B 1564 3 - Bijlage 3 Communicatiestrategie ROL A23.000817

*A23.000817*

Memo

onderwerp Communicatiestrategie ROL

datum 19/06/2023

kenmerk A23.000817

ter attentie van

kopie aan

bijlage

afzender B.Brans

telefoon 0180-330300

e-mail b.brans@zuidplas.nl

cluster Taskforce Huisvesting Ontheemden

De ROL van Zuidplas in de opvang van ontheemden CONCEPT

Een gevoelig onderwerp, met een hartelijke boodschap.

Pagina 1 van 9

onderwerp

registratienummer

Communicatiestrategie ROL

A23.000817

Oorlogen en onrust in de wereld Vluchtelingen behoren tot de meest kwetsbare mensen ter wereld. Het Vluchtelingenverdrag van 1951, aangevuld met het Protocol van 1967, helpt hen te beschermen.

Opvang vluchtelingen in Nederland door de jaren heen (Bron: Vluchtelingenwerk Nederland / CBS)

Aantal asielaanvragen in Europa in 2022, per land (Bron: EUROSTAT / 2022).

Pagina 2 van 9

onderwerp

registratienummer

Communicatiestrategie ROL

A23.000817

Door de jaren heen In de jaren ‘90 hadden we een fikse vluchtelingenstroom, onder meer door de oorlog in voormalig Joegoslavië. Door de meer stabiele situatie werd die toestroom in het begin van de jaren ‘00 minder en stabieler. Sinds 2014 groeit het aantal vluchtelingen dat zich meldt in Europa weer naar het niveau van de jaren ‘90. Een gezamenlijke EU-aanpak moet vluchtelingenstromen naar Europa beperken en beheersen. Tegelijk moeten mensen die op de vlucht zijn voor oorlog en onderdrukking bescherming kunnen krijgen. Dringend nieuwe locaties nodig Sinds de zomer van 2022 zijn er meer dan 17.000 opvangplekken gerealiseerd. Maar dat is niet genoeg. Op zeer korte termijn zijn er dringend nieuwe locaties nodig. Op dit moment wordt elke dag hard gewerkt door verschillende partijen om asielzoekers ternauwernood onderdak te bieden. Dit kan zo niet langer en daarom moet er met een andere werkwijze voldoende en stabielere asielopvang komen. Landelijke spreiding Door gemeenten de wettelijke taak te geven locaties te leveren voor asielopvang, worden zij medeverantwoordelijk en komt er vanaf 1 januari 2024 meer spreiding over het land. Zo moet er een stabielere asielopvang ontstaan. Het COA blijft verantwoordelijk voor de opvang en begeleiding van asielzoekers.

Daarnaast heeft het kabinet vanaf 2024 de mogelijkheid om, als laatste redmiddel, ook een aanwijzingsbevoegdheid te introduceren als blijkt dat dat nodig is. Gemeenten die geen bijdrage leveren aan de gezamenlijke aanpak van de opvang, kunnen dan medewerking afgedwongen worden. Versnelde uitstroom statushouders Ongeveer een derde van de opvangplekken wordt op dit moment bezet gehouden door mensen met een verblijfsvergunning. Zij zullen uitstromen uit de asielopvang naar huisvesting in gemeenten. Niet alleen om de druk op de asielopvang te verlichten, maar ook voor hun integratie. Gemeenten werken hier hard aan. Ook de gemeenteraad van de Gemeente Zuidplas stelt zich constructief en zal een locatie leveren voor huisvesting. Er is samenwerking gezocht met gemeenten in de regio. Zuidplas krijgt voor het realiseren van huisvesting ondersteuning vanuit het Rijk. Er is een lokale Task Force bezig met het vinden van een geschikte locatie waar vluchtelingen onderdak krijgen. De kosten hiervoor worden volledig door de rijksoverheid gedekt. Minister De Jonge heeft zelfs flexwoningen laten bouwen die snel op een geschikte locatie geplaatst kunnen worden. Ook die optie wordt onderzocht. Druk vanuit de rijksoverheid Pakt een gemeente niet zelf de regie om huisvesting te organiseren, dan doet de rijksoverheid dat.

Het kabinet heeft bekeken wat de mogelijkheden zijn binnen de bestaande juridische kaders. Daaruit zijn enkele opties gekomen op het gebied van ruimtelijke ordening. Zo zou het COA, als alle vergunningen er zijn, een eigen pand in gebruik kunnen nemen zonder eerst een bestuursovereenkomst te sluiten met de gemeente, zoals nu gebruikelijk is. Een andere mogelijkheid is dat het Rijk het proces van de benodigde vergunningverlening naar zich toe trekt. Tot slot, zou het Rijk, net als bij bijvoorbeeld de bouw van windmolenparken, opvanglocaties kunnen realiseren door een inpassingsplan vast te stellen. Een stabiel opvangstelsel Uiteindelijk streeft het kabinet naar een stabiel opvangstelsel. Dat betekent niet alleen evenwichtig verspreid over het land, maar ook wendbaar zodat COA-locaties beter mee kunnen bewegen met de schommelingen van de instroom van asielzoekers en de bezetting van asielopvangplekken.

