Bijlage 1 - Jaarstukken 2025 A26.002285
Tekst van het document
Jaarstukken 2025
Raad 30 juni 2026 Inclusief erratum
Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025
Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................2
Product 4.4Verkeer en vervoer .............................................................102
Inleiding ........................................................................................................4
Product 4.5Gebiedsontwikkeling ..........................................................113
Jaarstukken 2025 in één overzicht ..............................................................5
Product 4.6Duurzaamheid ....................................................................116
DEEL 1 Jaarverslag ......................................................................................6
Programma 5Fysieke omgeving .............................................................. 133
Bestuurlijke samenvatting .............................................................................6
Product 5.1Beheer buitenruimte ...........................................................134
Financiële samenvatting .............................................................................10
Product 5.2Afval, riolering en begraven ...............................................141
Programma 1 Bestuur en organisatie .........................................................19
Product 5.3Vastgoed ............................................................................144
Product 1.1Bestuur, organisatie en participatie ..................................... 20
Financiële producten ................................................................................ 149
Product 1.2Dienstverlening .................................................................... 27
Paragraaf 1 Lokale heffingen ................................................................... 153
Product 1.3Veiligheid ............................................................................. 29
Paragraaf 2 Verbonden partijen ............................................................... 161
Programma 2 Sociaal Domein ....................................................................45
Paragraaf 3 Grondbeleid .......................................................................... 184
Product 2.1Algemeen sociaal domein ................................................... 46
Paragraaf 4 Onderhoud kapitaalgoederen ............................................... 188
Product 2.2Werk en inkomen................................................................. 55
Paragraaf 5 Bedrijfsvoering ...................................................................... 192
Product 2.3Jeugd ................................................................................... 62
Paragraaf 5.1 Rechtmatigheidsverantwoording 2025 .............................. 195
Product 2.4Maatschappelijke ondersteuning ......................................... 65
Paragraaf 6 Openbaarheid ....................................................................... 214
Product 2.5Volksgezondheid ................................................................. 67
Paragraaf 7 Financiering .......................................................................... 216
Programma 3Maatschappelijk domein .......................................................74
Paragraaf 8 Weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................... 221
Product 3.1Sport .................................................................................... 75
DEEL 2 Jaarrekening ............................................................................... 227
Product 3.2Onderwijs ............................................................................. 76
1. Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................ 227
Product 3.3Cultuur ................................................................................. 81
2. Rechtmatigheidsverantwoording gemeente Zuidplas 2025 ................. 231
Programma 4Ruimtelijk beleid en ontwikkeling ..........................................88
3. Balans................................................................................................... 233
Product 4.1Ruimtelijke ordening en vergunningverlening ..................... 89
4. Toelichting op de balans ...................................................................... 238
Product 4.2Wonen ................................................................................. 91
Vaste activa ..........................................................................................238
Product 4.3Economie ............................................................................. 98
Vlottende activa ....................................................................................245
2
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025 Vaste passiva ....................................................................................... 253
DEEL 3 Bijlagen ....................................................................................... 319
Vlottende passiva ................................................................................. 268
Bijlage 1 Kerngegevens en bestuursstructuur ......................................... 319
5. Overzicht van baten en lasten ..............................................................274
Bijlage 2 Overzicht investeringskredieten ................................................ 322
6. Toelichting overzicht van baten en lasten ............................................275
Bijlage 3 Stelpost prijs, groei en loon ....................................................... 330
7. Incidentele baten en lasten...................................................................295
Bijlage 4 Interbestuurlijk toezicht .............................................................. 332
8. Wet normering topinkomens (Wnt) .......................................................299
Bijlage 5 Lijst met afkortingen .................................................................. 335
9. Baten en lasten per taakveld ................................................................301
DEEL 4 Overige gegevens – controleverklaring van de accountant ....... 337
10. SiSa verantwoording specifieke uitkeringen .......................................304
3
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025
Inleiding Voor u liggen de jaarstukken 2025 van gemeente Zuidplas. De jaarstukken zijn de afronding van de begrotings- en verantwoordingscyclus (de P&C cyclus). In de programmabegroting staan de kaders. De zomernota en de najaarsnota gaven tussentijds de belangrijkste ontwikkelingen, afwijkingen en bijstellingen van budgetten weer. Het doel van de jaarstukken is terug te blikken op 2025 én verantwoording af te leggen over het gevoerde (financieel) beleid. Er wordt antwoord gegeven op de drie “W-vragen”: • • •
Wat hebben we bereikt? Wat hebben we ervoor gedaan? Wat heeft het gekost?
Het college van B&W legt hierbij verantwoording af aan de gemeenteraad over de geleverde prestaties en de inzet van middelen. In deze jaarrekening 2025 velt het college zelf een oordeel over de rechtmatigheid via de rechtmatigheidsverklaring. De jaarrekening wordt gecontroleerd door de accountant. Voor de lezer die geïnteresseerd is in de grote lijnen zijn de volgende drie onderdelen ontwikkeld: • • •
Jaarstukken 2025 in één overzicht Bestuurlijke samenvatting, geeft inzicht in de voortgang van de doelen en de inspanningen Financiële samenvatting, geeft inzicht in de financiële positie van de gemeente Zuidplas
Leeswijzer De jaarstukken 2025 bestaan uit twee delen: Deel 1: het jaarverslag: in dit beleidsdeel staat welke doelen we hebben geformuleerd voor 2025 en wat er in 2025 bereikt is, hoe dat gedaan is en wat dat heeft gekost. Aan het einde van elk programma zijn de verplichte BBV-indicatoren opgenomen met daarin ter vergelijking de BBV-indicatoren van referentiegemeenten (alle gemeenten in Nederland met 25.000 tot 50.000 inwoners). Dit wordt gevolgd door een samenvattend financieel overzicht van de begrote en werkelijk bestede middelen van het programma. De programma’s worden gevolgd door de verplichte paragrafen. Deel 2: de jaarrekening: in dit financiële deel staat een uitgebreide toelichting op de financiën en de financiële positie van de gemeente over het jaar 2025. Verschillen tussen begroting en realisatie 2025 die qua omvang groter zijn dan € 50.000 worden toegelicht. De financiële tabellen zijn onder voorbehoud van afrondingsverschillen. Op een later moment worden onder meer nog toegevoegd: • De afrekeningen sociaal domein. Deze worden, zodra ontvangen, toegevoegd en kunnen nog invloed hebben op het gepresenteerde resultaat. • Vanuit de accountantscontrole kunnen er nog aanpassingen volgen op resultaat en/of balansposities. • De paragraaf verbonden partijen is nog niet compleet, cijfers moeten nog ontvangen worden 4
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025
Jaarstukken 2025 in één overzicht
5
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025
DEEL 1 Jaarverslag
Bestuurlijke samenvatting Maatschappelijke ontwikkelingen Ook in 2025 werd de gemeente Zuidplas geconfronteerd met omvangrijke maatschappelijke, economische en bestuurlijke ontwikkelingen die hun weerslag hadden op beleid, uitvoering en financiën. In oktober vonden er landelijke verkiezingen plaats, waar we als gemeente de taak hadden om het democratische proces te faciliteren. Een nieuw kabinet leidt tot wijzigingen in beleid. Dit heeft invloed op de gemeente gehad en vroeg om flexibiliteit en het tijdig bijstellen van plannen. De geopolitieke spanningen waren in het afgelopen jaar nog steeds voelbaar. Dit vertaalde zich lokaal naar het vraagstuk van stijgende energielasten en de tijdelijke opvang van vluchtelingen. In deze dynamische en soms onzekere context heeft Zuidplas koers gehouden. Door samenwerking met de gemeenteraad, maatschappelijke partners, ondernemers en inwoners is gewerkt aan het realiseren van onze lokale opgaven. Ondanks deze dynamische context zijn er weer belangrijke stappen gezet in het realiseren van de ambities uit het collegeprogramma. In 2025 heeft het college de uitvoering van het collegeprogramma “Ruimte voor iedereen” met overtuiging voortgezet. In nauwe samenwerking met de gemeenteraad zijn opnieuw stappen gezet om Zuidplas verder te ontwikkelen als een vitale, inclusieve en toekomstbestendige gemeente.
