Bijlage 1 Omgevingsvisie Zuidplas 2040 A21.000929

Hoofdstuk 4 Visie per dorp

De afgelopen decennia hebben we ingezet op het verminderen van het autogebruik. Met het aanleggen van een intensief langzaam verkeer netwerk in en tussen de andere dorpen, waarbij onder andere het Ringvaartpark is gerealiseerd en barrières van grote infrastructuur zijn verminderd. Ook het uitbreiden van het openbaar vervoer (haltes en frequentie), naar onder andere de steden rondom onze gemeente, heeft daartoe bijgedragen. Er is volop werkgelegenheid in onze gemeente. Een gevarieerd aanbod van bedrijven, maar ook voldoende ruimte voor zzp’ers. Daarbij wordt ook ingezet op studieruimtes voor jongeren en studenten. Combinaties van schone en lichte bedrijvigheid met woningbouw hebben ertoe bijgedragen dat bewoners uit onze dorpen op korte afstand kunnen wonen en werken in een gezonde leefomgeving. We zijn met de energietransitie voor de dorpen al in een vergevorderd stadium. De oudere woningen zijn inmiddels ook van het gas af en per dorp is gekozen voor een passende oplossing, waarbij we nadrukkelijk rekening hebben gehouden met de karakteristiek van ieder dorp en het omliggende landschap. Daarbij hebben we alle mogelijkheden benut en zijn er zowel individuele als collectieve oplossingen ingezet. Als gemeente hebben we dit waar mogelijk ondersteund. We nemen u mee op de fiets door de dorpen. Zo kunt u ervaren hoe de dorpen er in 2040 uitzien.

80

Omgevingsvisie Zuidplas

4.3 Nieuwerkerk aan den IJssel in 2040 Via het Ringvaartpark, vanuit het oosten, komen we in de Zuidplaspolder terecht. Dat is een aantrekkelijk gevarieerd gebied, waar de polderstructuur nog duidelijk herkenbaar is, maar waar ook een gemengd stedelijk gebied is ontstaan nabij de aansluiting op de verbrede A20. De versnipperde glastuinbouw en bedrijvigheid is opgeheven en elders geconcentreerd. Dat bood ruimte voor kleinschalige woonvormen, recreatie, landschappelijke kwaliteit en agrarische activiteiten die op een slimme manier omgaan met bodemdaling, kwel en verzilting. Bovendien vormt dit een fraaie en passende entree tot Nieuwerkerk aan den IJssel. Het Restveengebied is een aantrekkelijk energielandschap geworden, waar de oplossingen voor duurzame energie slim gecombineerd zijn met het versterken van de landschappelijke kwaliteiten. Je kunt uiteraard ook langs de rand van de Zuidplaspolder het Ringvaartpark volgen. Dat vormt een aantrekkelijke recreatieve route langs de Ringvaart. De Ringvaart zelf wordt ook goed bevaren. Veel van de lage bruggen vormen geen obstakel meer: ze kunnen automatisch geopend worden of zijn vervangen door hogere bruggen. Door aanlegplekken in onder andere Nieuwerkerk aan den IJssel kan onderweg gepauzeerd worden. We fietsen richting het zuiden en maken een uitstapje richting de Hollandsche IJssel.

Voor wat betreft de bedrijventerreinen is de inrichting anders, wij wekken hier nu ook energie op en hergebruiken restwarmte. Verder heeft het thuiswerken een

Hoofdstuk 4 Visie per dorp

enorme vlucht genomen en de moderne werkgelegenheid kent veel minder ruimtebeslag. Dat bood ruimte aan transformaties van traditionele werklocaties in Nieuwerkerk aan den IJssel, maar ook de mogelijkheden om uiting te geven aan de ambitie om Nieuwerkerk aan den IJssel meer te verbinden met de Hollandsche IJssel. Door het realiseren van het project Zelling Onderneming is Nieuwerkerk aan den IJssel weer aan de Hollandsche IJssel komen te liggen. Vanaf de Kortenoord bereiken we de markante ’s-Gravenweg, die nog steeds een herkenbare oude lintstructuur vormt, om vervolgens via het recreatiepark Hitland uit te komen bij de Hollandsche IJssel. Er zijn volop recreatieve mogelijkheden aanwezig op en aan het schone water van die rivier. Nieuwerkerk aan den IJssel heeft op het gebied van stedelijkheid ook niet stil gestaan sinds 2020. Maar nog steeds is het een aantrekkelijk dorp met -het moet gezegdsterkere stedelijke allures. Het gebied rondom het NS-station is behoorlijk geïntensiveerd. Intensievere bebouwing dan voorheen markeren het centrum van het dorp, dat de centrale plek in de gemeente Zuidplas is geworden, met ruimte voor voorzieningen, cultuur, openbaar bestuur, horeca en dergelijke. Dat wordt ondersteund door snelle en frequente treinverbindingen met de Rotterdamse regio, maar ook met Amsterdam en Utrecht.

