Bijlage 1 Programmabegroting 2024-2027 A23.000933

2.1 Met de economische monitor wordt jaarlijks de tevredenheid van de ondernemers over de samenwerking over de onderlinge samenwerking en de relatie met de gemeente en de daarbij behorende diensteverlening (excl. ODMH) gemeten.

Extra kosten

In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Streven naar een vitaal winkelaanbod.” uit spoor 4 groeiend Zuidplas, subspoor economie en werk. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. De winkelgebieden, zoals benoemd in de detailhandelsvisie, zijn aantrekkelijk. Dat betekent dat inwoners graag naar het winkelgebied komen en verblijven door het aanbod van verschillende dagdagelijkse winkels en andere voorzieningen. 2. We continueren de kwaliteit van de openbare ruimte en dragen zo bij aan een aantrekkelijk winkelgebied. 3. We onderzoeken de haalbaarheid van initiatieven van ondernemers op haalbaarheid op de intake en omgevingstafel om hen beter te faciliteren. 58

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027

Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 3.1 Vergunningaanvragen van ondernemers worden in 95% van de aanvragen binnen de wettelijke reactietermijn afgehandeld. 3.2 De haalbaarheid van initiatieven van ondernemers wordt op de intake en omgevingstafel besproken, waarbij de ondernemer binnen 12 weken een antwoord krijgt.

Extra kosten

In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Onderzoeken (financiële) haalbaarheid verplaatsingsregeling voor ondernemers.” uit spoor 4 groeiend Zuidplas, subspoor economie en werk. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? In 2023 starten we met een haalbaarheidsonderzoek verplaatsingsregeling, op basis waarvan ondernemers keuzes kunnen maken voor de toekomst van hun onderneming. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? In 2024 wordt gestart met het haalbaarheidsonderzoek.

Extra kosten

In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Faciliteren van glasvezelnetwerken.” uit spoor 4 groeiend Zuidplas, subspoor economie en werk. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? Door middel van beleid, regelgeving en financiële voorwaarden (degeneratievergoeding) bevorderen wij de aanleg en/of beschikbaarheid van een breedbandinternetverbinding voor 100% van de adressen in Zuidplas. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Realisatie van het glasvezelnetwerk op basis van de samenwerkingsovereenkomst uit 2023.

Extra kosten

Verbonden partijen Regio Midden Holland De Regio Midden-Holland is een netwerkorganisatie waarin regionaal wordt samengewerkt. De regionale tafel Economie Onderwijs Arbeidsmarkt is één van de drie regionale tafels waar belangenbehartiging naar provincie en rijksoverheid centraal staan, het is een Triple Helix samenwerking tussen Overheid, Onderwijs en Ondernemers. Het triple helixoverleg zet zich in voor een sterke economie, een aantrekkelijk innovatief vestigingsklimaat en toekomstbestendig onderwijs. In dit platform stemmen onderwijs, bedrijfsleven en gemeenten hun economische agenda’s en gezamenlijke ambities op elkaar af. Ruimtelijkeconomische visies voor werklocaties (bedrijventerreinen, kantoren, detailhandel) komen tot stand onder aansturing van het triple helixoverleg. Daarbij ziet het Triple Helix als gevolg van demografische en maatschappelijke ontwikkelingen een toenemende urgentie van afstemming met andere regionale programma’s op het raakvlak van ruimte, wonen en verkeer en vervoer. 59

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027

Product 4.4

Verkeer en vervoer

Algemeen doel product Voor bereikbaarheid en ontsluiting van onze dorpen wordt een integrale aanpak toegepast, waarbij duurzame vormen van vervoer gestimuleerd worden. Voor het thema verkeersveiligheid ligt de focus op scholen, sportvoorzieningen, winkelcentra en cultuurvoorzieningen, waarbij de aandacht ligt bij de kwetsbare verkeersdeelnemers (fietser en voetganger). Ontwikkelingen Toename mobiliteitsvraag De ontwikkelingen op gebied van woningbouw en uitbreiding van bedrijventerreinen hebben een merkbaar effect op de ruimtevraag, de verkeersintensiteit en de verkeersveiligheid. De opgaven worden in (boven) regionale samenwerking opgepakt. De ontwikkeling van het Vijfde Dorp is aanleiding om een aantal maatregelen aan het regionale wegennet te realiseren. Collectieve mobiliteitssystemen zijn in ontwikkeling en bieden de mogelijkheid om de verkeersdruk op het wegennet te verminderen. Duurzame mobiliteit Onder duurzame mobiliteit vallen alle manieren van vervoer waarbij ons verplaatsingsgedrag minder nadelige gevolgen heeft voor het milieu (fiets, openbaar vervoer, deelmobiliteit, mobiliteitshubs etc.) Duurzame mobiliteit vormt een steeds groter onderdeel van onze maatschappij. Door deze vormen van mobiliteit kan de druk op het gemeentelijk en regionaal wegennet afnemen en ontstaat een beter en gezonder leefklimaat.

Stimuleren fietsgebruik Door de toename van het elektrisch fietsen kunnen grotere afstanden per fiets worden afgelegd waardoor de fiets een concurrerend vervoermiddel is voor de auto op korte en middellange afstanden. Provincie Zuid-Holland en regio Midden Holland zetten mede daarom sterk in op doorgaande fietsroutes. De kwetsbare fietser vormt een belangrijke doelgroep in de risicogestuurde aanpak van verkeersveiligheid. Impuls aanpak verkeersveiligheid De verkeersveiligheid in Nederland krijgt een nieuwe impuls. Na decennia van dalende ongevalscijfers, stagneert die daling. Het perspectief in de verkeersveiligheidsaanpak is veranderd van een jarenlange reactieve aanpak op basis van ongevallen naar een proactieve aanpak op basis van risico’s, zoals beschreven in het nationaal Strategisch Plan Verkeersveiligheid 2030. Maatschappelijke effecten herstelplan De maatregelen uit het herstelplan hebben geen maatschappelijk effect op dit product. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.4, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Meer stimuleren van elektrisch vervoer, bijvoorbeeld door het faciliteren van voldoende laadpalen” uit spoor 2 duurzaam Zuidplas, subspoor duurzame mobiliteit.

60

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In 2026 is het aantal openbare parkeerplaatsen met de mogelijkheid tot elektrisch laden van de auto uitgebreid ten opzichte van 2022. 2. In 2026 is het aanbod van elektrisch laden op parkeervoorzieningen bestemd voor gemeentelijk personeel vergroot tot minimaal 4 laadpunten. Effectindicator Nulmeting Begroting 2022 2026 Parkeerplaatsen elektrisch laden 109 n.t.b. in openbaar laadpalenplan Parkeerplaatsen elektrisch laden 0 4 gemeentelijk personeel Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 2.1 Realisatie laadvoorzieningen op parkeervoorzieningen gereserveerd voor gemeentelijk personeel. 2.2 Uitwerken van een verduurzamingsvisie voor het wagenpark

Extra kosten

In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.4, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Ruimte creëren om gebruik te kunnen maken van deelmobiliteit in onze dorpen.” uit spoor 2 duurzaam Zuidplas, subspoor duurzame mobiliteit. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In 2026 is in elk dorp minimaal een vorm van deelmobiliteit aanwezig, die aansluit op de behoefte van de inwoners Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Voor het Middengebied werkt de gemeente in 2024 het mobiliteitsconcept verder uit. Het mobiliteitsconcept geeft aan hoe de smart mobility oplossingen in het Middengebied georganiseerd moeten worden. 1.2 In 2024 uitwerken van deelmobiliteit op gemeentelijk niveau in het kader van de nieuw op te stellen integrale mobiliteitsvisie voor de hele gemeente Zuidplas. 1.3 Faciliteren van locaties waar deelmobiliteit aangeboden kan worden (onder andere door kaderstellend beleid, verkeersbesluit voorbereiden, aanpassing openbare ruimte, communicatie).

