigheid. Groen in de dorpen kan een belangrijke rol spelen in klimaatadaptatie. Groen werkt namelijk verkoelend en draagt bij aan het voorkomen van wateroverlast in de gebouwde omgeving. Voldoende Groen is dus een middel om het doel voor een klimaatbestendige omgeving te bereiken (bijvoorbeeld door de 3-30300 methodiek). De omvang en behoefte aan groenvoorzieningen kan o.a. worden bepaald aan de hand van het criterium het voorkomen van hittestress en het voorkomen van wateroverlast. Met de vergroening spelen we in op een duurzame leefomgeving we verkleinen de negatieve gevolgen van ons veranderde klimaat. Dit uitgangspunt is al vastgelegd in. - Collegeprogramma, spoor 3, ambitie: Zuidplas blijven voorbereiden op weersextremen.

- Collegeprogramma, spoor 3, SMART doelstelling: We zorgen voor meer ruimte voor verwerking van extreme neerslag, verminderen de gemiddelde gevoelstemperatuur en ondervinden minder negatieve gevolgen bij langdurige droogte. - Omgevingsvisie Zuidplas, duurzaam Zuidplas; we zetten in op het tegengaan van hittestress, verdroging en wateroverlast. 6. Groen draagt bij aan natuurinclusiviteit. Groen vergoot de kansen voor natuur en daarmee voor biodiversiteit. Met het vaststellen van het programmaplan Duurzaamheid is in 2024 is de doelstelling bepaald dat in 2030 een versterking is te zien van de biodiversiteit ten opzichte van de nulmeting in 2024. Inmiddels is de nulmeting uitgevoerd. De versterking van de biodiversiteit is mede mogelijk door meer groen en de kwaliteit en diversiteit) van het bestaande groen te verbeteren. Groen is dus het middel om dit doel te bereiken Dit uitgangspunt is al vastgelegd in. - Collegeprogramma, spoor 3, ambitie: verder versterken en inbedden van biodiversiteit. - Collegeprogramma, spoor 3, doelstelling: parken zijn aantrekkelijker voor de gebruikers en flora en fauna. Dit uitgangspunt is nog niet vastgelegd in beleid. 7. Groen moet groeien. Het groen in onze gemeente moet eerder groeien dan krimpen. Het beleid dat bomen kappen zoveel mogelijk wordt beperkt en altijd leidt tot een herplant plicht wordt voortgezet.

Er wordt actief gezocht naar mogelijkheden om het gemeentelijk bomenbestand te vergroten. Ook inwoners en bedrijven worden gestimuleerd om eigen tuinen te vergroenen. Dit uitgangspunt is nog niet vastgesteld door de gemeenteraad. 8. Groen is beheerbaar en betaalbaar In de groenvisie wordt voor alle groen bestudeerd wat de maatschappelijke meerwaarde is. De gemeente zou prioriteit kunnen geven aan groenvoorzieningen op basis van de verhouding tussen investering en maatschappelijke meerwaarde en de uitkomsten van de participatie. Net als bij de Pagina 5 van 7

onderwerp groenstructuurvisie

registratienummer Z24.002541

gebiedspaspoorten willen we onderzoeken hoe we daarbij de methodiek van Maatschappelijke Meerwaarde kunnen toepassen. Dit kan inbreng zijn voor groenbeheerplannen. Intern zijn er diverse geldstromen om groen te programmeren. Door deze geldstromen beter op elkaar af te stemmen kunnen de kansen op het realiseren van groen toenemen. Op basis van de ontwikkelde visie op groen wordt op hoofdlijnen een analyse uitgevoerd van verschillende exploitatie- en beheermodellen. De bestaande modellen worden beschreven, de voor- en nadelen worden benoemd en bepaald wordt welke modellen het beste aansluiten bij de situatie in Zuidplas. Het herijken van de in 2016 vastgestelde hoofdgroenstructuur maakt hier onderdeel van uit. Dit uitgangspunt is nog niet vastgesteld door de gemeenteraad. Dit uitgangspunt en het inzetten van deze methodiek zijn nog niet vastgesteld in beleid. . 9. Groen doen we samen Groen doen we samen geldt zowel voor de regio als voorde bewoners van Zuidplas. Groengebieden hebben niet alleen voor Zuidplas een positief effect.

Denk bijvoorbeeld aan de twee recreatieschappen die zich richten op bezoekers uit de regio en waarin Zuidplas samen met de buurgemeenten in een Gemeenschappelijke Regeling participeert., Voor nieuw te ontwikkelen groengebieden wordt bekeken of deze gebieden een maatschappelijke meerwaarde hebben voor de regio een hoe regionale partners en bewoners hierbij betrokken kunnen raken. Dit uitgangspunt is (nog) niet vastgesteld in Zuidplas. Wel dat bewoners kunnen participeren in beheer, niet hoe Zuidplas zich opstelt in de regio. Dit uitgangspunt en het inzetten van deze methodiek zijn nog niet vastgesteld in beleid. Wat gaan we met een Groenstructuurvisie doen? De visie gaat zowel om het landschap als om het dorpsgroen. Daar waar deze twee elkaar overlappen ontstaat een relatie vanuit de dorpen met het landschap. Met het onderzoek naar de maatschappelijke meerwaarde is duidelijker bij welke stakeholder de meerwaarde terecht komt, welke geldstromen beter op elkaar afgestemd kunnen worden. Het vaststellen van de landschappelijke hoofdstructuur en de hoofdgroenstructuur voor de dorpen wordt de basis voor ruimtelijke ontwikkelingen. Onderstaande moties hebben een relatie met de inhoud van de Groenstructuurvisie. M 284 Motie IBOR 2022-2025 Collectief bomenbestand (Z22.000278). 3023 M042 Motie SP Zomernota behoud groen (Z23.001698).

Participatieproces en planning Het opstellen van de groenstructuurvisie kent de volgende stappen. 1e Het vaststellen van een startnotitie, participatienota en participatieplan. (Q1 2025) 2e Het opstellen van de visie en het doorlopen van het participatietraject. ( t/m Q4 2025) 3e Het vaststellen van de visie. (Q4 2025) De overkoepelende vraag in het participatietraject is te komen tot inzicht hoe inwoners, bewoners, maatschappelijke organisaties die zich richten op groen het huidige aanbod van groen en de vastgestelde plannen voor groen in de gemeente Zuidplas ervaren. De gemeenteraad krijgt ter kennisgeving de participatienota aangeboden. In de groenstructuurvisie wordt de maatschappelijke meerwaarde van groen bekeken. De gemeenteraad krijgt tijdens een informatieavond de gelegenheid kennis te maken met de manier waarop de maatschappelijke meerwaarde wordt bepaald. Pagina 6 van 7

onderwerp groenstructuurvisie

registratienummer Z24.002541

Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zuidplas,

J.F. Weber Burgemeester

M. Burgmans gemeentesecretaris

Pagina 7 van 7