Bijlage 1 Lokale Gezondheidsagenda 2022-2024 A21.002108

Lokale Gezondheidsagenda Zuidplas 2022-2024

Voorwoord Voor u ligt de lokale gezondheidsagenda 2022-2024. Een belangrijk document voor iedereen. Want dankzij corona worden we opnieuw met de neus op de feiten gedrukt hoe belangrijk onze gezondheid is. En ook hoe belangrijk het is om zelf een gezonde levensstijl eropna te houden. In deze gezondheidsagenda staan preventieve acties ten behoeve van de gezondheid van de inwoners van Zuidplas. Door duidelijke doelen en ambities te stellen, kunnen we de komende jaren echt stappen zetten. Zo zorgen we bijvoorbeeld dat mensen die zich eenzaam voelen makkelijker kunnen meedoen aan sociale activiteiten. Ook zetten we ons verder in voor een rookvrije gemeente, stimuleren we sport en bewegen en gaan we onderzoek doen naar de relatie tussen armoede en gezondheid. Belangrijke onderwerpen in heel de gemeente. Maar ook hierbij geldt dat we zelf ook nog diverse stappen kunnen zetten. Zo willen we bewegen ook stimuleren bij ons personeel, door te zorgen dat we als de gemeente Zuidplas meedoen aan diverse hardloopwedstrijden. Ook gaan we volgend jaar een duidelijke oproep doen om mee te doen met Stoptober. En wat te denken van het serveren van ook een gezonde snack bij onze gemeenteraadsvergaderingen. En tot slot wil ik gaan kijken of het mogelijk is om budget te vinden om fruit op de werkvloer te organiseren.

Kortom, genoeg ambitie en genoeg zaken waar we ons de komende jaren op kunnen gaan richten. Want het is duidelijk: gezondheid is het belangrijkste bezit van een mens.

2

Inhoudsopgave Voorwoord

2

Inleiding

4

1. Wet Publieke Gezondheid & Hecht

6

2. Aandachtsgebied gezondheid in de fysieke leefomgeving 2.1 Uitgangspunt Positieve Gezondheid ‘Kwaliteit van leven’ - Rookvrije generatie 2.2 Uitgangspunt Positieve Gezondheid ‘Meedoen’ – Eenzaamheid & Ontmoeten

7 7 8

3. Aandachtsgebied mentale gezondheid 2.1 Uitgangspunt Positieve Gezondheid ‘mentaal welbevinden’ - Druk op jongeren en jongvolwassenen 2.2 Uitgangspunt Positieve Gezondheid ‘zingeving’ - Armoede en schulden

10 10 12

4. Aandachtsgebied bewegen & voeding 3.1 Uitgangspunt Positieve Gezondheid ‘lichaamsfuncties’ – Bewegen 3.2 Uitgangspunt Positieve Gezondheid ‘lichaamsfuncties’ - Gezonde voeding

14 14 16

3

Inleiding “De gemeente Zuidplas is een gemeente voor iedereen. We noemen dit de ‘inclusieve samenleving’. Iedereen moet kunnen meedoen, anders kunnen we onze vitale samenleving niet in standhouden”. Daarbij geldt dat iedereen leert, recreëert, werkt en participeert naar vermogen en – indien nodig – wordt ondersteund”. Zo staat geschreven in het collegeprogramma 2018-2022. De gezondheid van inwoners speelt een cruciale rol hoe wij aan de ‘inclusieve samenleving’ vorm geven. Gezonde mensen participeren in de maatschappij en helpen minder gezonde mensen om ook deel te nemen aan de maatschappij. Het Beleidskader Sociaal Domein is de kapstok waarbinnen al het beleid van het sociaal domein een plek krijgt. Deze gezondheidsagenda valt daar ook onder en ziet op 1 van de 6 levensdomeinen zoals beschreven in het beleidskader. Het betreft het levensdomein ‘Welzijn, Gezondheid en Ondersteuning’. De visie met betrekking tot gezondheid zoals opgenomen in beleidskader omschrijft: In Zuidplas ervaren inwoners een goede gezondheid; mentaal en fysiek. Gezondheidsverschillen nemen af en gezond gedrag neemt toe. We denken en doen vanuit het gedachtegoed 'positieve gezondheid´. Met als leidend principe ‘Iedereen doet mee’. Het uitgangspunt ‘positieve gezondheid verlegd de focus van de ziekte (wat kan ik niet) naar de mens en het potentieel (wat kan ik nog wel).