Extra kosten

In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.4, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Bevorderen van duurzame vormen van mobiliteit, zoals wandelen, fietsen en openbaar vervoer.” uit spoor 2 duurzaam Zuidplas, subspoor duurzame mobiliteit.

61

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In 2026 zijn 60 bushaltes in Zuidplas toegankelijk, conform de normen van de Provincie Zuid-Holland, gemaakt. 2. We streven naar verbetering en optimalisatie van de lijnvoering, dienstregeling en dienstverlening van het busvervoer of ander collectief vervoer. 3. We stimuleren het fietsen door het opstellen van een fietsroutenetwerk. Daarmee krijgen we inzicht in ontbrekende schakels en knelpunten in fietsroutes en ontwikkelen we een realisatiestrategie om deze aan te pakken. Effectindicator Nulmeting Begroting 2022 2026 Toegankelijke bushaltes 9 60 Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Uitvoeren plan van aanpak om in de periode 2024-2026 51 bushaltes conform de normen van de Provincie Zuid-Holland (38 van de 60 zijn al volledig toegankelijk ingericht) toegankelijk te maken. 1.2 Nieuwe bushaltes in het kader van aanpassing lijnvoering of ruimtelijke ontwikkelingen voldoen bij realisatie aan de normen van Provincie Zuid-Holland. 2.1 Overleg met concessiehouder en Provincie Zuid-Holland over de mogelijkheden van de lijnvoering, de dienstregeling en het aanbieden van innovatieve vormen van openbaar vervoer of mobiliteitsdiensten voor minder stedelijk gebied en bij de ontwikkeling van het Middengebied.

2.2 Verkenning mogelijkheden met Provincie Zuid-Holland en nieuwe concessiehouder om een pilot deur-halte vervoer binnen Zuidplas op te zetten. 2.3 Nadere afstemming met Provincie Zuid-Holland voor een bushalte langs de N219 ter hoogte van de Scheve Overweg en/of een mogelijk andere lijnvoering om de OV-bereikbaarheid in Esse Zoom te verbeteren.

Extra kosten

€ 100.000

In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.4, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Vergroten van de verkeersveiligheid door te (blijven) investeren in inrichting, voorlichting en handhaving.” uit spoor 4 groeiend Zuidplas, subspoor bereikbaarheid. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. Inrichting: de prioriteit in de aanpak van de infrastructurele verkeersveiligheidsknelpunten ligt bij de wegen/kruispunten waar een verkeersveiligheidsrisico (zowel objectief als subjectief) is vastgesteld (71 risicolocaties in risico-inventarisatie, december 2021). 2. Gedrag/voorlichting: de gemeente breidt haar bestaande activiteiten op het gebied van voorlichting en educatie en haar samenwerking met scholen, VVN en andere organisaties uit om gedrag in het verkeer positief te beïnvloeden. 3. Verkeershandhaving: handhaving blijft integraal onderdeel van de gemeentelijke verkeersveiligheidsaanpak; de gemeente voorkomt daarmee dat handhaving het sluitstuk is van de aanpak.

62

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Uitvoeren nadere analyse en uitwerking van de vastgestelde top 13 risicolocaties van verkeersveiligheidsknelpunten. Van de overige risicolocaties wordt een quickscan gemaakt. 2.1 Uitvoering geven aan het regionale uitvoeringsprogramma verkeersveiligheid 2022-2024 en de risico gestuurde aanpak verkeersveiligheid Zuidplas. 3.1 Handhavingsprioriteiten aan de hand van data delen met het bevoegd gezag voor de handhaving (rijdend verkeer politie, stilstaand verkeer naast politie ook gemeente) in het maandelijkse overleg met de verkeersadviseur van de politie.

Extra kosten

In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.4, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “We geven verkeersafwikkeling een prominente plek, ook bij ruimtelijke ontwikkelingen.” uit spoor 4 groeiend Zuidplas, subspoor bereikbaarheid. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. De mogelijke reistijdvertraging als gevolg van ontwikkelingen blijft onder de acceptabele 1,5 keer de reistijd zonder oponthoud, dit wordt bekeken op projectniveau en dorpsniveau. Door het realiseren van een goede verkeersafwikkeling dragen wij ook bij aan de verkeersveiligheid in Zuidplas. 2. We voorkomen onnodige verkeersbewegingen (zoekverkeer) als gevolg van (weg-)werkzaamheden of afsluitingen als gevolg van bijvoorbeeld evenementen. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Opstellen mobiliteitsvisie in 2024, waarin een visie op de mobiliteitsopgave en de verkeersontsluiting per modaliteit wordt opgenomen op dorpsniveau en voor heel Zuidplas. Duurzame en collectieve mobiliteit maken hier onderdeel van uit. 2.1 Registreren (weg-)werkzaamheden in het landelijk meldsysteem (Melvin). 2.2 Structureel overleg met Provincie Zuid-Holland en Rijkswaterstaat om wegwerkzaamheden en omleidingsroutes op het (boven)regionaal wegennet af te stemmen.

Extra kosten

In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.4, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “We zetten in op het verminderen van piekbelasting van onze lokale en regionale infrastructuur.” uit spoor 4 groeiend Zuidplas, subspoor bereikbaarheid. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? We streven ernaar dat de reistijdvertraging op wegen in de gemeente Zuidplas niet meer dan 1,5 keer de acceptabele reistijd zonder oponthoud wordt. Hierdoor blijft de bereikbaarheid van de verkeersdoorstroming in onze dorpen gewaarborgd. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Standaard opstellen van een verkeerstoets op capaciteit gemeentelijk wegennetwerk bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen. 1.2 Samen met regionale partijen een strategie bepalen om te komen tot een gezamenlijke aanpak voor de problematiek van de piekbelasting van het regionaal wegennet in de spitsperiode. De regie moet uiteindelijk bij Provincie Zuid-Holland komen te liggen. De basis van deze aanpak ligt in de deelovereenkomst mobiliteit t.b.v. het Middengebied en de verbreding van de A20. 63

Extra kosten

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.4, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “We onderzoeken de mogelijkheden van slimme combinaties door middel van bijvoorbeeld hubs.” uit spoor 4 groeiend Zuidplas, subspoor bereikbaarheid. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In de vier bestaande dorpen is er in 2026 in elk dorp een vorm van een mobiliteitshub (die aansluit bij de specifieke behoefte in het betreffende dorp) in uitvoering of in planvorming. We starten in 2023 een verkenning naar de mogelijkheden van de realisatie van hubs binnen de gemeente Zuidplas. 2. Bij nieuwe ruimtelijke ontwikkelingen zetten we in op een bijdrage van projectontwikkelaars om invulling te geven aan de mogelijkheden van slimme mobiliteit combinaties, zodat het autobezit en de verkeersproductie wordt verminderd. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Uitwerken van het begrip mobiliteitshub voor de gemeente Zuidplas, onderscheiden naar nieuwe en bestaande ruimtelijke ontwikkelingen, naar aanbod- en vraaggestuurde inzet van mobiliteitsdiensten, naar omvang van diensten en overstapmogelijkheden (collectief) deelvervoer en andere diensten. 1.2 Verkenning samen met de gemeente Gouda naar de toegevoegde waarde (kosten en baten) van een nieuw OVhub/treinstation Gouweknoop.

2.1 Bij iedere ruimtelijke ontwikkeling overlegt de gemeente met de ontwikkelaar over de mogelijkheden voor de realisatie van slimme mobiliteitcombinaties en legt dit vast in maatwerkafspraken.

Extra kosten

Verbonden partijen Regio Midden Holland De Regio Midden-Holland is een netwerkorganisatie waarin regionaal wordt samengewerkt en waar kansen worden gezien. Deze samenwerking krijgt vorm in afstemming, beleidsvorming en belangenbehartiging. Op basis van het Regionaal Verkeer- en VervoerPlan (RVVP) zijn op basis van 8 thema’s 39 uitvoeringsprojecten geformuleerd.

