Bijlage 1 F 411 - Ontwerp begroting 2024 en concept jaarrekening 2022 Recreatieschap Rottemeren E23.002907
Tekst van het document
Deze verordening wordt aangepast omdat het bestuur rapporteert in de rechtmatigheidsverantwoording en de accountant de toetsing van de rechtmatigheid gaat doen aan de hand van de rechtmatigheidsverantwoording van het bestuur. De nauwkeurigheid en diepgang waarmee de accountantscontrole van de jaarrekening, met inbegrip van de rechtmatigheidsverantwoording, moet worden uitgevoerd, oftewel de materialiteit van maximaal 1%, wijzigt overigens niet door de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording.
16
Overige onderwerpen Rechtmatigheidsverantwoording (vervolg) Tot slot is het belangrijk om in beeld te brengen of naar mening van het bestuur de 3 criteria voor de rechtmatigheidsverantwoording voldoende scherp zijn beschreven en geoperationaliseerd. Voor het begrotingscriterium geldt dat het bestuur in de financiële verordening moet vastleggen op welke wijze zij omgaan met begrotingsoverschrijdingen. Uit de financiële verordening moet blijken hoe afwijkingen geïnterpreteerd worden in het kader van het uitoefenen van het budgetrecht door het bestuur (stellige uitspraak Commissie BBV). De rechtmatigheidsverantwoording in de jaarrekening bevat belangrijke informatie voor het (politieke) verantwoordingsdebat. Het voorwaardencriterium ziet toe op voorwaarden die gelden voor de uitvoering van de financiële beheershandelingen. Deze voorwaarden komen voort uit de relevante regelgeving en hebben betrekking op aspecten zoals: doelgroep, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur voor zover deze relevant zijn voor de financiële rechtmatigheid. Het is van belang dat het bestuur duidelijk maakt welke specifieke bepalingen van de regelgeving relevant zijn voor het financiële rechtmatigheidsbeheer en waar financiële consequenties uit kunnen voortkomen. Dit kan op verschillende wijzen worden vormgegeven.
a) In het normenkader zelf, door per wet/regel/verordening aan te geven op welke artikelen getoetst worden en welke rechtmatigheidsaspecten daarbij relevant zijn (bijv. recht, hoogte, duur). b)
In een apart toetsingskader of daaruit afgeleid control framework en afgeleid (interne)controleplan (zichtbaar gelinkt aan het normenkader).
c)
In de werkprogramma’s waarbij per controleactiviteit wordt aangegeven welk artikel uit welke wet/regel/verordening wordt getoetst (zichtbaar gelinkt aan het normenkader).
Het laatste criterium heeft betrekking op Misbruik en Oneigenlijk gebruik (ook wel M&O). Het bestuur is verantwoordelijk voor het inrichten van effectieve maatregelen ter voorkoming van misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsregels om overheidssubsidies en bijdragen te ontvangen dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Deze maatregelen hangen veelal samen met de interne beheersing ter borging van het voorwaardencriterium.
Het bestuur gaat straks een uitspraak doen in hoeverre het M&O beleid feitelijk wordt nageleefd en of de getroffen maatregelen effectief werken. Wanneer het bestuur concludeert dat het M&O-beleid (op onderdelen) niet actueel is en/of dat er geen M&O-beleid bestaat of het M&O-beleid feitelijk niet wordt nageleefd moet het bestuur dit in de paragraaf Bedrijfsvoering melden. Afwijkingen, voor zover zij niet het getrouwheidsaspect raken, moet het bestuur in de rechtmatigheidsverantwoording rapporteren. Om aan deze verplichting te kunnen voldoen is het van belang dat inzichtelijk is hoe het M&O criterium is ingebed in de diverse verordeningen en gemeentelijke regelgeving. Dit kan door een inventarisatie te doen en een nota M&O beleid op te stellen waarin de uitkomsten en afwegingen voor te treffen c.q. getroffen maatregelen in zijn opgenomen. Een belangrijk onderdeel van de interne beheersing is de (verbijzonderde) interne controlefunctie welke bij u nog ingevuld dient te worden. In 2022 is nog niet gewerkt vanuit een geformaliseerd en gestructureerd actueel controleplan. Wel is dit plan in concept ontwikkeld. Dit plan wordt steeds belangrijker door de rechtmatigheidsverantwoording welke in 2023 afgegeven dient te worden door het dagelijks bestuur.
Een kwalitatief goed intern controleplan bevat in onze optiek een opbouw die gebaseerd is op de financiële omvang van posten en stromen, waarin deze posten en stromen vervolgens worden gekoppeld aan relevante weten regelgeving én waarin de daaruit voortkomende relevante risico’s zijn gedefinieerd. Het is daarom van belang om met de inrichting van de (verbijzonderde) interne controlefunctie en het plan te starten. Een adequate beschrijving en toereikende inrichting en werking van de interne beheersing vormt de basis om voor de verbijzonderde interne controle, en voor ons als accountant, over te gaan van een gegevensgerichte naar een meer organisatiegerichte controlestrategie. Hierdoor wordt het mogelijk om te steunen op de maatregelen van interne beheersing waardoor minder gegevensgerichte detailcontroles hoeven te worden uitgevoerd. Daarnaast biedt een toereikende inrichting en werking van de interne beheersing ook een goede grondslag voor de toekomstige rechtmatigheidsverantwoording door het bestuur.
17
Overige onderwerpen Publieke Managementletter ‘Scherp op fraude’ In december 2022 heeft de NBA de Publieke Managementletter ‘Scherp op fraude’ uitgebracht. Het voorkomen, opsporen en bestrijden van fraude in organisaties is een gezamenlijke verantwoordelijkheid van alle betrokkenen. In de PML ‘Scherp op Fraude’ staan vijf signalen, ieder voorzien van aanbevelingen voor de diverse spelers in de keten, zoals bestuurders, toezichthouders en accountants. Deze signalen zijn: − Slecht voorbeeld doet slecht volgen. − Frauderisicoanalyse door het bestuur of directie ontbreekt. − Meldingen van misstanden verdienen aandacht. − Fraude overvalt organisaties. − De accountant is onvoldoende professioneel-kritisch. De PML is daarmee ook voor u relevant en het is nuttig om hier kennis van te nemen. Fraude is en blijft een belangrijk onderwerp voor ondernemingen en voor onze controle. Op de website van de NBA is de PML te downloaden. https://www.nba.nl/globalassets/documenten/bijlagen-nieuwsberichten/2022/scherpop-fraude.pdf Eerder verschenen PML’s zijn beschikbaar op: https://www.nba.nl/themas/kennisdelen-en-pml/publieke-managementletters/
18
Bijlagen
Bijlage A – Reikwijdte van de controlewerkzaamheden Opzet en reikwijdte van de controle Onze controle is gericht op het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat. Niet uitgesloten is dat afwijkingen voorkomen die voor de jaarrekening als geheel niet van belang zijn. Op grond van het Bado stelt de raad de goedkeuringstolerantie vast, die de accountant bij zijn jaarrekeningcontrole dient te hanteren. Op grond van de jaarrekening 2022 bedraagt de goedkeuringstolerantie voor fouten afgerond € 49.000 (1% van de lasten) en voor onzekerheden € 147.000 (3% van de lasten). Als de goedkeuringstolerantie niet wordt overschreden, kan een goedkeurende controleverklaring afgegeven worden. Deze goedkeuringstolerantie is een kwantitatief criterium. De uiteindelijke oordeelsvorming is echter altijd een combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve afwegingen. Het rapporteringsbedrag welke wij hebben gehanteerd bedraagt € 5.000.
