B 1616 2 - Bijlage 2 Financiele consequenties ROL A23.001522

*A23.001522*

Bijlage 2

onderwerp Bijlage 2 Financiële consequenties van een ROL in Zuidplas

datum 04/10/2023

kenmerk A23.001522

afzender Taskforce Huisvesting Ontheemden

telefoon 0180-330300

e-mail rol@zuidplas.nl

Financiële consequenties van een Regionale Opvang Locatie in Zuidplas In motie M268 d.d. 18 mei 2021 is het volgende aangegeven: De financiële consequenties voor Zuidplas in beeld brengen van een regionale opvanglocatie, met als uitgangspunt budget neutrale afspraken, en hierbij naast de directe kosten oog te hebben voor: o De impact voor de ambtelijke organisatie (ook m.b.t. zorg, onderwijs, openbare orde, etc.) o De baten, bijvoorbeeld bij gebruik door andere doelgroepen; Het uitgangspunt is dat de COA de ROL voor eigen rekening voorbereid en realiseert en dat de gemeente het proces eromheen faciliteert. Voor de opvang van statushouders en (kansrijke) asielzoekers zijn verschillende rijksregelingen van toepassing. Dit wordt ook in de bestuursovereenkomst vast gelegd. Hieronder worden de verschillende vergoedingen toegelicht: A) Normvergoeding Gemeenten met een asielopvang hebben recht op verschillende financiële vergoedingen. De uitkering van die vergoedingen loopt via het COA. De financiële regelingen voor gemeenten met een opvang voor asielzoekers zijn vastgelegd in het ‘Faciliteitenbesluit opvangcentra’. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stelt jaarlijks de normbedragen vast voor de vergoedingen ervan en publiceert ze in de septembercirculaires van het gemeentefonds.

Het COA verzoekt gemeenten elk jaar om een opgave van het aantal asielzoekers dat op 1 januari van dat jaar op het adres van de COA-opvang staat ingeschreven in de Basisregistratie personen (BRP). Op basis van die opgaven berekent het COA de bijdrage voor dat jaar. De gemeente ontvangt een toekenningsbrief van het COA. De betaling verloopt via een decentralisatie-uitkering van het ministerie van BZK. De vergoeding die de gemeente ontvangt voor de opvang. B) Huurvergoeding De grond die de gemeente verhuurt aan de COA zal huuropbrengsten genereren. Dit huurbedrag kan als dekking voor overige nader te bepalen kosten ingezet worden. C) Eenmalige vergoeding voorbereidingskosten Voor de reguliere voorbereidingskosten vanwege de vestiging van een nieuw opvangcentrum ontvangen gemeenten een eenmalige tegemoetkoming in de kosten. Dus de ambtelijke inzet van de gemeente wordt hiermee gedekt. D) Zorg Asielzoekers hebben recht op toegang tot medische zorg. Het is de taak van het COA om de toegang tot die zorg te organiseren en te financieren. COA: Het COA koopt de huisartsenzorg in via Arts en Zorg. De vergoeding van de zorg staat beschreven in de Regeling Medische Zorg Asielzoekers (RMA). Voor de vergoeding van de zorg werken het COA en Arts en Zorg samen met een zorgverzekeraar in RMA Healthcare. RMA Healthcare heeft in de Regeling Medische Zorg Asielzoekers (RMA) beschreven

Pagina 1 van 5

onderwerp Bijlage 2 Financiele consequenties van een ROL in Zuidplas

registratienummer A23.001522

op welke zorg asielzoekers aanspraak kunnen maken. Dat pakket komt grotendeels overeen met de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de Wet Langdurige zorg (Wlz). Een asielzoeker heeft ook recht op een aantal onderdelen uit de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Het is altijd zorg in natura, via gecontracteerde zorgaanbieders. Er geldt geen eigen bijdrage en geen eigen risico. Statushouders: Zolang statushouders recht hebben op opvang door het COA, hebben zij ook recht op medische zorg via het COA. Wanneer ze de opvang verlaten en naar eigen woonruimte in de gemeente verhuizen, moeten ze zelf een zorgverzekering afsluiten. Specialistische zorg: COA werkt met GZA als partner. Zij bieden eerste en tweedelijns zorg, ook geestelijke gezondheidszorg. Mocht echt specialistische zorg nodig zijn daarna, dan wordt er gebruikt gemaakt van de bestaande voorzieningen. Dit loopt via de COA of via de zorgverzekeraar. E) Onderwijs Inleiding In de ingediende motie over de ROL is nadrukkelijk gevraagd aandacht te schenken aan de effecten voor het onderwijs in de gemeente Zuidplas als de ROL operationeel is. Hierbij zijn vooral zorgen geuit betreffende de huisvesting en de beschikbaarheid van personeel. Uitgangspunten In de ROL komen maximaal 300 bewoners. Deze groep zal bestaan uit verschillende mensen die niet allemaal dezelfde status hebben.