Product 4.5

Gebiedsontwikkeling

Algemeen doel product Zuidplas biedt met haar grote grondgebied een gemeente met ruimte voor meer dan alleen de eigen ruimtelijke behoefte. Ontwikkelingen Opgave Middengebied Al sinds 2004 is Zuidplas in beeld voor (boven)regionale (woningbouw)opgaven. Dat uit zich nu in een aantal ontwikkellocaties bij de bestaande dorpen maar in relatie tot de verstedelijkingsopgave van de provincie is de Zuidplaspolder vanuit die achtergrond opnieuw in beeld voor een verdere verstedelijkingsopgave. In 2017 heeft de gemeenteraad dit vormgegeven in een zogenoemd ‘bid’ dat nu in samenspraak met provincie en omliggende gemeenten het uitgangspunt is voor een verdere uitwerking van enerzijds de bebouwing aan de dorpen en anderzijds de ontwikkeling van de nieuwe Zuidplaspolder. 64

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Met de vaststelling van het Masterplan Middengebied in mei 2021 door de gemeenteraad is besloten om de ontwikkeling van het Middengebied onder regie van de gemeente vorm te geven. Het Masterplan hangt samen met de afspraken die door gemeente, Provincie Zuid-Holland en Grondbank zijn vastgelegd in een Bestuurlijke Overeenkomst. Het gaat over voorwaarden waaronder gronden worden overgedragen van provincie en Grondbank aan gemeente, en uitgangspunten voor mobiliteit, natuurontwikkeling, woningbouw, e.d. Op basis van het Masterplan Middengebied werkt de gemeente de plannen verder uit. Er wordt momenteel gewerkt aan drie hoofdbesluiten van de gemeenteraad: de vaststelling van de Nota van Uitgangspunten, de eerste grondexploitatie en de bestemmingsplannen voor de ontwikkeling. De besluitvorming over de NvU en GREX is voorzien in oktober 2023. De ontwerpbestemmingsplannen liggen in de tweede helft van 2023 ook ter inzage. De definitieve bestemmingsplannen worden voorbereid voor vaststelling door de raad in 2024. Grondbank RZG Zuidplas Het doel van de Grondbank is sinds 2010 het beheren en verkopen van verworven gronden voor de ontwikkeling van het Middengebied in de Zuidplaspolder op basis van een periodiek vast te stellen uitgiftestrategiekader (USK). De Grondbank heeft binnen de opgave Middengebied een strategisch grondbezit van ongeveer 300 ha.

met een boekwaarde van ongeveer € 95 miljoen. Op basis van huidige afspraken eindigt het bestaan van de Grondbank RZG Zuidplas per 31 december 2024. Momenteel lopen verkennende gesprekken over mogelijke verlenging van de Grondbank RZG Zuidplas. Zevenhuizen-Zuid BV/CV Een meerjarige samenwerking die gericht is op een integrale en fasegewijze ontwikkeling van het project(gebied) Zevenhuizen Zuid, welke voorziet in de ontwikkeling en bouw van circa 1.100 tot maximaal 1.400 woningen met bijbehorende voorzieningen. Maatschappelijke effecten herstelplan De maatregelen uit het herstelplan hebben geen maatschappelijk effect op dit product. Doelstellingen en inspanningen De opgave Middengebied is een belangrijke gebiedsontwikkeling, de ruimtelijke procedure hiervan loopt. Deze ontwikkeling is geen doel, maar een middel om verschillende doelstellingen te realiseren. Om deze reden zijn voor dit product geen specifieke doelstellingen en inspanningen opgenomen.

Product 4.6

Duurzaamheid

Algemeen doel product Zorgdragen voor een gezonde, veilige en toekomstbestendige leefomgeving waarbij met zorg gebruik gemaakt wordt van grondstoffen en er aandacht is voor biodiversiteit en klimaatadaptatie.

65

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Ontwikkelingen Duurzaam Zuidplas We wonen, werken en leven met veel plezier in Zuidplas. We zijn ons er steeds meer van bewust, dat de keuzes die we hierbij maken van invloed zijn op het Zuidplas dat we doorgeven aan onze kinderen en kleinkinderen. In 2021 werd er in Zuidplas 16,3% hernieuwbare elektriciteit opgewekt. De verwachting is dat het elektriciteitsgebruik komende jaren een toename zal laten zien. Hoewel dit gebruik in de periode 2010-2019 licht is afgenomen, vindt er in toenemende mate elektrificatie plaats, bijvoorbeeld in het vervoer en de warmtevoorziening. Daarnaast zal de vraag ook toenemen doordat we als gemeente groeien in ons aantal inwoners. De technologische ontwikkelingen gaan ondertussen razendsnel, bijvoorbeeld in de efficiëntie van zonnepanelen en mogelijkheden tot opslag. Tegelijkertijd zien we de kostprijs van elektriciteit stijgen. Duurzame energie Zowel onze planeet, als de inwoners hebben baat bij betaalbare, hernieuwbare energie. Daarmee worden we minder afhankelijk van fossiele brandstoffen, met bijbehorende druk op het milieu en stijgende kostprijs. We hebben ons gecommitteerd aan het klimaatakkoord en onder andere afgesproken om bij te dragen aan de reductie van CO2-uitstoot, daarbij hoort dat we zelf in toenemende mate elektriciteit duurzaam opwekken.

In 2026 is de CO2-uitstoot van het gemeentelijk vastgoed met 20% gereduceerd. Als onderdeel van het programma duurzaamheid is in 2021 de Routekaart Maatschappelijk Vastgoed vastgesteld. Hierin zijn scenario’s beschreven met als doel in 2050 CO2-neutraal te zijn. Op dit moment wordt uitvoering gegeven aan de routekaart door het opstellen van maatwerkadviezen. Daarna zullen de eerste fysieke maatregelen volgen om het maatschappelijk vastgoed te verduurzamen. Circulariteit In 2024 wordt er niet ingezet op circulariteit. We gaan wel onderzoeken welke externe financieringsbronnen beschikbaar zijn voor een mogelijke inspanning. De wettelijke taken op grond van afval worden wel verricht waaronder de herziening van het afvalbeleid. Het maatschappelijk effect van niet-inzetten op circulariteit voor de gemeente en bewoners is vierledig. 1. Afval scheiden is waardevol. Niet alleen voor het milieu, maar vaak ook voor onze portemonnee. Met een relatief grote afvalstroom blijven de kosten voor afvalverwijdering ook relatief hoger. 2. De gemiste baten van reparatie, kringloop en deeleconomie zijn lastig hard te maken, maar zeker is dat milieu, portemonnee en werkgelegenheid niet gebaat zijn bij minder inzet.

Op de koopkracht werkt circulariteit twee kanten uit; reparatie bespaart op nieuwkoop, maar aan de andere kant is het gebruik van circulaire grondstoffen (vooralsnog) vaak duurder dan lineaire grondstoffen. 3. De gemeente, bewoners en bedrijven lopen het risico dat er over een paar jaar harder gelopen moet worden om alsnog aan te haken bij de transitie naar een circulaire economie en om dan te voldoen aan nieuwe wettelijke taken. 4. Lineaire grondstoffen worden steeds schaarser en dit zorgt voor grote stijging van grondstofprijzen. Klimaatadaptatie en Biodiversiteit We zien het als onze verantwoordelijkheid om klimaatverandering zoveel mogelijk te beperken, maar waar deze toch optreedt moeten we ons maximaal inspannen om Zuidplas ook in de toekomst leefbaar te houden. Wanneer we ons niet voldoende voorbereiden op weersextremen kan dat leiden tot groot persoonlijk leed, maar ook tot hoge maatschappelijke kosten door schade. We willen het risico op schade door extreem weerklimaatverandering zoveel 66