Goedkeuringstolerantie
Goedkeurend
Beperking
Oordeelonthouding
Afkeurend
Fouten in de jaarrekening (% lasten)
< 1%
> 1 < 3%
-
> 3%
Onzekerheden in de controle (% lasten)
< 3%
> 3 < 10%
> 10%
-
Ons onderzoek richt zich niet specifiek op het ontdekken van fraude. De primaire verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude berust bij het dagelijks bestuur. De accountant is niet verantwoordelijk en aansprakelijk voor de preventie van fraude. Controleopdracht De opdracht tot controle van de jaarrekening is uitgevoerd conform de met u gemaakte afspraken die zijn vastgelegd in de opdrachtbevestiging. De jaarrekeningcontrole is gericht op het uitbrengen van een onafhankelijk oordeel omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening 2022 van het recreatieschap Rottemeren. Het is de verantwoordelijkheid van het dagelijks bestuur om de jaarrekening op te maken in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en organisatien. Het is onze verantwoordelijkheid een oordeel te geven over de jaarrekening, als bedoeld in artikel 213, tweede lid, van de organisatiewet. Wij hebben onze controle verricht in overeenstemming met Nederlands recht, waaronder ook de Nederlandse controlestandaarden, het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (Bado), het door het bestuur vastgestelde controleprotocol en het controleprotocol Wet normering topinkomens 2022 vallen.
Dienovereenkomstig zijn wij verplicht te voldoen aan de voor ons geldende gedragsnormen en zijn wij gehouden onze controle zodanig te plannen en uit te voeren dat een redelijke mate van zekerheid wordt verkregen dat de jaarrekening geen afwijkingen van materieel belang bevat.
20
Bijlage B – Onafhankelijkheid Wij zijn onafhankelijk van het recreatieschap Rottemeren Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om zijn onafhankelijkheid en die van zijn medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer:
voorschriften en procedures omtrent onafhankelijkheid. Deze voorschriften voor professioneel gedrag op het gebied van kwaliteit en onafhankelijkheid zijn opgenomen in de Gedragscode van Baker Tilly. Deze Gedragscode geldt voor iedere medewerker van Baker Tilly en wordt natuurlijk steeds geactualiseerd; jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners en medewerkers van Baker Tilly en ondersteunende stafdiensten; cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder een beoordeling, of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten; intern en extern kwaliteitsonderzoek; reviews door externe toetsers die niet bij de opdracht betrokken zijn, ter waarborging van een deugdelijke grondslag/deskundig oordeel; roulatie van externe accountants op de opdracht.
Op grond van dit verslag zijn wij van mening dat wij in relatie tot uw organisatie, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming in het afgelopen jaar niet is aangetast.
21
Bijlage C – Controleaanpak Controleaanpak en uitvoering Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2022 onderkend:
Significante schattingsposten De belangrijkste schattingsposten binnen de jaarrekening van het recreatieschap betreffen: waardering van uw materiële vaste activa; waardering van uw vorderingen; nauwkeurigheid en volledigheid van de voorzieningen. Het dagelijks bestuur is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant beoordelen wij deze door het dagelijks bestuur gemaakte schattingen. Op basis van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden concluderen wij dat de gemaakte schattingen door het dagelijks bestuur aanvaardbaar zijn.
schattingen en toelichtingen in de jaarrekening; voorziening groot onderhoud; aanbestedingen; WNT-bijlage.
Inschakeling van externe deskundigen Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de werkzaamheden van externe deskundigen.
22
Contactgegevens drs. B. Smeenk RA Director b.smeenk@bakertilly.nl
Kantoorgegevens: Baker Tilly (Netherlands) N.V. Bijster 39 Postbus 3814 4800 DV Breda T: 076 – 525 00 00
23
VOORSTEL DAGELIJKS BESTUUR RECREATIESCHAP ROTTEMEREN Onderwerp Kenmerk Bijlagen Besluitdatum Voorbereid door
: : : : :
Concept begroting 2024 D23-9794 -227 maart 2023 John Schippers
1. ONTWERPBESLUIT • • •
In te stemmen met de concept begroting 2024 van Recreatieschap Rottemeren; Deze concept begroting 2024 conform het gestelde in de gemeenschappelijke regeling voor een reactie aan de deelnemers te zenden en ter kennisname aan de toezichthouder; Deze concept begroting 2024 voorzien van eventuele zienswijzen van de deelnemers ter vaststelling voor te leggen aan het Algemeen Bestuur.
2. ONDERWERP IN KORT BESTEK Exploitatie De begroting 2024 is in evenwicht. De jaarlijkse prijsindexatie van de Kring Gemeentesecretarissen Rotterdam-Rijnmond bedraagt 8,4%. Deze is toegepast op de daarvoor in aanmerking komende lasten zoals opgenomen onder de uitgangspunten. De indexatie is ook toegepast op de deelnemersbijdragen. De begrote deelnemersbijdragen over 2023 bedroegen € 4.140.800. Deze worden opgehoogd met € 347.800 naar € 4.488.600. De verhoging is conform de bestaande verhouding verdeeld over de drie deelnemende gemeenten. Meerjarenperspectief In de programmabegroting 2024-2027 is uitgegaan van een status quo van de financiën. Echter, op basis van de effecten van het implementeren van de Uitvoeringsagenda en eerder genomen bestuursbesluiten (Groot onderhoud gebouwen en subsidieverordening) zal in de jaren na 2024 een begrotingstekort ontstaan. Het bestuur dient hierover nog te beslissen. Een deel hiervan zal worden opgevangen door de jaarlijkse indexatie zoals opgegeven door de Kring Gemeentesecretarissen Rotterdam-Rijnmond, die de bandbreedte bepaalt voor de verhoging van de deelnemersbijdragen. Voor het deel dat hiermee niet wordt gedekt zijn een aantal scenario’s denkbaar zoals; •
Onttrekking uit de algemene reserve voor incidentele lasten.
1
• •
Onttrekking uit de algemene reserve voor het volledige deel dat niet is gedekt door de geïndexeerde deelnemersbijdragen tot de ondergrens van de algemene reserve (1,1 mln.). Een verhoogde bijdrage van de deelnemers boven de indexatie.
In de notitie zijn de meerjarige effecten en mogelijke toename van de deelnemersbijdragen verder uitgewerkt. Vermogenspositie De geprognotiseerde eindstand van de algemene reserve ultimo 2024 bedraagt € 3,3 mln. In hoofdstuk 5 wordt verder ingegaan op de meerjarenraming en de vermogenspositie. 3. VOORAFGAANDE BESLUITVORMING •
Algemeen Bestuur, 19 december 2022, Vaststelling uitgangspunten programmabegroting 2023.
4. WIJZE VAN TOTSTANDKOMING Ambtelijk voorbereid door Staatsbosbeheer. 5. VERDERE PROCEDURE • • •
De concept begroting 2024 conform het gestelde in de gemeenschappelijke regeling voor een reactie aan de deelnemers te zenden en tevens toesturen aan de Provincie Zuid-Holland (toezichthouder) conform afspraken; De concept begroting 2024 en de eventuele reacties van de deelnemers voor te leggen aan het Algemeen Bestuur op 3 juli 2023. Na vaststelling door het AB zal de begroting 2024 worden toegezonden aan de financieel toezichthouder Provincie Zuid-Holland en ter kennis name aan de deelnemers van het schap.
