Bijlage 1 Programmabegroting 2026-2029 (versie inclusief erratum) A25.002998

In de daaropvolgende periode is gewerkt aan: De Nota van Uitgangspunten, waarin de visie uit het Masterplan aangescherpt en geconcretiseerd in uitgangspunten en ambities; De Grondexploitatie voor de eerste ontwikkelfase, de financiële vertaling van de gebiedsontwikkeling, waarin de plankosten en uitvoerende werkzaamheden van de gemeente zijn opgenomen; Twee (ontwerp)-bestemmingsplannen en bijbehorend MilieuEffectRapport (MER), het planologische kader op basis van het Masterplan, de NvU en diverse onderzoeken naar milieu-effecten. Er is één bestemmingsplan opgesteld voor de gebiedsontwikkeling van het dorp en een tweede bestemmingsplan voor het omliggende agrarische en polderlandschap (Groene Waterparel, Groene Schakel en agrarische zone). De Nota van Uitgangspunten en de Grondexploitatie zijn in oktober 2023 vastgesteld door de gemeenteraad en zijn het kader waarbinnen de gemeente de gebiedsontwikkeling vormgeeft. Parallel hieraan zijn twee ontwerpbestemmingsplannen en het MER in 2023 afgerond en ter inzage gelegd voor zienswijzen. Dat betekent dat iedereen een formele reactie heeft mogen indienen, die de gemeente vervolgens heeft betrokken bij de afronding van het definitieve bestemmingsplan. Het eerste bestemmingsplan is op 14 mei 2024 vastgesteld door de gemeenteraad. Het tweede bestemmingsplan wordt naar verwachting in het najaar van 2024 voorgelegd aan de gemeenteraad.

De grondexploitatie is vastgesteld maar met beperkte vrijgave van budgetten, namelijk enkel de budgetten voor plankosten en verwerving (onder voorwaarden) voor 2024. Hiermee is feitelijk (en in de ogen van de accountant) sprake van een bestendiging van het voorbereidingskrediet. Er kan nog geen fysieke uitvoering worden gegeven aan de ontwikkeling op basis van deze beperkte vrijgave van budgetten. De beroepsprocedures na vaststelling van het bestemmingsplan zijn bepalend voor de verdere planning. Het bestemmingsplan voor het dorp moet onherroepelijk zijn voordat er nieuwe woningen worden opgeleverd. Ook heeft de gemeenteraad gevraagd om de grondexploitatie in de tussenliggende periode te herijken, met het oog op een financieel verantwoorde gebiedsontwikkeling. Bij de herijking zal naar verwachting een robuuste grondexploitatie tot vrijgave van de uitvoeringsbudgetten moeten leiden. In korte tijd kan ook veel gebeuren. In de tussenliggende periodes wordt de gemeenteraad op de hoogte gehouden door middel van openbare viermaandelijkse voortgangsrapportages. 84

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029

De raad heeft ook op 29 januari 2025 de ‘Motie vreemd – Perspectief inwoners en ondernemers Middengebied – onderdeel impuls intake- en omgevingstafel’ (2024M104) aangenomen. Daarbij is verzocht de intake- en omgevingstafel een impuls te geven. De kosten hiervan mogen niet gedekt worden vanuit het voorbereidingskrediet van het Middengebied omdat dit reguliere RO werkzaamheden betreffen. Hiervoor is geen dekking gegeven door de gemeenteraad en het college heeft deze aanvullende dekking niet opgenomen in de begroting in verband met de benodigde bezuinigingen. Dit onderdeel van de motie is niet uitvoerbaar. De raad heeft op 11 februari 2025 de ‘Motie onderzoek toekomst(bestendigheid) Agrarische Zone nabij NWK’ (2025M08) aangenomen. Daarbij is verzocht om een toekomstverkenning/ lange termijnvisie te doen voor [bovengenoemd] agrarisch deelgebied behoudens het tracé van de toekomstige ontsluitingsweg wat momenteel in procedure is bij de RvS en deze visie uiterlijk vierde kwartaal 2025 aan de gemeenteraad aan te bieden. Begin 2025 is het bestemmingsplan waarin de agrarische zone ligt vastgesteld. Het plan is nog niet onherroepelijk. Sinds die tijd is er vooral gewerkt aan urgente zaken die in het Middengebied spelen, zoals het traject Wim Kuijken en de voorbereiding van de besluitvorming over Cortelande. Er is tot op heden nog geen visie uitgewerkt voor de agrarische zone.