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 mogelijk beperken, zowel voor de gemeente als voor inwoners en ondernemers. Wij hebben hier al concrete stappen in gemaakt door o.a. het omvormen van plantvakken in de afgelopen jaren ecologisch beheer toe te passen. Dergelijk beleid zetten wij voort en nemen wij integraal mee in afwegingen die te maken hebben met de openbare ruimte. Deze houding hanteren wij ook ten aanzien van biodiversiteit, het beleid van onze twee recreatieschappen kan hiervoor als inspiratie dienen. Zuidplas blijven voorbereiden op weersextremen Door de uitstoot van broeikasgassen verandert ons klimaat. Dat gaan we allemaal merken aan steeds extremer weer. Hete zomerdagen worden heter, regenbuien worden heftiger en perioden van droogte extremer. Onze omgeving is nog niet altijd goed ingericht op deze nieuwe extremen, zo laten ook de stresstesten zien. Gebieden met weinig groen zijn kwetsbaar voor hitte en wateroverlast. In het Coalitieakkoord is de ambitie uitgesproken om ons te blijven voorbereiden op weersextremen. In deze collegeperiode zorgen we voor meer ruimte voor verwerking van extreme neerslag, verminderd de gemiddelde gevoelstemperatuur en ondervinden we minder negatieve gevolgen bij langdurige droogte. In het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie is als doelstelling opgenomen om in 2050 klimaatbestendig en waterrobuust te zijn. Het Deltaplan is dwingend.

Zodoende volgen wij de doelstelling om in 2050 bestand te zijn tegen droogte, hittestress, wateroverlast en overstromingen. Onze gemeente krijgt namelijk steeds meer te maken met weersextremen. De omgeving is nog onvoldoende klimaatbestendig ingericht, zo laten de gemeentelijke stresstests zien, om deze weersextremen op te vangen. Gebieden met weinig groen zijn kwetsbaar voor hitte en wateroverlast, wat naast risico op klimaatschade ook invloed heeft op de gezondheid van kwetsbare bewoners. In het collegeprogramma is daarom de ambitie opgenomen om ons voor te bereiden op weersextremen. Vanuit het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie volgt dat we als gemeente klimaatadaptatie beleid moeten opstellen. Met het ondertekenen van het Convenant klimaatadaptief bouwen in 2021 hebben we hier de eerste stap in gezet, maar zal zich nog moeten vertalen in gemeentelijk beleid. In 2024 gaan we hiermee starten. In 2025 willen we het nog op te stellen beleid verder implementeren in de gemeente en alle processen, zodat bij (nieuw)bouwprojecten en bij inrichting van de openbare ruimte wordt voldaan aan het Convenant klimaatadaptief bouwen. Op deze wijze zetten we als gemeente een nieuwe stap om een klimaatbestendige gemeente te zijn in 2050. Ook dienen wij in 2025 nieuwe gemeentelijke stresstests uit te voeren.

Uit de stresstests volgen inzichten van knelpunten waar hitte en wateroverlast een probleem zijn, zodat we hierop in kunnen spelen bij de (her)inrichting van de openbare ruimte. Verder versterken en inbedden van biodiversiteit Het verbeteren van de biodiversiteit is een onderwerp dat steeds meer onder de aandacht komt (het betreft een bijdrage leveren aan het herstellen van het ecologisch evenwicht). De leefomgeving kan niet zonder biodiversiteit. Soorten en ecosystemen zorgen bijvoorbeeld voor de productie van zuurstof, afbraak van dode dieren en planten, bestuiving van planten (waaronder landbouwgewassen), waterzuivering en het beheersen van plagen. Met de herinrichting en het onderhoud van onze groene buitenruimte houden we rekening met het behouden en versterken van de biodiversiteit. In 2023 starten we met het opstellen van nieuwe groenbestekken, ook hierin geven we biodiversiteit een prominente rol. De biodiversiteit staat onder druk. Steeds meer groeit het besef dat de biodiversiteit afname een negatief effect heeft op de mens. Wereldwijd zijn wij voor o.a. landouw, bouwmateriaal, medicijnen en industriële grondstoffen afhankelijk van biologische hulpmiddelen. Verschillende onderzoeken hebben ook laten zien dat een hogere biodiversiteit bijdraagt aan ons welzijn en een positief effect heeft op de gezondheid.

Klimaatverandering zet de ecosystemen verder onder druk met als gevolg een verdere afname van de biodiversiteit. Ook de gemeente Zuidplas heeft te maken met een afname van de biodiversiteit door toedoen van o.a. klimaat, intensivering van de landbouw en verstedelijking. Met de herinrichting en het onderhoud van onze groene buitenruimte, houden we rekening met het behouden en versterken van de biodiversiteit. Het is echter onbekend of dit beheer 67

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 bijdraagt om de hoogst haalbare vorm van biodiversiteit. We hebben als gemeente geen zicht in de huidige biodiversiteit en hoe wij deze kunnen versterken en inbedden. Daarom is in 2023 gestart met het uitvoeren van de biodiversiteit nulmeting, welke in 2024 wordt afgerond. De biodiversiteit nulmeting geeft de gemeente inzicht en vormt de basis om beleid op te stellen en het beheer waar nodig aan te passen. In de tweede helft van 2024 wordt hier een start mee gemaakt. Ook zoeken we regionaal de samenwerking op met buurgemeentes, het hoogheemraadschap en de recreatieschappen om de biodiversiteit te versterken. Daarnaast wordt waar mogelijk het nationaal programma landelijk gebied benut ten behoeve van het opstellen van beleid. Programma Duurzaamheid In de programmabegroting hebben we voornamelijk de kosten voor doelstellingen en inspanningen op het gebied van duurzaamheid met een wettelijke basis opgenomen. Hoe de samenwerking en de sturing plaatsvindt op de doelstellingen en inspanningen wordt uitgewerkt in het programma Duurzaamheid. De effecten van de uitwerking van het programma Duurzaamheid worden betrokken bij de integrale afweging van de zomernota. Maatschappelijke effecten herstelplan De maatregelen uit het herstelplan hebben geen maatschappelijk effect op dit product.

Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.6, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “De gemeente Zuidplas is in 2050 aardgasvrij. De gemeente is elektriciteitsneutraal: alle benodigde elektriciteit wordt binnen de gemeente klimaatneutraal opgewekt.” uit spoor 2 duurzaam Zuidplas, subspoor duurzame energie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In 2030 zijn 3.600 woningen aardgasvrij gemaakt. In 2025 zijn Uitvoeringsplannen aardgasvrij opgesteld voor gebieden met een totaal van tenminste 3.600 woningen. 2. In 2026 is de CO2-uitstoot van het gemeentelijk vastgoed met 20% gereduceerd tov 2022. 3. Per 1 januari 2025 zijn voldoende zon-op-land projecten vergund om het resterende deel van het RES-bod (0,435 TWh duurzame elektriciteit) te halen. 4. In 2026 worden de kassen in het Oostland aardgasloos van warmte voorzien. 5. In 2026 hebben we zicht op de verduurzamingsopgave van ondernemers en hun bedrijven. We hebben een plan opgesteld om ze klimaatneutraal te maken richting 2050.