Dat maakt dat de inwoners van Nieuwerkerk aan den IJssel kunnen blijven genieten van enerzijds het dorpse wonen, maar wel met de nabijheid van de grootstedelijke voorzieningen. Hierbij bewijzen ook de

81

Omgevingsvisie Zuidplas

verbrede A20 en de fietssnelwegen naar Gouda, Rotterdam en Amsterdam hun waarde. Als je vanuit Nieuwerkerk aan den IJssel naar het westen gaat, kom je in een stedelijke agglomeratie, maar eerst passeren we het aantrekkelijke open gebied van de Groene Zoom, dat op een bijzondere wijze Hitland en het Rottemerengebied met elkaar verbindt, voor zowel recreatie als ecologie. Via de Groene Zoom fietsen we door en komen aan in het oorspronkelijke dorp. Het dorpse karakter is behouden gebleven, vooral dankzij gerichte vernieuwing van de woningvoorraad in de verschillende woonbuurten. De huidige woningvoorraad is modern en flexibel en is prima in staat om in te spelen op de veranderende behoeften. Met name het zorgaspect heeft er ruim aandacht gekregen, in combinatie met een aantal flexibele gezondheidscentra die ook zorg op maat leveren en ruimte voor ontmoeting (onder andere dagbesteding). Via het Ringvaartpark fietsen we richting het noordwesten. We passeren de verbrede A20. Alle woonbuurten in Nieuwerkerk aan den IJssel zijn via aantrekkelijke groene zones met het omliggende gebied verbonden. Dat omliggende gebied is van oudsher divers en die diversiteit is in stand gehouden.

Al met al is het goed toeven in Nieuwerkerk aan den IJssel, omdat het zijn afkomst niet verloochend heeft en omdat het de kwaliteiten en diversiteit van het omliggende gebied gebruikt, maar ook omdat het gericht ruimte heeft geboden aan stedelijke ambities.

Hoofdstuk 4 Visie per dorp

4.4 Zevenhuizen in 2040 Via Nieuwerkerk aan den IJssel fietsen we via het Ringvaartpark naar Zevenhuizen. Over het Zuideinde fietsend zien we aan onze rechterhand de dorpse woonwijk Koningskwartier, dat een fraaie entree vormt van het dorp. Even verderop is het Nijverheidscentrum aan dezelfde zijde gelegen. Dit bedrijventerrein is nog steeds belangrijk voor de werkgelegenheid van Zevenhuizen, maar heeft de afgelopen jaren een vernieuwingsslag gemaakt. Moderne milieuvriendelijke bedrijven en innovatieve startups bepalen het beeld. Het ruimtegebruik is geoptimaliseerd en de verblijfsfunctie verbeterd, waarmee het een ontmoetingsplek voor de omliggende woonwijken is geworden. De bedrijven voorzien in duurzame energie-opwek. Niet alleen voor eigen behoefte, maar ook voor de woningen in Zevenhuizen. We fietsen door en steken de Zuidplasweg over richting de Bloemenbuurt. Ook hier heeft op een aantal plekken oude woningen en voorzieningen plaatsgemaakt voor nieuwbouw. Ook zijn bestaande woningen verduurzaamd en zijn de buurten vergroend om tegemoet te komen aan de klimaatadaptatie. Op de locatie van het voormalige sportpark Van ’t Verlaat en De Zevenster is woningbouw gerealiseerd en een nieuw zorgcomplex. Met de fiets aan de hand bereiken we via het Kerkepad het dorpscentrum van Zevenhuizen. We kruisen daarbij het Ringvaartpark.

Dit park voorziet in wandel- en fietsmogelijkheden, verbindt de dorpen en draagt bij aan het terugdringen van het autogebruik en een gezonde leefomgeving.