Het definieert gezondheid niet meer als de afwezigheid van ziekte, maar als het vermogen van mensen om met fysieke, emotionele en sociale levensuitdagingen om te gaan en zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Het biedt een alternatief voor de benadering dat ziekte en beperkingen altijd met gezondheidszorg moeten worden opgelost. Zingeving (dat wat mensen echt belangrijk vinden en voldoening geeft) is een sterke gezond makende factor. Hierdoor kunnen mensen naar eigen vermogen participeren en meedoen in de maatschappij al dan niet met hulp van anderen. Het uitgangspunt positieve gezondheid omschrijft 6 speerpunten: 1. Lichaamsfuncties 2. Mentaal welbevinden 3. Zingeving 4. Kwaliteit van leven 5. Meedoen 6. Dagelijks functioneren

4

Wat betekent gezondheid voor een inclusieve samenleving? In Zuidplas stimuleren de inwoners, vanuit het gedachtegoed ‘positieve gezondheid’, zichzelf en elkaar om te participeren in de maatschappij. Het mee kunnen doen op het gebied van o.a. sport, onderwijs en werk correleert aan de fysieke, mentale en financiële gezondheid van mensen. In Zuidplas ervaren inwoners een goede gezondheid of worden, bij minder goede gezondheid, geholpen om gezondheidsachterstanden te dichten. Preventieakkoord Op 1 juli 2021 heeft wethouder de Haas, samen met 17 lokale partners, het lokale preventieakkoord ondertekend. Het lokale preventieakkoord vloeit voort vanuit het landelijke preventieakkoord. Deze richtte zich op 3 thema’s: roken, alcoholgebruik en bewegen. Dit was een groot succes met als bekend voorbeeld de NIX18 campagnes. Hierdoor heeft de VNG de preventieakkoorden ook op lokaal niveau uitgerold. Met als idee om gemeenten aan de slag te gaan met de gezondheidsuitdagingen binnen hun gemeentegrenzen. Zodoende is Zuidplas aan de slag gegaan met het lokale preventieakkoord. Middels grootschalige interne en externe participatie (denk hierbij aan de GGD, Stichting ZO!, huisartsen, PCOB en fysiotherapeuten) zijn de lokale gezondheidsuitdagingen boven gehaald met als uitgangspunt ‘positieve gezondheid’. De aandachtsgebieden die hieruit naar voren zijn gekomen zijn: 1.

Gezondheid in de fysieke leefomgeving 2. Mentale gezondheid 3. Bewegen & voeding Zowel intern als extern zijn deze aandachtsgebieden als zeer belangrijk onderschreven. Aan deze drie aandachtsgebieden zijn diverse afspraken gekoppeld door de verschillende partners. Voor deze gezondheidsagenda hanteren we dezelfde aandachtsgebieden. Thematische aanpak Deze gezondheidsagenda maakt de vertaalslag tussen positieve gezondheid en de mate waarin inwoners kunnen participeren in Zuidplas. Dit wordt beschreven aan de hand van de drie aandachtsgebieden vanuit het lokale preventieakkoord. Elke aandachtsgebied is een hoofdstuk en bevat een tweetal pijlers gebaseerd op de uitgangspunten van positieve gezondheid. Er wordt gestart met de visie van de gemeente op het aandachtsgebied. Daarna beschrijft de gemeente de huidige stand van zaken. Vervolgens worden ambities op het aandachtsgebied beschreven. Als derde onderdeel geeft de gemeente aan welke inzet ze op dit aandachtsgebied wilt plegen (of heeft gepleegd). Tot slot wordt bij elk aandachtsgebied aangegeven met welke partners de gemeente samenwerkt bij het realiseren van de ambities. Per aandachtsgebied is een kader opgenomen met daarin relevante documenten die al eerder met de gemeenteraad zijn gedeeld en/of door de gemeenteraad zijn vastgesteld. Daarnaast zijn er nog 2 extra hoofdstukken meegenomen die aandacht behoeven.

Dit zijn de WPG (Wet Publieke Gezondheid) en samenwerkingsverband Hecht (voorheen de RDOG). Doel Het doel van deze gezondheidsagenda is het uitzetten van preventieve acties ten behoeve van de gezondheid van de inwoners van Zuidplas. Het verbinden van de diverse domeinen aan de lokale gezondheidsproblematiek en het versterken van de samenwerkingsverbanden zoals ‘Gedeelde Zorg’, VGZ en Hecht.