We zijn koersvast en spelen tegelijkertijd flexibel in op nieuwe ontwikkelingen. Samen met de gemeenteraad heeft het college keuzes moeten maken in ambitieniveau en in prioriteiten. Hierbij is zoveel mogelijk uitvoering gegeven aan het collegeprogramma en aan de door de gemeenteraad aangenomen moties. Kansrijk en Gezond Zuidplas In september 2025 heeft Zuidplas een belangrijke mijlpaal bereikt met het vaststellen van de integrale visie sociaal-maatschappelijk domein. Hiermee heeft de gemeente een belangrijke stap gezet in het realiseren van de ambitie uit het collegeprogramma gerealiseerd: de samenwerking in de zorgketen te versterken, van preventie en hulpverlening tot goede nazorg. Met steun van de voltallige raad is er een duidelijke koers ingezet gericht op de versterking van de sociale basis, preventie en vroegsignalering. Zuidplas heeft bewust gekozen voor een duidelijke strategische koers voor een Kansrijk en Gezond Zuidplas. Het Integraal uitvoeringsprogramma vertaalt deze koers gefaseerd naar concrete prioriteiten, waaronder een brede nulmeting. Concrete preventiemaatregelen in 2025 waren het aansluiten bij het online platform Scheidingsplein, Lekker Fit Zuidplas en deelnemen aan landelijke campagnes zoals de Week tegen Kindermishandeling en Orange the World. Werk en Inkomen draagt ook bij aan preventie en is onderdeel van de keten.
In 2025 groeide de doelgroep onder de participatiewet, waardoor het budget een harde stijgende lijn toont. Dit komt mede omdat de gemeente in 2025 gestart is boven de taakstelling voor beschut werk. In 2025 is gebleken dat de talentenpleinen van Promen succesvol zijn, er is inmiddels sprake van een wachtlijst. Om de infrastructuur van Promen beschikbaar te houden voor onze inwoners die dit nodig hebben is, samen met de regiogemeenten, het afgelopen jaar gestart met de toekomstverkenning Promen. De resultaten van dit onderzoek en de mogelijke gevolgen worden zo snel mogelijk met de raad gedeeld. Duurzaam Zuidplas Om een balans te creëren tussen natuur, wonen, werken en recreëren zowel nu als in de toekomst gaat er in het ruimtelijk domein ook in het bijzonder aandacht naar duurzaamheid. Dit is een transitieopgave waar verschillende ontwikkelingen, wetgeving, nieuwe taken en kansen elkaar snel opvolgen. Dit 6
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025 vraagt om scherpe keuzes in de realisatie van zeer grote opgaven als de energie- en warmtetransitie en netcongestie. Daarom is in de Zomernota 2025 de voorgestelde positie van Kwartiermaker Netcongestie ingevuld. In december 2025 is door het college de herziene aanpak Zuidplas Aardgasvrij vastgesteld. De afgelopen jaren zijn voorbereidingen getroffen om de CO2-uitstoot van gemeentelijk vastgoed te verminderen. In 2025 zijn deze voorbereidingen doorgezet, zodat de uitstoot de komende jaren verder kan dalen. Daarnaast is onder meer de Lokale Energie Uitvoeringsagenda vastgesteld en is het programma Zon op Veld opengesteld voor initiatieven van zonnevelden. Er is inzet gepleegd om extra middelen te verkrijgen voor het werken aan de energieen warmtetransitie. Door deze inzet zijn rijksmiddelen verkregen en kunnen de komende periode de nodige inspanningen worden geleverd. Dit stelt de gemeente in staat om de ambities op het gebied van Duurzaamheid te realiseren: stimuleren van energiebesparing en het op koers blijven voor de RES (Regionale Energie Strategie). Vitaal en (Be)Leefbaar Zuidplas De gemeente heeft de wettelijke taak om te zorgen voor de inzameling van huishoudelijk afval en afvalwater. Het opvangen, bergen en afvoeren van regenwater zijn taken die wettelijk aan de gemeente toebehoren.
Om zo goed mogelijk aan deze taken te voldoen zijn er in 2025 achterstanden ingelopen op onderhoudswerkzaamheden van rioleringen en is een vaststellingsovereenkomst gesloten met Verpact en NVRD waarin afspraken zijn gemaakt rondom de inzameling en verwerking van PMD-afval. Daarnaast heeft 2025 in het teken gestaan van de ontwikkeling van projectplannen om onder meer afvalscheiding effectiever en eenvoudiger te maken, papierinzameling te organiseren en grof restafval te verminderen. Voor de taken op het gebied rondom begraven en cremeren is een inhaalslag gemaakt op de achterstanden in de grafrechten De gemeente Zuidplas kenmerkt zich door een groene, schone en toegankelijke omgeving, die bijdraagt aan een dorpse beleving en uitstraling. Het uitgangspunt is hierbij altijd dat de openbare buitenruimte op een bereikbare, veilig en functionele wijze is ingericht en dat deze zorgvuldig onderhouden worden. Bovendien moet er steeds meer rekening worden gehouden met de toekomstbestendigheid en de aanwezige voorzieningen in de buitenruimte. Het onderhoud van de buitenruimte staat echter onder druk, waarbij de onderhoudssituatie vaker leidt tot onvoorspelbare en moeilijk beheersbare situaties. Dit zorgt ook voor financiële druk en maakt het lastig planmatig te werken.
Om die reden is in 2025 – naast door de raad vastgestelde beheerplannen – een start gemaakt met het opstellen van een beheerstrategie. De provincie Zuid-Holland heeft in 2025 € 11,8 miljoen beschikbaar gesteld voor de toekomst van het restveengebied. Deze middelen moeten bijdragen aan de transformatie tot een toekomstbestendig en beleefbaar natuurgebied. Het project Restveengebied stond in 2025 in het teken van de gebiedsverkenning en het inventariseren van belangen. Tijdens gesprekken met grondeigenaren en agrariërs zijn aandachtspunten over de financiering, private initiatieven voor recreatie en energieopslag vastgelegd. Hiermee zet de gemeente een belangrijke stap in het versterken van de groene structureren in en om de dorpen zoals vastgelegd in de ambities van het collegeprogramma. Daarnaast beheert de gemeente Zuidplas ook vastgoed om beleidsdoelen op bijvoorbeeld het gebied van educatie, sport en recreatie te realiseren. Het beheer van dit vastgoed kent enkele uitdagingen, van de noodzaak te verduurzaming van de gebouwen tot de steeds lastigere exploitatie van maatschappelijke voorzieningen.