83

Omgevingsvisie Zuidplas

Het oorspronkelijke dorpscentrum heeft het karakter en de aanwezige (dagelijkse) voorzieningen behouden. Binnen het dorpscentrum heeft op een aantal plekken inbreiding met kleinschalige nieuwbouw plaatsgevonden, passend bij het karakter van het dorp. De woningvoorraad is daarmee afgestemd op de (toekomstige) woonwensen. Via het Noordeinde verlaten we het dorpscentrum en het lint van de Knibbelweg bereiken we de Swanla-driehoek dat de afgelopen jaren is gerealiseerd. Een combinatie van sport, recreatie, groen en wonen in de directe nabijheid van het dorp. Daarmee is voldaan aan de groeiende vraag naar sportactiviteiten en kan Zevenhuizen op dat punt weer vooruit. Bovendien draagt dit bij aan een gezonde leefomgeving. 4.5 Moerkapelle in 2040 Vanuit Zevenhuizen fietsen we via het Ringvaartpark naar Moerkapelle. Dit dorp heeft in 2040 haar kleinschalige en overwegend agrarische karakter behouden. De entree van het dorp, nabij de Bredeweg en het Noordeinde, dat lang een doorn in het oog was van veel bewoners, is aangepakt. De rommelige entree heeft plaats gemaakt voor een passend initiatief met veel bomen en groen, waarmee de dorpsentree een klimaatbestendige ontwikkeling heeft doorgemaakt. Als we het dorpscentrum in fietsen, zien we dat er een breder aanbod is aan voorzieningen. Daarmee zijn de bewoners van Moerkapelle minder afhankelijk van voorzieningen elders en

Hoofdstuk 4 Visie per dorp

gebruiken de inwoners de auto minder. Ook is er een breder aanbod aan horeca dat de relatie heeft gemaakt met het Rottemerengebied en de oorsprong van de Rotte. Daarmee heeft de recreatie Moerkapelle echt ontdekt, wat geleid heeft tot een aantal bed & breakfasts in en aan de rand van Moerkapelle. Verder doorfietsend Moerkapelle in, zien we op een aantal plekken dat er inbreiding met kleinschalige nieuwbouw heeft plaatsgevonden, waarbij vooral jongeren en ouderen een plek hebben gevonden. Daarmee hebben we het voor elkaar gekregen dat er binnen de Moerkapelse woningmarkt doorstroming heeft plaats gevonden en nieuwe gezinnen zich hebben gevestigd. De eenheid van de openbare ruimte in het dorp valt op. Dit hebben we samen met bewoners bereikt. Het dorpsbeeld en de kwaliteit van de leefomgeving is verbeterd en draagt bij aan de noodzakelijke klimaatadaptatie. Bewoners zijn nu erg te spreken over de openbare ruimte, genieten in hun dorp van de rust en groene ruimte en hebben volop mogelijkheden om te kunnen sporten, wandelen en fietsen. Wanneer we de verschillende randen van het dorp bereiken zien we de nieuwe voet- en fietsverbindingen, als onderdeel van het Ringvaartpark, maar ook richting Bentwoud en het Rottemerengebied. De bereikbaarheid van Moerkapelle met het openbaar vervoer is verbeterd door kleinschaligheid en het verhogen van de

85

Omgevingsvisie Zuidplas

frequentie. Zo zijn ook de woonbuurten in Moerkapelle beter ontsloten. Wanneer we over de Bredeweg richting het zuiden fietsen zien we aan de linkerzijde van de Bredeweg het werklandschap. Het oorspronkelijke bedrijventerrein heeft zich getransformeerd met duurzame bedrijven die tevens een bijdrage leveren aan de energie-opwek voor de woningen in Moerkapelle. Verder naar het zuiden heeft de agrarische sector zich op een duurzame manier ontwikkeld. Het kassengebied aan de zuidzijde van Moerkapelle heeft een enorme innovatieve vlucht genomen met nieuwe kweektechnieken en dubbellaagse kasvormen. Het gebied is verder geconcentreerd waarbij tevens rekening is gehouden met klimaatadaptatie in de vorm van groen en water. Ook biedt het kassengebied volop ruimte waar duurzame energie wordt opgewekt voor eigen behoefte, maar ook voor de omliggende woningen. 4.6 Moordrecht in 2040 Komend vanaf de Bredeweg via de Middelweg fietsen we Moordrecht in. Moordrecht is nog steeds het fraaie dorp, herkenbaar aan onder andere de kerk en de watertoren. Het dorpscentrum, met zijn beschermde dorpsgezichtstatus, heeft niets van het authentieke karakter verloren. De (dagelijkse) voorzieningen zijn nog steeds op peil, maar op een enkele plek zijn ook faciliteiten aanwezig voor ontmoeting en activiteiten. De toch al geroemde sociale cohesie in dit dorp is hiermee verder versterkt.