Hoogachtend,
Dhr. R. van Raay Bestuurssecretaris
2
Concept begroting 2024 samengevat Programma instandhouding gebieden
Lasten
Baten
Saldo
Concept Begroting 2024
Concept Begroting 2024
Concept Begroting 2024
Totaal personeel
1.458.600
-
1.397.600
Totaal materieel
3.465.500
844.200
2.621.300
Totaal Gebiedsbeheer
4.924.100
844.200
4.018.900
Totaal personeel
45.900
Totaal materieel
95.000
Totaal Maatschappelijke betrokkenheid
-
45.900 95.000
140.900
-
140.900
Totaal personeel
86.200
-
86.200
Totaal Plannen maken
86.200
-
86.200
Totaal personeel
217.700
-
217.700
Totaal materieel
7.900
-
7.900
225.600
-
225.600
Totaal personeel
193.000
-
193.000
Totaal materieel
30.200
200.000
(169.800)
223.200
200.000
23.200
Totaal personeel
50.900
-
50.900
Totaal materieel
4.000
-
4.000
Overhead Juridische diensten
54.900
-
54.900
Totaal overhead
503.700
200.000
303.700
Algemene middelen
-
4.488.600
(4.488.600)
Onvoorzien
-
Overhead Bestuurlijke diensten
Overhead Financiële diensten
Saldo gewone bedrijfsvoering Totaal kredieten
5.654.900 -
5.532.800 -
61.100 -
Saldo van baten en lasten
5.654.900
5.532.800
122.100
Totaal mutatie reserves
35.000
157.100
(122.100)
5.689.900
5.689.900
-
Saldo
3
C ONCEPT B EGROTING 2024 RECREATIESCHAP ROTTEMEREN
I MPRESSIE VERBLIJFSPLEK R OTTEBANBRUG V ASTGESTELD IN HET D AGELIJKS B ESTUUR OP 27 MAART 2023
Hoofstuk
Pagina
1. Bestuurlijke samenvatting
2
2. Financiële samenvatting
3
3. Programma instandhouding gebieden
5
4. Bedrijfsparagrafen
14
5. Financiële begroting
20
6. Bijlagen
24
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden
1. Bestuurlijke samenvatting In deze bestuurlijke samenvatting zijn de speerpunten per programma benoemd. Deze punten zijn verder uitgewerkt in hoofdstuk 3: Programmaplan en hoofdstuk 4: Paragrafen. In hoofdstuk 3 is ook beschreven wat onder de reguliere werkzaamheden valt. Bestuurlijke context Recreatieschap Rottemeren behartigt voor de deelnemers de onderlinge samenhang van het gebied en de belangen voor openluchtrecreatie, natuurbescherming en het bewaren en bevorderen van natuur en landschapsschoon. Het recreatieschap heeft sinds 2018 de vorm van een collegeregeling. In de Gemeenschappelijke Regeling is bepaald dat de raden van de deelnemende gemeenten de kaders voor het recreatiebeleid vaststellen. Bovendien vragen opgaven als toenemende verstedelijking, klimaatopgaven, biodiversiteit en gezondheid om een nieuwe visie op de functie en inrichting van het gebied. Om hier invulling aan te geven heeft het recreatieschap in 2018 de notitie “Ruimte voor een groenblauwe toekomst – koers en ambities voor recreatief landschapspark Rottemeren” opgesteld. De gemeenteraden van de drie deelnemende gemeenten hebben deze notitie vastgesteld als kaderstellend document. Bij de vaststelling van het Ontwikkelplan is afgesproken dat een uitvoeringsprogramma wordt opgesteld waarin het recreatieschap haar ambities vertaalt naar concrete uitvoering.
In 2022 heeft het Algemeen Bestuur goedkeuring gegeven en budget toegewezen voor de uitvoering van projecten uit tranche 1. Sinds 2017 verricht Staatsbosbeheer de dienstverlening aan Recreatieschap Rottemeren. De samenwerking tussen het recreatieschap en Staatsbosbeheer is vanaf 1 januari 2019 vormgegeven in de Samenwerkingsovereenkomst Staatsbosbeheer-Recreatieschap Rottemeren voor de periode 2019 tot en met 2023. Beheer, onderhoud en exploitatie gebieden Het product gebiedsbeheer gaat over het onderhouden van de natuur- en recreatiegebieden en de daarbij behorende beheertaken. De basis voor de reguliere onderhoudswerkzaamheden is beschreven in het terreinbeheermodel (TBM). Dit model is opgebouwd uit doeltypen met specifieke recreatieve doelen en maatregelen gerelateerd aan marktconforme normprijzen per doeltype. Continue evaluatie van de onderhoudswerkzaamheden draagt bij aan het voortdurend actualiseren van het terreinbeheermodel en het beheersbaar houden van zowel de te treffen onderhoudsmaatregelen als de kosten. Bij grote afwijkingen kan deze evaluatie leiden tot een voorstel tot begrotingsaanpassing. Grondzaken en exploitaties (Economisch beheer) Het economisch beheer is gericht op het zodanig beheren van de grondposities van het recreatieschap dat dit bijdraagt aan de lange termijn strategie van het recreatieschap.
Daarnaast worden overeenkomsten met derden aangegaan en beheerd, gericht op de exploitatie en/of het gebruik van schapsgronden en –opstallen (passend binnen de huidige ambities van het recreatieschap). Het resultaat is het vastleggen en actief beheren van privaatrechtelijke afspraken, waarbij een optimale netto-opbrengst wordt nagestreefd. Het langdurig in eigendom hebben en houden van woningen wordt niet als taak van het recreatieschap gezien. Daarom wordt in 2023 een voorstel gedaan voor het al dan niet afstoten van een aantal woningen inclusief de ondergrond.
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden
Ontwikkelingen Bij de vaststelling van het Ontwikkelplan is afgesproken dat een uitvoeringsprogramma wordt opgesteld waarin het recreatieschap haar ambities vertaalt naar concrete uitvoering. In 2022 heeft het Algemeen Bestuur goedkeuring gegeven en budget toegewezen voor de uitvoering van projecten uit tranche 1. Naast de tranche 1 projecten zijn er projecten die al eerder gestart zijn: de Verblijfsplek Rottebanbrug, Kwaliteitsimpuls Entree Eendragtspolder (“De Koeienstal”), Uitbreiding MBT route, Project ontwikkellocaties; Bleiswijkse Zoom (“Ezelsbruggetje”), Bewegwijzering de Rotte en Project Kwaliteitsimpuls Lage Bergse Bos. Daarnaast heeft het bestuur in 2022 de tekst van haar eigen subsidieverordening met bijbehorend beleidskaders vastgesteld. In 2023 wordt deze vastgesteld door de raden van de deelnemende gemeenten. Ook heeft het bestuur in 2022 opdracht gegeven tot het oprichten van een regionale governance, omdat de van het Ontwikkelplan groter is dan enkel het beheer- dan wel werkingsgebied van Recreatieschap Rottemeren. Deze opdracht wordt in 2023 nader uitgewerkt en afgerond. Bij het opzetten van het Ontwikkelingsplan met Uitvoeringsprogramma en met het programma Gebiedsontwikkeling A16 wordt verder invulling gegeven aan nieuwe projecten en innovatieve ontwikkelingen met als doel vitale en aantrekkelijke gebieden te realiseren en te behouden.
2. Financiële samenvatting Exploitatie De begroting 2024 is in evenwicht. De jaarlijkse prijsindexatie van de Kring Gemeentesecretarissen Rotterdam-Rijnmond bedraagt 8,4%. Deze is toegepast op de daarvoor in aanmerking komende lasten zoals opgenomen onder de uitgangspunten. De indexatie is ook toegepast op de deelnemersbijdragen. De begrote deelnemersbijdragen over 2023 bedroegen € 4.140.800. Deze worden opgehoogd met € 347.800 naar € 4.488.600. De verhoging is conform de bestaande verhouding verdeeld over de drie deelnemende gemeenten. Ook het meerjarig perspectief is sluitend. Voor een nadere specificatie van de lasten en baten wordt verwezen naar onderdeel 3.7. Vermogenspositie De geprognotiseerde eindstand van de algemene reserve ultimo 2024 bedraagt € 3,3 mln. In hoofdstuk 5 wordt verder ingegaan op de meerjarenraming en de vermogenspositie. Uitgangspunten Bij het opstellen van de programmabegroting 2024 zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •
•
De keuzes die het recreatieschap maakt uit de Producten en Diensten Catalogus van Staatsbosbeheer zijn leidend voor de begroting 2024. De programmabegroting 2024 wordt opgesteld op basis van het bestaande en aanvaarde beleid, zoals vastgelegd in de programmabegroting 2023, de Najaarsrapportage 2022 en de besluiten van het Algemeen Bestuur tot medio maart 2023 van Recreatieschap Rottemeren.
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden • •
•
• •
• • • •
Eventuele structurele effecten uit de Najaarsnota 2022 worden verwerkt; Structurele effecten die voortkomen uit de jaarrekening 2022 zullen worden verwerkt in de eerste begrotingswijziging 2024. Toepassing van een indexatie voor de prijsstijging op de ramingen voor 2024 die meerjarig worden doorgevoerd op de meerjarenraming 2025 tot en met 2027. Er vindt echter geen indexatie op indexatie plaats. Deze indexatie is gebaseerd op het indexeringspercentage van de Kring van gemeentesecretarissen Rotterdam Rijnmond en heeft betrekking op alle lasten, met uitzondering van rentelasten en afschrijvingen. De indexering wordt in principe niet toegepast op de baten (voorzichtigheidsbeginsel). Door het niet indexeren van baten kan het voorkomen dat de deelnemersbijdrage meer stijgt dan het afgegeven indexeringspercentage. Hier zal uw bestuur voorafgaand aan de aanbieding van de begroting over geïnformeerd en geadviseerd worden. De programmabegroting 2024 en de meerjarenraming 2025 t/m 2027 behoren, conform de uitgangspunten in het BBV, structureel en reëel in evenwicht te zijn. Dit houdt in dat structurele lasten kunnen worden gedekt met structurele baten. De inkomsten (huren, pachten, e.d.) worden conform actuele contracten bijgesteld en opgenomen in de programmabegroting 2024. Eventuele nieuwe externe ontwikkelingen (bij bestaand beleid) worden meegenomen.