Dit kan in 2026 worden opgepakt Grondbank RZG Zuidplas Het doel van de Grondbank is sinds 2010 het beheren en verkopen van verworven gronden voor de ontwikkeling van het Middengebied in de Zuidplaspolder. De Grondbank heeft binnen de opgave Middengebied een strategisch grondbezit van ongeveer 300 ha met een boekwaarde van ongeveer € 95 miljoen. Er is op dit moment een voorstel in procedure om de looptijd van de grondbank te verlengen gelet op de doorlooptijd van de ontwikkeling. De gemeente heeft een koopovereenkomst voor aankoop van de gronden van de grondbank. Er worden verkennende gesprekken gevoerd over aanpassing en uitvoering van de koopovereenkomst passend bij de gefaseerde ontwikkeling van het Middengebied. De gemeenteraad wordt eind 2024 meegenomen in de stand van zaken en voorlopige uitkomsten van deze besprekingen. Zevenhuizen-Zuid BV/CV Zevenhuizen Zuid BV/CV heeft als doel om de gronden in haar bezit te ontwikkelen tot de wijk Koningskwartier. Een meerjarige samenwerking die gericht is op een integrale en fasegewijze ontwikkeling van het project(gebied) Zevenhuizen Zuid, welke voorziet in de ontwikkeling en bouw van circa 1.100 tot maximaal 1.400 woningen met bijbehorende voorzieningen.

Daarvoor is een grondexploitatie geopend, waarbinnen de gronden die zij in bezit heeft bouwrijp gemaakt worden, gronden voor woningbouw en voorzieningen uit te geven en het toekomstig openbaar gebied woonrijp te maken en op te leveren aan de gemeente. Alle fasen in de ontwikkeling zijn inmiddels (zo goed als) gereed. Omdat verwacht wordt dat het laatste deelplan, 3X, niet op korte termijn tot ontwikkeling zal komen zal de BV/CV ontmanteld worden. Schielands Hoge Zeedijk Het Hoogheemraadschap Schieland en de Krimpenerwaard gaat de Schielands Hoge Zeedijk verzwaren. Een groot deel van die dijk ligt in het grondgebied van de gemeente Zuidplas. Het doel van de verbetering is voldoen aan de door de rijksoverheid gestelde veiligheidseisen. Zuidplas heeft verschillende assets op en naast de dijk. Primaire doel is om minimaal deze assets, op kosten van het dijkverbeteringsproject, terug te krijgen. Daarnaast is het streven om tijdig inzicht te krijgen in gewenste en haalbare koppelkansen, investeringen en planningen op elkaar af te stemmen en zo kapitaalvernietiging te voorkomen.

85

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029 Verder wil Zuidplas de belangen van bewoners en bedrijven tijdig (laten) behartigen in dit proces. Dit is nu niet belegd. Hoewel dit geen wettelijke taak is wil de gemeente zich hierop tijdig voorbereiden door een kwartiermaker/projectleider aan te stellen en de organisatie hierop in te richten. Doelstellingen en inspanningen Opgave Middengebied De opgave Middengebied is een belangrijke gebiedsontwikkeling, de ruimtelijke procedure hiervan loopt. Deze ontwikkeling is geen doel, maar een middel om verschillende doelstellingen te realiseren. Om deze reden zijn voor dit product geen specifieke doelstellingen en inspanningen opgenomen. Grondbank RZG Zuidplas De grondbank heeft als doelstelling de gronden die zijn aangekocht voor de ontwikkeling van het Middengebied te beheren en uiteindelijk in te brengen in de gebiedsontwikkeling. Dit laatste vindt plaats door de gronden te verkopen aan de gemeente. De gemeente spant zich in om uitvoering te geven aan de aankoop van de gronden door de actieve ontwikkeling van het Middengebied. Zevenhuizen-Zuid BV/CV Zevenhuizen Zuid BV/CV heeft als doel om de gronden in haar bezit te ontwikkelen tot de wijk Koningskwartier. Dit is nagenoeg gereed. Schielands Hoge Zeedijk De belangen van de gemeente Zuidplas in het project dijkverbetering van de Schielands Hoge Zeedijk behartigen.

86

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029

Product 4.6

Duurzaamheid

Algemeen doel product Zorgdragen voor een gezonde, veilige en toekomstbestendige leefomgeving waarbij met zorg gebruik gemaakt wordt van grondstoffen en er aandacht is voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. Ontwikkelingen Basis: vastgestelde programmaplan De gemeente Zuidplas heeft de ambitie om in 2050 energieneutraal, aardgasvrij, klimaatbestendig en circulair te zijn. Om dit te realiseren is het Programmaplan Duurzaamheid 2024–2026 (A.24.000206) opgesteld en op 27 februari 2024 vastgesteld door het college. De raad is hierover geïnformeerd via raadsinformatienota Z24.000173. De financiële effecten zijn verwerkt in programmabegroting 2025-2028. Stand van zaken bezuinigingstaakstelling Met het vaststellen van de Zomernota 2025 is besloten tot een oplopende bezuiniging op het programma Duurzaamheid: van €100.000 in 2026 tot €400.000 in 2029. Via motie M72 (8 juli 2025) is het college verzocht hierbij als eerste te kijken naar besparing op interne en externe project- en proceskosten die samenhangen met de Regionale Energiestrategie (RES). De bezuiniging is verwerkt in de programmabegroting 2026-2029. In de Najaarsnota 2025 zit een voorstel om de oplopende reeks van de taakstelling te schrappen vanaf 2027 (zie voorstel op programma 4). De taakstelling blijft dus bij de € 100.000 structureel vanaf 2026. De aanleiding is de extra Rijksbijdrage in de Septembercirculaire 2025.