Er zijn mensen die bij hun komst al direct een status hebben en waarbij ook al bekend is in welke gemeente zij geplaatst zullen worden indien daar een woning beschikbaar is. Sommigen zullen wel een status hebben, maar is nog niet bekend in welke gemeente zij geplaatst zullen worden. Er zijn ook mensen die gezien worden als een kansrijke asielzoeker, maar nog geen enkele status hebben. Alle kinderen in de ROL hebben recht op onderwijs. Het is ook de ambitie van het college om alle kinderen in de gemeente Zuidplas volwaardig onderwijs te geven. Gelet op het woonplaatsbeginsel is de gemeente Zuidplas (het onderwijs in de gemeente) hiervoor verantwoordelijk. De gemeente Zuidplas wil elk kind kwalitatief onderwijs bieden, maar tegelijkertijd de belasting voor het onderwijs zo minimaal mogelijk laten zijn. Dit betekent in elk geval dat huisvesting en leerkrachten beschikbaar moeten zijn. Het bieden van dit onderwijs is zeker geen automatisme en zal in de voorbereiding van de komst van de ROL uitgebreid overleg en aandacht vragen.

De ervaringscijfers van het COA geven aan dat gemiddeld ongeveer 16% van een ROL bestaat uit kinderen tussen de 0 en 18 jaar. Uitgaande van 300 personen in de Rol Zuidplas betekent dit ongeveer 50 kinderen. Naar verwachting zal hiervan een derde naar het ISK gaan. Een ander deel van de kinderen kan geplaatst worden in reguliere klassen omdat zij al voldoende taalvaardig zijn of als kleuter direct in groep 1 of 2 geplaatst kunnen worden. De overige kinderen worden in een taalklas geplaatst. De plaatsing van kinderen in de gemeente Zuidplas betreft maar een klein gedeelte van deze kinderen.

Effect van de ROL op de huidige taakstelling voor de gemeente Door de komst van de ROL wordt de taakstelling voor de gemeente Zuidplas om statushouders een woning te bieden niet verhoogd. Op dit moment komen de statushouders van verschillende opvanglocaties naar de gemeente op het moment dat er woning beschikbaar is en start op dat moment de inburgering en het onderwijs aan leerplichtige kinderen. Dit blijft bij de komst van de ROL ongewijzigd. Alleen is deze instroom eerder bekend, omdat er nu vanuit de ROL in onze gemeente een

Pagina 2 van 5

onderwerp Bijlage 2 Financiele consequenties van een ROL in Zuidplas

registratienummer A23.001522

passende woning wordt gezocht. De ROL kan in dit licht als een soort wachtkamer worden gezien. De komst van de ROL heeft dus geen effect op de huidige taakstelling voor de gemeente en het onderwijs. SPOOR 1 Bieden van onderwijs voor kinderen in de ROL Het COA zorgt ervoor dat bij de vergunningaanvraag ook 2 leslokalen worden opgenomen. (dit naast de multifunctionele ruimtes die al standaard aanwezig zijn in een ROL). Deze lokalen vallen onder de verantwoording van de gemeente. Er is hiervoor een financiële regeling vanuit het rijk. Doordat er bij de komst van de ROL al direct 2 lokalen beschikbaar zijn, kan er indien nodig direct onderwijs geboden worden en wordt het reguliere onderwijs minimaal belast. Dat vraagt, voorafgaande aan de realisatie van de ROL, wel overleg met schoolbesturen om de lokalen ook daadwerkelijk te kunnen inzetten en daarbij ook zorg te dragen voor een NT2 leerkracht. Het bieden van onderwijs is immers geen gemeentelijke taak, maar is aan het onderwijs zelf. SPOOR 2 Idealiter stromen kinderen vanuit de ROL zo snel mogelijk in hetzij regulier onderwijs (kleuters en kinderen die al voldoende taalonderwijs hebben gekregen in het voortraject), hetzij in een taalklas in het basisonderwijs, hetzij in de ISK in het voortgezet onderwijs. -