Hoofdstuk 4 Visie per dorp

Verder fietsend door het dorp zien we dat er op een aantal plekken kleinschalige nieuwbouw heeft plaatsgevonden, passend bij het karakter van het dorp. Daarbij hebben we ons vooral gericht op jongeren en ouderen om zo een goede balans in het dorp te krijgen. Wanneer we richting het oosten fietsen, naar de rand van het dorp, zien we het oorspronkelijke bedrijventerrein met nieuwe duurzame bedrijven. Verderop zijn nieuwe invullingen in het Restveengebied gerealiseerd. Zo wordt op een landschappelijk aantrekkelijke wijze ingespeeld op klimaatadaptatie en bodemdaling. In de omgeving wordt landbouw gecombineerd met natte natuur en energie-opwek en worden acties ten aanzien van bodemdaling gekoppeld aan kennisverwerving en werkgelegenheid. Het nieuwe agrarisch gebruik en de nieuwe woonvormen dienen als voorbeeld voor andere bodemdalingsgebieden. Aan de zuidzijde van Moordrecht kan iedereen fietsen en wandelen en genieten van het uitzicht over de Hollandsche IJssel. Nieuwe sociaal veilige fiets- en wandelpaden maken dit mogelijk. We fietsen via het nieuwe Ringvaartpark naar het zuiden. Centraal gelegen in Moordrecht biedt dit park volop ruimte om te bewegen en te ontspannen. Ook maakt dit park een snelle verbinding met de fiets naar de andere dorpen mogelijk. Zo is het autogebruik in het dorp afgenomen.

Om het autogebruik verder te ontmoedigen is Moordrecht beter bereikbaar geworden met het openbaar vervoer. Vormen

87

Omgevingsvisie Zuidplas

van kleinschalig openbaar vervoer, die ook de woonbuurten aandoen, biedt daarbij uitkomst. Als we weer op de dijk staan, langs de Hollandsche IJssel, valt op dat zowel woningen als bedrijven nagenoeg allemaal duurzame energie opwekken. Samen met onze bewoners en ondernemers is gewerkt aan buurtprogramma’s om dit mogelijk te maken. 4.7 Het Vijfde dorp in 2040 Als we langs de Vierde Tocht fietsen zien we dat er in het Middengebied veel is veranderd sinds 2020. Water, riet en drasland bepalen het beeld van de Vierde Tocht, waar kinderen de natuur kunnen ontdekken. Dit vormt een ideaal decor om aan te wonen in het nieuwe Vijfde Dorp. We herkennen nog duidelijk de oorspronkelijke linten, waar allerlei functies aan zitten. Hier gaat oud en nieuw hand in hand. Daarnaast is ook het oude kreekruggenlandschap te herkennen. Op de vaste grond van de kreekrug is de bebouwing wat dichter. Het beeld van de bebouwing is er gevarieerd, met afwisselende gevelbeelden en uiteraard voorzien van alle hedendaagse duurzaamheidsmaatregelen. Links en rechts zien we woningen voor diverse doelgroepen. Veel levensloopbestendige eengezinswoningen, maar ook woningen voor één- en tweepersoonshuishoudens, jongeren en starters. Het karakter is uitermate dorps en is ogenschijnlijk organisch en stapsgewijs gegroeid. Dan komen we terecht

Hoofdstuk 4 Visie per dorp

op de historische kruising van polderlijnen. Hier is een nieuw dorpscentrum ontstaan. We nemen de fiets aan de hand en lopen over het levendige dorpsplein waar winkels, horeca, sociaal/maatschappelijke functies en wonen elkaar afwisselen. We ervaren dat een gemeenschap met sociale verbanden tot stand is gebracht en een aantrekkelijk mix biedt van wonen, werken en leven. Het openbare gebied is zodanig ingericht dat het uitnodigt tot ontmoeten, bewegen en sporten. Dit zorgt bovendien voor levendigheid op straat, waarbij het verkeer zich aanpast op deze ruimtelijke inrichting. Verderop zien we het markante dorpspark, waar velerlei activiteiten ontplooid worden. In de directe nabijheid van het dorp is ruimte voor innovatieve bedrijvigheid passend bij het oorspronkelijk agrarisch gebied. 88

Omgevingsvisie Zuidplas

Het gemeentelijk motto ‘eerst bewegen dan bouwen’ is hier succesvol toegepast, met goede openbaar vervoerverbindingen dat slim gebruik maakt van de omgeving. Aanvullend is er natuurlijk de gunstige ligging ten opzichte van A12 en A20. Daarnaast zijn er comfortabele langzaam verkeerroutes, als onderdeel van een hecht recreatief langzaam verkeersnetwerk. Daarbij heeft het omliggende agrarische gebied een transitie ondergaan, waarbij een duurzame agrarische bedrijfsvoering wordt gecombineerd met ecologische verbindingszones, natuur (Groene Waterparel) en groene en blauwe recreatieve routes en voorzieningen.