Impact Septembercirculaire op middelen en prioriteiten In de Septembercirculaire 2025 is duidelijk geworden dat het Rijk voor 2026 € 666 miljoen ter beschikking stelt. Dit is minder dan de bedragen van € 775 miljoen in 2025, oplopend naar € 1.037 miljoen in 2030, die de Raad voor het Openbaar Bestuur had becijferd in maart 2024. Niettemin is het bedrag € 606.000 hoger dan Zuidplas in de meerjarenbegroting had opgenomen. Het college stelt voor om deze extra middelen te gebruiken om het aandeel eigen middelen voor Duurzaamheid te schrappen. Dit betekent dat de focus komt te liggen op de doelen van de Klimaatwet en dat lokale prioriteiten vanaf 2026 gestopt worden of nader overwogen worden. Bij de Zomernota 2026 wordt het Programmaplan opnieuw tegen het licht gehouden en krijgt de raad inzichtelijk wat de financiële consequenties zijn in relatie tot de doelen en ambities. Onduidelijke impact van Natuurherstelwet Vanuit Europa is in 2024 de natuurherstelwet van kracht geworden. Deze wet verplicht lidstaten tot het nemen van effectieve maatregelen voor herstel van biodiversiteit en natuur. De gevolgen voor gemeenten worden in 2026 duidelijker. Vooralsnog ontvangt de gemeente hiervoor geen specifieke Rijksmiddelen; de kosten worden uit eigen middelen gedekt.

Voorbereidingen voor een nieuw Programmaplan De VNG wijst op het ontbreken van structurele financiering, terwijl gemeenten wel met nieuwe opgaven worden geconfronteerd. De bestuurlijke lijn bij lagere middelen is het afschalen van uitvoering en het temporiseren van doelstellingen. Tegelijkertijd heeft dit directe gevolgen voor de uitvoeringspraktijk: in het

87

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029 rapport Werk maken van de energietransitie (mei 2025, BMC i.o.v. VNG) wordt geconcludeerd dat gemeenten kampen met personeelstekorten en moeite hebben om mensen met de juiste competenties aan te trekken en te behouden, mede door het ontbreken van financiële en beleidsmatige zekerheid. Gelet op bovenstaande is het noodzakelijk dat college en raad opnieuw richting geven aan de koers, de strategische doelen en de maatschappelijke effecten. De huidige ambitie energieneutraal, aardgasvrij en klimaatbestendig in 2050 vraagt om herijking. De kernvraag is: blijft Zuidplas een actieve rol spelen in de verduurzaming van de samenleving, of komt de verantwoordelijkheid meer te liggen bij inwoners en bedrijven? In dat laatste geval neemt het risico op ongelijkheid en het risico op overname van regie door provincie of Rijk, toe. Ook collectieve oplossingen, zoals warmtenetten, komen dan moeilijker van de grond. De herijking van de duurzaamheidsambitie vraagt om een zorgvuldig proces. De komende periode worden landelijke en Europese ontwikkelingen, de septembercirculaire en de uitwerking van nieuwe wetgeving gevolgd. Daarnaast wordt de uitkomst van de Tweede Kamerverkiezingen (november 2025) afgewacht. Na de gemeenteraadsverkiezingen van maart 2026 voert het college het gesprek met de nieuwe raad over de toekomst van duurzaamheid in Zuidplas.

Op basis daarvan kan het programma worden bijgesteld. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.6, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “De gemeente Zuidplas is in 2050 aardgasvrij. De gemeente is elektriciteitsneutraal: alle benodigde elektriciteit wordt binnen de gemeente klimaatneutraal opgewekt.” uit spoor 2 duurzaam Zuidplas, subspoor duurzame energie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 4.6.1 In 2030 zijn 3.600 woningen aardgasvrij gemaakt. In 2025 zijn Uitvoeringsplannen aardgasvrij opgesteld voor gebieden met een totaal van tenminste 3.600 woningen. 4.6.2 In 2026 is de CO2-uitstoot van het gemeentelijk vastgoed met 20% gereduceerd tov 2022. 4.6.3 Voorstel aanpassing doelstelling: Per 2030 wordt 0,097 TWh duurzame energie opgewekt wat bijdraagt aan de regionale doelstelling van 0,435 TWh 4.6.4 Eind 2030 wordt 80% van de geclusterde glastuinbouw van duurzame warmte voorzien. 4.6.5 In 2026 hebben we zicht op de verduurzamingsopgave van ondernemers en hun bedrijven. We hebben een plan opgesteld om ze klimaatneutraal te maken richting 2050.

