B 1616 - Infonota Stand van zaken Regionale Opvang Locatie Zuidplas Z23.002529

*Z23.002529*

Informatienota aan de raad

onderwerp

nummer raadsstuk

Stand van zaken Regionale Opvang Locatie

B 1616

Zuidplas datum 20 november 2023 afzender

portefeuillehouder

behandelend ambtenaar

College van burgemeester en wethouders

J.W. Schuurman

Taskforce Huisvesting Ontheemden

registratienummer

Bijlagen

openbaar of geheim

Z23.002529

6

Geheim

Aan de raad van de gemeente Zuidplas Kernboodschap De capaciteit van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) is al langere tijd niet toereikend om de huidige hoeveelheid asielzoekers op te vangen. In september 2023 leidde dat weer tot problemen voor opvang in Ter Apel. Het college van burgermeester en wethouders heeft op 2 februari 2021 een principe besluit genomen om samen met het COA te verkennen of een regionale opvanglocatie (ROL) voor kansrijke asielzoekers en statushouders mogelijk is in Zuidplas. In 2022 heeft het college een locatieverkenning uitgevoerd voor een ROL. Hieruit komt een voorkeurslocatie namelijk de Spoorzone aan de Zuidplasweg in Nieuwerkerk aan den IJssel, waarover u begin juli 2023, vanwege de nog lopende verwerving onder geheimhouding, bent geïnformeerd. Vooruitlopend op de inwerkingtreding van de spreidingswet heeft de raad op 4 april 2023 een besluit genomen om met de regiogemeenten van de regio Hollands Midden het uitgangspunt te onderschrijven voor een duurzame asielopvang van in eerste instantie 2200 asielzoekers. In de gemeenteraadsvergadering d.d. 5 september is de informatienota Z23.001345 besproken. Het college heeft met de COA een bestuursovereenkomst gesloten die voorziet in een ROL op de voorkeurlocatie. De voorliggende informatienota informeert u over het onderzoek en uitvoeren van een ROL volgens de voorwaarden van de MotieM268.

Inleiding Op 4 juli 2023 is de informatienota Z23.001345 aan de raad gestuurd. Hierover is op 5 september 2023 is het debat gevoerd. Het college heeft op 7 november 2023 besloten een bestuursovereenkomst te sluiten met de COA voor de opvang van 300 statushouders en (kansrijke) asielzoekers. Deze informatienota gaat specifiek in op de voorwaarden uit de Motie 268. Informatie en besluitvorming Het college heeft op 2 februari 2021 een principebesluit (B21.000009) genomen om samen met het COA en de Provincie de mogelijkheden te onderzoeken voor een regionale opvanglocatie voor statushouders en kansrijke asielzoekers. Op 18 mei 2021 is de verstuurde informatienota (Z21.000041) in de raad behandeld. In deze vergadering is een motie M268 aangenomen (zie bijlage 1, Z21.002227). Op 4 april 2023 heeft de gemeenteraad het besluit (R23.000027) genomen om samen met 18 regiogemeenten asielzoekers op te vangen. pagina 1 van 5

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z23.002529

In het raadsvoorstel is over de lokale context is het volgende beschreven: Het college van burgermeester en wethouders heeft op 2 februari 2021 een principe besluit genomen om samen met het COA te verkennen of een regionale opvanglocatie (ROL) voor kansrijke asielzoekers en statushouders mogelijk is in Zuidplas (zie informatienota B1337 en B 1216). In de raadsvergadering van 18 mei 2021 is een motie (M 268) ingediend met kaders voor deze verkenning. Zuidplas is in de afgelopen twee jaar geconfronteerd met verzoeken om zorg te dragen voor de (nood)opvang voor Oekraïners en crisisnoodopvang voor asielzoekers. Het COA is nog altijd op zoek naar structurele en duurzame opvangplekken, zoals een ROL. In 2022 heeft het college een locatieverkenning uitgevoerd voor een ROL. Hieruit komt een voorkeurslocatie. Er heeft onlangs een bestuurlijk gesprek plaatsgevonden met de directie van COA. Er is bestuurlijk vertrouwen om in gezamenlijkheid de verkenning naar de voorkeurslocatie in Zuidplas voor te zetten. Bij de verkenning worden o.a. de consequenties voor (zorg)voorzieningen en onderwijs in kaart gebracht en wordt bekeken wat de financieringsmogelijkheden zijn vanuit het Rijk. Zodra er een volgende stap gezet is in de verkenning naar een geschikte locatie wordt de gemeenteraad hierover geïnformeerd.

Op deze manier geeft Zuidplas invulling aan de in dit voorstel genoemde aantallen op te vangen mensen. Besluit Regionale Opvang Locatie Het college heeft d.d. 14 november 2023 besloten met de COA een bestuurlijke overeenkomst te sluiten over de opvang van 300 statushouders en kansrijke Asielzoekers, omdat het onderzoek is afgerond en voldaan wordt of kan worden aan de gestelde voorwaarden zoals verwoord in Motie M268 ‘Kaders voor de opvang van statushouders en kansrijke Asielzoekers’. Voorwaarden Motie 268 Op 18 mei 2021 is in de gemeenteraadsvergadering een motie M268 aangenomen ‘Kaders voor de opvang van statushouders en kansrijke Asielzoekers’. De motie M268 roep het college op tot: 1. 2.