Omgevingsvisie Zuidplas

Hoofdstuk 5

Werken met de omgevingsvisie 5.1

Inleiding

De omgevingsvisie van gemeente Zuidplas geeft de hoofdlijnen van de gewenste ontwikkeling van de gezonde en veilige leefomgeving weer. De volgende stap is de uitvoering. De ontwikkeling van de leefomgeving werken we in meerdere instrumenten uit. De omgevingsvisie geeft per thema, voor heel Zuidplas en per deelgebied en per dorp ambities, opgaven, kansen en te maken keuzes weer. Deze hoofdlijnen vormen de basis voor de uitvoering. Dit hoofdstuk geeft richting aan de uitvoering, dus hoe we het gaan doen. We gaan in op de noodzaak om flexibel te zijn bij de uitvoering van de omgevingsvisie en ons snel aan te kunnen passen als ontwikkelingen daarom vragen. De inbedding van de omgevingsvisie in de gemeentelijke beleidscyclus laat de samenhang zien tussen de instrumenten omgevingsvisie, programma en omgevingsplan. Tenslotte beschrijven we hoe we omgaan met monitoring en evaluatie en actualisatie van de omgevingsvisie. 5.2 Strategische uitvoeringsagenda Inwoners, ondernemers, organisaties en overheid zijn samen verantwoordelijk voor het realiseren van de ambities en opgaven uit de omgevingsvisie. We zoeken daar een effectieve samenwerking voor binnen Zuidplas en in de regio. Gezamenlijke

90

verantwoordelijkheid vraagt om een andere rolverdeling tussen overheid en samenleving. De omgevingsvisie is de basis voor uitwerking en uitvoering en nodigt uit om Zuidplas samen te ontwikkelen. Hieronder is richting gegeven aan verdere uitvoering van de ambities en opgaven uit de omgevingsvisie. Daarbij is een onderscheid gemaakt tussen Zuidplas als geheel en de dorpen. Onderstaande acties zijn richtinggevend en kunnen altijd worden aangevuld: • We pakken de ambities die verder gaan dan de gemeentegrenzen op met onze partners in en buiten de regio. Dit doen we door het verbinden van ambities binnen bestaande samenwerkingen of door nieuwe samenwerkingen op basis van ambities die we gemeenschappelijk hebben. Afhankelijk van de opgave bepalen we als gemeente onze rol; • We zetten in op samenwerking tussen samenleving en overheid. Het leven van bewoners en dagelijks gebruik van de leefomgeving staat daarbij centraal. Initiatieven vanuit bewoners omarmen we als ze in lijn zijn met de omgevingsvisie;

Hoofdstuk 5 Werken met de omgevingsvisie

• We vertalen de omgevingsvisie in een juridisch bindend omgevingsplan inclusief omgevingswaarden; • We vertalen de omgevingsvisie onder andere in het PRO (Perspectief Ruimtelijk Opgave) Zuidplas. Het PRO is een structureel terugkerend product en hiermee kan de raad beslissingen over projecten nemen. Hier kunnen projecten geïnitieerd, geprioriteerd worden en wordt er op projectniveau inzichtelijk gemaakt hoe het project bijdraagt aan de ambities die in deze omgevingsvisie worden vastgesteld; • Er komt een jaarlijkse update van de strategische uitvoeringsagenda. 5.3 Flexibiliteit en adaptiviteit De Coronacrisis heeft laten zien dat het nodig is om aandacht te besteden aan flexibiliteit en adaptiviteit. Oftewel, hoe kunnen we flexibel zijn en ons aanpassen als ontwikkelingen daarom vragen. Ontwikkelingen volgen zich steeds sneller op, zowel in de wereld om ons heen als in de gemeente zelf. Dat maakt het nodig dat we flexibel kunnen inspelen op deze ontwikkelingen. We moeten snel kunnen reageren op veranderende omstandigheden. Dit uit zich in het volgende: • De omgevingsvisie is een langetermijnvisie voor de leefomgeving, gebaseerd op onze kernkwaliteiten. Zo’n visie verandert niet direct bij een onvoorziene ontwikkeling. Het biedt juist ook houvast om, na tijdelijk een ander pad te hebben gekozen vanwege ontwikkelingen, weer op het pad richting ambities te komen;