Effectindicator Realisatie Realisat Realisatie Begroting Begroting Begroting Begroting 2022 ie 2023 2024 2025 2026 2030 2050 4.6.1.1 Aantal bestaande 123 159 170 170 170 500 Totale woningen zonder gas (absolute (Q1-24) (Q1-24) woningvoorraad aantallen) 4.6.1.2 Aantal 0 0 0 0 0 3 uitvoeringsplannen aardgasvrij 88

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029 4.6.2 Reductie CO2-uitstoot gemeentelijk vastgoed

1,3 miljoen kg

1,13 miljoen kg

1,079 miljoen kg

4.6.3.1 Aantal onherroepelijk afgegeven vergunningen voor zonprojecten voor 1 januari 2026 (P) 4.6.3.2 Duurzame energieopwek

0

0

0

0,05TWh

0,05TW h

0,055 TWh (in vergunningen)

0,097TWh (in vergunningen)

67.071.900 m3

Niet bekend

Niet bekend

Niet bekend

4.6.4 Aardgasverbruik tuinders

0

1,0 miljoen kg

0 kg

0,097TWh

0,097TWh

0

Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 4.6.1.1 Opstellen Uitvoeringsplannen (UP) Zuidplas aardgasvrij. 4.6.1.2 Voor 10 VvE's wordt door een adviserende partij verduurzamingsadvies aangeboden om ondersteuning te bieden aan het verduurzamingsproces. 4.6.1.3 Verkennen elektrolyser als warmtebron. 4.6.1.4 Gemeentebrede communicatie door voortzetten Energieloket en inzet energiecoaches. 4.6.1.5 Aanpak energiearmoede. 4.6.1.6 In samenwerking met een intermediair worden huishoudens bereikt die subsidie krijgen voor het (laten) uitvoeren van een isolatiemaatregel.

0 m3

Middelen

4.6.1.7 In 2027 is een Soort Management Plan opgesteld. 4.6.1.8 Actualiseren beleid bodemenergie. 4.6.1.9 Start verkennen van opties voor een publiek warmtebedrijf. 4.6.1.10 Duurzaamheid meenemen in de prestatieafspraken met woningcorporaties. 4.6.2.1 Verduurzamen gemeentelijk vastgoed, zogenaamde makkelijk te verduurzamen panden. 4.6.2.2 Opstellen Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplan (DMJOP) voor alle overige gemeentelijke panden. 4.6.2.3 Grootverbruikers (zoals Dorpshuis Swanla) hoger op de prioriteitenlijst krijgen om te verduurzamen. 4.6.2.4 Gemeentelijk vastgoed in gebieden waar Uitvoeringsplannen Aardgasvrij worden opgesteld meenemen in de planvorming richting aardgasvrij. 4.6.3.1 Monitoring en als nodig herijken RES voor behalen van het RES bod van 0,435 TWh. 4.6.3.2 Uitvoering geven aan de regionale energiestrategie door Zon op Veld, Zon op Dak en Zon op Infra. 4.6.3.3 Integraal programmeren energiesysteem. 89

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029 4.6.3.4 Meewerken aan oplossen netcongestie. 4.6.3.5 Uitrol Lokale Energie Uitvoeringsstrategie. 4.6.4.1 Verkenning regionaal warmtetransportnet Oostland (Grand Design) en projectbegeleiding en -deelname realisatie warmtenet Noordpolder - Zuidplaspolder (WSO-samenwerking). 4.6.5.1 Verkenning benodigde aanpak verduurzamen bedrijven en bedrijventerreinen (draagt ook bij aan doelen op gebied van klimaatbestendigheid). 4.6.5.2 Ondersteuning aan de energietransitie van bedrijven. In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.6, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “We blijven op koers voor de RES.” uit spoor 2 duurzaam Zuidplas, subspoor duurzame energie. Als ook “Meer stimuleren van elektrisch vervoer, bijvoorbeeld door het faciliteren van voldoende laadpalen” uit spoor 2 duurzaam Zuidplas, subspoor duurzame mobiliteit. Zoals toegelicht bij ontwikkelingen, wordt de inzet op duurzame mobiliteit vanaf 2026 tijdelijk stilgezet. Bij de Zomernota 2026 wordt onderstaande geactualiseerd. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 4.6.6 In 2026 is het aantal openbare parkeerplaatsen met de mogelijkheid tot elektrisch laden van de auto uitgebreid ten opzichte van 2022.