5

1. Wet Publieke Gezondheid & Hecht De Wet publieke gezondheid (WPG) is het wettelijk kader voor publieke gezondheidszorg. De definitief luidt ‘gezondheid beschermen en gezondheid bevorderende maatregelen voor de bevolking of specifieke groepen daaruit, waaronder begrepen het voorkomen en het vroegtijdig opsporen van ziekten.’ De WPG heeft als kenmerk dat alle activiteiten gericht zijn op preventie en gezondheidsbevordering. De taken die hierbij komen kijken zijn gericht op systematisch signaleren van gezondheid bevorderende en –bedreigende factoren, het vroegtijdig opsporen en de preventie van specifieke stoornissen. Maar ook algemene preventieve maatregelen op het gebied van infectieziekte bestrijding en het actief verzorgen van vaccinaties. De verantwoordelijkheden liggen bij het Rijk voor het vastleggen van het aanbod. De gemeenten zijn verantwoordelijk voor de lokale invulling en uitvoer. Een groot deel van de uitvoering van de WPG is in Hollands Midden belegd bij Hecht. Hecht wordt gevormd GGD HM1, RAV HM2, GHOR HM3 en Zorg- en veiligheidshuis HM met als doel ‘Een beter leven in Hollands Midden’. Hecht heeft een regiofunctie en werkt in opdracht van de 18 gemeenten in Hollands Midden zo is ook opgenomen in artikel 14, eerste lid, van de WPG.

“Ter uitvoering van bij of krachtens deze wet opgedragen taken dragen de colleges van burgemeester en wethouders van gemeenten die behoren tot een regio als bedoeld in de Wet veiligheidsregio’s, via het treffen van een gemeenschappelijke regeling zorg voor de instelling en instandhouding van een regionale gezondheidsdienst in die regio”. Hecht biedt vanuit verschillende ‘schillen’ aanbod aan taken. Vanuit de eerste schil gaat het om opgeschaalde zorg, toezichtstaken, infectieziektebestrijding, medisch milieukunde, technische hygiënezorg, beleidsadvisering en epidemiologie. Deze taken komen voornamelijk vanuit de WPG. De tweede schil zijn wettelijke taken die vanuit alle 18 gemeentes zijn belegd bij Hecht. Hier betreft het met name jeugdgezondheidszorg veilig thuis, maatschappelijke zorg, lijkschouw en enkele kleinere taken. Vanuit Hecht worden de taken weer onderverdeeld bij de betreffende resultaatverantwoordelijke eenheden. Zo wordt bijvoorbeeld de gezondheidsmonitor en het vaccineren door de GGD HM uitgevoerd en de coördinatie van alle geneeskundige instanties door de GHOR. Bovenstaande betreft het wettelijk kader. Deze gezondheidsagenda gaat dieper in op de niet-wettelijke taken vanuit de visie ‘positieve gezondheid’. Vanuit deze visie geeft de gezondheidsagenda gehoor aan de kaders van de WPG.

Deze niet-wettelijke taken worden voor een groot deel met of door een onderdeel van Hecht, met name GGD HM, uitgevoerd en kunnen ook niet los gezien worden van de wettelijke taken.

1

Gemeentelijke Gezondheidsdienst Hollands Midden Regionale Ambulancevoorziening Hollands Midden 3 Geneeskundige Hulpverleningsorganisatie in de regio 2

6

2. Aandachtsgebied gezondheid in de fysieke leefomgeving 2.1 Uitgangspunt Positieve Gezondheid ‘Kwaliteit van leven’ - Rookvrije generatie

Visie Roken past niet meer bij de gezondheidsnormen van Zuidplas en zal daarmee uit het straatbeeld verdwijnen.

De huidige situatie Sinds 2020 is gemeente Zuidplas aangesloten bij de ‘rookvrije gemeente’. Het idee hierbij is om zoveel mogelijke publieke ontmoetingsplekken rookvrij te maken. Denk hierbij aan de sportterreinen, speeltuinen, maar ook buitenruimten bij de huisartspraktijk en scholen. Sinds augustus 2020 zijn schoolpleinen verplicht om rookvrij te zijn. Naast het onderwijs, een commerciële speeltuin en een tweetal sportverenigingen (deels) zijn er nog weinig ontwikkelingen om de publieke ontmoetingsplekken rookvrij te krijgen. Er is al jarenlang een landelijke, dalende trend te zien omtrent het roken. Echter rookt nog steeds 14% van volwassenen in Zuidplas. Dat is nog steeds een enorm aantal en dat moet verder naar beneden. Op de lange termijn willen we roken volledig uit het straatbeeld hebben. Hoe gaan we dit aanpakken? Zuidplas is al aangesloten bij de ‘rookvrije gemeente’ maar hier moet actief actie op ondernomen worden. Samen met de GGD zijn er diverse campagnes waarmee maatschappelijke instellingen en verenigingen gemotiveerd kunnen worden om te komen tot een rookvrije omgeving. Tevens nemen we ontwikkel- en/of nieuwbouwprojecten de rookvrije omgeving direct mee. Rookvrije Ambitie omgeving is de standaard en daarmee voor nieuwe instellingen en verenigingen een gegeven bij hun In 2025 is de helft van alle publieke ontwikkeling. ontmoetingsplekken in Zuidplas rookvrij.