In 2025 is gewerkt aan de door de raad vastgestelde Nota Vastgoed, die richting geeft aan de wijze waarop vastgoed wordt ingezet ter ondersteuning van maatschappelijke doelen, hoe exploitatie kostprijsdekkend en transparant plaats kan vinden en hoe strategische keuzes kunnen worden onderbouwd. Daarnaast is gewerkt aan de realisatie van maatschappelijke voorzieningen in Cortelande, waaronder onderwijshuisvesting. Eén school 7
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025 heeft inmiddels een toekenning van het ministerie ontvangen. Eind 2025 dienden twee schoolbesturen voor voortgezet onderwijs een aanvraag in voor de stichting van een nieuwe school. Ook is gewerkt aan een plan voor flexibele onderwijshuisvesting, zodat scholen sneller kunnen uitbreiden en afschalen. Ook cultuur levert een belangrijke en zichtbare bijdrage aan de leefbaarheid in onze dorpen. In 2025 is de Cultuurvisie, met instemming van de gemeenteraad, herijkt onder de titel ‘Kansen voor een kleurrijke toekomst’. Uitgangspunt blijft dat cultuur van en voor iedereen is. De visie benadrukt de verbindende kracht van cultuur en de bijdrage aan gezondheid, welzijn, kansengelijkheid en inclusie, in samenhang met onder meer onderwijs, zorg en gebiedsontwikkeling. Op het gebied van veiligheid is het college in 2025 gestart met het project Dealbreakers. Met dit project wordt in samenwerking met politie, scholen, ouderen en jongeren ingezet op de bewustwording van de gevolgen van drugscriminaliteit. Het project biedt handelingsperspectieven om de weerbaarheid van jongeren te versterken en hen een positief toekomstperspectief te bieden. Daarnaast bleef Zuidplas in 2025 geconfronteerd met ondermijnende criminaliteit, waaronder drugshandel, witwassen en arbeidsuitbuiting.
Na de vondst van verdovende middelen bestaande uit hard- en/of softdrugs alsook materialen die de productie van drugs mogelijk maken, werden meerdere drugspanden waaronder woningen op last van de burgemeester gesloten. Ook zijn hoge dwangsommen aan overtreders opgelegd om herhaling te voorkomen. In het tweede kwartaal van 2025 werd de BIBOB-beleidsregel (Wet bevordering integriteitsbeoordelingen) geactualiseerd. Hiermee kon de gemeente dan ook direct al beter toetsen op integriteit van aanvragers van bijvoorbeeld omgevingsvergunningen. Groeiend Zuidplas Ruimtelijk beleid en -ontwikkeling speelt een belangrijke rol in de duurzame groei, het versterken van de economie, en het verbeteren van de kwaliteit van leven voor haar bewoners. Het ruimtelijk beleid richt zich op het creëren van een balans tussen natuur, wonen, werken en recreëren, met oog voor zowel huidige als toekomstige behoeften. In 2025 heeft de gemeente Zuidplas nieuwe mijlpalen bereikt hierin. Een mooie stap was het vaststellen van de huisvestingsverordening, die duidelijke richtlijnen biedt voor woningbouw en het realiseren van woonruimte voor diverse doelgroepen. Daarnaast is de regionale woonzorgvisie afgerond, die samen met omliggende gemeenten de basis legt voor adequate zorgvoorzieningen en geschikte woonvormen voor ouderen en kwetsbare groepen.
Verder werd in 2025 de oprichting van een bedrijfsinvesteringszone (BIZ) in Zevenhuizen mogelijk gemaakt. In 2025 heeft de gemeenteraad ook de Mobiliteitsvisie vastgesteld, waarin het STOMP-principe is verankerd. Hiermee zijn mooie stappen gezet richting veilige- en duurzame mobiliteit. Daarnaast hebben we het fietsroutenetwerk versterkt en zijn er diverse bushaltes volgens de provinciale richtlijnen toegankelijk gemaakt. In Nieuwerkerk aan den IJssel, als laatste dorp in Zuidplas, gestart met het Gebiedspaspoort. Met het Gebiedspaspoort krijgt de gemeente inzicht in maatschappelijke wensen en initiatieven, ruimtelijke mogelijkheden en toetst deze aan geldende wetgeving en beleid. Al deze initiatieven dragen bij aan de ambities van Zuidplas om een balans te vinden tussen wonen, werken, en recreëren, en zorgen voor een solide fundament voor de toekomst. Een belangrijke bijdrage aan dit solide fundament in de toekomst van Zuidplas is Cortelande. In 2025 is er verder doorgewerkt aan de realisatie van Cortelande op tal van gebieden. Zo heeft de gemeenteraad begin 2025 het Bestemmingsplan 2 vastgesteld waarmee de realisatie van de Ecologische Verbindingszone wordt geborgd.
Is er gedurende het jaar een intensief traject geweest onder leiding van de heer Kuijken voor het oplossen van de geschillen met Rijkswaterstaat en het Hoogheemraadschap rondom Bestemmingsplan 1, zijn er twee subsidieaanvragen ingediend bij het Rijk en is op 7 oktober 2025 door het college het woonplaatbesluit genomen waarmee Cortelande formeel een dorp is geworden binnen onze gemeente. Het traject Kuijken is input geweest voor het Herstelbesluit Chw bestemmingsplan Middengebied Zuidplaspolder 1 dat eind 2025 door de gemeenteraad is vastgesteld waarmee de 8
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025 gemeente ook tegemoet komt aan de beoordeling van de Stichting Advisering Bestuursrechtspraak. Het is nu wachten op de zitting bij de Raad van State. Met het bouwen van Cortelande realiseert de gemeente Zuidplas een belangrijke ambitie op het gebied van wonen: een passend en betaalbaar woonaanbod voor alle doelgroepen. Organisatie en Financiën In 2025 werkten we verder aan ons beleid op participatie met als doel verbeterde werkprocessen en gelijke verwachtingen rond participatie in Zuidplas. Zo actualiseerden we het participatiebeleid (Kader participatie 2021) en de Verordening inspraak en participatie (2023) aan de kennis van nu en zijn we gestart met inzet van deskundigheidsbevordering. Ook werkten we aan een verbetering van het afwegingskader om al vroegtijdig bij de ontwikkeling van plannen en opgaven, op basis van impact van opgaven, betere keuzes te kunnen maken over de inzet van participatie. Daarnaast is in 2025 prioriteit gegeven aan vervasting van medewerkers om specialistische kennis duurzaam te borgen. Om te blijven voldoen aan geldende kwaliteitskaders en toe te werken naar een stabiele en toekomstbestendige dienstverlening wordt er onder andere een kennisbank opgezet ter ondersteuning van de beantwoording van vragen van inwoners. Tot slot is in 2025 doorgewerkt aan de verdere ontwikkeling van het Grondbedrijf.
De organisatie is geprofessionaliseerd, beleidsinstrumenten zijn gemoderniseerd en de financiële transparantie is verder versterkt. Instrumenten als het MPG (Meerjarenprogramma Gebiedsontwikkeling), het digitale projectenboek en de PRO-markten geven de raad daarbij goed inzicht in de stand van zaken. Met deze doorontwikkeling van het Grondbedrijf wordt de stuurbaarheid door de Raad op gebiedsontwikkeling verder versterkt. Door een stelselaanpassing voor te stellen binnen het grondbedrijf ontstaat er ook aandacht voor de financiële stuurbaarheid van de businesscase Cortelande.