Effectindicator Realisatie Begroting Begroting 2021 2024 2030 Aantal bestaande woningen zonder gas niet bekend Niet bekend 3600 Reductie CO2-uitstoot gemeentelijk niet bekend Niet bekend vastgoed Aantal onherroepelijk afgegeven 0 Niet bekend vergunningen voor zonprojecten voor 1 januari 2025 (P) Aardgasverbruik tuinders Niet bekend Niet bekend 68

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027

Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Opstellen Uitvoeringsplannen (UP) Zuidplas aardgasvrij 1.2 Advisering VVE’s 1.3 Verkennen elektrolyser als warmtebron 1.4 Gemeentebrede communicatie door voortzetten Energieloket en inzet energiecoaches 1.5 Aanpak energiearmoede 1.6 Isolatieaanpak 1.7 Opstellen Soorten Management Plan 1.8 Actualiseren beleid bodemenergie 2.1 Verduurzamen gemeentelijk vastgoed, zogenaamde makkelijk te verduurzamen panden 2.2 Opstellen Duurzaam Meerjaren Onderhoudsplan (DMJOP) voor alle overige gemeentelijke panden 2.3 Grootverbruikers (zoals Dorpshuis Swanla) hoger op de prioriteitenlijst krijgen om te verduurzamen 2.4 Gemeentelijk vastgoed in gebieden waar Uitvoeringsplannen Aardgasvrij worden opgesteld meenemen in de planvorming richting aardgasvrij. 3.1 Monitoring en als nodig herijking RES 3.2 Uitvoering RES 4.1 Verkenning warmtenet Zuidplaspolder (WSO-samenwerking) 5.1 Verkenning benodigde aanpak verduurzamen bedrijven en bedrijventerreinen (draagt ook bij aan doelen op gebied van klimaatbestendigheid en circulariteit) 5.2 Inzet Servicepunt Energietransitie Bedrijven Midden-Holland

Extra kosten

In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.6, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Uitstoot van CO2 door vervoer verminderen door het gebruik van elektrisch vervoer en duurzaam vervoer te stimuleren.” uit spoor 2 duurzaam Zuidplas, subspoor duurzaam vervoer. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In 2026 is het aantal openbare parkeerplaatsen voor elektrisch laden uitgebreid. 2. Verduurzamen van eigen mobiliteit, waaronder: - Alle gemeente voertuigen die aan vervanging toe zijn, worden vervangen door een zo duurzaam mogelijk alternatief - Vastgesteld visie op verduurzamen van eigen mobiliteit

69

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Onderzoeken energiebehoefte laadinfra 1.2 Opstellen laadinfrabeleid en laadpalenplan 1.3 Continueren aansluiting bij de regionale concessiehouder voor laadinfrastructuur 2.1 Het uitwerken van een visie op verduurzaming van eigen mobiliteit en hoe dit raakt aan arbeidsvoorwaarden. 2.2 Daar waar mogelijk het aanschaffen van duurzame voertuigen.

Extra kosten

In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.6, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Zuidplas blijven voorbereiden op weersextremen.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor klimaatadaptatie & biodiversiteit. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. Vanaf 2026 voldoen alle nieuwbouwprojecten minimaal aan het convenant klimaatadaptief bouwen en aan de wettelijke verplichtingen. 2. Vanaf 2026 voldoen alle ontwikkelingen in de openbare ruimte minimaal aan het convenant klimaatadaptief bouwen en aan de wettelijke verplichtingen. 3. Vanaf 2026 wordt het gemeentelijk vastgoed bij verbouwing of herinrichting klimaatadaptief gerealiseerd (conform convenant Klimaatadaptief bouwen). Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Het vastleggen van het Convenant Klimaatadaptief bouwen in gemeentelijk beleid in 2024 1.2 Klimaatbestendig bouwen en inrichten meenemen in de prestatieafspraken met woningcorporaties 2.1. Stimuleren van klimaatbestendige schoolpleinen vanaf 2024 2.2 In 2024 starten we met de uitvoeren van de gemeentelijke stresstesten 3.1 Convenant klimaatadaptief bouwen implementeren in het meerjaren onderhoudsplan (MJOP) van alle gebouwen

Extra kosten

In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 4.6, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Verder versterken en inbedden van biodiversiteit.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor klimaatadaptatie & biodiversiteit. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In 2030 is een versterking van de biodiversiteit te zien ten opzichte van de nulmeting. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Afronden van de biodiversiteit nulmeting in 2024 1.2 Opstellen van een participatie- en communicatiestrategie biodiversiteit in 2024

70

Extra kosten

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Beleidsindicatoren programma 4 Beleidsindicatoren Programma 4 Taakveld: Economie Naam indicator Eenheid Functiemenging (Geeft de verhouding weer tussen banen en woningen. Bij % een waarde van 50 zijn er bijvoorbeeld evenveel woningen als banen.)

Werkelijk Bron

2019

2020

2021

2022

Zuidplas:

51,4%

51,2%

50,7%

51,5%

Referentiegemeenten:

49,8%

49,7%

49,7%

50,2%

Zuidplas:

153,8

160,6

170,2

182,9

Referentiegemeenten:

147,3

153,0

158,8

167,6

LISA

Vestigingen (van bedrijven) (De waarden laten zien dat het aantal bedrijfsvestigingen per 1.000 inwoners sinds 2010 telkens jaarlijks is toegenomen. Aantal per 1.000 inwoners in de LISA Zuidplas heeft een iets hogere leeftijd van 15 t/m 64 jaar* waarde dan de referentieindicator van alle gemeenten met 25.000 tot 50.000 inwoners.) Taakveld: Volksgezondheid en milieu Naam indicator Hernieuwbare elektriciteit (Rijkswaterstaat monitort op basis van diverse bronnen de productie van hernieuwbare energie in elke gemeente.)

Eenheid

%

Werkelijk Bron*

2019

2020

2021

2022

https://klimaatmonitor.databank. Zuidplas: nl/dashboard/dashboard/hernieu Nederland: (geen wbare-energie gegevens van referentiegemeenten)

5,3%

12,0%

16,3%

nnb

24,7%

26,8%

33,2%

nnb

71

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Wat mag het programma ruimtelijk beleid en ontwikkeling kosten? Bedragen x 1.000

4: Ruimtelijk Beleid en -ontwikkeling

Lasten 4.1: Ruimtelijke ordening en vergunningverlening 4.2: Wonen 4.3: Economie 4.5: Gebiedsontwikkeling 4.6 Duurzaamheid en klimaatadaptatie Totaal Lasten Baten 4.1: Ruimtelijke ordening en vergunningverlening 4.2: Wonen 4.3: Economie 4.5: Gebiedsontwikkeling 4.6 Duurzaamheid en klimaatadaptatie Totaal Baten Saldo van baten en lasten Toevoeging aan reserves Onttrekking aan reserves Resultaat

Rekening 2022

Begroting 2023 na wijziging

Begroting Meerjaren raming 2024 2025

Meerjaren raming Meerjaren raming 2026 2027

6.192 3.015 280 7.643 865 17.996

6.734 3.761 461 25.345 2.274 38.575

3.532 3.525 250 21.316 1.372 29.995

3.392 3.524 205 23.173 1.617 31.911

3.392 3.523 205 6.898 1.401 15.419

3.391 3.522 205 4.196 1.401 12.715

2.556 2.280 55 7.750 321 12.961 -5.035 -5.035

1.405 2.018 140 27.426 1.271 32.260 -6.315 -6.315

334 2.062 40 22.546 778 25.760 -4.235 -4.235

1.552 2.062 40 22.812 785 27.252 -4.659 -4.659

40 2.062 40 6.234 785 9.161 -6.258 -6.258

40 2.062 40 3.545 785 6.472 -6.243 -6.243

De vergelijk ende cijfers in de tabellen zijn conform eerdere besluitvorming in de raad.

72

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027

Programma 5 Fysieke omgeving Groen, schoon, veilig en bereikbaar Zuidplas groen, schoon, veilig en bereikbaar! Hierbij hebben we de focus op de beleving van de leefomgeving van onze inwoners waarbij we inzetten op een preventieve aanpak; een schone wijk nodigt uit om deze schoon te houden. Een belangrijke ambitie is om de openbare ruimte toekomstbestendig in te richten in relatie tot ontwikkelingen en doelen zoals klimaatverandering, noodzaak tot het vergroten van de biodiversiteit, behouden van het dorpse karakter, datagestuurde ontwikkelingen, energietransitie, stimuleren van bewegen, ouderen die langer thuis wonen, mobiliteitsvraagstukken e.d. Dit vraagt om duidelijke afwegingskaders en een heldere beheerstrategie om hier via de openbare ruimte invulling aan te geven. Zuidplas gaat slim en efficiënt om met afvalscheiding en afvalinzameling en stuurt hierbij bewust op landelijke en lokale recyclingdoelstellingen. Door bewust te sturen op een duurzame vastgoedportefeuille, gericht op de toekomstige ontwikkelingen en ambities wordt het maximale maatschappelijke rendement behaald.