Bij de (her)ontwikkeling van o.a. speeltuinen en voetbalveldjes worden de borden van rookvrije omgeving geplaatst. Acties     

We dragen actief uit dat rookvrij de norm is binnen Zuidplas; We initiëren campagnes samen met de GGD; We plaatsen borden ‘rookvrije omgeving’ bij aangesloten verenigingen en terreinen; We gaan uit van de norm ‘rookvrij’ bij ontwikkelprojecten en daar worden borden geplaatst; We sluiten actief aan bij ‘Stoptober’.

Met wie werken we samen? De GGD ondersteunt waar nodig met betrekking tot informatievoorziening/campagnes ter stimulering van de rookvrije omgeving. Via het netwerk van de gemeente maar ook via het preventieakkoord en partners Stichting ZO! en de Sportstichting bereiken we de maatschappelijke instellingen en verenigingen om hun omgeving rookvrij te maken.

7

2.2 Uitgangspunt Positieve Gezondheid ‘Meedoen’ – Eenzaamheid & Ontmoeten

Visie Mensen die zich eenzaam voelen kunnen makkelijker aan sociale activiteiten meedoen en de toegang tot ontmoetingsplekken is laagdrempelig.

De huidige situatie4 Eenzaamheid is een negatieve subjectieve ervaring die ontstaat wanneer bestaande relaties met anderen afwijken van de persoonlijke wensen of verwachtingen daarover. Eenzaamheid is onder te verdelen in sociale en emotionele eenzaamheid. Bij de volwassenen is in Zuidplas al jaren een stijgende trend te zien van emotionele eenzaamheid. 25% van de inwoners voelt zich emotioneel eenzaam. Op het gebied van sociale eenzaamheid lijkt dit te stabiliseren de afgelopen jaren maar is nog altijd een percentage van 26% dat zich sociaal eenzaam voelt. Extra zorgelijk is de stijgende trend van ernstig eenzaam bij 18-64-jarigen. Het betreft hier een percentage van 10% dat zich ernstig eenzaam voelt. Bij de 65+ers schommelt dit percentage rond de 6%. Hierbij moet wel vermeld worden dat 24% van de 65+ers geen wekelijkse activiteiten doet. Onder jongeren zijn de cijfers minder concreet maar bestaat de risicogroep op ernstig eenzaam uit 5,6% van de jongeren. Uit cliënt ervaringsonderzoek lijkt door de COVID-19 pandemie een stijging te ontstaan in de categorie zeer eenzaam bij jongeren. Ook geeft 77% aan dat zij niet weten dat ze bij de gemeente terecht kunnen voor eenzaamheidsklachten. Medio 2022 zijn er cijfers beschikbaar met betrekking tot Corona en Jeugd.

Hoe gaan we dit aanpakken? De GGD voert haar monitoring elke 4 jaar uit. De huidige cijfers dateren uit 2020 en zijn dit jaar Ambitie bekend gemaakt. In 2024 wordt de volgende monitor gehouden met de uitkomsten in 2025, dan kan In 2025 is er geen stijging meer te zien in het er gemeten worden of er verbetering te zien is. Dit kan gecombineerd worden met de cliënt percentage eenzaamheid maar een vlakke of ervaringsonderzoeken. Daar worden ook eenzaamheidsklachten getoetst. dalende lijn. In het beleidskader Sociaal Domein staat al opgenomen dat Zuidplas is aangesloten bij het actieprogramma ‘Eén tegen eenzaamheid’. Daarnaast gaan zorgen we voor meer en betere toegang tot sociale activiteiten. Vanuit het preventieakkoord was er veel belangstelling voor eenzaamheid en ontmoeten. Er zijn al een aantal afspraken gemaakt om ontmoeting te stimuleren. We gaan dit netwerk benutten en uitbreiden om vanuit de maatschappij meer initiatieven te ontwikkelen en te stimuleren. Hier wordt nadrukkelijk de samenwerking gezocht met Zuidplas Verbindt om structureel in te zetten op jongeren en eenzaamheid. Als laatste zorgen we ervoor dat er integraal wordt samengewerkt bij her- en nieuwbouwprojecten zodat ontmoetingsplekken worden meegenomen in de projectontwikkeling. In het kader van gezonde voeding (hoofdstuk 3.2) worden acties uitgezet met betrekking tot pluktuinen en voedselbossen.