De begroting Onderhoudskosten wordt gebaseerd op het meerjarenonderhoudsplan TBM. De deelnemersbijdragen worden op basis van de huidige verdeling opnieuw berekend. De programmabegroting 2024 zal opgesteld worden conform de voorschriften van de BBV.
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden
3. Programma Instandhouding gebieden Het programma is opgebouwd uit de volgende onderdelen: -
Gebiedsbeheer Maatschappelijke betrokkenheid Plannen maken Overhead Algemene dekkingsmiddelen Kredieten en projecten Mutatie reserves Wat gaat het kosten (Programma overzicht Lasten en Baten)
3.1.Gebiedsbeheer Door de toepassing van de producten- en dienstencatalogus wordt transparant welke inzet Staatsbosbeheer zal plegen bij de uitvoering van terreinbeheer. Er wordt expliciet zichtbaar gemaakt welke inzet Staatsbosbeheer pleegt ten behoeve van het verwerken van de beheerinformatie, uitvoeren van terreininspecties, ondersteuning van recreatie-, landschaps- en natuurbeheer, inzet van vrijwilligers en betrekken samenleving bij het (natuur)beheer. Ten opzichte van de bestaande situatie is sprake van intensiveren van terreininspecties. Hier geldt dat de kosten voor de baten uitgaan. Gerichter inspecteren moet bijdragen aan verhoging van de betrouwbaarheid van de beheerinformatie en kwaliteit van bestekvoorbereiding en opdrachtverlening bij de uitvoering. 3.1.1. Beheerinformatie Wat willen we bereiken Beheerinformatie levert inzicht in de beheerwerkzaamheden en kosten voor de komende jaren. Deze informatie is onmisbaar voor een goede beheervoorbereiding en -uitvoering in uw terreinen. Wat gaan we er voor doen Meten is weten. Daarom is het van belang dat de beheerinformatie inzichtelijk en op orde is. De koppeling aan een Geografisch Informatie Systeem (GIS) aan het Terrein Beheer Model maakt data en kosten inzichtelijk, goed te beheren en te vergelijken.
Het gaat hierbij om bijvoorbeeld kaartmateriaal van de huidige en toekomstige inrichting, planningen, geografische gebiedsanalyses en beschrijvingen van kapitaalgoederen zoals wegen en paden, maar ook ‘kunstwerkpaspoorten’ voor bijvoorbeeld bruggen en steigers. 3.1.2. Uitvoeren terreininspecties
Wat willen we bereiken Het uitvoeren van inspecties leidt tot actuele, heldere beheerdata. Daarmee kan op de korte termijn de kwaliteit en veiligheid in de gebieden gewaarborgd worden en is op de langere termijn inzicht in de noodzakelijke investeringen. Wat gaan we er voor doen Door systematische visuele en technische inspecties te doen blijft er zicht op de onderhoudsstaat van de natuur- en recreatieterreinen. Zo kan er tijdig bijgestuurd worden.
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden
Inspecties stellen in staat dat: - de kwaliteit van het terrein te geborgd wordt; - de meerjarenplanningen groot onderhoud actueel gehouden wordt; - de veiligheid in het gebied (beter) gewaarborgd blijven; - er invulling gegeven wordt aan aantoonbaarheid (juridische aansprakelijkheid). 3.1.3. Ondersteuning recreatie-, landschaps- en natuurbeheer Wat willen we bereiken Beoogd wordt een natuurlijke en eigentijdse inrichting van de terreinen, met naast recreatieve mogelijkheden ook aandacht voor landschappelijke kwaliteit en vergroting van de biodiversiteit. Wat gaan we er voor doen Terreinbeheer is continu inspelen op nieuwe wettelijke kaders en op vragen en veranderend gebruik van stakeholders in en om de terreinen. Het is dan ook belangrijk om deze vraagstukken goed te volgen en aanpassingen te onderbouwen en te implementeren in het beheer. Recreatieadviseurs, ecologen en landschapsarchitecten zetten hierbij hun kennis van zowel het recreatiegebruik en de natuur- en landschapswaarden van de gebieden als hun landelijke expertise in, zodat het beheer wordt ingericht vanuit een integraal perspectief. 3.1.4. Uitvoeren terreinbeheer Wat willen we bereiken Efficiënt en hoogwaardig terreinbeheer levert een duurzaam onderhouden recreatie- en natuurgebied op dat aansluit op de wensen van bezoekers, met faciliteiten die schoon, heel en veilig zijn.
Daarnaast draagt het beheer bij aan natuurwaarden en biodiversiteit. Wat gaan we er voor doen Binnen de kaders van wet- en regelgeving en met behoud van de landschappelijke kwaliteit wordt integraal en duurzaam terreinbeheer uitgevoerd. Verder wordt er op basis van Social Return gewerkt en wordt ervaring in beheer, recreatie en biodiversiteit gedeeld. Uitvoering van het werk gebeurt op basis van het Terrein Beheer Model. Deze systematiek garandeert de kwaliteit van het beheer en maakt vervangingsinvesteringen voor dagelijks en groot onderhoud per jaar inzichtelijk. De meerjarige onderhoudsplanning geeft ook inzicht voor de lange termijn. 3.1.5. Omgevingscommunicatie Wat willen we bereiken Beoogd wordt een brede waardering voor de gebieden, heldere communicatie en samenwerking met belanghebbenden, gezamenlijke verantwoordelijkheid en begrip voor beheermaatregelen. Wat gaan we er voor doen Veel mensen voelen zich betrokken bij uw gebieden en willen graag meedenken en bijdragen aan het beheer van terreinen. Goed terreinbeheer betekent dus ook: communicatie en samenwerking met de omgeving en belanghebbenden. Er wordt gebruik gemaakt van diverse vormen van gebieds- en stakeholdercommunicatie, zoals participatie- en informatiebijeenkomsten, woordvoering en (landelijke) online en offline communicatiekanalen. De boswachters zijn hierbij
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden
lokaal aanspreekpunt en monitoren wat er in de omgeving leeft. Uiteraard worden ook landelijke expertise en netwerken ingezet. De Rottemeren en Staatsbosbeheer willen bij omgevingsmanagement nauwer samenwerken. Daarbij zal Staatsbosbeheer de afhandeling van klachten en meldingen zoveel mogelijk zelf blijven verrichten omdat dit rechtstreeks voort komt uit de activiteiten van Staatsbosbeheer. De afstemming over de communicatiestrategie en verrichten van communicatie-uitingen via de diverse kanalen kan na afstemming ook via de deelnemende gemeenten worden uitgevoerd. De aan het schap deelnemende gemeenten en Staatsbosbeheer zullen afspraken over de taakverdeling bij omgevingsmanagement verder uitwerken. 3.1.6. Beheer vastgoed en gronden Bij economisch beheer is een onderscheid gemaakt in vier typen activiteiten: -
Operationeel beheer; Advisering; Aan- en verkopen; Projectgebonden activiteiten.