4.6.7 Verduurzamen van eigen mobiliteit, waaronder: 4.6.7.1 Alle gemeente voertuigen die aan vervanging toe zijn, worden vervangen door een zo duurzaam mogelijk alternatief 4.6.7.2 Vastgestelde visie op verduurzamen van eigen mobiliteit Effectindicator 4.6.6 Parkeerplaatsen elektrisch laden openbaar

Nulmeting 2022 109

Realisatie 2023 158

Realisatie 2024 195

Begroting 2025 n.t.b. in beleidsregels

Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 4.6.6.1 Onderzoeken energiebehoefte laadinfra. 4.6.6.2 Vraaggestuurd en datagestuurd laadpalen plaatsen op basis van de plankaart volgend uit de beleidsregels Laadinfrastructuur Elektrische Voertuigen. 4.6.6.3 Continueren aansluiting bij de regionale concessiehouder voor laadinfrastructuur. 4.6.7.1 Het uitwerken van een visie op verduurzaming van eigen mobiliteit en hoe dit raakt aan arbeidsvoorwaarden. 4.6.7.2 Daar waar mogelijk het aanschaffen van duurzame voertuigen in ons eigen wagenpark.

90

Begroting 2026 n.t.b. in beleidsregels

Middelen

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029 In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.6, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Vergroten aandeel duurzame warmtevoorziening in bestaande bouw in Zuidplas.” uit spoor 2 duurzaam Zuidplas, subspoor duurzame energie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 4.6.8 Vanaf 2026 voldoen alle nieuwbouwprojecten minimaal aan het convenant klimaatadaptief bouwen en aan de wettelijke verplichtingen. 4.6.9 Vanaf 2026 voldoen alle ontwikkelingen in de openbare ruimte minimaal aan het convenant klimaatadaptief bouwen en aan de wettelijke verplichtingen. 4.6.10 Vanaf 2026 wordt het gemeentelijk vastgoed bij verbouwing of herinrichting klimaatadaptief gerealiseerd (conform convenant Klimaatadaptief bouwen). Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 4.6.8.1 Het vastleggen van het Convenant Klimaatadaptief bouwen in gemeentelijk beleid in 2025

Middelen

Voorstel aanpassing inspanning naar: 4.6.8.1 Opstellen van de handreiking klimaatbestendig bouwen en ontwerpen inclusief toetsingskader 4.6.8.2 Klimaatbestendig bouwen en inrichten meenemen in de prestatieafspraken met woningcorporaties Voorstel tot toevoegen van de inspanning: 4.6.8.3 Klimaatadaptatie in gemeente Zuidplas wordt geactualiseerd in de update van de omgevingsvisie. 4.6.9.1 Uitvoeren van de gemeentelijke stresstesten, inclusief risicodialoog en adaptatiestrategie 4.6.9.2 Convenant Klimaatadaptief bouwen implementeren in het DIOR Voorstel aanpassing inspanning naar: De handreiking klimaatbestendig bouwen en ontwerpen implementeren in de DIOR 4.6.9.3 Stimuleren van klimaatbestendige schoolpleinen Voorstel is om deze inspanning te laten vervallen: 4.6.9.3 Stimuleren van klimaatbestendige schoolpleinen 4.6.10.1 Convenant klimaatadaptief bouwen implementeren in de Nota Vastgoed. In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.6, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Zuidplas blijven voorbereiden op weersextremen.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor klimaatadaptatie & biosdiversiteit. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 4.6.11 In 2030 is een versterking van de biodiversiteit te zien ten opzichte van de nulmeting. 91

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029 Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 4.6.11.1 Het versterken van de biodiversiteit in gemeente Zuidplas wordt opgenomen in de update van de omgevingsvisie

Middelen

Voorstel tot laten vervallen van de inspanning: 4.6.11.1 In 2025 is gemeentelijk beleid opgesteld om biodiversiteit te versterken Voorstel tot toevoegen van de inspanning: 4.6.11.1 Het versterken van de biodiversiteit in gemeente Zuidplas wordt opgenomen in de update van de omgevingsvisie 4.6.11.2 De regels voor natuurinclusief bouwen worden zo snel als mogelijk opgenomen in het omgevingsplan Voorstel tot laten vervallen van inspanning: 4.6.11.2 Natuur-inclusief ontwikkelen maakt deel uit van nieuwe projecten en ontwikkelingen Voorstel tot toevoegen van de inspanning: 4.6.11.2 De regels voor natuurinclusief bouwen worden zo snel als mogelijk opgenomen in het omgevingsplan Voorstel tot toevoegen van de inspanning: 4.6.11.3 Opstellen van een strategie inclusief uitvoeringsagenda voor het versterken van de biodiversiteit op basis van de uitkomst van de biodiversiteit nulmeting 4.6.11.4 Onderzoeken van de mogelijkheden van transitie naar een ecologisch verantwoord beheer en inrichting op basis van de uitkomt van de biodiversiteit nulmeting