Dit heeft niet alleen invloed op de gezonde voeding maar is bij uitstek de plek voor ontmoeten.

4

Bron GGD HM monitor volwassenen/ouderen 2020 en jeugd 2019

8

Acties      

We breiden ons samenwerkingsnetwerk, vanuit lokale instellingen en ondernemingen, uit rondom eenzaamheid & ontmoeten; We geven uitvoer aan de diverse afspraken van het lokale preventieakkoord; We breiden het sociale activiteitenpakket & ontmoetingsplekken uit; We ontwikkelen ontmoetingsplekken mee bij ontwikkelprojecten; We zorgen dat openbare ontmoetingsplekken toegankelijk zijn voor iedereen; We onderzoeken de mogelijkheden voor het realiseren van een ‘knarrenhof’.

Met wie werken we samen? Via het preventieakkoord zijn de verbindingen al gelegd met Stichting ZO!, PCOB, SAZ, Transmuraal Netwerk en de GGD. We gaan dit netwerk benutten om meer afspraken te realiseren maar ook om dit netwerk uit te breiden met hun kennis en expertise. Tevens breiden we het netwerk uit met Zuidplas Verbindt en Senioren Actief Zuidplas (SAZ).

9

3. Aandachtsgebied mentale gezondheid 3.1 Uitgangspunt Positieve Gezondheid ‘mentaal welbevinden’ - Druk op jongeren en jongvolwassenen

Visie Mentale druk op jongeren en jongvolwassenen is een onderbelicht item wat meer in de aandacht mag komen en zich de komende jaren positief gaat ontwikkelen waardoor er een dalende trend te zien is.

De huidige situatie Het mentaal welbevinden bij jongeren en jongvolwassen staat tegenwoordig steeds meer onder druk. Het erbij willen horen, niks willen missen (zowel fysiek als via sociale media) en hierbij de mening van anderen maakt dat er veel druk is op onze jongeren. Uit cijfers van de GGD blijkt dat 43% van de jongeren5 in Zuidplas zeer vaak gestrest zijn. Dit is hoger dan het gemiddelde van regio Hollands Midden (39%). Bij meisjes betreft het zelfs meer dan de helft die zich zeer vaak gestrest voelen. Daar komen de psychologische en emotionele problemen nog bij. Respectievelijk 9% van de jongeren heeft een verhoogd risico op psychologische problemen. Maar liefst 12% heeft een verhoogd risico op emotionele problemen. Als laatste heeft COVID-19 pandemie voor jongvolwassen ook een dusdanige impact dat er meer spanning, stress, somberheid, angst en eenzaamheid wordt ervaren dan normaal. Dit blijkt uit een panelonderzoek van de GGD eerder dit jaar. Deze gegevens worden ook bevestigd door lokale partners die zich hebben verbonden aan het lokale preventieakkoord.

Hoe gaan we dit aanpakken? Ambitie De eerste stap is om te erkennen dat er druk op jeugd en jongvolwassenen is en dat dit ook een deel In Zuidplas gaan we werken met ‘Welzijn op recept’ van de gezondheidservaring is. Samen met de GGD gaan we de scholen benaderen over het waardoor we specifieke zorg kunnen leveren aan de zorgelijke thema ‘druk en stress bij jongeren’ en voorlichting geven. Daarnaast is de ambitie om het zorgvrager. project ‘Welzijn op recept’ uit te rollen binnen Zuidplas. Met deze specifieke aanpak kunnen we de zorgvrager beter doorverwijzen naar een welzijnscoach die gericht aan de slag kan met de thema’s van positieve gezondheid. Vooral op het gebied van mentale gezondheid is dit wenselijk. Vaak is er geen medicatie nodig maar een coach om de zorgvrager op weg te helpen naar een gezond welbevinden. Door middel van Welzijn op recept kunnen hier betere doorverwijzingen zijn met een uitgebreid aanbod van lokale activiteiten vanuit het reguliere (welzijns)werk. Vanuit jeugd en jongeren werk wordt ook breder gekeken naar welzijnssignalen bij jeugd.