Inspanningen COA en gemeente ten behoeve van het bieden van onderwijs vanuit de ROL. o Overleg met regiogemeenten en onderwijsinstellingen Hoewel het niet om grote groepen kinderen gaat zal het plaatsen van alle basisschoolkinderen (die nog onvoldoende taalvaardig zijn) in een taalklas mogelijk wel een uitdaging geven. Tegelijkertijd is het wenselijk als leerlingen die al gekoppeld zijn aan een andere gemeente in de regio alvast starten met het onderwijs daar. In afwachting van de komst van de ROL (kan nog wel een jaar duren voordat de eerste mensen komen) vindt er overleg plaats met de regiogemeenten waar de mensen op termijn geplaats worden. Hoewel zij het niet verplicht zijn, is het uitgangspunt dat deze gemeente al direct deze kinderen in hun gemeenten onderwijs gaan aanbieden. Hiervoor is overleg noodzakelijk met de regiogemeenten en de schoolbesturen. o

-

Verzorgen leerlingenvervoer Om het naar schoolgaan naar scholen in de regio mogelijk te maken is vastgelegd dat het COA het leerlingenvervoer regelt en bekostigd voor die leerlingen die dat nodig hebben, daarbij geldt als uitgangspunt de gemeentelijke verordening leerlingenvervoer. .

Betekenis voor de taalklassen in Nieuwerkerk o Op dit moment zijn er 2 taalklassen in het dorp Nieuwerkerk aan den IJssel. Op dit moment zijn er nog plekken beschikbaar in deze klassen. Gelet op de druk op elke gemeente om vluchtelingen op te vangen, waardoor de taakstelling voor elke gemeente toeneemt (denk hierbij ook aan opvang van Oekraïense vluchtelingen) is het echter niet uitgesloten dat de taalklassen bij de komst van de ROL niet meer toereikend blijken te zijn. Zeker niet als hier alle kinderen vanuit de ROL zouden moeten worden geplaatst, ook als zij op termijn niet in de gemeente komen te wonen. De extra 2 lokalen op de ROL locatie bieden hiervoor een oplossing. .

Pagina 3 van 5

onderwerp Bijlage 2 Financiele consequenties van een ROL in Zuidplas

-

registratienummer A23.001522

Betekenis voor de reguliere klassen o Als kinderen voldoende taalvaardig zijn, worden deze in de reguliere klassen geplaatst. Dat kan vanuit de taalklas zijn of rechtstreeks. Kinderen in de groepen 1 en 2 worden altijd rechtstreeks geplaatst in de reguliere klassen. Het is mogelijk dat de kinderen in de ROL al voldoende taallessen hebben gehad in voorgaande opvanglocaties en direct geplaatst kunnen worden. Gelet op de aantallen kinderen vanuit de ROL waarvoor dit een mogelijkheid is, zal dit naar verwachting dan niet tot problemen leiden voor het onderwijs in onze gemeente. Op specifieke inhoud als taal of traumaverwerking worden scholen door hun samenwerkingsverband in passend onderwijs ondersteund.

Effecten voor het voortgezet onderwijs in de gemeente Zuidplas - Betekenis voor de taalklas (ISK) o Leerlingen voor het voortgezet onderwijs worden geplaatst in het ISK. Deze is gevestigd in de gemeente Gouda. Leerlingen ontvangen daar taalonderwijs als voorbereiding op plaatsing in het reguliere onderwijs. Alle leerlingen vanaf 12 jaar, ongeacht de plaatsing in of buiten onze gemeente worden daar geplaatst. Het ISK heeft op dit moment een tekort aan huisvesting. Het ISK is in korte tijd van 9 naar 22 groepen gegroeid en heeft hiermee een grote opgave. Het ISK wordt vanuit de regelgeving als een centrale voorziening gezien. Dat betekent dat het onderwijs vanuit 1 plek of 1 gemeente moet plaatsvinden. Daarmee is bijvoorbeeld een dependance in de gemeente Zuidplas uitgesloten. Inmiddels is er al een regionale coördinator aangesteld om deze problematiek op te pakken. Er wordt op dit moment intensief gezocht naar passende huisvesting in de gemeente Gouda. Ook het COA zelf geeft bij het ministerie aan dat veel gemeenten in Nederland dit als een groot knelpunt ervaren. Tegelijkertijd wordt dit signaal ook vanuit onze regio afgegeven. Het is de hoop en verwachting dat de huisvestingsproblematiek over een jaar helemaal of grotendeels is opgelost. -