3.

4.

5.

Een goede informatievoorziening naar, en participatie met onze inwoners en instellingen als vrijwilligersorganisaties en scholen; De financiële consequenties voor Zuidplas in beeld brengen van een regionale opvanglocatie, met als uitgangspunt budget neutrale afspraken, en hierbij naast de directe kosten oog te hebben voor: o De impact voor de ambtelijke organisatie (ook m.b.t. zorg, onderwijs, openbare orde, etc.) o De baten, bijvoorbeeld bij gebruik door andere doelgroepen; Een onderzoek naar mogelijke locaties, inclusief de afweging om meerdere locaties te hanteren om het clusteren van de doelgroep tegen te gaan, en maximaal in te zetten op integratie in de nieuwe woonomgeving; Een onderzoek naar de mogelijkheden om invloed te hebben op het ‘type’ statushouders (bij een woning toewijzen ook kijken naar gezinssamenstelling en de kans-rijkheid van maximale integratie); De gemeenteraad tijdig te informeren over de voortgang en evt. nader te nemen besluiten.

Toelichting In de bijlagen van deze informatienota is per punt uitvoeriger toelichting gegeven hoe het college voldoet aan de gestelde voorwaarden in de motie. Hieronder een samenvatting: 1) Informatievoorziening Tekst in de motie: Een goede informatievoorziening naar, en participatie met onze inwoners en instellingen als vrijwilligersorganisaties en scholen pagina 2 van 5

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z23.002529

Er wordt voldaan aan de voorwaarden in de motie omdat er een gedegen communicatiestrategie is gepresenteerd in de informatienota Z23.001345, waarin de verschillende communicatiemomenten zijn weergegeven in een communicatiestrategie. De gemeenteraad heeft op 5 september 2023 hierover vragen gesteld, die het college heeft deze beantwoord. In bijlage 1 (A23.001521) is aanvullende informatie toegevoegd. 2) Financiële consequenties voor Zuidplas Tekst in de motie: De financiële consequenties voor Zuidplas in beeld brengen van een regionale opvanglocatie, met als uitgangspunt budget neutrale afspraken, en hierbij naast de directe kosten oog te hebben voor: o De impact voor de ambtelijke organisatie (ook m.b.t. zorg, onderwijs, openbare orde, etc.) o De baten, bijvoorbeeld bij gebruik door andere doelgroepen; Er wordt voldaan aan de voorwaarden in de motie omdat de financiële regelingen van de COA dekkend zijn voor de komt van de ROL. De verschillende financiële regelingen zoals het faciliteitenbesluit, OHBA-regeling, vergoeding ambtelijke kosten, zorgkostenvergoedingen etc. zijn dekkend bij de komst van een ROL. Hoewel de motie alleen in gaat op de financiële consequenties, is in bijlage 2 (A23.001522) aanvullende en inhoudelijke informatie toegevoegd over de zorg, onderwijs en veiligheid.

Als het gaat om zorg, onderwijs en openbare orde is de informatie zo veel mogelijk toegevoegd die inzicht geeft in de dilemma’s waar de gemeente voor staat, welke keuzes er worden gemaakt en de wijze hoe de COA en de gemeente het proces in richten. 3) Grote of kleine opvang locatie/ meerdere locaties Tekst in de motie: Een onderzoek naar mogelijke locaties, inclusief de afweging om meerdere locaties te hanteren om het clusteren van de doelgroep tegen te gaan, en maximaal in te zetten op integratie in de nieuwe woonomgeving; Er wordt voldaan aan de voorwaarden in de motie omdat het college goed onderzoek met overwegingen heeft gedaan van verschillende locaties. Uit dit onderzoek komt (na integrale weging) de Spoorzone als beste beschikbare locatie naar voren. Daarnaast is in afstemming met het COA gemotiveerd dat het efficiënter en effectiever is als het gaat om zorg, dagbesteding, belasting openbaar vervoer, voorzieningenniveau etc. om 1 grote opvanglocatie te realiseren t.o.v. meerdere kleine locaties. In bijlage 3 (A23.001524) is aanvullende informatie toegevoegd.