5

Bron GGD HM monitor 2e en 4e klas uit 2019

10

Acties  We stellen een projectplan op om te komen tot uitvoer ‘Welzijn op recept’;  We verzorgen samen met de GGD verzorgen voorlichting op onderwijslocaties;  We spelen actief in op signalen vanuit jeugd en jongeren werk en zorgen voor een goede doorverwijzing.

Met wie werken we samen? De GGD ondersteunt en kan voorlichtingen faciliteren voor het onderwijs. Samen met Stichting ZO! gaan we de mogelijkheden onderzoeken voor ‘Welzijn op recept’. Met dit project zal de samenwerking gezocht worden met o.a. stichting KernKracht, huisartspraktijken en fysiopraktijken maar ook met ouderenbonden en verenigingen.

11

3.2 Uitgangspunt Positieve Gezondheid ‘zingeving’ - Armoede en schulden

Visie Armoede & schulden kan niet los gezien worden van de mentale en fysieke gezondheid van inwoners waardoor we inzetten om deze verbanden te leggen en aan te pakken.

De huidige situatie Armoede en schulden is ook in Zuidplas voor veel mensen een dagelijks probleem. Hoewel Zuidplas onder het landelijk gemiddelde zit, blijkt uit het beleidskader armoede en schulden dat ruim 5% van de huishoudens een laag inkomen heeft. Dit betreft 941 huishoudens met een inkomen tot 120% wsm6 blijkt uit de armoedemonitor 2019. Inwoners met een bijstandsuitkering hebben een grotere kans op armoeden en schulden. Er is nog steeds een toename te zien maar deze lijkt zich te stabiliseren. Echter zien we een duidelijke stijgende lijn in het percentage kinderen in armoede. Uit de armoedemonitor 2019 bleek dat er 696 minimakinderen zijn waarvan de helft opgroeit in een huishouden met een bijstandsuitkering. Dit is een belangrijk gegeven omdat dit invloed heeft op zowel de mentale als fysieke ontwikkeling. Hierop worden wel al een aantal acties ondernomen. Zo is Zuidplas aangesloten bij een aantal samenwerkingspartners waardoor er wel activiteiten gedaan kunnen worden voor inwoners uit minimahuishoudens. Maar ook de Rotterdampas en de collectieve zorgverzekering dragen bij aan de (mentale) gezondheid van onze inwoners.

Hoe gaan we dat aanpakken? Ambitie Zuidplas heeft natuurlijk al een beleidskader armoede en schulden. Het doel is niet om daar verdere Bij de herziening van het beleidskader armoede & invulling aan te geven maar juist om de relatie te zoeken met gezondheid. Het is evident dat schulden in 2023 wordt gezondheid een armoede en schulden een directe impact hebben op de gezondheid van onze inwoners. Denk hierbij aandachtspunt van het beleidskader en we leggen de aan de beperkte mogelijkheid om lid te worden van een sportvereniging of het kopen van gezonde relatie tussen de beschikbare data vanuit armoede & voeding. Maar ook de stress en de druk die dit met zich mee brengt. Dit uit zich in korte termijn schulden en die van gezondheid. beslissingen en niet vooruit kunnen kijken. Waardoor er ongezonde voeding gekocht wordt, bepaalde zorg niet wordt afgenomen, kinderen niet op een sport zitten en soms zelfs kan leiden tot sociaal isolement. De komende jaren willen we kunnen monitoren welke impact armoede en schulden heeft op de (mentale) gezondheid van de inwoners. Als we dit goed kunnen meten en we zien een wezenlijk verband dan kan het gevolg zijn om meer in te zetten op de preventie van armoede en schulden en indirect daarmee bij te dragen aan de gezondheidszorg. Dit doen we samen met Stichting ZO!. Zij zijn het eerste toegangsloket voor de inwoners met armoede en schulden.

6

Wettelijk sociaal minimum

12

Acties     

We stellen een projectplan op om een monitor te ontwikkelen/uit te breiden om de relatie tussen armoede & schulden en gezondheid te meten; We starten een pilot op om de monitor te testen; We voeren een 0-meting uit; We implementeren de monitor in regulier beleid; We maken gezondheid een aandachtspunt van het beleidskader armoede & schulden.

Met wie werken we samen? Momenteel worden er separaat een armoedemonitor en een gezondheidsmonitor afgenomen. Samen met Stichting ZO!, GR IJsselgemeenten en de GGD gaan de samenwerking aan om beide monitors aan te vullen en versterken.