9
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025
Financiële samenvatting Financieel resultaat Het jaar 2025 eindigt met een negatief resultaat van € 3,8 miljoen. Bij de Najaarsnota 2025 was een voordelig resultaat voorspeld van € 0,9 miljoen. Ten opzichte van de Najaarsnota 2025 is dit een verschil van € 4,7 miljoen. Resultaat 2025 en afwijking ten opzichte van begroting na wijziging Geprognosticeerd resultaat Werkelijk resultaat Verschil begroot en werkelijk resultaat
Bedragen * € 1.000 931 -3.810 -4.741
Een aantal incidentele budgetten is nog niet volledig besteed en daarom wordt resultaatbestemming voorgesteld naar 2026. Zo blijven de budgetten beschikbaar en kunnen de reeds gestarte projecten afgerond worden. Ook wordt voorgesteld om een subsidie beschikbaar te houden in een bestemmingsreserve. In de onderstaande tabel is zichtbaar gemaakt wat het resultaat na bestemming wordt als gevolg van deze voorstellen. Resultaat na bestemming 2025
Bedragen * € 1.000 -3.810 -637 -947 -5.394
Werkelijk resultaat voor bestemming Voorstel voor bestemming aan reserves Voorstel voor bestemming ter besteding in 2026 Resultaat na bestemming
Het werkelijk resultaat en de voorstellen voor resultaatbestemming worden in mindering gebracht op de algemene reserve. Meer over de algemene reserve verderop in deze samenvatting. In de onderstaande tekst wordt achtereenvolgens toegelicht: 1. Resultaatsverloop begroot gedurende 2025 versus realisatie 2025; 2. Toelichting verschillen tussen begroting en realisatie; 3. Voorstellen voor resultaatbestemming; 4. Financiële positie gemeente. 1. Resultaatsverloop begroot gedurende 2025 versus realisatie 2025 In de onderstaande tabel staan de diverse begrotingswijzigingen waarin het resultaat van de begroting is gepresenteerd.
10
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025 Resultaat 2025 versus Begroting na wijziging Primitieve Begroting 2025 Najaarsnota 2024 Septembercirculaire 2024 Saldo primitieve begroting 2025, herzien
Bedragen * € 1.000 Begroting Realisatie -505 53 154 -298
Besluiten na vaststelling Begroting 2025/Najaarsnota 2024 Zomernota 2025 (R25.000059) Meicirculaire 2025 (R25.000059) Najaarsnota 2025 incl. septembercirculaire (R25.000091) Geprognosticeerd resultaat 2025 Werkelijk resultaat jaarrekening 2025 Verschil geprognosticeerd en werkelijk resultaat 2025
-2.287 290 3.226 931 -3.810 -4.741
De primitieve Begroting 2025, inclusief Najaarsnota 2024 en Septembercirculaire 2024, startte met een beperkt begrotingstekort van € 298.000. Na correctie van incidentele baten en lasten was er een structureel resultaat van precies € 0. Na het vaststellen van deze Begroting 2025 is de begroting gemuteerd in de Zomernota, Meicirculaire en Najaarsnota inclusief Septembercirculaire 2025. In de Zomernota 2025 zijn diverse nadelen naar boven gekomen, met name in het sociaal domein (Jeugd, Wmo, Participatie en GR Jeugd en Wmo). Deze nadelen waren grotendeels structureel van aard. In de Najaarsnota zijn diverse voordelen verwerkt, waaronder extra inkomsten van het Rijk voor compensatie Jeugdzorg 2023 en 2024. De meeste van deze voordelen waren incidenteel van aard. Na verwerking van de Najaarsnota en Septembercirculaire was het geprognosticeerd resultaat € 931.000 positief. Het jaar 2025 sluit af met een negatief jaarrekening resultaat. In het volgende onderdeel worden de verschillen ten opzichte van de begroting toegelicht. 2. Toelichting verschillen tussen begroting en realisatie. De onderstaande tabel geeft inzicht in de begroting en realisatie per programma.
11
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025 Overzicht van baten en lasten en reservemutaties per programma Begroting na wijziging 2025
1. Bestuur en organisatie 2. Sociaal domein 3. Maatschappelijk domein 4. Ruimtelijk Beleid en - ontwikkeling 5. Fysieke omgeving 6b. Overhead 6c. Vpb 6d. Onvoorzien Subtotaal programma's 6a. Algemene dekkingsmiddelen Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is Algemene uitkeringen Dividend Saldo van de financieringsfunctie Overige algemene dekkingsmiddelen Subtotaal algemene dekkingsmiddelen Gerealiseerd saldo van baten en lasten reserves 6. Financiele producten Totaal mutaties reserves Resultaat
Jaarrekening 2025
Afwijking 2025
baten lasten 1.156 10.269 17.219 63.432 3.171 13.705 32.769 39.814 16.784 30.983 477 16.620 71.575 174.823
saldo -9.114 -46.213 -10.534 -7.045 -14.199 -16.143 -103.247
baten 1.790 17.914 3.161 19.445 16.817 770 59.897
lasten 11.282 67.437 13.559 28.540 30.733 16.860 168.410
saldo -9.491 -49.522 -10.399 -9.095 -13.916 -16.090 -108.513
-378 -3.310 135 -2.049 282 54 -5.266
15.403 88.273 307 189 405 104.578 176.153
2.058 51 205 401 2.715 177.538
13.344 88.222 307 -16 5 101.862 -1.385
15.797 88.023 307 342 757 105.226 165.124
2.491 349 517 3.357 171.767
13.306 88.023 307 -7 240 101.869 -6.644
-38 -199 -0 9 236 7 -5.259
11.764 11.764 187.917
9.448 9.448 186.986
2.316 2.316 931
9.629 9.629 174.753
6.795 6.795 178.563
2.834 2.834 -3.810
518 518 -4.741
De vergelijk ende cijfers in de tabellen zijn conform eerdere besluitvorming door de raad.
Uit deze analyse blijkt dat er negatieve resultaten geboekt zijn op programma 1, 2 en 4. Verder zijn er voordelen op programma 3, 5 en 6. Algemene dekkingsmiddelen. De onderstaande tabel geeft een overzicht van de grootste afwijkingen ten opzichte van de begroting, zowel positief als negatief. In de tabel geven we per verschil ook aan of het verschil incidenteel is of een structureel karakter heeft, door middel van de letters I en S. De structurele zaken zullen een plek krijgen in de Zomernota 2026, om te verwerken in de meerjarenbegroting. Verder geven wij bij enkele verschillen aan of deze ook samenhangen met het voorstel van resultaatbestemming, dat verderop in deze financiële samenvatting wordt toegelicht.
12
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025 Product 4.5 4.2 2.3 4.6 1.1 2.2 2.3 4.5 2.4 5.2 5.1 6.1 2.2 5.1 1.3 4.1 4.1 6.1
Omschrijving grootste verschillen tussen Begroting en Realisatie (verschillen groter dan € 200.000) Verliesvoorziening grondbank Lagere inkomsten omgevingsvergunningen Jeugdhulp maatwerkvoorzieningen Extra kosten toerekenen specifieke uitkeringen duurzaamheid Verhoging voorziening pensioenen wethouders vanwege overgang naar ABP Bijstand uitkeringen (BUIG) Jeugdhulp PGB Subsidie realisatiestimulans WMO - maatwerkvoorzieningen Product afvalstoffenheffing resultaat Hogere kosten groot onderhoud wegen Teruggave BTW compensatiefonds 2023 en 2024 Bijzondere bijstand Lagere kosten Verkeer Taskforce huistvesting ontheemden/ vergoeding Coa 2024 Versterking vitale dorpen & Landschappelijk Zuidplas Inzet voor kleine ruimtelijke plannen en initiatieven Terugstorten afvalstoffenheffing nadelig resultaat 2023 naar algemene reserve Overige verschillen * I = Incidenteel. S = Structureel
Bedragen * I/S* Resultaat € 1.000 bestemming -1.980 I -1.238 I -1.142 I/S 987 I -939 I -870 I/S -640 I/S 637 I -637 -573 I/S 529 I -500 S 467 I -313 I/S 312 I -140 300 I 261 I -215 -227 I -223 I 411
Een toelichting op de grootste verschillen is opgenomen in hoofdstuk 6 Toelichting overzicht van baten en lasten in deel 2 Jaarrekening. De grondbankdeal is het incidentele tekort dat samenhangt met het overnemen van de gronden van de Grondbank Zuidplas. Alle deelnemende publieke partijen nemen een deel van het verlies van in totaal € 22 miljoen. Zuidplas heeft 9% deelneming in de Grondbank en neemt daardoor € 1,98 miljoen verlies. De baten voor de omgevingsvergunningen zijn éénmalig lager, met name veroorzaakt doordat enkele aanvragen voor grote bouwprojecten vertraagd zijn. In de toelichting op de baten en lasten staat onder programma 4 een uitgebreide analyse, met de conclusie dat dit een éénmalig nadeel is en niet structureel. Er zijn enkele verschillen tussen realisatie en begroting binnen het sociaal domein, waaronder jeugdhulp maatwerkvoorzieningen. Dit zijn deels openeinderegelingen: betaling kan niet geweigerd worden als burgers recht hebben op de betreffende zorg. Voor Jeugdhulp en Wmo geldt dat de middelen die we in het gemeentefonds ontvangen, ontoereikend zijn voor de kosten die we maken. Dit is extra wrang omdat de beleidsvrijheid op deze domeinen beperkt is en gemeenten dus beperkt kunnen sturen op de financiën. Dit is een landelijk probleem.