4) Onderzoek naar type statushouder Tekst in de motie: Een onderzoek naar de mogelijkheden om invloed te hebben op het ‘type’ statushouders (bij een woning toewijzen ook kijken naar gezinssamenstelling en de kans-rijkheid van maximale integratie); Er wordt voldaan aan de voorwaarden in de motie omdat met succes invloed uitgeoefend op de doelgroep in een opvanglocatie, omdat er nu een Regionale Opvang Locatie komt met alleen statushouders en (kansrijke) asielzoekers. Anderzijds is de invloed beperkt omdat volgens de COA de nood zo hoog is: “Door het instabiel opvanglandschap van dit moment is het niet altijd mogelijk om statushouderhouders aan de gemeente waarin zij verblijven te koppelen. COA doet niettemin wel ons best om zoveel mogelijk koppelingen te pagina 3 van 5

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z23.002529

maken met de gemeente.” Er is dus geen garantie dat er gezinnen komen of groepen met bepaald opleidingsniveau etc. De COA spant zich wel in voor een goede balans van groepen in deze ROL. In bijlage 4 (A23.001525) is aanvullende informatie toegevoegd. 5) Gemeenteraad tijdig informeren Tekst in de motie: De gemeenteraad tijdig te informeren over de voortgang en evt. nader te nemen besluiten. Er wordt voldaan aan de voorwaarden in de motie omdat de raad sinds de motie 268 uit 2021 periodiek geïnformeerd over de voortgang middels informatienota’s. Gemeenteraad heeft op 5 september 2023 het debat gevoerd over de verstuurde informatienota Z23.001345, voordat het college de communicatie en informatieproces met de omgeving opstart. De communicatie die tot op heden heeft plaats gevonden met de raad is in hoofdlijn als volgt: - 9 februari 2021 Raadsinformatienota 2021-I (Z21.000041) (infonota B1216) - 18 mei 2021 Motie 268: Kaders voor de opvang van statushouders en kansrijke asielzoekers (Z21.002227) (M268) - 19 oktober 2021 Raadsinformatienota 2021-II (Z21.002821) (infonota B1337) - 26 oktober 2021 Bespreking raadsvergadering - 4 april 2023 Raadsbesluit Duurzame Opvang asielzoekers - 4 juli 2023 informatienota Z23.001345 - 5 september 2023 is het debat gevoerd over informatienota Z23.001345.

Uiteraard zal de raad met enige regelmaat worden geïnformeerd over de stand van zaken en de voortgang betreffende de rol. 6) Ambtelijke inzet Taskforce Huisvesting Ontheemden In de raadsvergadering d.d. 5 september 2023 zijn vragen gesteld over de ambtelijke capaciteit voor de voorbereiding en realisatie van de ROL. In de najaarsnota 2022 heeft de raad besloten middelen te reserveren voor Taskforce Huisvesting Ontheemden, die als kerntaak heeft huisvesting voor ontheemden te organiseren. Alle ambtelijke inzet voor de ROL wordt financieel apart ‘projectmatig’ geboekt buiten de reguliere begroting. Clustermanagers die capaciteit aan de taskforce leveren, houden de formatie van de teams op peil door zo nodig extern capaciteit in te huren. Consequenties Met de realisatie van de ROL wordt een aandeel van de landelijke huisvestingsopgave voor asielzoekers in Zuidplas gerealiseerd. Er worden met een ROL voldoende plekken geboden om te voldoen aan het besluit ‘duurzame asielopvang’. Vervolg In december 2023 zullen informatieavonden gepland worden voor aanwonenden en voor overige bewoners van gemeente Zuidplas. De prognose is dat begin 2024 een zgn. BOPA, (buitenplanse omgevingsplanactiviteit) aangevraagd kan worden voor de realisatie van een ROL. De gemeenteraad zal dan de ruimtelijke afweging moeten maken over deze tijdelijke functie op de locatie Spoorzone aan de Zuidplasweg.

Dit betreft een ruimtelijke procedure die in het kader van de nieuwe Omgevingswet zal worden aangevraagd. Belanghebbenden hebben het recht in deze ruimtelijke procedure haar zienswijze op het plan aanhangig te maken pagina 4 van 5

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z23.002529

De bouwperiode van een ROL zal ca. 6 -12 maanden in beslag nemen, afhankelijk van nog uit te voeren onderzoek op locatie. Na besluitvorming wordt de totale financiele opgave in beeld gebracht. Dit is om de huursom te bepalen naar het COA, maar ook om alle aspectendie rondom de komst van de ROL spelen in beeld te hebben. Hierbij gaat het onder andere om de kosten voor onderwijs, veiligheid, inrichting openbaar gebied, communicatie. We verkennen of we ook uitvoering kunnen geven aan de Motie 2023M106 (handhavers) d.d. 7 november 2023. Het uitgangspunt hierbij is en blijft dat ook deze kosten vergoed worden door het rijk of het COA. Inclusie Met het vestigen van een ROL dragen we zorg dat statushouders en kansrijke asielzoekers een veilig thuis krijgen in Zuidplas. Bijlagen Bijlage 1 Informatievoorziening ROL (A23.001521) Bijlage 2 Financiele consequenties ROL (A23.001522) Bijlage 3 Toelichting opvanglocaties ROL (A23.001524) Bijlage 4 Onderzoek naar type statushouder ROL (A23.001525) Bijlage 5 Ambtelijke inzet ROL (A23.001526) Bijlage 6 Bestuursovereenkomst ROL (A23.001712)

Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zuidplas,

J.F. Weber Burgemeester

A. de Graaf Gemeentesecretaris

pagina 5 van 5