Dit programma bestaat uit de volgende producten: 5.1 Beheer buitenruimte 5.2 Afval, riolering en begraven 5.3 Vastgoed

73

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027

Product 5.1

Beheer buitenruimte

Algemeen doel product De openbare ruimte van Zuidplas is herkenbaar door de karaktereigenschappen groen, schoon en toegankelijk. Uiteraard is de basis op orde door een bereikbare, veilige en functionele inrichting en onderhoud van de openbare buitenruimte. Het derde speerpunt is het streven naar een toekomstbestendige openbare ruimte door een klimaat adaptieve inrichting, aandacht voor biodiversiteit en data gestuurd beheer. Ontwikkelingen Verankeren dorps karakter in de openbare ruimte Met de woningbouwproductie in de huidige dorpen en in het bijzonder de ontwikkeling van het Vijfde Dorp nemen wij onze verantwoordelijkheid. De prognose is dat in 2050 het aantal huishoudens in Zuidplas stijgt met ca 46,7% t.o.v. 2019 1. Het type woningen en de manier waarop die gebouwd worden is bepalend voor het karakter van de dorpen. Het huidige open karakter van de gemeente Zuidplas, afgezet tegen de stedelijke achtergrond, geeft ons een uniek karakter. Wij willen dit unieke karakter behouden, de recent vastgestelde omgevingsvisie is hiervoor de leidraad. Behouden van een groene, rustige en dorpse woonomgeving Met de komst van het 5e dorp en de vele andere ontwikkellocaties vinden we het van belang om ons dorpse karakter te behouden.

Een groene, rustige en dorpse woonomgeving zorgt voor een fijn leefklimaat, vergroot de groenbeleving en stimuleert inwoners om meer te bewegen, even een ommetje te lopen, een rondje te joggen en te ontspannen. De op te stellen integrale beheervisie openbare ruimte vormt een belangrijk kaderdocument voor de toekomstige inrichting van de openbare ruimte. Onder andere ingegeven door de steeds groter wordende belangen en doelen die we via de openbare ruimte willen realiseren. De continue ruimteclaim zorgt hierbij voor het maken van keuzes, prioriteiten en afwegingen. De uitkomsten van de genoemde onderzoeken worden hierin verwerkt. Hiernaast is de opgave Landschappelijk Zuidplas een belangrijk initiatief als vliegwiel voor de groene verbinding vanuit de dorpen naar daarbuiten. Het is hierbij belangrijk om de samenhang te blijven zien en op te zoeken. Beheer van de openbare ruimte De opgave voor instandhouding, tijdige vervanging en het beschikbaar houden van de openbare ruimte is groot. Een groot deel van de openbare ruimte en voorzieningen zoals bruggen, lichtmasten en het groenbestand is aan het einde van haar financiële en technische levensduur. In het perspectief ruimtelijke opgaven is weergegeven welke projecten er op stapel staan vanuit technische noodzaak of maatschappelijke wens.

Los van de financiële beperkingen speelt in 2024 de beperkte capaciteit op de arbeidsmarkt én de gelimiteerde capaciteit bij aannemers een grote rol. Zuidplas kan niet alles op de markt brengen zoals zij dit graag zou willen doen. In 2024 leggen wij een focus op behoud van, en het opstellen van onderhoudsbestekken. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan de integrale projecten waar dat kan. Landschap en recreatie Zuidplas heeft één van de grootste recreatiegebieden van Zuid-Holland binnen haar grenzen. Ook in onze recreatiegebieden, onder andere Park Hitland en de Rottemeren, neemt de druk zichtbaar toe. De toenemende waardering van recreatiegebieden vinden wij een mooie ontwikkeling. Iedereen in de gemeente Zuidplas moet de ruimte hebben en voelen om te kunnen recreëren. Ons unieke karakter leent zich daar ook voor, vanuit de voordeur stap je het groen in terwijl je woont in het hart van de Randstad. Vanuit een groen straatbeeld naar een groen recreatiegebied, dat beeld willen wij behouden.

74

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 We streven naar een duidelijkere en integrale beleidsmatige sturing op recreatie en landschap, met daarbij regionale en provinciale afstemming. Bij ontwikkeling van recreatiegebieden moet aandacht zijn voor het toekomstperspectief van agrarische ondernemers. Het huidige kader voor grootschalige evenementen blijft van toepassing. Behouden van de groene structuren in en om de dorpen We richten ons op behoud van groenstructuren in en om de dorpen. Hiermee stellen we de ruimte voor groen en natuur veilig en ontwikkelen wij nieuwe natuur door een impuls te geven aan het realiseren van het groen- en recreatiegebied Groene Waterparel. Tevens behouden we ons karakter van een groene, rustige dorps woonomgeving door een kader op te stellen voor de bestaande en nieuw te ontwikkelen openbare ruimte waarin we concreet aangeven wat we onder dit karakter verstaan. We nemen hierin op wat onze nieuwe normen zijn t.a.v. openbaar groen, parkeren, materiaalgebruik en bouwplannen. Ook hiervoor zal de op te stellen integrale beheervisie als kaderdocument dienen.

Maatschappelijke effecten herstelplan Het herstelplan heeft of een maatschappelijk effect gerelateerd aan de doelstelling(en) uit het collegeprogramma of een overig maatschappelijk effect: - Doelstelling(en): Als gevolg van het herstelplan is het niet mogelijk om inwoners de mogelijkheid te bieden en te stimuleren om gezonder en actiever te worden. Deze doelstelling wordt naar beneden bijgesteld, namelijk het behouden van een minimaal niveau aan speel- en beweegaanleidingen in de buitenruimte. Ook de parken in Zuidplas wordt niet aantrekkelijker voor de gebruikers en de flora en fauna, maar we zetten in op het behouden van de bestaande ruimte voor ecologie, spelen en sporten in de openbare ruimte. - Overig: Naast de impact op de ambities en inspanningen van het college ten aanzien van vitale en (be)leefbare dorpen zullen de maatregelen in de reguliere bedrijfsvoering breed voelbaar zijn in gehele buitenruimte. Er wordt gekozen voor behoud van, en beschikbaar blijven en veilig houden van, voorzieningen in de buitenruimte zoals bruggen en wegen. Het dagelijks onderhoud zal soberder worden uitgevoerd maar we spannen ons in om ervoor te zorgen dat het nog steeds prettig wonen is en blijft in Zuidplas. In algemene zin geldt dat de maatregelen onder programma 5.1 gerealiseerd wordt door een verlaging van de beeldkwaliteit in de buitenruimte.

In paragraaf 4, onderhoud kapitaalgoederen, wordt hier verder op in gegaan. Voorbeelden van de impact van de maatregelen zijn verminderen van snoeibeurten, minder maaien en minder reinigen. Gebruikers van de openbare ruimte worden mogelijk vaker geconfronteerd met zwerfvuil, opschietend groen en een slecht wegdek. Op verzoeken of wensen van inwoners kan niet meer worden ingegaan tenzij de veiligheid in het geding is en de “kersen op de taart” zoals fonteinen en rozenperkjes verdwijnen tenzij bewoners de verantwoordelijkheid hiervoor op zich nemen. Ook zullen bepaalde uitgaven die niet strikt noodzakelijk blijken niet meer worden gedaan. Denk hierbij aan het niet terugplaatsen van verlichtingsmasten na schades in het buitengebied of het vernieuwen van een vernield bankje. Door het investeringsniveau te verlagen zijn we niet in staat om enkele grotere reconstructies uit te voeren. Dit betekent dat op wijkniveau er wel een ambitie is om te vernieuwen maar dat de gemeente dat niet op korte termijn zal doen. Bewoners en gebruikers zullen dus langere tijd geconfronteerd worden met verouderde materialen en een buitenruimte die niet voldoet aan het gewenste kwaliteitsniveau. Als er sprake is van reconstructie van de buitenruimte rondom ontwikkellocaties waarbij deze reconstructie voorwaardelijk is voor de ontwikkeling zal deze doorgang vinden.