Bij Werk en Inkomen geldt dat in eerdere jaren het aantal cliënten in bijstand en bijzondere bijstand gedaald was, maar dat in 2025 dit aantal weer toegenomen is. 13
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025
Voor duurzaamheid geldt dat kosten, die ook begroot waren, toegerekend konden worden aan de specifieke uitkering voor duurzaamheid. Ook zijn er lagere kosten gemaakt. De pensioenen van oud-wethouders worden nu zelf door gemeenten uitbetaald. Dit verandert als vanaf 2028 het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP) de betalingen gaat uitvoeren. Er moet dus een bedrag gespaard worden om in 2028 over te maken aan het ABP. Het ABP hanteert hogere risico inschattingen dan gemeenten en daarom moet onze voorziening omhoog. Voor de volledigheid merken wij op dat de kosten die de gemeente maakt voor de afwikkeling van WOO-verzoeken (circa € 200.000, naast de benodigde formatie bij juridische zaken en de systeemkosten) en ook de kosten voor participatie toenemen. Deze kosten zijn niet zichtbaar in de bovenstaande lijst met grootste verschillen, omdat deze verspreid over de begroting staan. In de Begroting 2027 zullen we een voorstel doen voor de financiële consequenties van de WOO en participatie. Uitgebreidere analyses staan in de toelichting op de baten en lasten, onderdeel van de Jaarrekening (deel 2 van dit boek). 3. Voorstellen voor resultaatbestemming Wij stellen voor om een aantal budgetten via resultaatbestemming toe te voegen aan de exploitatiebegroting van 2026. Dit zijn incidentele budgetten die niet helemaal tot realisatie zijn gekomen in 2025.
Voorstel tot resultaatbestemming 2025
Bedragen * € 1.000 -3.810
Resultaat 2025 vóór resultaatbestemming Voorstel tot storting in bestemmingsreserve: Storting subsidie Realisatiestimulans in reserve Grondexploitaties
-637 -637
Voorstel tot resultaatbestemming 2025: Progr. 3 Uitvoeringsprogramma en haalbaarheidsonderzoeken onderwijshuisvesting Progr. 4 Programma toekomstbestendige recreatieparken Progr. 4 Wet Versterking regie volkshuisvesting (Decembercirculaire 2025) Progr. 4 Omgevingswet Progr. 4 Woonvisie en digitalisering data wonen Progr. 4 Incidentele budgetten Ruimtelijk domein Progr. 5 Diverse budgetten Verkeer Progr. 5 Budget maatregelen Swanlaweg Progr. 6 Participatiewet in balans (Septembercirculaire 2025) Totaal resultaatbestemming 2025 Rekeningresultaat 2025 ná resultaatbestemming
-87 -135 -58 -66 -68 -262 -140 -80 -51 -947 -5.394
Toelichting per voorstel: 14
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025
Subsidie Realisatiestimulans € 637.000 De gemeente ontvangt vanaf 2025 een jaarlijkse bijdrage vanuit de Realisatiestimulans van het Rijk, ter hoogte van € 7.000 (exclusief btw) per betaalbare woning waarvan de bouw is gestart. Deze specifieke uitkering (SPUK) loopt van 2025 t/m 2029 en is door het Rijk geïntroduceerd om gemeenten financieel te ondersteunen bij de realisatie van de woningbouwopgave. Het Rijk erkent daarmee dat gemeenten bij betaalbare woningbouw structureel worden geconfronteerd met publieke onrendabele toppen die niet volledig verhaald of gedekt kunnen worden uit projectopbrengsten. Het doel van de regeling is helder: de middelen dienen de woningbouwopgave te bevorderen. Een vrijval naar het algemene rekeningresultaat zou afbreuk doen aan dit doel. In de Handreiking Realisatiestimulans (oktober 2025) beveelt het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening gemeenten expliciet aan om de middelen toe te voegen aan een bestemmingsreserve, zodat deze opgespaard en gericht ingezet kunnen worden voor de haalbaarheid van woningbouwprojecten. Het voorstel is daarom om deze subsidie van € 637.000 bij de resultaatbestemming te storten in de reserve Grondexploitaties. Als kanttekening kan gesteld worden dat er geen verplichting is om deze middelen voor een specifiek doel beschikbaar te houden.
De realisatiestimulans heeft betrekking op betaalbare woningen waarvan de bouw in 2025 is gestart. Uitvoeringsprogramma en haalbaarheidsonderzoeken onderwijshuisvesting € 87.000 In de Zomernota 2023 is € 330.000 budget beschikbaar gesteld voor uitvoeringsprogramma’s en haalbaarheidsonderzoeken onderwijshuisvesting. Dit is nog niet afgerond. Voorgesteld wordt om het restant budget over te hevelen naar 2026. ➔ Impact indien resultaatbestemming niet doorgaat: dan kan het onderzoek niet afgerond worden. Programma toekomstbestendige recreatieparken € 135.000 In de Zomernota 2025 is € 275.000 budget beschikbaar gesteld om samen met de betrokken parken te werken aan een integrale visie op recreatieparken in onze gemeente. Hiervan is € 140.000 besteed in 2025. Het ontwikkelen van een visie loopt nog door in 2026. Daarom wordt voorgesteld om het restant budget over te hevelen naar 2026. Het is van belang om deze visie verder af te ronden gezien de verwachtingen die daarover bij de betreffende parken leven. ➔ Impact indien resultaatbestemming niet doorgaat: dan kunnen bestaande afspraken met recreatieparken niet uitgevoerd worden. Wet Versterking regie volkshuisvesting (Decembercirculaire 2025) € 58.000 In de Decembercirculaire 2025 ontvingen wij € 108.000 budget voor de voorbereidingen op de nieuwe Wet Versterking regie volkshuisvesting (Wet Vrv).