92

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029 Beleidsindicatoren programma 4

93

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029 Wat mag het programma ruimtelijk beleid en ontwikkeling kosten? 4: Ruimtelijk Beleid en -ontwikkeling

Begroting 2025 na wijziging

Rekening 2024 Lasten 4.1: Ruimtelijke ordening 4.2: Wonen en Omgevingswet 4.3: Economie 4.5: Gebiedsontwikkeling 4.6 Duurzaamheid en klimaatadaptatie Totaal Lasten Baten 4.1: Ruimtelijke ordening 4.2: Wonen en Omgevingswet 4.3: Economie 4.5: Gebiedsontwikkeling 4.6 Duurzaamheid en klimaatadaptatie Totaal Baten Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves prod 4.1 (PRO) Onttrekking aan reserves prod 4.1 PRO/ kapitaallasten Onttrekking aan reserves prod 4.5 (reserve grex/ reserve gebiedsgericht werken) Resultaat

Begroting 2026

Meerjarenraming 2027

Meerjarenraming 2028

Meerjarenraming 2029

5.854 3.424 207 25.971 2.614 38.070

7.990 4.083 220 59.127 2.596 74.015

5.609 3.954 220 15.174 1.387 26.345

5.100 3.633 220 6.983 1.387 17.323

5.218 3.629 220 3.967 1.387 14.420

5.217 3.628 220 4.712 1.387 15.164

1.366 2.261 42 26.356 1.559 31.584 -6.486

917 2.475 60 58.868 1.408 63.728 -10.287

686 2.538 61 14.355 0 17.640 -8.705 10 211

363 2.538 61 6.290 0 9.253 -8.070 10 10

363 2.538 61 3.274 0 6.236 -8.184 10 10

363 2.538 61 3.906 0 6.869 -8.296 0 10

-6.486

-10.287

183 -8.320

57 -8.070

58 -8.184

59 -8.286

Voor een toelichting op de baten en lasten van programma 4. Ruimtelijk beleid en ontwikkeling, verwijzen wij u naar de toelichting opgenomen in bijlage 6.

94

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029 Hieronder volgt een visuele presentatie van de verschillende soorten kosten binnen dit programma.

95

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029

Programma 5 Fysieke omgeving Groen, schoon, veilig en bereikbaar Dit programma bestaat uit de volgende producten: 5.1 Beheer buitenruimte 5.2 Afval, riolering en begraven 5.3 Vastgoed

96

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029

Product 5.1

Beheer buitenruimte

Algemeen doel product De openbare ruimte van Zuidplas is herkenbaar door de karaktereigenschappen groen, schoon en toegankelijk. Deze kwaliteiten dragen bij aan de dorpse beleving en uitstraling waar Zuidplas voor staat. De buitenruimte is meer dan een fysieke ruimte tussen gebouwen; het is de leefomgeving waar inwoners dagelijks wonen, reizen, spelen, ontspannen en elkaar ontmoeten. Een goed ingerichte en onderhouden buitenruimte bevordert de veiligheid, gezondheid en het welzijn van bewoners en versterkt de sociale samenhang in wijken en dorpskernen. Uitgangspunt blijft het op orde houden van de basis: een bereikbare, veilige en functionele inrichting van straten, plantsoenen, pleinen, voorzieningen en maatschappelijk vastgoed zoals scholen, sportaccommodaties en gemeenschapshuizen. Ook het beheer van afval en reiniging speelt een cruciale rol bij het behouden van een schone en aantrekkelijke leefomgeving. Dit omvat het regelmatig legen van afvalbakken, het ophalen van huishoudelijk afval en het zorgen voor een nette openbare ruimte zonder zwerfafval. De buitenruimte wordt echter steeds meer geconfronteerd met veranderende omstandigheden, zoals intensiever gebruik, verouderende infrastructuur en extremere weersomstandigheden.