13

4. Aandachtsgebied bewegen & voeding 4.1 Uitgangspunt Positieve Gezondheid ‘lichaamsfuncties’ - Bewegen

Visie Sport & Bewegen draagt bij aan de fysieke en mentale gezondheid en is voor iedere inwoner van Zuidplas toegankelijk, zowel in verenigingsverband als in de openbare ruimte.

De huidige situatie Sport & bewegen draagt een belangrijke rol in de maatschappelijke opgave: “Inclusieve samenleving”. Dat sport en bewegen bijdraagt aan de fysieke gezondheid is natuurlijk evident. Maar het draagt ook bij aan de mentale en sociale gezondheid. Inwoners hebben het gevoel ergens bij te horen, zijn sociaal actief (in verenigingsverband) maar kunnen ook tot rust komen in, en genieten van, de buitenruimte en hun stresslevel laten dalen. Sport en bewegen in Zuidplas blijkt echter nog in te beperkte mate in het systeem te zitten. De beweegnorm ligt ver onder het landelijk gemiddelde. Het percentage inwoners dat voldoet aan de beweegrichtlijnen is in Zuidplas 42%. Landelijk ligt dat percentage op ruim 50%7. De beweegrichtlijnen zijn vastgesteld en onderbouwd door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en zijn als volgt samen te vatten: Jeugd 4-18 jaar: 1 uur per dag matig intensief bewegen en 3x per week spier- en botversterkende activiteiten. Volwassenen: 2,5 uur per week matig intensief bewegen en 2x per week spier- en botversterkende activiteiten. Het is zorgelijk dat nog niet de helft van de inwoners van Zuidplas de beweegnorm haalt terwijl dit zo’n grote bijdrage heeft aan de gezondheid.

Hoe gaan we dit aanpakken? Ambitie De beweegrichtlijnen zijn een goede graadmeter om de bewegingsactiviteit van de Zuidplassers in In 2025 is het percentage inwoners dat aan de kaart te brengen. Het percentage Zuidplassers dat voldoet aan deze richtlijnen moet omhoog. beweegrichtlijnen voldoet gestegen naar 50% Op 15 september 2020 is de sport- en accommodatievisie geaccordeerd door de raad. In deze sporten accommodatievisie zijn zowel aan de zachte kant (sportinhoudelijk) als aan de harde kant (accommodaties) ambities opgenomen. Voor de zachte kant is budget beschikbaar gesteld om 1 fte extra in te zetten ten behoeve van de sportstimulering. Aan de harde kant is een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd om de kwetsbare accommodaties te onderzoeken naar toekomstbestendigheid. Ook is in 2020 het lokale sportakkoord gelanceerd. Hier zijn twee projectgroepen uit voortgekomen vanuit diverse sportverenigingen, de Sportstichting, Welzijn Zuidplas8 en de gemeente. Deze projectgroepen gaan samen aan de slag met het vraagstuk ‘sportinfrastructuur’ en ‘vitale sportaanbieders’. Vanuit de VSG is hier ook een uitvoeringsbudget aan gekoppeld.

7 8

Cijfers beweegrichtlijnen 2020 Per 1 juli 2021 behoort Welzijn Zuidplas tot Stichting ZO!

14

Acties  We onderzoeken de reden waarom het percentage van de inwoners van Zuidplas dat de beweegnorm haalt zo laag is;  We geven uitvoer aan de sportvisie waarbij de toegankelijkheid om te sporten & bewegen, in verenigingsverband en ongeorganiseerd, zo makkelijk mogelijk wordt gemaakt, gericht op de oorzaken van de lage beweegnorm;  We renoveren de binnensportaccommodaties die uitnodigen tot bewegen, participeren en ontmoeten;  We stemmen integraal de ambities af binnen de sportvisie en het sport- speel- en beweegplan, voor de openbare ruimte, om het ongeorganiseerd sporten te stimuleren;  We stellen de buitensportaccommodatie beschikbaar voor ongeorganiseerd sporten en maatschappelijke doeleinden (open sportparken);  We faciliteren, ondersteunen en versterken de verbinding tussen jeugd en jongerenwerk vanuit Stichting ZO! en de sportstimulering vanuit Sportstichting Zuidplas. Met wie werken we samen? De uitvoering van het sportbeleid is belegd bij Sportstichting Zuidplas. Zij doen de exploitatie van de gemeentelijke binnensportaccommodaties en diverse sportstimuleringsactiviteiten. Daarnaast zijn zij projectcoördinator voor het lokale sportakkoord en de verbinding met sportverenigingen. Vanuit welzijnswerk werken we samen met jeugd en jongerenwerk van Stichting ZO!.