92

Omgevingsvisie Zuidplas

• Ambities zijn beschreven als streven in de verdere toekomst, namelijk 2040. Indien noodzakelijk kunnen ontwikkelingen leiden tot bijstelling van ambities en tijdspad; • De inbedding van de omgevingsvisie in de beleidscyclus en de samenhang met de instrumenten programma’s en omgevingsplan zorgen voor een goede invulling van de mogelijkheden van de Omgevingswet. Het verschil in abstractieniveau en uitvoeringsgerichtheid van de verschillende instrumenten zorgen voor flexibiliteit. Het instrument programma’s is meer uitvoeringsgericht dan de omgevingsvisie, biedt de nodige flexibiliteit en kan makkelijker gewijzigd worden dan de omgevingsvisie. Daarbij moet wel rekening worden gehouden met het feit dat het college invulling geeft aan de programma’s en moet de rol van de raad bij het opstellen worden bepaald; • Van een aantal onderwerpen is te verwachten dat zich in de toekomst ontwikkelingen voordoen die impact hebben op de leefomgeving. Hierbij gaat het onder meer om klimaatadaptatie, energietransitie, lokale economische ontwikkelingen en technische vernieuwingen. In de huidige situatie is er meer besef ontstaan rekening te houden met gezondheidsontwikkelingen en geopolitieke ontwikkelingen; • Door te monitoren en te evalueren kan tijdig ingezet worden op gevolgen van nieuwe ontwikkelingen. 5.4 Inbedding in beleidscyclus De instrumenten van de Omgevingswet volgen de

Hoofdstuk 5 Werken met de omgevingsvisie

Beleidsontwikkeling/doorwerking - Omgevingsplan Het omgevingsplan vervangt als instrument van de Omgevingswet de bestemmingsplannen. Er komt één integraal omgevingsplan voor de hele gemeente dat de planologisch-juridische verankering biedt van ontwikkelingen en mogelijkheden. Het omgevingsplan bevat de regels per locatie wat wel en wat niet mag. Het doel van het omgevingsplan onder de Omgevingswet is om op een flexibele manier met regels om te gaan. Op basis van omgevingswaarden wordt op meer kwalitatieve wijze invulling gegeven aan de (on)mogelijkheden voor een gebied. Belangrijk in het omgevingsplan zijn onder andere de volgende zaken: • Op basis van de kwaliteiten die in de omgevingsvisie zijn beschreven omgevingswaarden opstellen; • Opstellen van regels op basis van de omgevingswaarden en de ambities uit de omgevingsvisie. Een voorbeeld van het omzetten van de ambities en de kwaliteiten uit de omgevingsvisie naar het omgevingsplan is de Groene Zoom. In de omgevingsvisie staat beschreven welke kwaliteiten de Groene Zoom heeft die we willen koesteren. Daarnaast staan opgaven en waarden beschreven die we belangrijk vinden in Zuidplas en in Nieuwerkerk aan den IJssel, bijvoorbeeld het groene en recreatieve karakter, maar ook de mogelijkheid om het groen toegankelijk te maken.

In het programma geven we hier uitwerking aan door bijvoorbeeld aan te geven dat er een goede passende invulling moet komen in de Groene Zoom. In het programma kan ook een uitwerking komen met betrekking tot invulling die vooral

95

Omgevingsvisie Zuidplas

niet gewenst is. In het omgevingsplan komen vervolgens de planologisch-juridische regels te staan welke functies en activiteiten wel en niet worden toegestaan in de Groene Zoom. 5.5 Sturing, monitoring, evaluatie en actualisatie Tijdens het opstellen van de omgevingsvisie zijn verschillende aspecten van de sturingsfilosofie die passen bij gemeente Zuidplas naar boven gekomen. Het gaat om de wijze waarop we omgaan met de mogelijkheden en kansen die de Omgevingswet biedt op bijvoorbeeld het gebied van integraliteit en de wisselwerking tussen overheid en samenleving. De omgevingsvisie geeft de raad een instrument in handen om op hoofdlijnen te sturen op gewenste ontwikkelingen in de fysieke leefomgeving. Hierbij is, volgens de filosofie van de Omgevingswet, meer ruimte voor initiatieven, maar moet participatie met en het draagvlak onder omwonenden en stakeholders zorgvuldig gebeuren. Daar moeten afspraken over worden gemaakt. Dit betekent een veranderende rol voor college en raad. Deze omgevingsvisie biedt deze ruimte en stelt ambities, kaders en richtlijnen ten aanzien van de ontwikkeling van de leefomgeving. Deze worden uitgewerkt en verdiept in de programma’s. De Omgevingswet schrijft voor dat het college het bevoegd gezag voor programma’s is. De programma’s komen in samenspraak met de gemeenteraad tot stand.