Deze ontwikkelingen vragen om een integrale aanpak waarbij niet alleen de huidige staat, maar ook de toekomstbestendigheid van de buitenruimte en voorzieningen bepalend zijn voor de gekozen aanpak. Dit betekent dat bij onderhoud en beheer vaker wordt gekeken naar slimme combinaties van vervanging, herinrichting en verbetering, zodat Zuidplas ook op langere termijn beschikt over een openbare ruimte die aansluit bij de behoeften van inwoners en voldoet aan wettelijke en maatschappelijke eisen. Ontwikkelingen De ontwikkeling van de openbare ruimte De openbare ruimte van Zuidplas staat voor steeds complexere uitdagingen. De verouderende assets die richting het einde van hun technische levensduur bewegen vragen om aanpassing van beheer en inrichting. Daarnaast neemt de kans op calamiteiten of onvoorspelbare situaties toe door verslechterende kwaliteit van elementen in de buitenruimte. Denk hierbij aan losliggende verharding, instabiele speeltoestellen of defecte verlichting. Om de veiligheid te kunnen waarborgen en tegelijk niet te vroeg te vervangen, worden inspecties geïntensiveerd en moet in sommige gevallen versneld worden ingegrepen. Door jaarlijks te inspecteren ontstaat de mogelijkheid om assets, welke anders afgekeurd zoude worden, nog een of twee jaar langer te behouden, omdat de achteruitgang van de assets nauwkeuriger bijgehouden wordt.

Extreme weersomstandigheden Steeds vaker komen langdurige droogte en hevige regenbuien voor. Langdurige droogte leidt tot verdroging van grasvelden, struiken en (jonge) bomen, waardoor uitval toeneemt en herplanting vaker nodig is. Door gebrek aan vocht verzwakt de beplanting en neemt de gevoeligheid voor ziekten en plagen toe. Zware regenval zorgt vervolgens voor verzakkingen, erosie en het wegspoelen van bodem en beplanting, vooral in plantvakken en groenstroken. Tegelijkertijd kan zware regenval in korte tijd leiden tot wateroverlast, omdat het water niet snel genoeg weg kan. Straten, trottoirs en speelplekken kunnen

97

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029 tijdelijk onbruikbaar worden en schade oplopen. Deze omstandigheden zorgen ervoor dat onderhoud vaker en intensiever nodig is om de buitenruimte veilig en bruikbaar te houden. Deze omstandigheden zorgen voor extra onderhoudswerkzaamheden en maken het beheer van groen complexer en intensiever. Gedragscode Flora en Fauna Nieuwe regelgeving heeft ook direct impact op het dagelijks beheer. Zo heeft de recente wijziging in de gedragscode voor flora en fauna geleid tot het verbod op klepelen van groen. Klepelen is een vorm van maaien, waarbij messen de vegetatie wordt fijngehakt, vermaalt en kneust in plaats van afgesneden, de restanten blijven normaliter liggen om de bodem te verbeteren.Doordat dit klepelen niet meer gedaan mag worden betekent dat alternatieve, ecologisch verantwoorde beheermethoden nodig zijn, terwijl het technisch en financieel nog onduidelijk is hoe dit moet worden opgepakt. Dit brengt onzekerheden met zich mee in zowel uitvoering als budget. Aangescherpte Arbo-eisen Ook op het gebied van arbeidsomstandigheden zijn er veranderingen. Vanaf 2026 is het niet langer toegestaan om handmatig te straten, vanwege aangescherpte Arbo-eisen. Dit betekent dat werkzaamheden voortaan machinaal moeten worden uitgevoerd.

De hiervoor benodigde werkwijze, materieel en inzet van personeel zorgen voor een risico op extra kosten die structureel in de begroting moeten worden opgenomen. De exacte gevolgen zijn nog onbekend. Beheerplannen en Beheerstrategie Tot slot: de eerder aangekondigde beheerplannen zijn inmiddels gepresenteerd aan de raad. Deze bieden een gedetailleerd en onderbouwd inzicht in de staat van het areaal en vormen de basis voor het toekomstige onderhouds- en investeringsprogramma. De plannen bevestigen de eerder voorgestelde structurele groei van het budget voor beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Deze groei is noodzakelijk om Zuidplas veilig, functioneel en toekomstbestendig te houden. Verdere beleidsuitgangspunten en ambities zullen worden opgenomen in de Beheerstrategie, welke wordt opgesteld in 2026. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 5.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Meer recreatieve mogelijkheden en verbindingen tussen voorzieningen realiseren“ uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor landschap en recreatie.

Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 5.1.1 In 2025 hebben we 5 recreatieve verbindingen verbeterd, waarbij we daar waar mogelijk de infrastructuur aanpassen en de gebruikers meer mogelijkheden bieden om langs de route te recreëren, te spelen of te ontspannen. 5.1.2 Vanaf 2024 zetten we in op behouden van de bestaande ruimte voor ecologie, spelen en sporten in de openbare ruimte.

Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 5.1.1.1 Inventariseren van de recreatieve verbindingen naar de parken/voorzieningen en inzichtelijk maken hoe deze aantrekkelijker kunnen worden gemaakt.