Onder economisch beheer zijn inbegrepen de inzet voor operationeel beheer, advisering over grondbeleid en aan- en verkopen voor kleinere transacties (< 1 ha). Geen rekening is gehouden met de inzet t.b.v. grotere aan- en verkopen. Daarvoor zullen, als die zich aandienen, afzonderlijk voorstellen aan het bestuur worden voorgelegd. Het sluiten van samenwerkings- en exploitatieovereenkomsten en ook de inzet voor tijdelijk beheer worden toegerekend aan de projecten waarvoor die inzet noodzakelijk is. Wat willen we bereiken Professioneel vastgoed- en grondbeheer houdt voor u de (vermogens)positie op orde. U voldoet bovendien aan de rechten en plichten die het eigendom met zich meebrengt. Zorgvuldig en passend medegebruik draagt bij aan het recreatieaanbod én aan structurele inkomsten. Wat gaan we er voor doen De grondpositie (de gronden en vastgoed binnen het werkingsgebied) vormt de basis van elk natuur- en recreatiegebied. Duurzame borging van dit bezit vraagt om zorgvuldig beheer (goed rentmeesterschap). Daarmee wordt invulling gegeven aan verzoeken om medegebruik, bijvoorbeeld door erfpacht- of andere gebruiksovereenkomsten aan te gaan, inclusief de administratieve, financiële en juridische afwikkeling daarvan. Professioneel grond- en vastgoedbeheer is ook financieel van belang: de grond en gebouwen vormen immers uw kapitaal. 3.1.7.
Toezicht en handhaving De dienstverlening met betrekking tot toezicht en handhaving is gericht op een zo efficiënt en effectief mogelijke inzet door het toepassen gebiedsrisicoanalyses en door gebied overschrijdende aansturing van BOA-capaciteit. Wat willen we bereiken Beoogd wordt een gebied aan te bieden waar mensen zich veilig en welkom voelen en waar de natuur wordt beschermd. Door naleving van de wet- en regelgeving blijft de kwaliteit van het gebied op orde en de recreatie- en belevingswaarde hoog.
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden
Wat gaan we er voor doen Toezicht en handhaving bestaat uit vier onderdelen: - Gastheerschap voor de gebruikersgroepen; - Handhaving op geldende bepalingen en wetgeving; - Samenwerking met andere bevoegde toezichthouders (politie, gemeentelijke handhavers); - Vaartoezicht in waterrijke gebieden. De uitvoering van deze onderdelen gebeurt door de boswachters met boa-bevoegdheden, in samenwerking met gemeenten en met andere toezichthouders. Dit is onder meer afhankelijk van de aard van de problematiek. Zo is naar aanleiding van een in 2022 ingediende motie van de Rotterdamse Partij voor de Dieren over stroperij, de controle op stroperij en illegale visserij geïntensiveerd door meer gezamenlijke handhavingsacties in de nachtelijke uren. 3.1.8. Vergunningen, ontheffingen en toestemmingen Wat willen we bereiken De gebieden bieden ruimte voor initiatieven van derden, zorgvuldig getoetst aan de andere belangen voor het terrein. Afspraken met partijen leggen we vast en communiceren we. Wat gaan we er voor doen De gebieden worden regelmatig gebruikt door organisaties en particulieren voor het organiseren van activiteiten en evenementen. Dat is een maatschappelijke meerwaarde! Want naast het beschermen van natuur, zijn ook het beleven en benutten van terreinen belangrijke waarden. Maar niet alles kan en mag overal.
Daarom is het nodig om heldere afspraken te maken over het gebruik van het gebied en de faciliteiten, zeker bij grote bezoekersaantallen. Dit wordt vastgelegd in de vorm van een vergunning (verlening door gemeenten), ontheffing of toestemming. Vanzelfsprekend op basis van de afspraken en doelstellingen die voor een terrein gelden.
3.2.Maatschappelijke betrokkenheid 3.2.1. Vrijwilligers en actief burgerschap Wat willen we bereiken Een zorgvuldige aanpak van vrijwilligerswerk en actief burgerschap leidt tot betrokkenheid, betekenis en plezier bij gebruikers en de omgeving van het gebied. De vrijwilligers werken mee aan excursies, jeugdactiviteiten en terreinbeheer, maar ook helpen zij bij monitoring, toezicht en handhaving en bij vragen, meldingen en klachten van bezoekers. Wat gaan we er voor doen Veel mensen voelen zich betrokken bij de gebieden en zetten zich er graag voor in. ‘Vrijwilligers en actief burgerschap’ is een essentieel product om hen hiervoor op een zorgvuldige, professionele manier ruimte te bieden en terreinen op eigentijdse wijze te beheren. Dat levert kwalitatief hoogstaand gebiedsbeheer op en bovendien draagvlak in de omgeving. Het bestaat uit o.a.: - professionele begeleiding inzet van vrijwilligers; - faciliteren en onderhouden van participatiegroepen; - samenwerken met bewonersplatforms, stichtingen en verenigingen.
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden
Daarnaast stimuleert het recreatieschap maatschappelijke participatie door middels haar subsidieverordening maatschappelijke initiatieven te steunen.
3.3.Plannen maken Ten laste van dit budget wordt alleen de inzet van capaciteit benodigd voor het opstellen van een bestuursvoorstel gebracht. Dit voorstel heeft als doel het bestuur zich uit te laten spreken of men het gesignaleerde probleem wil oplossen of de kans wil benutten en bereid is daarvoor middelen beschikbaar te stellen. Zo’n voorstel behoort daarom inzicht te geven in welke kosten en opbrengsten aan een vervolg zijn verbonden. Op tal van plekken worden projecten uitgevoerd die moeten bijdragen aan het verbeteren en verder ontwikkelen van het recreatiegebied. De Rottemeren en Staatsbosbeheer vinden het belangrijk dat tijdig een beheertoets (Beheerkostenberekening & Analyses) wordt uitgevoerd. 3.3.1. Plan- en projectvoorbereiding Wat willen we bereiken Beoogd wordt een advies dat de kwaliteiten en potentie van het gebied omschrijft. Onderdeel daarvan is een analyse van (potentiële) bezoekers. Daarnaast bevat het advies aanbevelingen voor mogelijke differentiatie tussen gebieden, beheer en investeringsmaatregelen. Wat gaan we er voor doen Soms is het wenselijk om, voorafgaand aan een ontwikkelplan, te starten met een verkenning. Een ontwikkelplan met stevig draagvlak in de omgeving vraagt immers om grondige voorbereiding.
Als basisinformatie voor een ontwikkelplan (of kleinere aanpassingen) in het gebied wordt een vraaganalyse van bezoek en omgeving gemaakt dat resulteert in een analyse van trends en kansen, en een advies.
3.4.Overhead 3.4.1. Bestuursproducten 3.4.1.1. Accountmanagement Wat willen we bereiken De accountmanager is een deskundig aanspreekpunt voor het recreatieschap en een opdrachtnemer voor uw bestuurlijke opdrachten. Wat gaan we er voor doen Met de bestuurlijk-juridische achtergrond en kennis organisatie fungeert de accountmanager als sparringpartner voor uw organisatie. Hij is opdrachtnemer voor uw bestuurlijke opdrachten, bewaakt de voortgang van de projecten en werkzaamheden die daaruit voortkomen en informeert u over de voortgang en de eindresultaten.
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden
3.4.1.2. Bestuursadvies Wat willen we bereiken De bestuurssecretaris levert een effectieve ondersteuning en advisering van uw bestuur. Wat gaan we er voor doen De bestuurssecretaris is uw expert-sparringpartner. Hij adviseert en begeleidt uw bestuur en andere samenwerkingspartners. Met zijn/haar bestuurlijk-juridische achtergrond heeft hij/zij veel kennis van onder meer gemeenschappelijke regelingen. Hij/zij ondersteunt de uitvoering van bestuurlijke taken en besluitvormingsprocessen en denkt mee over bestuurlijke vraagstukken. Als rechterhand van het bestuur vertaalt de bestuurssecretaris uw besluiten naar concrete afspraken voor Staatsbosbeheer. 3.4.1.3. Secretariaat Wat willen we bereiken Het ambtelijk secretariaat zorgt ervoor dat de vergaderingen goed voorbereid en professioneel verlopen, dat de daarbij behorende vergaderstukken tijdig beschikbaar zijn en dat de archivering op orde is. Wat gaan we er voor doen De ambtelijke secretaris verzorgt de planning, organisatie, voorbereiding, verslaglegging en archivering van de bestuursvergaderingen. Met gedegen kennis van bestuurlijk-juridische processen bewaken de ambtelijk secretaris dat voldaan wordt aan de vereisten en bepalingen die onder meer de Wet Gemeenschappelijke Regelingen stelt. 3.4.2. Financiële diensten 3.4.2.1.