De raad heeft een bepalende rol bij het omgevingsplan door dit plan vast te stellen. Daarmee verankert de raad de kaders en richtlijnen vanuit de visie en de doorvertaling in programma’s in het omgevingsplan. De gemeente heeft hiermee de

Hoofdstuk 5 Werken met de omgevingsvisie

gewenste instrumenten in handen om de gestelde ambities in de omgevingsvisie waar te maken. Monitoring, evaluatie en actualisatie Ontwikkelingen volgen elkaar steeds sneller op, dus is monitoring en evaluatie belangrijk om vinger aan de pols te houden. De verantwoordelijkheid voor de monitoring en evaluatie moet een plaats krijgen in de ambtelijke organisatie. Dit ziet er op hoofdlijnen als volgt uit: Er wordt een permanente monitoring opgezet waarbij op basis van ontwikkelingen in te gaten wordt gehouden of bijsturing gewenst is; • Via het PRO (Perspectief Ruimtelijke Opgave) is het permanent monitoren van de omgevingsvisie geborgd. Bij de zomernota wordt er structureel gerapporteerd en kan er wanneer nodig worden bijgestuurd; • Periodiek vindt er een evaluatie plaats van de omgevingsvisie. Deze wordt gedeeld met college en raad. Hierin wordt uitgebreider stilgestaan bij het effect van ontwikkelingen op de gestelde ambities, opgaven en uitwerking. Ook wordt meegenomen hoe participatie en de rolverdeling tussen gemeentelijke overheid en samenleving loopt; • Bij de start van een nieuwe vierjaarlijkse bestuursperiode vindt een actualisatie van de omgevingsvisie plaats.

96

Omgevingsvisie Zuidplas

5.6 Kostenverhaal De gemeente heeft de wettelijke verplichting om bij elk initiatief kosten te verhalen die de gemeente er voor maakt. Naast de wettelijke verplichte kosten (voor plankosten en planfysieke kosten) mag er een bijdrage gevraagd worden ten behoeve van ruimtelijke ontwikkeling en om realisatie van sociale woningen. Dit geldt zowel voor gemeentelijke als private initiatieven. De hoogte van deze bijdrage, wanneer er sprake moet zijn van een bijdrage en dergelijke staan benoemd in de Nota Kostenverhaal. De wettelijke verankering hiervan is terug te vinden in de Wet ruimtelijke ordening en straks in de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit. Fonds Ruimtelijke ontwikkeling Binnen de omgevingsvisie zijn verschillende ontwikkelingen voor ogen die ofwel voor de gehele gemeente ofwel voor de kernen specifiek een positieve bijdrage leveren. Het profijt van deze ruimtelijke ontwikkelingen komt ten gunste van publieke en private initiatieven die een vastgoedontwikkeling tot stand willen laten komen. Om die reden wordt er van de gemeentelijke initiatieven (gemeentelijke grondexploitaties) als van de private initiatieven een bijdrage gevraagd. De bijdrages kunnen vervolgens worden ingezet om landschappelijke, stedelijke kwaliteit te verhogen, aanleg van infrastructuur, versterken van ecologische zones, aanleg van een (dorps) park en herstructurering om het leefklimaat te verhogen.

De projecten waar de ontwikkeling aan bijdragen worden in het PRO benoemd, tevens zal er jaarlijks worden gerapporteerd

Hoofdstuk 5 Werken met de omgevingsvisie

aan welke projecten de middelen zijn besteed en wat de voortgang is van de projecten. De wettelijke verankering hiervoor is terug te vinden in de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit. Fonds sociaal bouwen In de Woonvisie is aangegeven wat het beleidsmatige programma is voor de gemeente Zuidplas. Hierin staat omschreven dat elk plan minimaal 28% sociale woningen moet omvatten om het aantal sociale woningen in de gemeente op peil te houden. Dit beleidsmatig uitgangspunt geldt zowel voor gemeentelijke projecten als voor private projecten. Indien een ontwikkeling minder dan het gewenste gemiddelde percentage sociale woningen realiseert, zal er over het tekort van het aantal sociale woningen moeten worden afgedragen in het fonds sociaal bouwen. Dit bedrag kan vervolgens weer gebruikt worden voor het realiseren van sociale woningen elders. Dit is tevens via de Omgevingswet en het Omgevingsbesluit verankerd. 5.7 Milieueffectrapportage In afdeling 16.4 van de Omgevingswet is een bepaling opgenomen voor milieueffectrapportages (m.e.r), voor plannen en programma’s met aanzienlijke milieueffecten. Voor deze Omgevingsvisie is geen m.e.r. opgesteld. Dat heeft te maken met het karakter van deze visie. Er worden ambities uitgesproken, maar geen concrete locaties voor ruimtelijke ontwikkelingen aangewezen. Ook zijn geen concrete ontwikkelingen benoemd waarvoor in dit stadium

97

Omgevingsvisie Zuidplas

een m.e.r.-procedure nodig is, zoals bedoeld in Bijlage V van het Omgevingsbesluit. De Omgevingsvisie schetst het kader waarbinnen ontwikkelingen mogelijk zijn. Daarbij spelen omgevingsaspecten, zoals omgevingsveiligheid, water, bodem, maar ook erfgoed, gezondheid en welzijn een rol. De Omgevingsvisie omschrijft dus de ontwikkelingen voor de leefomgeving op hoofdlijnen, waardoor eventuele milieueffecten op voorhand niet betrouwbaar zijn in te schatten. De beoordeling van eventuele milieueffecten komen bij de verdere uitwerkingen van programma’s, plannen en initiatieven aan de orde.