75

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 5.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Meer recreatieve mogelijkheden en verbindingen tussen voorzieningen realiseren.“ uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor landschap en recreatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. In 2025 hebben we 5 recreatieve verbindingen verbeterd, waarbij we -daar waar mogelijk- de infrastructuur aanpassen en de gebruikers meer mogelijkheden bieden om langs de route te recreëren, te spelen of te ontspannen. 2. Vanaf 2024 zetten we in op behouden van de bestaande ruimte voor ecologie, spelen en sporten in de openbare ruimte. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1. Inventariseren van de recreatieve verbindingen naar de parken/voorzieningen en inzichtelijk maken hoe deze aantrekkelijker kunnen worden gemaakt. (was oorspronkelijk gepland in 2023) 2. in 2024 wordt de renovatie van het Buckenburgpark afgerond. 3. In 2024 realiseren we een nieuw groenonderhoud bestek zodat instandhouding en onderhoud geborgd is.

Extra kosten

In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 5.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Bevorderen van de beweegvriendelijke leefomgeving voor jong tot oud door middel van sporten en recreëren in de openbare buitenruimte.“ uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor landschap en recreatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? Het behouden van een minimaal niveau aan speel- en beweegaanleidingen in de buitenruimte. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Om invulling te geven aan de beweegbehoeften van de gebruikers van de openbare ruimte zoals opgenomen in het Preventieakkoord Zuidplas, richten we ons vanaf 2024 op behoud van de bestaande mogelijkheden.

Extra kosten

In 2024 stellen we de beheervisie en actuele beheerplannen op. In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 5.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Versterken van de groene structuren in en om de dorpen.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor landschap en recreatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? Vanuit het opgaveplan Landschappelijk Zuidplas volgt de nadere uitwerking voor een (integrale) visie voor recreatie, natuur, restveen en groen voor geheel Zuidplas.

76

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Starten met het opstellen van een visiedocument en een groenstructuurkaart.

Extra kosten

In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 5.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Behouden van een groene, rustige en dorpse woonomgeving.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor behoud dorps karakter. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. We stellen in 2023 toetsingscriteria op voor de bestaande en nieuw te ontwikkelen openbare ruimte waarin we concreet aangeven wat we verstaan onder een groene, rustige en dorpse woonomgeving. We nemen hierin op wat onze nieuwe normen zijn t.a.v. openbaar groen, parkeren en bouwplannen. 2. In 2023 onderzoeken we de mogelijkheid en haalbaarheid om de 3x30x300 regel toe te passen in onze openbare ruimte. Inwoners hebben vanuit huis zicht op 3 bomen in de openbare ruimte, elke buurt is voorzien van 30% bladerdek en er is binnen 300 meter van elke woning een park of groene ruimte aanwezig. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 In 2024 verwerken we de toetsingscriteria in de DIOR en verankeren we deze in de beheervisie. 2.1 In 2024 passen we de 3x30x300 regel toe als ontwerpeis en -toets van alle reconstructieprojecten.

Extra kosten

Verbonden partijen Recreatieschap Hitland Belangenbehartiging rond de ontsluiting, de ontwikkeling, de aanleg en het beheer in het kader van de openluchtrecreatie en het toerisme en waar mogelijk van natuur en landschap in het gebied. Het Recreatieschap draagt zorg voor het aanbieden van voldoende buitenstedelijk groen voor de eigen inwoners en het behoud en de ontwikkeling van natuur en landschap. Het Recreatieschap Hitland beheert en ontwikkelt recreatiegebied Hitland, inclusief de daarbinnen gelegen golfbaan. In 2023 wordt de geactualiseerde Toekomstvisie Park Hitland vastgesteld. Die toekomstvisie zal de basis zijn voor de verdere ontwikkeling van het gebied met inachtneming van de ambities van de deelnemende gemeenten. Recreatieschap Rottemeren Het binnen haar gebied behartigen van bovengemeentelijke belangen van de openluchtrecreatie, de natuurbescherming en het natuur- en landschapsschoon. Het Recreatieschap draagt zorg voor het aanbieden van voldoende buitenstedelijk groen voor de eigen inwoners en het behoud en de ontwikkeling van natuur, recreatie en landschap. Het recreatieschap beheert recreatiegebied de Rottemeren. In Zuidplas betreft het de deelgebieden Rottewig, Eendragtspolder, Nessebos en Zevenhuizerplas.

Waar mogelijk zet het recreatieschap in op uitbreiding van de recreatiemogelijkheden rond de Rottemeren met als basis het Ontwikkelplan Landschapspark de Rotte. Bij het onderzoeken van deze uitbreidingsmogelijkheden speelt de wens voor een sluitende meerjarenbegroting een rol. Met het recreatieschap wordt intensief overlegd hoe optimaal bijgedragen kan worden aan de ambities van het coalitieprogramma van Zuidplas.

77

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027

Product 5.2

Afval, riolering en begraven

Algemeen doel product De gemeente heeft de wettelijke plicht om te zorgen voor de inzameling van huishoudelijk afval en huishoudelijk afvalwater. Ook voor het opvangen, bergen en afvoeren van regenwater en de uitvoering van gemeentelijke taken uit de Wet op de lijkbezorging geldt een gemeentelijke zorgplicht. De gemeente stelt zich ten doel om deze zorgplichten zo effectief en efficiënt mogelijk te vervullen. Ontwikkelingen Afval en grondstoffen Klimaat en grondstoffen Na de gemeenteraadsverkiezingen van 2022 heeft het college aangegeven in 2023 delen van het afvalbeleid te willen herzien. In 2023 is gestart met actualisatie van het afvalbeleid wat in 2024 voorgelegd wordt aan de gemeenteraad. Stedelijk water De focus in 2024 ligt op het realiseren van de vervangingsopgaven zoals geformuleerd in het Gemeentelijk Rioleringsplan, het maximaal beschikbaar houden en stellen van de voorzieningen in de waterketen en het organiseren van bestendig beheer. Daarnaast is een beleidsactualisatie voorzien vanwege veranderende omstandigheden (nieuwe opgaven) alsmede de invoering van de omgevingswet. Begraven Binnen de uitvaartwereld is een landelijke trend zichtbaar van een daling in het aantal begrafenissen en een toename van het aantal crematies en natuurbegravingen.

Deze dalende trend in het aantal begrafenissen heeft een negatief effect op de balans tussen inkomsten en uitgaven voor het in stand houden van de gemeentelijke begraafplaatsen. Er zijn beperkte beschikbare financiële middelen voor het uitvoeren en realiseren van de maatregelen en adviezen van die Visie op Lijkenbezorging. De maatregelen zullen nu vanuit beschikbare middelen gerealiseerd worden, hierdoor bestaat het risico dat ze ofwel niet volledig worden uitgevoerd of verspreid worden over meerdere jaren. Om deze reden is dit nu als doel gesteld voor 2024. Hierbij is ook aandacht voor de motie (A22.000212 Motie natuurbegraafplaats Zuidplas) op het gebied van natuurlijk begraven, de marktvraag naar de oprichting van een crematorium en de mogelijkheden voor een resomatiecentrum. Maatschappelijke effecten herstelplan De maatregelen uit het herstelplan hebben geen effect op de doelstellingen van dit product. Als gevolg van de maatregel om de leges voor begraven te verhogen richting kostendekkendheid stijgen de kosten van een begrafenis. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 5.2, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Bevorderen circulariteit, bijvoorbeeld bij inkoop, afvalinzameling en ontwikkeling.” uit spoor 2 duurzaam Zuidplas, subspoor circulariteit.