Financieel beleid Wat willen we bereiken Beoogd wordt een solide financieel beleid dat voldoet aan juridische en financiële vereisten, verordeningen, notities en kaders. Wat gaan we er voor doen Zorgvuldig terreinbeheer en -ontwikkeling vraagt om zorgvuldig budgetbeheer. De beschikbare middelen zijn immers bedoeld om de doelen en visie te realiseren voor uw gebieden. Door kennis, ervaring en netwerk worden de terreinen zo efficiënt mogelijk beheerd. Er wordt een intern inkoop- en beleidskader opgesteld, (Europese) aanbestedingen worden begeleid, contracten worden opgesteld, rapportages voor verantwoording en accountantscontrole worden verzorgd, en de verzekeringsportefeuille wordt gecoördineerd. Uiteraard volgens de wettelijke vereisten. En op onderwerpen wordt financieel advies gegeven. 3.4.2.2. Planning en control Wat willen we bereiken Een Planning & Control-cyclus (P&C) is een wettelijke vereiste. En het geeft daarnaast kader en sturing aan het bestuur en biedt ondersteuning om de doelstellingen te bereiken.
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden
Wat gaan we er voor doen Deze P&C begint met het plannen van de jaarlijkse activiteiten (begroting) en eindigt met het vaststellen van het jaarresultaat en het samenstellen van de jaarrekening. Administratie (de vastlegging van financiële handelingen) maakt vanzelfsprekend onderdeel uit van P&C. Met de najaarsrapportage wordt de uitvoering van activiteiten bewaakt en wordt er voor gezorgd dat de bedrijfsvoering ‘in control’ blijft. Indien nodig wordt het voorgenomen beleid of de activiteiten en processen bijgesteld. Uiteraard binnen het extern kader van Gemeentewet, het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), fiscale wetgeving en andere wet- en regelgeving. 3.4.3. Juridische diensten 3.4.3.1. Aansprakelijkheid Wat willen we bereiken Beoogd wordt een beperking van aansprakelijkheidsprocedures, - risico’s en -kosten. Efficiënte afhandeling van klachten voorkomt bovendien eventuele beroepsprocedures bij de Nationale Ombudsman. Wat gaan we er voor doen Terreineigendom en -beheer brengen juridische verantwoordelijkheden met zich mee. Gezorgd wordt voor een onderbouwde afwijzing of toewijzing van claims, voor de (financiële) afhandeling ervan, of claims worden doorgestuurd naar de verantwoordelijke partij. Omgekeerd wordt gezorgd voor aansprakelijkheidstelling van derden bij schade aan de terreinen.
Bij klachten op grond van de Algemene wet bestuursrecht wordt gezorgd voor correspondentie met de directe toezichthouder (Politie en OM), worden hoorzittingen voorbereid en worden beslissingen opgesteld. Verder worden beroepen van klagers bij de Nationale Ombudsman afgehandeld. In bezwaarprocedures wordt gezorgd voor de hoorzittingen en worden beslissingen op bezwaar opgesteld. 3.4.3.2. Juridische ondersteuning Wat willen we bereiken Beoogd wordt een goede en snelle juridische ondersteuning ter voorkoming en beperking van imagoschade en allerhande risico’s.
Wat gaan we er voor doen Voor effectief beheer en ontwikkeling van terreinen is een solide juridische basis onmisbaar. Daarom wordt vorm gegeven aan tal van overeenkomsten in het kader van beleid en uitvoering van beheer, waaronder de samenwerking met derden (private en publieke partijen). Dat gebeurd onder andere door adviseren, beoordelen en/of opstellen van overeenkomsten. 3.4.3.3. Procederen Wat willen we bereiken Het voorkomen van een onnodige gerechtelijke procedure spaart tijd en geld. In die gevallen
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden
waarin geprocedeerd moet worden, wordt een vlotte en correcte afhandeling van de procedure beoogd en draagt zodoende bij aan een besparing van kosten en komt uw imago ten goede. Wat gaan we er voor doen Mochten conflicten met derden tot juridische procedures leiden, dan wordt er geprocedeerd als verweerder, eisende partij, gedaagde of belanghebbende en zijn de juristen het aanspreekpunt voor de advocaat. Ook worden collega’s bijgestaan in juridische procedures, bijvoorbeeld als zij slachtoffer zijn van een delict of een ongeval. Als het nodig is, wordt er opgetreden als gemachtigde in een gerechtelijke procedure. 3.4.3.4. WOO-procedures Wat willen we bereiken Gestreefd wordt naar een snelle en correcte afhandeling van WOO-procedures. Wat gaan we er voor doen WOO-verzoeken worden in behandeling genomen. Ook kan een zienswijze opgesteld worden op een WOO-verzoek dat door derden wordt behandeld en waarin het recreatieschap derdebelanghebbende bent. Cruciaal hierbij is dat over de gevraagde informatie (documenten) beschikt kan worden.
3.5. Projecten/kredieten Er zijn bij het opstellen van deze conceptbegroting nog geen veranderingen bekend m.b.t. de lopende kredieten per 31-12-2022 zoals opgenomen in de jaarrekening 2022. Bij de najaarsrapportage 2023 zal een geactualiseerd inzicht worden gegeven inclusief de eventueel vastgestelde aanvragen die ingediend worden voor de komende bestuursvergaderingen.
3.6. Mutaties reserves Een meerjarenoverzicht van het verloop van de reserves is opgenomen onder hoofdstuk 5, Financiële Begroting.
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden
3.7. Wat gaat het kosten Lasten
Programma instandhouding gebieden
Baten
Begroting 2023
Indexering en Concept overige mutaties Begroting 2024
Saldo
Begroting 2023
Indexering en Concept overige mutaties Begroting 2024
Begroting 2023
Indexering en Concept overige mutaties Begroting 2024
Totaal personeel
1.362.900
95.700
1.458.600
-
-
-
1.306.600
91.000
1.397.600
Totaal materieel
3.134.800
330.700
3.465.500
783.300
60.900
844.200
2.351.500
269.800
2.621.300
Totaal Gebiedsbeheer
4.497.700
426.400
4.924.100
783.300
60.900
844.200
3.658.100
360.800
4.018.900
42.300
3.600
45.900
-
-
-
42.300
3.600
45.900
95.000
95.000
-
95.000
95.000
42.300
98.600
140.900
-
-
-
42.300
98.600
140.900
Totaal personeel
79.500
6.700
86.200
-
-
-
79.500
6.700
86.200
Totaal Plannen maken
79.500
6.700
86.200
-
-
-
79.500
6.700
86.200
Totaal personeel
200.800
16.900
217.700
-
-
-
200.800
16.900
217.700
Totaal materieel
7.300
600
7.900
-
-
-
7.300
600
7.900
208.100
17.500
225.600
-
-
-
208.100
17.500
225.600
Totaal personeel
149.700
43.300
193.000
-
-
-
149.700
43.300
193.000
Totaal materieel
18.200
12.000
30.200
-
200.000
200.000
18.200
(188.000)
(169.800)
167.900
55.300
223.200
-
200.000
200.000
167.900
(144.700)
23.200
Totaal personeel
47.000
3.900
50.900
-
-
-
47.000
3.900
50.900
Totaal materieel
3.700
300
4.000
-
-
-
3.700
300
4.000
Overhead Juridische diensten
50.700
4.200
54.900
-
-
-
50.700
4.200
54.900
Totaal overhead
426.700
77.000
503.700
-
200.000
200.000
426.700
(123.000)
303.700
-
-
-
347.800
4.488.600
(4.140.800)
(347.800)
(4.488.600)
Totaal personeel Totaal materieel Totaal Maatschappelijke betrokkenheid
Overhead Bestuurlijke diensten
Overhead Financiële diensten
Algemene middelen Onvoorzien Saldo gewone bedrijfsvoering Totaal kredieten Saldo van baten en lasten
Totaal mutatie reserves Saldo
5.046.200 5.046.200
35.000 5.081.200
608.700 608.700
608.700
5.654.900 -
4.140.800 4.924.100 -
608.700 -
5.532.800 -
-
-
-
65.800
(4.700)
61.100
-
-
-
5.654.900
4.924.100
608.700
5.532.800
122.100
-
122.100
35.000
157.100
-
157.100
(122.100)
-
(122.100)
5.689.900
5.081.200
608.700
5.689.900
-
-
-
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden 4. Paragrafen 4.1
Weerstandsvermogen en risicobeheersing
Het weerstandsvermogen weerspiegelt de mate waarin het schap in staat is middelen vrij te maken om de risico's die zich in de praktijk voordoen op te vangen zonder dat dit betekent dat het beleid veranderd/ ingekrompen moet worden. Conform de nota weerstandsvermogen wordt de ratio weerstandsvermogen berekend om te bepalen of het schap in staat is voldoende financiële middelen vrij te maken voor het dekken van de risico’s op het moment dat de risico’s zich voordoen. Voor de waardering van de toereikendheid van het weerstandsvermogen wordt de volgende tabel gehanteerd. Ratio weerstandsvermogen Waarderingscijfer A B C D E F
Ratio weerstandsvermogen > 2,0 1,4 < x < 2,0 1,0 < x < 1,4 0,8 < x < 1,0 0,6 < x < 0,8 < 0,6
Betekenis Uitstekend Ruim voldoende Voldoende Matig Onvoldoende Ruim onvoldoende
Risicoanalyse Veranderingen in bestaande (eerder gemelde) risico’s
Aard van het risico
1. Invoering van de Vennoot-
Vervallen
-
-
Impact (uitgaande van vier jaar) -
schapsbelasting 2. Locatie asfaltfabriek
Vervallen
-
-
-
3. Nazorg grondwaterveront-
Incidenteel
reiniging stortplaats HBB 4. Ezelsbruggetje
Vervallen
€ 87.000
Totaal
Financiële omvang risico
-
€ 87.000
Kans van optreden*
Laag -
€ 17.400
-
€ 17.400
*De financiële impact wordt berekend door bij een hoog risico 80%, bij een gemiddeld risico 50% en bij een laag risico 20% van het bedrag van de financiële omvang te nemen.