Hoofdstuk 5 Werken met de omgevingsvisie

Omgevingsvisie Zuidplas

5.8 Waar moet een initiatief aan voldoen? De omgevingsvisie nodigt mensen uit om initiatieven te nemen. Deze initiatieven moeten bijdragen aan de ambities en opgaven die in deze omgevingsvisie zijn beschreven. Bij initiatieven maken we in onze beoordeling een afweging op basis van de mate waarin het initiatief bijdraagt aan de volgende doelstellingen uit de omgevingsvisie. Het initiatief draagt bij aan: 1. Een gezonde, duurzame en veilige leefomgeving; 2. Het gewenste behoud en de gewenste versterking van de kwaliteit van de leefomgeving in de dorpen en het buitengebied; 3. Behoud van Zuidplas als aantrekkelijke, groene en dorpse gemeente; 4. De ontwikkelingsambities in de vier thema’s aantrekkelijk, duurzaam, ondernemend en gezond Zuidplas; 5. De ontwikkelingsambities in de vijf dorpsvisies; 6. Een samenhangende (integrale) ontwikkeling van de leefomgeving door het zoveel mogelijk combineren van functies die meerdere doelen dienen; 7. Een vitale regio doordat regionaal afgestemde ambities elkaar versterken; 8. Als algemene basisvoorwaarde geldt in alle gevallen dat een initiatief geen negatieve gevolgen mag afwentelen op de sociale en fysieke leefomgeving.

98

Omgevingsvisie Zuidplas

Bijlage 1.

Overzicht bestaand beleid gemeente Zuidplas

1. Ruimte • Structuurvisie Zuidplas 2030 ‘Ruimte voor dorps wonen in de Randstad’ • Woonvisie 2025 ‘Dorps wonen in Zuidplas, nu en in de toekomst’ • Ontwikkelingsvisie Zuidplaspolder - Middengebied (mei 2019) • Nota Vastgoedbeleid ‘Vastgoed vast goed!’ • Huisvestigingsverordening gemeente Zuidplas 2019 • Welstandsnota Zuidplas 2015

4. Milieu en duurzaamheid • Programma Duurzaamheid & Klimaatadaptatie 2019 - 2025 • Duurzaamheidsbeleid 2015 - 2018 ‘Zuidplas: Gewoon Duurzaam’

2. Groen, water en openbare ruimte • Uitvoeringsplan Dorpsgroen ‘Openbaar groen - samen doen!’ • Speelruimteplan gemeente Zuidplas • Bomenbeleidsplan • Beleidsnota Snippergroen • Beleidsnota Grondwater • Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) • (Update) Integraal Beheerplan Openbare Ruimte (IBOR) 2018 - 2021

6. Sport, cultuur en recreatie • Sport- en Accommodatievisie 2020 - 2030 • Cultuurvisie 2019 - 2022 ‘Een hart voor cultuur’ • Erfgoedvisie Zuidplas 2012 - 2026 ‘Verbindend Erfgoed’ • Visie Recreatie Zuidplas 2025 ‘Naar een zichtbaar, bereikbaar en beleefbaar Zuidplas’ • Raadsbesluit Recreatiekader Rottemeren Kader en koers voor de ontwikkeling van recreatief landschapspark Rottemeren (2019)

3. Economie • Economische Agenda Zuidplas • Detailhandelsnota 2017 - 2020 • Inkoopbeleid gemeente Zuidplas 2020

100

5. Onderwijs, sociaal domein en gezondheid • Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Zuidplas 2018 - 2022 • Denkrichting Verbeterplan Integrale Dienstverlening Sociaal Domein • Integraal Beleidsplan Sociaal Domein 2019-2023

7. Veiligheid, vergunnen en handhaven • Beleid inzake toepassing van planologische kruimelgevallen • Kadernota Integrale Veiligheid 2019 - 2022 • Afvalstoffenverordening gemeente Zuidplas 2016 • Handhavingsbeleid Bouw - en Woningtoezicht 2016 - 2020