78

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. Tot 2026 zetten we stappen om te komen tot een circulair Zuidplas. 2. In 2026 voldoet Zuidplas aan de landelijk afgesproken afvalscheidingsambitie (100 kg restafval per inwoner per jaar met behoud van kwaliteit van gescheiden afvalstromen). 3. In 2026 streven we naar een maximaal maatschappelijk verantwoord inkopen. Hiervoor passen wij de MVI-criteria tool toe van de Rijksoverheid. https://www.mvicriteria.nl/nl. 4. Jaarlijks hebben we maximaal drie afgekeurde vrachten van grondstoffen (pmd, papier, gft, textiel) bij verwerkers, zodat de kwaliteit van een circulaire keten niet in de weg staat. 5. In 2026 is het grof restafval van Zuidplas met 50% gedaald, onder andere door circulaire initiatieven in de gemeente en regio. Effectindicator Realisatie Begroting Begroting 2021 2023 2026 2. Afvalscheidingsambitie (per inwoner) n.v.t. 100 kg restafval 3. Maatschappelijk verantwoord inkopen n.v.t. maximaal 4. Aantal vrachten grondstoffen afgekeurd n.v.t. max. 3 max. 3 5. Daling grof restafval n.v.t. 50% Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 3.1 Uitvoeren nulmeting om te bepalen hoe groot de stap naar 100% duurzame inkoop is en opstellen plan van aanpak om te komen tot 100% duurzame inkoop, passend bij de constateringen uit de nulmeting. 4.1 Actualiseren van het afvalbeleid.

5.1 Onderzoeken hoe afvalscheiding op het afvalbrengstation verder bevorderd kan worden in de huidige situatie. 5.2 Circulaire initiatieven (kringloop, repair, demontage) krijgen een plek in het Programma van Eisen van het nieuwe afvalbrengstation/circulair ambachtscentrum Zuidplas.

Extra kosten

Verbonden partijen Cyclus Het uitvoeren van afvalbeheer op een efficiënte, duurzame en kwalitatief goede wijze, tegen marktconforme en maatschappelijk verantwoorde kosten. Door gezamenlijk met andere gemeenten taken van de gemeentelijke afvalzorgplicht uit te voeren, worden deze taken (kosten)efficiënter uitgevoerd. De gemeente Zuidplas neemt een aantal diensten af bij Cyclus NV, zoals vastgelegd in de dienstverleningsovereenkomst. Het betreft o.a. het huis aan huisinzamelen van restafval en gft en het overslaan en laten verwerken van de meeste afvalstromen. Doordat de gemeente middels aandelen deels eigenaar is ontstaat sturing op de efficiëntie van de bedrijfsvoering van deze verbonden partij.

79

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027

Product 5.3

Vastgoed

Algemeen doel product De gemeente Zuidplas zet vastgoed in om gemeentelijke beleidsdoelen te helpen realiseren. Die beleidsdoelen bewegen zich op de terreinen van leren, sporten, ontmoeten en recreëren binnen de samenleving van Zuidplas. Daarnaast wordt ook in de nodige gebouwen voorzien om de gemeentelijke organisatie te huisvesten. Ontwikkelingen Doorontwikkeling van het Meerjarenperspectief Vastgoed Hoewel het meerjarenperspectief nog steeds zijn functie heeft, is een doorontwikkeling van het Meerjarenperspectief Vastgoed gewenst. Dit vraagt onder andere om een scherpe duiding van kern- en restportefeuille. Deze doorontwikkeling zal in combinatie met een geactualiseerde nota Vastgoed vorm krijgen. Voortzetten verkoop snippergroen Verzoeken tot aankoop van “snippergroen” worden in behandeling genomen. Dit is een vrijwel continu proces. Er zal in 2023 gestart worden met het actualiseren van het grondbeleid. Daarbij zal ook worden vastgelegd in welke situaties de gemeente actief grond zal gaan aanbieden. Vitaal en (be)leefbaar Zuidplas Wonen in een omgeving met mogelijkheden tot samenkomen, leidt tot samenleven en een verbetering van sociale met elkaar. Voorzieningen en cultuur zijn daarmee een essentieel onderdeel voor onze persoonlijke vorming en identiteit maar ook van belang voor het behoud van onze gemeenschap.

Ook cultuur in stenen, zoals monumentale panden, verbindt ons met elkaar én met het verleden. Tegengaan van verpaupering van vastgoed in en buiten de dorpen Met de woningbouwproductie in de huidige dorpen en in het bijzonder de ontwikkeling van het Vijfde Dorp nemen wij onze verantwoordelijkheid. De prognose is dat in 2050 het aantal huishoudens in Zuidplas stijgt met ca 46,7% t.o.v. 2019. Het type woningen en de manier waarop die gebouwd worden is bepalend voor het karakter van de dorpen. Het huidige open karakter van de gemeente Zuidplas, afgezet tegen de stedelijke achtergrond, geeft ons een uniek karakter. Wij willen dit unieke karakter behouden, de recent vastgestelde omgevingsvisie is hiervoor de leidraad. Verrommelde bouwwerken passen niet bij een dorps karakter, situaties zoals het Posthuis en de Geertruidahoeve willen wij voorkomen en oplossen. Verkennen van de mogelijkheden voor een multifunctionele maatschappelijke ruimte per dorp (huis van het dorp) Wetende dat wonen in een omgeving met voorzieningen en mogelijkheden tot samenleven een direct effect heeft op de sociale verbinding, vinden wij het belangrijk om hierop in te zetten. Wij willen dat iedereen mee kan doen. Maatschappelijke voorzieningen waar men samenkomt, zoals een bibliotheek, kunnen hiervoor meerwaarde bieden. Dit vraagt om slim ruimtegebruik en goed luisteren naar de behoeften van de inwoners.

We vinden het belangrijk om integrale afwegingen te maken rondom voorzieningen. Deze verdwijnen niet omwille van de kosten, maar we maken keuzes met maatschappelijke kwaliteit als uitgangspunt. Op het niveau van Zuidplas houden we voorzieningen overeind. Bij het bouwen van voorzieningen kijken we ook naar de mogelijkheid om andere functies te realiseren, om zo het maatschappelijk rendement te vergroten en/ of de kosten voor de gemeente te verlagen. We streven naar maximale beschikbaarheid en multifunctioneel gebruik van door de gemeente gefinancierd vastgoed. Bij een multifunctionele ruimte moet ruimte zijn voor alle leeftijdsgroepen, studiefaciliteiten en bijvoorbeeld kinderopvang. Dit helpt ons in ons streven een kinderopvanglocatie per dorp te realiseren. 80

Inhoudsopgave

PROGRAMMABEGROTING 2024-2027 Maatschappelijke effecten herstelplan Het herstelplan heeft of een maatschappelijk effect gerelateerd aan de doelstelling(en) uit het collegeprogramma of een overig maatschappelijk effect: - Doelstelling(en): Als gevolg van het herstelplan is de verwachting dat niet 80% maar 60% van het gemeentelijk vastgoed aan onze basisonderhoudskwaliteit voldoet. - Overig: Beperkt onderhoud uitvoeren aan het vastgoed in eigendom zal zichtbaar (esthetisch) en voelbaar (comfort) zijn. Dit kan zorgen voor een toename aan klachten van huurders en gebruikers. Binnen beschikbare onderhoudsbudgetten en bij meevallers zal echter aangestuurd worden om het onderhoudsniveau zoveel mogelijk op peil te houden. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 5.3, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Tegengaan van verpaupering van vastgoed in en buiten de dorpen.” uit spoor 3 vitaal en (be)leefbaar Zuidplas, subspoor behoud dorps karakter. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1. Medio 2026 zitten we niet boven de frictieleegstand % die in 2026 als Nederlands gemiddelde geldt voor winkelgebieden, zodat verpaupering wordt voorkomen. 2. Medio 2026 voldoet 60% van het gemeentelijk vastgoed aan onze basisonderhoudskwaliteit.