Risico 1: Invoering van de Vennootschapsbelasting (Vpb) voor overheidsondernemingen Met ingang van 1 januari 2016 is de Vpb-plicht voor overheidslichamen, waaronder gemeenschappelijke regelingen, ingevoerd. De vennootschapsbelastingrisico's zijn in een extern advies door een fiscalist ten behoeve van alle recreatieschappen in beeld gebracht. De kern van het advies is als volgt: per activiteit of cluster van activiteiten is beoordeeld of met de uitvoering van de betreffende activiteit een onderneming in fiscaalrechtelijke zin wordt gedreven. Er is sprake van een fiscale onderneming indien aan elk van de volgende drie voorwaarden is voldaan:
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden 1. Duurzame organisatie van kapitaal en arbeid; 2. Deelname aan het economisch verkeer; 3. Winstoogmerk en/of concurrentie. Voor een aantal activiteiten, die vallen onder economisch beheer (huren en erfpacht) is waarschijnlijk geen sprake van een fiscale onderneming, omdat geen sprake is van deelname aan het economisch verkeer. Aan dit criterium is niet voldaan aangezien de activiteiten beperkt zijn tot `normaal vermogensbeheer', dit omdat er slechts beperkt arbeid wordt verricht en er geen causaal verband is tussen arbeid en rendement. Voor de overige activiteiten is ook geen sprake is van een fiscale onderneming omdat geen sprake is van structurele vermogensoverschotten dan wel wordt het standpunt ingenomen dat een vrijstelling kan worden toegepast, zodat geen vennootschapsbelasting is verschuldigd. Inmiddels heeft de Belastingdienst bevestigd dat er geen sprake is van een fiscale onderneming. Risico 2: Locatie asfaltfabriek De locatie van de asfaltfabriek ligt in het tracé van de A16 Rotterdam en is inmiddels gesaneerd door Rijkswaterstaat (RWS). Het risico is niet langer aanwezig. Risico 3: Nazorg grondwaterverontreiniging stortplaats Hoge Bergse Bos Uit de eindinspectie van de stortplaats in het Hoge Bergse Bos is gebleken dat het beheerssysteem dat rondom de stortheuvels is aangelegd niet optimaal werkt.
Er is een (klein) risico dat in de toekomst een verontreiniging in het grondwater in de omgeving wordt vastgesteld, waardoor bodemsaneringsmaatregelen noodzakelijk zijn. Met dit risico is in het door Gedeputeerde Staten goedgekeurde nazorgplan geen rekening gehouden. Indien een dergelijke saneringsnoodzaak aanwezig is, dan is de provincie Zuid-Holland van mening dat het recreatieschap gedurende 10 jaar (tot 1 juli 2025) rekening moet houden met kosten op basis van de maatregelen en de mogelijke kosten die op € 87.000 worden geraamd wat bij een lage kans leidt tot een impact van € 17.400. Het recreatieschap kan zich vinden in deze benadering die goedkoper is dan het hernieuwd aanleggen van de drainage. Risico 4: Ezelsbruggetje Inmiddels is er een nieuwe overname partij gevonden. Het risico is niet langer van toepassing. Ratio Weerstandsvermogen Zoals hiervoor aangegeven wordt de ratio weerstandsvermogen berekend om te bepalen of het schap in staat is voldoende financiële middelen vrij te maken voor het dekken van de risico’s op het moment dat de risico’s zich voordoen. Het saldo van de algemene reserve per 31 december 2022 bedraagt vóór resultaatbestemming € 3,8 mln. Voor toekomstige uitgaven van de projectkredieten ligt er een claim op de algemene reserve van € 0,2 mln. Het bedrag aan toegezegde kredieten voor 2023 bedraagt € 0,6 mln.
Het onbelaste saldo van de algemene reserve bedraagt dan € 3,0 mln. De maximum omvang van de gekwantificeerde risico’s bedraagt € 87k. Daarmee is de ratio van het Weerstandsvermogen uitstekend te noemen. Kengetallen BBV In het BBV (=financiële regelgeving voor gemeenten, provincies, Gemeenschappelijke Regelingen) staat dat er in de jaarstukken enkele kengetallen moeten worden opgenomen.
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden Normen: Netto schuldquote: < 90% is minst risicovol, 90-130% is neutraal, > 130% is meest risicovol. Solvabiliteitsratio: > 50% is minst risicovol, 20 - 50% is neutraal, < 20% is meest risicovol. Structurele exploitatieruimte: evenwicht ( 0 of positief). De kengetallen staan in onderstaande tabel. Kengetallen
Begroting 2024
netto schuldquote solvabiliteitsrisico structurele exploitatieruimte
nvt 66% 0%
Begroting 2025 nvt 74% 0%
Begroting 2026 nvt 80% 0%
Begroting 2027 nvt 76% 0%
Deze kengetallen geven enig inzicht in de financiële positie en de financiële weerbaar- en wendbaarheid van de organisatie. De netto schuldquote geeft een beeld van het niveau van de schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Omdat het recreatieschap geen schulden heeft is er sprake van een negatieve schuldquote. Vandaar dat in de tabel geen cijfers zijn opgenomen (n.v.t.). De solvabiliteitsratio wordt berekend als het percentage van het totale eigen vermogen ten opzichte van het totale vermogen van het schap. Dit geeft inzicht in de mate waarin het schap in staat is om aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Het kengetal “structurele exploitatieruimte” geeft aan of de structurele baten groter zijn dan de structurele lasten. Dit wordt in het kengetal als percentage van de totale baten uitgedrukt. Dit kengetal zegt in feite iets over het structurele jaarrekeningsaldo, d.w.z. zonder alle incidentele baten en lasten.