In de Begroting 2026 hadden wij reeds € 50.000 eenmalig budget gereserveerd voor deze voorbereiding, en specifiek voor het opstellen van een Volkshuisvestingsplan voor onze gemeente. Bij een initiële uitvraag bij onderzoeksbureaus, waarin gevraagd is de gemeente te ondersteunen in het opstellen van het volkshuisvestelijk programma, wat nodig is vanwege beperkte capaciteit, bleek dat de kosten hiervoor hoger liggen dan verwacht. Daar komt bij dat het Rijk verlangt dat binnen een jaar na vaststelling van de wetgeving, wat dit jaar waarschijnlijk plaatsvindt, er een volkshuisvestelijk programma opgesteld moet zijn. Zoals het er nu naar uitziet, is er meer budget benodigd om dit uit te kunnen voeren. Daarom wordt voorgesteld om de extra dekking uit de Decembercirculaire te gebruiken en € 108.000 minus de reeds gereserveerde € 50.000 over te hevelen naar 2026. ➔ Impact indien resultaatbestemming niet doorgaat: dan kan het onderzoek niet volledig uitgevoerd worden. Omgevingswet € 66.000 Het gaat om een wettelijke taak (Omgevingswet: opstellen omgevingsvisie en omgevingsplannen). Het actualiseren van de omgevingsvisie blijkt zich over een langere periode uit te strekken en overziet vele beleidsvelden waarvan de input nu pas beschikbaar is. Het opstellen van omgevingsplannen verloopt in een aantal rondes; ook dit loopt door in 2026. Woonvisie en digitalisering data wonen € 68.000
15
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025 Voor zowel de Woonvisie als de digitalisering data wonen zijn er in 2025 incidentele budgetten toegekend. Echter, de werkzaamheden zijn maar deels uitgevoerd in 2025. Een groot deel van de werkzaamheden zal in 2026 uitgevoerd worden. Dat is ook de reden dat we deze budgetten overhevelen naar 2026. ➔ Impact indien resultaatbestemming niet doorgaat, onderstaande activiteiten kunnen dan niet plaatsvinden: • Woon(zorg)visie: In 2026 is er geen budget meer benodigd voor de woonvisie, omdat deze met de introductie van de wet versterking regie volkhuisvesting komt te vervallen. Wel is er budget nodig voor het realiseren en uitvoeren van het afsprakenkader woonzorgvisie, wat voortvloeit uit de vastgestelde regionale woonzorgvisie. Hiervoor moet het budget van ongeveer € 27.500 overgeheveld worden naar 2026 voor de te verwachten kosten. • Digitalisering data wonen: Er wordt op dit moment geld voor uitgegeven. Er is op 31 december een contract ondertekend met Clappform, die op dit moment een digitaal dashboard wonen voor ons aan het bouwen is. Dat geld legt dus een directe meerjarige claim op. Incidentele budgetten Ruimtelijk domein € 262.000 Binnen het Ruimtelijk domein zijn er diverse incidentele budgetten in 2025 toegekend. Hier zijn in 2025 al werkzaamheden voor verricht, maar een deel van de werkzaamheden zal ook in 2026 plaatsvinden.
Het betreft budgetten voor de opgaves Landschappelijk Zuidplas en Versterking vitaliteit dorpen € 215.000, Agrarische zone € 22.000 en Dijkverbetering € 25.000. De overheveling is noodzakelijk om de reeds opgestarte werkzaamheden samen met de betrokken partijen, waarover vaak ook participatie reeds heeft plaatsgevonden, in 2026 verder af te ronden. ➔ Impact indien resultaatbestemming niet doorgaat, onderstaande activiteiten kunnen dan niet plaatsvinden: • Agrarische Zone – project in 2025 gestart en zal in 2026 (met de reeds eerder overgehevelde € 100.000) verder uitgewerkt worden. • Dijkverbetering – met de versterking van Schielands Hoge Zeedijk, die het HHSK voorbereidt, zijn grote belangen gemoeid voor gemeente Zuidplas en voor haar bewoners en ondernemers. De raad is hierover geïnformeerd met een informatienota. Niet bestemmen van het resultaat maakt dat de gemeente minder goed in staat is inbreng te leveren in dit project en haar belangen en die van haar inwoners en ondernemers te behartigen. • Landschappelijk Zuidplas – Middelen zijn nog in 2026 nodig om de opgave verder integraal op te pakken. • Versterking vitaliteit van de dorpen (projecten) – Dit betreft een overheveling naar het project transformatiegebieden Zevenhuizen € 85.000, dat project loopt een tijd en heeft geen budget meer beschikbaar.
Gekozen is om hier additioneel budget uit het opgave budget voor beschikbaar te stellen om de visies af te ronden. Daarnaast is € 60.000 nodig voor de ontsluiting van Moerkapelle – dit niet oplossen heeft effect op alle projecten in Moerkapelle. • Versterking vitaliteit van de dorpen (opgave) – Middelen zijn nog in 2026 nodig op de opgave verder integraal op te pakken. Diverse budgetten Verkeer € 140.000 Voor de budgetten (onderzoek N219, deelmobiliteit, wegencategoriseringsplan en mobiliteitshub) geldt dat de uitvoering hiervan pas mogelijk is na het vaststellen van de mobiliteitsvisie. Deze visie is eind 2025 vastgesteld. Vandaar dat de uitvoering van deze projecten pas vanaf 2026 kan starten. Voor het budget van de gemeentelijke parkeervoorzieningen geldt het volgende: de gemeente moet voor het plaatsen van laadpalen op de gemeentelijke parkeerplaatsen goedkeuring krijgen van de eigenaar van de parkeerplaatsen. Tot op heden hebben we echter nog niks vernomen. Vandaar dat dit budget nog niet is uitgegeven. De verwachting is wel dat de palen gereed zullen zijn in 2026. Daarom hevelen we het budget over naar 2026. Voor de nota parkeernormen geldt het volgende: deze nota is begin 2026 vastgesteld. Een deel van de kosten (€ 15.000), zijn kosten die gemaakt zijn in de maand januari 2026. De facturen zijn ook in januari 2026 gestuurd naar de gemeente.
Vandaar dat een deel van het budget overgeheveld moet worden naar 2026. ➔ Impact indien resultaatbestemming niet doorgaat, onderstaande activiteiten kunnen dan niet plaatsvinden: • Onderzoek N219 € 25.000: onderzoek is opgenomen in Mobiliteitsvisie en er wordt reeds een plan gemaakt. • Deelmobiliteit € 15.000: budget is benodigd als cofinanciering voor een specifieke uitkering deelmobiliteit die is aangevraagd en inmiddels voorlopig is toegekend. 16
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025 • • • •
Wegencategoriseringplan € 30.000: indien budget niet beschikbaar is, kan dit plan niet worden gemaakt. Het huidige plan is gedateerd en stamt uit 2014. Actualisering van dit plan is opgenomen in de mobiliteitsvisie die is vastgesteld. Mobiliteitshub € 25.000: budget is benodigd om een verkenning te doen, in lijn met de Mobiliteitsvisie. Laadpalen gemeentelijke parkeervoorzieningen € 30.000: kosten zijn nog niet gemaakt, verwachting is wel dat laadpalen in 2026 gerealiseerd kunnen worden. Nota parkeernormen € 15.000: kosten zijn reeds gemaakt begin 2026. Een klein deel van de kosten is geland in 2026.
Budget maatregelen Swanlaweg € 80.000 Het ontwerp voor de maatregelen van de Swanlaweg is in 2025 gemaakt. Echter, het project zal moeten worden aanbesteed. Dat zal pas in 2026 plaatsvinden. Dan zullen de kosten ook pas worden gemaakt. Daarom wordt voorgesteld om het budget over te hevelen naar 2026. ➔ Impact indien resultaatbestemming niet doorgaat: het project zal dan niet afgerond kunnen worden. Participatiewet in balans € 51.000 In de Septembercirculaire 2025 heeft Zuidplas geld gekregen voor het uitvoeren van de Participatiewet in balans, namelijk € 51.000 in 2025, € 22.000 in 2026 en € 6.000 in 2027. De middelen zijn gereserveerd bij de algemene dekkingsmiddelen, om eventueel aangevraagd te worden. De gemeenschappelijke regeling IJsselgemeenten, die de Participatiewet voor Zuidplas uitvoert, heeft aangeven graag de € 51.000 uit 2025 te gebruiken om in 2026 uitvoering te kunnen geven aan de Participatiewet in balans. Daarom wordt voorgesteld om de € 51.000 over te hevelen naar 2026. De middelen blijven nog wel gereserveerd op de algemene dekkingsmiddelen tot er een concreet voorstel komt van IJsselgemeenten en de begroting overgeheveld kan worden. Waarschijnlijk is dat in de 1e Begrotingswijziging van 2026 van IJsselgemeenten. ➔ Impact indien resultaatbestemming niet doorgaat: dan is er geen budget om het verzoek van IJsselgemeenten te honoreren. 4.