98

Middelen

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029 5.1.1.2 In 2025 start fase ll van de Groenblauwe Zone en de daarbij worden benodigde planologische en ruimtelijke stappen te nemen.

De ambtelijke inzet voor fase ll is gedekt via de reeds beschikbaar gestelde middelen uit de reserve PRO.

5.1.2.1 In 2026 zetten we in op behouden van de bestaande ruimte voor ecologie, spelen en sporten in de openbare ruimte. 5.1.2.2. Toevoegen van een inspanning: In 2026 zetten we in op het onderzoeken van de mogelijkheden tot het hergebruiken van grondstoffen zoals bermgrasmaaisel als bouwmateriaal en bodemproduct, om hiermee een mogelijke besparing te realiseren binnen het groen. 5.1.2.3 Vanaf 2026 zal waar mogelijk minder verharding of waterdoorlatende verharding worden toegepast om hitte stres en wateroverlast te minimaliseren. 5.1.2.4 Toevoegen van een inspanning: Vanaf 2026 wordt ingezet op het vergroten van de waterberging in de openbare ruimte In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 5.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Bevorderen van de beweegvriendelijke leefomgeving voor jong tot oud door middel van sporten en recreëren in de openbare buitenruimte“ uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor landschap en recreatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 5.1.3 Het behouden van een minimaal niveau aan speel- en beweegaanleidingen in de buitenruimte. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 5.1.3.1 In 2026 zullen er 15 speeltuinen worden gereconstrueerd in samenspraak met de inwoners.

Middelen

Voorstel het jaar 2025 te wijzigen in 2026 voor deze inspanning. In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 5.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Versterken van de groene structuren in en om de dorpen.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor landschap en recreatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 5.1.4 Vanuit het opgaveplan Landschappelijk Zuidplas volgt de nadere uitwerking voor een (integrale) visie voor recreatie, natuur, restveen en groen voor geheel Zuidplas.

99

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2026-2029 Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 5.1.4.1 Het opgaveplan Landschappelijk Zuidplas zal in 2026 geactualiseerd worden. Het opgaveplan zorgt voor een integrale aanpak voor recreatie, natuur en groen voor geheel Zuidplas. 5.1.4.2 Oplevering van een Groenstructuurplan. Deze zal naar verwachting in Q3 2025 aan de raad gepresenteerd worden.

Middelen

Voorstel aanpassing inspanning: In 2026 zal de nieuwe groenstructuurvisie worden geïmplementeerd binnen de organisatie. 5.1.4.4 In het kader van het nationaal programma landelijke gebied wordt in opdracht van de provincie en in samenwerking met HHSK, Gouda en Waddinxveen gewerkt aan een gebiedsplan Zuidplas en omgeving. Dit gebiedsplan geeft mogelijkheden voor aanvullende dekking vanuit de provincie en het RIjk op de landschappelijke opgaven. 5.1.4.5 Binnen de verleende subsidie wordt gewerkt aan de realisatie natuur in het Restveengebied en van het fietspad RestveenGroen Blauwe Zone. In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 5.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Behouden van een groene, rustige en dorpse woonomgeving.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor behoud dorps karakter. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 5.1.5 We stellen in 2026 toetsingscriteria op voor de bestaande en nieuw te ontwikkelen openbare ruimte waarin we concreet aangeven wat we verstaan onder een groene, rustige en dorpse woonomgeving. We nemen hierin op wat onze nieuwe normen zijn t.a.v. openbaar groen, parkeren en bouwplannen.

In de doelstelling is het jaar 2025 aangepast naar 2026 5.1.6 In 2026 onderzoeken we de mogelijkheid en haalbaarheid om de 3x30x300 regel toe te passen in onze openbare ruimte. Inwoners hebben vanuit huis zicht op 3 bomen in de openbare ruimte, elke buurt is voorzien van 30% bladerdek en er is binnen 300 meter van elke woning een park of groene ruimte aanwezig. In de doelstelling is het jaar 2025 aangepast naar 2026 Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 5.1.5.1 Toevoegen van een inspanning: In 2026 verwerken we de toetsingscriteria op basis van het staande beleid van Zuidplas en de ambities en worden de verankerd in de Beheerstrategie 5.1.5.2 Toevoegen van een inspanning: In 2026 wordt ingezet op het hergebruiken van materialen binnen de projecten en de bouwplannen om duurzaam werken, het behoud van het karakter te stimuleren en daarmee een kleine financiële besparing te realiseren. 5.1.6.1 Toevoegen van een inspanning: In 2026 wordt gestart met het onderzoeken en opstarten van het traject om 60 volgroeide bomen te verplaatsen zodat deze behouden kunnen worden en kap voorkomen kan worden. 100

Middelen

Inhoudsopgave