4.2 Onderhoud kapitaalgoederen Het goed onderhouden van de gebieden is een belangrijke taak voor het schap om duurzaam gebruik mogelijk te maken. Als basis voor het plannen van regulier- en groot onderhoud en vervangingsinvesteringen wordt het Terrein Beheer Model (TBM) gehanteerd. Dit model is gebaseerd op zogenaamde doeltypen (bijvoorbeeld speel- en ligweide, strand of bos) waarvoor een gestandaardiseerde inrichting met daarbij behorende onderhoudscycli en normkosten zijn bepaald. Het totaal aan oppervlaktes, stuks en lengte van de aanwezige doeltypes bepaalt met de cycli en de normkosten de geplande lasten voor meerjarig duurzaam onderhoud. De geplande lasten van groot onderhoud fluctueren van jaar tot jaar. Dit kan een direct en groot effect hebben op het jaarresultaat en daarmee op de jaarlijkse deelnemersbijdrage. Om dit ongewenste effect zoveel mogelijk te voorkomen heeft het schap ervoor gekozen om een egalisatievoorziening groot onderhoud in te stellen. Jaarlijks wordt een vastgestelde dotatie ten laste van de exploitatie gebracht en de werkelijke onderhoudslasten worden ten laste van de Voorziening verantwoord. Jaarlijks worden de geplande lasten, de dotatie en de werkelijke kosten gemonitord. Elk jaar wordt de dotatie opnieuw berekend en vastgesteld tenzij uit de monitoring volgt dat eerder een bijstelling nodig is.
In 2023 is gestart met een nieuwe herijking, deze zal in 2024 worden doorgevoerd. Onderstaande tabel laat het verwachte verloop van de voorziening Groot Onderhoud zien voor de komende jaren.
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden STAND VOORZIENING Stand voorziening 1 januari
2023
2024
2025
2026
2027
2.966.277
2.523.033
2.210.219
1.345.046
1.574.858
Dotatie
1.605.900
1.740.796
1.740.796
1.740.796
1.740.796
Onttrekking (incl P en Index)
2.049.145
2.053.609
2.605.969
1.510.984
2.137.919
Stand voorziening 31 december
2.523.033
2.210.219
1.345.046
1.574.858
1.177.735
De dotatie is geïndexeerd met 8,4%. De geprognotiseerde onttrekkingen worden geïndexeerd met de laatst bekende CPI-index (2022: 11,8%). Daarnaast wordt een opslag toegepast van 30% voor de begeleidingsuren. Het meerjarenonderhoudsplan is gerelateerd aan het terreinbeheermodel en de daarin opgenomen doeltypes. Sommige doeltypes kennen fluctuaties in de lasten en vragen een planning met een meerjarenperspectief. Deze doeltypes zijn ondergebracht in specifieke categorieën, zoals baggeren of asfalt.
4.3 Financiering Kasgeldlimiet Tot het kasgeld behoren alle vlottende schulden < 1 jaar, de contante gelden in kas, de uitgaande gelden < 1 jaar en de tegoeden/ schulden rekening-courant. Doel van de kasgeldlimiet is het beperken van de renterisico’s op de korte schuld. De korte schuld is bedoeld voor de lopende uitgaven en zodoende is de limiet gekoppeld aan het begrotingstotaal. De kasgeldlimiet is vastgesteld op 8,2% van het totaal van de jaarbegroting bij aanvang van het jaar. Bij dit schap wordt voldaan aan de kasgeldlimiet, aangezien er per saldo geen sprake is van een kortlopende schuld. Renterisiconorm De renterisiconorm stelt een limiet aan het renterisico over de lange termijn financiering. Het renterisico is het geldbedrag aan leningen dat in een bepaald jaar aan renteherziening en herfinanciering onderhevig is. Het renterisico mag maximaal 20% van het begrotingstotaal per 1 januari van het betreffende kalenderjaar bedragen. De renterisiconorm benadrukt het belang van een goede spreiding van de leningenportefeuille en de renterisico’s. De renterisiconorm is voor dit schap niet van toepassing, aangezien er geen sprake is van opgenomen geldleningen. Ook voor de komende 4 jaren worden geen geldleningen verwacht.
Schatkistbankieren Bij het schatkistbankieren wordt dagelijks het saldo bij een vastgesteld drempelbedrag overgeboekt op een bankrekening ten gunste van de rekening-courant die een decentrale overheid heeft bij de schatkist. Omgekeerd kan het saldo ook worden aangevuld ten laste van de rekening-courant die een decentrale overheid heeft bij de schatkist. Voor het schap zijn de benodigde overeenkomsten met het Rijk afgesloten. EMU saldo Omdat het begrotingstotaal van het Recreatieschap onder de grens van €20 miljoen ligt is toelichting van het EMU saldo niet verplicht en derhalve niet opgenomen.
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden 4.4
Grondbeleid
Het Dagelijks Bestuur van het Recreatieschap Rottemeren heeft begin 2016 de nota grondbeleid vastgesteld, waarin de volgende uitgangspunten centraal staan Grond is een middel en geen doel. • Bij en met de inzet van grond wordt financiële optimalisatie nagestreefd. • Met de inzet van grond wordt samenwerking met gebiedspartijen gezocht. • Hoewel het schap zelf geen grond- of opstalexploitaties voert, heeft zij in haar aanpak een actieve houding. Hierbij stuurt zij – in samenwerking met de andere gebiedspartijen - actief op programmering, kostenbeheersing en opbrengstoptimalisatie. • Het schap werkt innovatief en extern gericht, zoekt naar nieuwe verbanden en geeft waar mogelijk ruimte aan nieuwe technologieën en duurzame toepassingen. • Het schap neemt in beginsel niet risicodragend deel in gebieds- en vastgoedontwikkelingen en niet zelf grond-of opstalexploitaties voert. • Bij de inzet van grond en vastgoed werkt het schap transparant en marktconform. Financieel Naast het algemene uitgangspunt van financiële optimalisatie is de inzet vooral gericht geweest op het behoud van het huidige niveau van inkomsten in de schapsbegroting, zulks in relatie tot de met eigendom/erfpacht samenhangende kosten. Door het aanhoudende herstel van de economie zal de investeringsbereidheid bij ontwikkelende partijen toenemen, maar concrete investerings-voorbeelden zijn nog niet voor handen.
4.5
Bedrijfsvoering
Rottemeren is een bestuurlijke organisatie en heeft geen eigen personeel in dienst. Uitvoering van de eigen kerntaken vereist derhalve een derde uitvoerende partij. Dit is Staatsbosbeheer. De samenwerking is in 2019 verlengd tot en met 2023. Bij de samenwerkingsovereenkomst hoort een volmacht- en mandaatlijst. De personele component van de dienstverlening door Staatsbosbeheer in 2024 blijkt uit de volgende tabel.
Productomschrijving
Beheerinformatie Uitvoeren Terreininspecties Ondersteuning recreatie-, landschaps- en natuurbeheer Uitvoeren Terreinbeheer RO 30% Omgevingscommunicatie Beheer vastgoed en gronden (rentmeesterschap) Toezicht en Handhaving Vergunningen, ontheffingen en toestemmingen
Totaal Gebiedsbeheer
Totaal Maatschappelijke betrokkenheid
Totaal Plannen maken
Totaal overhead
61.000 128.200 37.800 408.800 195.300 142.800 443.200 41.500
Vrijwilligers en actief burgerschap
Totaal
61.000 128.200 37.800 408.800 195.300 142.800 443.200 41.500 45.900
Plan- en projectvoorbereiding
45.900 86.200
86.200
Accountmanagement Bestuursadvies Secretariaat
88.600 74.100 55.000
88.600 74.100 55.000
Planning en control Projectcontrol Financieel beleid
14.000 30.000 149.000
14.000 30.000 149.000
Aansprakelijkheid Juridische ondersteuning Procederen WOB-procedures
10.700 37.400 1.400 1.400
10.700 37.400 1.400 1.400
461.600
2.052.300
Subtotaal reguliere dienstverlening Dienstverlening in uitgaven voorziening groot onderhoud Totaal
1.458.600 473.910
45.900
86.200
473.910 2.526.210
Concept Begroting 2024 | Programma instandhouding gebieden Op de dienstverlening is, daar waar van toepassing, de index van 8,4% toegepast t.o.v. 2023. Er wordt afgerekend op basis van werkelijke uren maal het afgesproken tarief conform de PDC en Samenwerkingsovereenkomst. Met inachtneming van het totale budget voor de dienstverlening, uitgezonderd goedgekeurd meerwerk. Voor de begeleidingsuren van het terreinbeheer (regulier- en groot onderhoud) wordt een norm gehanteerd van 30% van de werkelijke materiele uitgaven.