Financiële positie Het jaar 2025 sluit af met een financieel nadelig resultaat, door een mix van incidentele en structurele tegenvallers. Ook in 2023 en 2024 was er sprake van nadelige resultaten, waardoor dit het derde jaar op rij is. Voor 2024 kan als nuancering gesteld worden dat de grootste post die het nadelige resultaat verklaarde (voorziening pensioenen) incidenteel was. Niettemin geven de nadelige resultaten aan dat de begroting van Zuidplas “krap” is en dat onverwachte nadelen niet makkelijk op te vangen zijn met voordelen op andere producten. De raad heeft onder andere via de motie 2025M62 Sturen op behoud voldoende weerstandscapaciteit het signaal gegeven dat er voldoende weerstandsvermogen beschikbaar moet zijn voor de risico’s die Zuidplas loopt. Hieronder wordt inzicht gegeven in de ontwikkeling van de algemene reserve.
17
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025 Algemene reserve
2025
2026
Saldo 1 januari Jaarrekeningresultaat 2024 Vermeerderingen:
22.089 -1.858
18.337
Budgetoverheveling 2025>2026 jaarschijf 2025
1.119
JR25 terugstorten nadelig resultaat 2023 afvalstoffenheffing
Saldo 1-1-2027 10.757
Saldo 1-1-2028 9.630
Saldo 1-1-2029 7.435
Saldo 1-1-2030 3.941
223
Verminderingen: JR24 Bestemming resultaat 2024 Budgetoverheveling 2024>2025 jaarschijf 2025
-1.261 -975
Budgetoverheveling 2025>2026 jaarschijf 2026 Regionale Belastinggroep Transitiekosten R25.000152
-1.119 -1.000
Organisatieontwikkeling 2 jr (Zomernota 2025)
-200
Onderwijshuisvesting Primair Onderwijs R25.000120
-1.030
Jaarrekeningresultaat 2025
-3.810
Resultaatbestemming JR2025: beschikbaar houden budgetten
-1.584
Huidige meerjarenbegroting 2026-2029
-200
163
-927
-2.195
-3.494
-3.494
Structurele effecten jaarrekening
PM
PM
PM
PM
PM
Zomernota 2026
PM
PM
PM
PM
PM
Beleidsrijke keuzes nieuw college
PM
PM
PM
PM
Saldo 31 december
18.337
10.757
9.630
7.435
PM 3.941
447
Uit de tabel blijkt dat de algemene reserve door diverse besluiten daalt van 22 miljoen per 1-1-2025 naar 10,8 miljoen per 31-12-2026. De jaren daarna is een verdere daling voorzien, tenzij er bijgestuurd wordt op de resultaten van de meerjarenbegroting. De financiële kengetallen laten zien dat de solvabiliteit daalt en de schuldquote stijgt. Dit is in lijn met het nadelige jaarrekeningresultaat. In het jaar 2023 liet het gesloten systeem van de afvalstoffenheffing een nadelig resultaat zien, wat niet meer opgevangen kon worden binnen de reserve Afvalstoffenheffing. Dit leidde tot een onttrekking aan de algemene reserve van € 223.000. Omdat er in 2025 een positief resultaat is gerealiseerd op afval, kan dit bedrag van € 223.000 nu weer “terug gegeven” worden aan de algemene reserve.
18
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025
Programma 1
Bestuur en organisatie
Toekomstbestendig en resultaatgericht Dit programma bestaat uit de volgende producten: 1.1 Bestuur, organisatie en participatie 1.2 Dienstverlening 1.3 Veiligheid
19
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025
Inleiding We willen een benaderbare en betrouwbare gemeente zijn. De dienstverlening moet daarom open, snel en toegankelijk blijven. Dit doen we door in begrijpelijke taal te communiceren, zodat inwoners weten wat er in de gemeente speelt. Participatie is een belangrijk onderwerp. Waarover kunnen inwoners, ondernemers en andere betrokkenen wel en waarover niet meedenken? Daarnaast is de dienstverlening op orde en gaan we goed om met de persoonlijke gegevens. Tot slot is het heel belangrijk dat inwoners veilig zijn en zich veilig voelen in Zuidplas.
Product 1.1
Bestuur, organisatie en participatie
Algemeen doel product • Ondersteunen van inwoners bij de digitale dienstverlening om zaken te regelen via www.zuidplas.nl en om mee te praten en te participeren via www.maakzuidplas.nl. • Verwachtingen bij inwoners en belanghebbenden helder maken door duidelijk te communiceren én goed na te denken over hoe we communiceren. • Vooraf aangeven hoe en waarover we gaan participeren (en waarover niet), hoe de input vanuit inwoners en andere belanghebbenden wordt verwerkt in de plannen en op welke manier terugkoppeling plaatsvindt over de gemaakte keuzes. Ontwikkelingen Participatie In 2025 werkten we verder aan de Bestuursopdracht participatie met als doel verbeterde werkprocessen en gelijke verwachtingen rond participatie in Zuidplas. Zo actualiseerden we het participatiebeleid (Kader participatie 2021) en de Verordening inspraak en participatie (2023) met de kennis van nu en zijn we gestart met inzet van externe deskundigheidsbevordering (geactualiseerde Kader participatie en Verordening zijn door de raad vastgesteld op 13 januari 2026). Ook werkten we aan een verbetering van het afwegingskader om al vroegtijdig bij de ontwikkeling van plannen en opgaven, op basis van impact van opgaven, betere keuzes te kunnen maken over de inzet van participatie. De uitvoering van het beleid krijgt vanaf 2026 verder vorm en krijgt een plek in de structuur Projectmatig Werken.
Ook de deskundigheidsbevordering wordt breder ingezet in de organisatie en het participatieplatform maakzuidplas.nl wordt geoptimaliseerd. De uitvoering van het beleid zullen we continu monitoren en evalueren om al doende lerend tot heldere en transparante participatieprocessen te komen. We gaven in 2025 invulling aan de genoemde ambities binnen bestaande middelen, al bracht dit beperkingen met zich mee in tempo, uitvoering en mogelijkheden. Ook de regie op de uitvoering moet plaatsvinden binnen bestaande middelen wat ook in 2026 weer uitdagingen met zich mee zal brengen en ons dwingt scherpe keuzes te maken. De middelen voor het participatieplatform Maakzuidplas.nl lopen tot en met 2026 en zijn ook daarna noodzakelijk om onze participatieprocessen transparant te ontsluiten voor inwoners. Maatschappelijk verantwoord inkopen Het geactualiseerde inkoopbeleid is in juli 2025 vastgesteld en vormt daarmee de basis voor de verdere inkoopvolwassenheid binnen de organisatie. De organisatie is in Q3 en Q4 geïnformeerd en meegenomen in het centraal beheer van het contractdossier. Met een doorlooptijd van een half jaar worden alle contracten compleet opgeslagen op een centraal punt, waarmee we rechtmatig en doelmatig handelen aantoonbaar kunnen maken.