Overgang van leerlingen naar het reguliere voortgezet onderwijs o Tot op heden zijn er geen leerlingen bekend die vanuit de ISK een plek hebben gevonden in het regulier voortgezet onderwijs in onze gemeente. Zij gaan vaak werken of vinden een plek op het MBO. o

Verzorgen van dagbesteding door COA Ondanks alle genoemde inspanningen blijft het mogelijk dat de leerplichtige kinderen niet direct het onderwijs kunnen krijgen zoals dat gewenst is. Deze kinderen krijgen op de ROL zelf dagbesteding (taallessen enz.) in de multifunctionele ruimtes die standaard in een ROL aanwezig zijn. Dit wordt verzorgd door het COA zelf. (waar mogelijk met de inzet van vrijwilligers uit de gemeente) Deze kinderen vormen op deze wijze geen extra belasting voor de gemeente Zuidplas en het onderwijs in onze gemeente

Het invullen van de alternatieven voor het lesgeven op de ROL locatie vraagt de nodige ambtelijke inspanning en naar verwachting ook bestuurlijk overleg. Indien de huidige capaciteit onvoldoende blijkt te zijn, kan extra capaciteit worden ingehuurd. Deze capaciteit wordt bekostigd vanuit de taske force,

Pagina 4 van 5

onderwerp Bijlage 2 Financiele consequenties van een ROL in Zuidplas

registratienummer A23.001522

F) Openbare Orde Voor de openbare orde is de COA op de opvanglocatie zelf verantwoordelijk. Er zijn huisregels die nageleefd worden. Bij de meeste incidenten die in den lande binnen opvanglocaties bekend zijn gaat het om het overtreden van de huisregels. Zoals de eigen woonruimte niet schoonmaken, koken of roken op de kamer of geluidsoverlast veroorzaken. Maar het kan ook gaan om verbale suïcidedreiging, suïcide, zelfbeschadiging of agressie en geweld tegen personen. Verstoringen van de openbare orde of (mogelijke) strafbare feiten die buiten de opvanglocatie plaatsvinden, vallen onder de politie. Als bewoners de (huis)regels overtreden, dan treft de COA maatregelen. De COA voert dan bijvoorbeeld correctiegesprekken of houden verstrekkingen in. Strafbare feiten - of vermoedens daarvan – meldt de COA altijd bij de politie. De financiële impact voor de gemeente is hiermee vooralsnog beperkt. In de voorbereiding en uitvoering van de ROL zal de gemeente in de ambtelijke begeleiding goede samenwerking willen bevorderen door de overleg te voeren met politie, handhaving etc. Voor de inzet van veiligheidsmaatregelen zoals bv. BOA’s is er dekking voor de inzet van extra BOAcapaciteit, vanuit de normvergoeding, het zgn faciliteitenbesluit. Indien blijkt dat deze vergoeding niet toereikend blijkt kan de gemeente een beroep bij de COA op aanvullende dekking, mits dit goed onderbouwd is.

G) Vergoeding voor (vrijwilligers)werkgroepen Gemeenten kunnen een financiële tegemoetkoming aanvragen voor de subsidie die ze verlenen aan vrijwilligerswerkgroepen die werkzaamheden verrichten in of voor het opvangcentrum. H) Risico’s overschrijdingen Het rijk heeft recent aangegeven dat indien er kostenoverschrijdingen blijken te zijn, dit met aantoonbaar bewijs wordt alsnog vergoed. Het kan zijn dat de bewoners/ gemeente extra eisen en wensen hebben nabij of rondom de locatie, die niet voor COA verantwoordbaar zijn. Dit soort kosten komen dan mogelijk wel voor rekening en risico van de gemeente. I) Baten voor andere doelgroepen Gelet op de toenemende druk op de vluchtelingenstroom zal de ROL niet ingezet kunnen worden voor ‘eigen doelgroepen’. Echter de spoorzone is qua locatie groot genoeg om ook eventuele andere kansen mee te kunnen koppelen. Dit zal bij de participatie met de omgeving meegenomen worden.

Conclusie: Er zijn voldoende financiële vergoedingen voor het begeleiden van een ROL, de ambtelijke begeleiding, onderwijs, openbare orde etc. waarbij het uitgangspunt is dat de kosten in balans zijn met de vergoedingen. Er wordt voldaan aan de voorwaarden in de motie omdat de financiële regelingen van de COA dekkend zijn voor de komt van de ROL.

Pagina 5 van 5