Voor de renovatie en het (binnen)sportaanbod in Zevenhuizen en Moerkapelle wordt samengewerkt met de dorpshuizen Swanla en Op Moer.

15

4.2 Uitgangspunt Positieve Gezondheid ‘lichaamsfuncties’ - Gezonde voeding

Visie In Zuidplas stimuleren wij gezonde voeding vanuit een circulaire voedselketen met seizoensgebonden producten en lokaal verbouwd.

De huidige situatie Het realiseren van de beweegnorm gaat hand in hand met gezonde voeding. Het halen van de beweegnorm lukt bij steeds minder mensen. Door tijdsgebrek in het drukke bestaan of door andere prioriteiten ploft men vaker op de bank met een ongezonde snack of hebben gewoonweg de tijd niet om een gezonde maaltijd op te dienen. De cijfers9 met betrekking tot gewicht zijn dan ook schrikbarend en zijn door COVID-19 nog eens versneld toegenomen. Maar liefst 14% van de jeugd (tot 14 jaar) in Zuidplas heeft overgewicht. Ook zien we dat er een toenemende trend is bij de jongste kinderen in relatie tot overgewicht. In Zuidplas kampt 10% van de kinderen tot 2 jaar met overgewicht. Onder volwassen praten we over 52% dat overgewicht heeft. Dit ligt boven het gemiddelde van 48% van regio Hollands Midden. Uit een onderzoek, gedeeld door de GGD, zijn de zorgkosten voor een kind met obesitas over de gehele levensloop € 150.000 méér dan voor een kind met een gezond gewicht. Deze zorgkosten worden voor het overgrote deel uit maatschappelijk kosten vergoedt. Het uiteindelijke doel is om overgewicht en obesitas te verminderen. Echter gaat dit over gedragsverandering en is dat binnen enkele jaren niet of nauwelijks meetbaar. Daarom is de insteek dat gezonde voeding, bij maatschappelijke instellingen en verenigingen in Zuidplas, in 2025 de norm is.

Ambitie Hoe gaan we dit aanpakken? Dat het percentage overgewicht en obesitas omlaag moet is evident. Als eerst sluit Gemeente Zuidplas In 2025 is gezonde voeding de norm binnen 10 zich, net als bijna 200 andere gemeenten, aan bij de landelijke organisatie JOGG . Deze organisatie maatschappelijke instellingen en verenigingen. adviseert, ondersteund en faciliteert diverse campagnes op het gebied van gezonde voeding voor met name jeugd. Hiervoor zal een zogenoemde ‘JOGG-regisseur’ aangesteld worden en middels Sportstichting Zuidplas aangestuurd worden. Deze JOGGregisseur zal de campagnes organiseren en intiteren bij o.a. scholen, verenigingen en andere maatschappelijke instanties. Gezondheid, en daarmee gezonde voeding, is ook goed verankerd in de omgevingsvisie. Bij nieuwe ontwikkelprojecten en initiatieven gaan we meer de samenwerking zoeken met lokale ondernemers voor lokaal geproduceerd, gezond voedsel maar ook met bijvoorbeeld pluktuinen en voedselbossen. Hier wordt ook nadrukkelijk de link gelegd met eenzaamheid en ontmoeten (hoofdstuk 1.2).

9

Bron GGD HM monitor volwassen/ouderen 2020 en jeugd 2019 Jongeren op gezond gewicht

10

16

Acties  We starten als JOGG-gemeente;  We voeren minimaal een drietal campagnes uit op het gebied van voeding en bewegen;  We zorgen voor een samenwerkingsverband tussen sport, zorg, gezondheid en onderwijs om allemaal dezelfde taal uit te spreken over gezonde voeding;  We zorgen voor een samenwerkingsverband vanuit lokale ondernemers om gezond en lokaal voedsel onder de aandacht te brengen. Met wie werken we samen? De uitvoering van het JOGG-programma zal voor het grootste deel bij Sportstichting Zuidplas komen te liggen. De afstemming zal met de gemeente zijn en de samenwerking met verenigingen, Stichting ZO!, dorpshuizen, huisartsen en andere maatschappelijke instellingen en verenigingen. Ook wordt hier nadrukkelijk de samenwerking gezocht met lokale ondernemers die bijvoorbeeld lokaal, gezonde voeding produceren.

17