In het kader van MVI ontstaat hierdoor een basis, die het mogelijk maakt meer inzicht te verkrijgen hoeveel dit binnen de gemeente Zuidplas wordt meegenomen en toegepast. De groslijstmethodiek, die gebruikt wordt voor lokaal ondernemerschap en inkopen, is verouderd en wordt geactualiseerd in 2026. 20
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025 Het regionale beleid op SROI is in 2025 door gemeente Zuidplas vastgesteld. Hierin zijn onder andere meer mogelijkheden gekomen voor het ondernemen van sociale activiteiten. Voor het SROI-beleid en functie zullen er in 2026 nog wel stappen genomen moeten worden. Het maken van een intern SROI-beleid, een visie op SROI en het vormgeven van de SROI-functie zijn hier onderdeel van. Ook in 2025 heeft onze gemeente het keurmerk “Fairtrade gemeente” gedragen. In 2025 zijn onze warme drankvoorzieningen opnieuw aanbesteed en hier heeft Fairtrade een grote rol in gespeeld. WOO Er is een Woo-jurist aangetrokken die het toenemende aantal Woo-verzoeken kan begeleiden en afhandelen. De gemeente Zuidplas heeft jaarlijks een meer dan gemiddeld aantal Woo verzoeken (bron: Woo monitor VNG). De Woo-verzoeken vragen niet alleen aandacht van de Woo-juristen, maar legt ook een groot beslag op de inhoudelijke afdelingen, waardoor de capaciteit onder druk komt te staan. Deze inspanningen en capaciteit zal structureel geregistreerd gaan worden om hier verder inzicht in te krijgen. Op basis van het bijhouden van de tijdsinspanningen sinds medio 2025 kan er gesteld worden dat het de organisatie zo’n € 200.000,- kost, naast de formatie bij juridische zaken en de systeemkosten. Deze kosten zijn verspreid over de begrotingsproducten gemaakt (niet een centrale post).
In totaal zijn er in 2025 78 Woo-verzoeken binnengekomen, waarvan een groot gedeelte veelomvattend en complex waren. Dit is een stijging van 60% ten opzichte van 2024, waarbij er 47 WOO verzoeken binnen waren gekomen. Door deze stijging is het aantal WOO verzoeken dat buiten de termijnen loopt gestegen naar 50%. De stappen voor de actieve openbaarmaking zijn afhankelijk van de wet- en regelgeving. Als gemeente lopen we op dit moment voor op de eisen die gesteld worden aan de actieve openbaarmaking. Doelstellingen en inspanningen In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Bouwen aan vertrouwen in de (lokale) democratie” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1.1.1 De huidige gemeentelijke schriftelijke communicatie is 80% op B2-niveau en 20% op B1-niveau. Op de gemeentelijke website is de verhouding 61% op B2-niveau en 35% op taalniveau B1. Gedurende het collegeprogramma 20222026 blijft dit communicatieniveau gehandhaafd.
Effectindicator
Realisatie 2022
Realisatie 2023
Realisatie 2024
Begroting 2024
21
Verantwoording – Wat hebben we bereikt? In 2025 is de verhouding op de website 35% op B1-niveau. Het communicatieniveau B1 in het schrijven is niet opnieuw gemeten. Wel is er in 2025 intern aandacht besteed aan B1-schrijven door middel van trainingen, het inwerkprogramma van nieuwe collega’s en de schrijfwijzer.
Begroting 2025
Zomernota 2025
Najaarsnota 2025
Realisatie 2025
Begroting 2026
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025 Communicatie B1 niveau (schriftelijk) Communicatie B1 niveau (website)
20%
20%
20%
20%
20%
20%
20%
20%
20%
35%
35%
35%
35%
35%
35%
35%
35%
35%
Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? 1.1 Middels de Zuidplas Academie worden de collega’s getraind om met de schrijfwijzer te kunnen schrijven op B1-niveau.
Middelen
Verantwoording Tijdens de week van Lezen en Schrijven (begin september) is intern extra aandacht gevraagd voor schrijven op B1-niveau. De training communicatie is toegevoegd aan het inwerkprogramma van nieuwe medewerkers. Voor 2025 gaat dit om 75 medewerkers.
Participatie In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Duidelijker maken van verwachtingen en zorgen voor meer eenduidigheid in participatietrajecten, ook wanneer dit is uitbesteed.” uit spoor 5 organisatie en financiën, subspoor dienstverlening, communicatie en participatie. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1.1.2. Vanaf 2023 wordt bij alle initiatieven, plannen en projecten van de gemeente het Kader Participatie toegepast, zodat dit een vast onderdeel is van het proces. Dit gebeurt conform Verordening Inspraak en Participatie Gemeente Zuidplas 2023, geldig per 25 maart 2023 tot op heden.
1.1.3. Vanaf 2024 wordt bij alle initiatieven die niet vanuit de gemeente worden gestart, de initiatiefnemer gewezen op het gebruik van de handreiking participatie bij ruimtelijke initiatieven. De gemeente vereist van alle initiatiefnemers gebruik van deze handreiking en een participatieverslag. Inspanning(en) – Wat gaan we daarvoor doen? Uitvoeren van de uitkomsten van de in 2024 uitgevoerde bestuursopdracht over participatie, waarbij gekeken is naar het Kader Participatie, de checklist en de handreiking participatie bij ruimtelijke initiatieven. Met de bestuursopdracht werken we toe
Middelen € 30.000
Verantwoording – Wat hebben we bereikt? Kader en verordening waren ook in 2025 richtinggevend voor de participatie in Zuidplas. In 2025 hebben we het Kader Participatie en de Verordening geactualiseerd met de kennis en verwachtingen van nu. Ook hebben we een nieuw afwegingskader geïntroduceerd. Deze biedt handvatten voor de ambtelijke organisatie om al vroegtijdig bij de ontwikkeling van plannen en opgaven, op basis van impact, betere keuzes te kunnen maken over de inzet van participatie. We gaan gedurende een jaar piloten hoe dit werkt in de praktijk. De handreiking werd ook in 2025 actief gedeeld met externe initiatiefnemers en wordt vanaf 2026 geactualiseerd op basis van het geactualiseerde Kader Participatie.
Verantwoording Er is in 2025 een participatieve bijeenkomst geweest over participatie voor raadsleden in april. Het Kader Participatie en de verordening zijn geactualiseerd en besproken in de raad (Q4 2025) in combinatie met de aanbevelingen
22
Inhoudsopgave Deloitte Accountants B.V. Voor identificatiedoeleinden. Behorend bij controleverklaring d.d. 23 juni 2026.
JAARSTUKKEN 2025 van de Groene Hart Rekenkamer. De raad schoof de vaststelling van deze stukken door naar januari 2026 (Vastgesteld op 13/1/26).
naar een verbeterde werkwijze voor het vastleggen van participatietrajecten in de gemeente (projecten en beleid van de gemeente als initiatiefnemer). Zo moet deze werkwijze bijdragen aan eenduidigheid en praktische uitvoerbaarheid. Op deze manier ontstaat een zorgvuldig, voorspelbaar proces van informeren en betrekken van de omgeving. Belangrijk is dat we vooraf belangen en kaders afwegen voordat besluitvorming plaatsvindt.
Een afwegingskader dat uitgaat van participatie op basis van impact is ontwikkeld en wordt in 2026 getest in de praktijk. Een eenduidige werkwijze voor participatie is ontwikkeld. In de Begroting 2027 zullen we Een voorstel doen voor de financiële consequenties van het kader participatie.
In onderstaande tabel zijn de doelstelling(en) en inspanning(en) opgenomen voor product 1.1, de doelstelling(en) volgen vanuit ambitie “Ruimte geven aan ondernemers.” uit spoor 4 groeiend Zuidplas, subspoor economie en werk. Doelstelling(en) – Wat willen we bereiken? 1.1.4 In 2026 streven we naar een maximaal Maatschappelijk Verantwoord Inkopen. We stimuleren waar mogelijk de lokale economie, zodat er een gezond ondernemingsklimaat ontstaat en er rechtmatig wordt aanbesteed. In 2025 wordt er gewerkt conform het vernieuwde inkoopbeleid.