Pagina 3 van 9

onderwerp

registratienummer

Communicatiestrategie ROL

A23.000817

Zuidplas houdt zelf de regie Nu de gemeenteraad van Zuidplas zich in 2021 en recent nog, bereid heeft getoond om vluchtelingen onderdak te bieden, wordt er flink gewerkt aan de mogelijkheden. Dat gebeurt niet alleen samen met COA, maar ook met het ministerie van Binnenlandse Zaken en de provincie. In deze fase dient duidelijk te worden welke locatie voldoet en wat er op die plek kan. Binnen de gemeentegrenzen worden momenteel tal van partijen betrokken om voorbereidingen te treffen op de komst van een Regionale Opvanglocatie (ROL). De planning van opvang gebeurt samen met omliggende gemeenten. Drie typen opvanglocaties Het asielsysteem van de toekomst is niet alleen flexibel, maar ook effectief, schrijft COA. We werken onder één dak samen met onze ketenpartners om asielzoekers sneller duidelijkheid te geven. Daarnaast starten statushouders en asielzoekers met een grote kans op een vergunning vroegtijdig met inburgering en participatie. En asielzoekers met weinig tot geen kans op een vergunning starten snel met (voorbereidingen op) vertrek. In het nieuwe asielsysteem zijn er 3 typen opvanglocaties:  Gemeenschappelijke vreemdelingenlocatie (gvl): een opvanglocatie waar asielzoekers hun asielprocedure starten. Op een gvl is er veel contact tussen asielzoekers en ketenpartners.

Ketenpartners werken op de gvl samen onder één dak;  Satellietlocatie: een opvanglocatie voor asielzoekers die minder frequent contact hebben met ketenpartners. Satellietlocaties bieden ook opvang aan specifieke groepen zoals alleenstaande minderjarigen of uitgeprocedeerde gezinnen;  Regionale opvanglocatie: op deze opvanglocatie kunnen statushouders en asielzoekers met een kansrijke asielaanvraag een start maken met hun integratie. Een regionale opvanglocatie is

Pagina 4 van 9

onderwerp

registratienummer

Communicatiestrategie ROL

A23.000817

verbonden aan meerdere gemeenten in de regio. In die gemeenten krijgen statushouders uiteindelijk een woning. In Zuidplas wordt een Regionale opvanglocatie gevestigd. In overleg en afstemming met COA is de Spoorzone geschikt bevonden voor de bouw van een ROL. In de komende maanden zal in goed overleg met stakeholders een plan worden uitgewerkt. Met omliggende gemeenten worden afspraken gemaakt over aantallen. Uiteindelijk staan afspraken in een samen vastgestelde Bestuurlijke overeenkomst (BO). Een interne projectgroep is aan de slag om:  met omliggende gemeenten afspraken te maken;  met COA, BZK en VNG tot aantallen, een locatie en een bestuurlijke overeenkomst te komen;  college en gemeenteraad voor te bereiden op het zetten van de vervolgstappen;  met belanghebbenden in de gemeente te komen tot informatie en contact;  het sentiment te peilen om daarop te anticiperen;  de technische realisatie voor te bereiden;  de invulling van de ROL en het sociaal-maatschappelijke effect ism COA voor te bereiden. Communicatieaanpak Aan de hand van de ervaringen bij gemeenten in Nederland is bekeken wat de meest sympathieke en efficiënte route is om tot de realisatie van een ROL te komen en wat daarbij de aandachtspunten voor communicatie zijn. In de komende weken worden er meer ervaringen gedeeld met andere gemeenten.

Primair  Afstemmen en overleg met directie en bestuurders;  Overleg met COA en andere betrokken partijen;  Afstemming met ervaringsdeskundige gemeenten om te leren van de opgedane ervaringen;  Schrijven informatienota: plan aanpak en communicatie (dit document);  Beslissingstraject en deadlines documenten in kaart;  Starten met een omgevingsanalyse en anticiperen op bevindingen;  Personen en maatschappelijke partners in kaart brengen;  Monitoren en moderaten van social media;  Inlichten en betrekken van afdeling Veiligheid, BOA’s en Politie;  Besloten raadsvergadering op 27 juni 2023;  Gesprekken voeren met deze partijen met als doel om de boodschap zacht te laten landen en te peilen in hoeverre personen en partijen kunnen meewerken aan een zachte landing van de boodschap in de gehele gemeente;  Openbare bijeenkomsten over de komst en locatie (vraag is: juli of september?) met een uitnodigingsbeleid en voldoende borging van de veiligheid; Secundair  Inrichten expositie over vluchtelingen;  Stimuleren van mediapublicaties over positieve ervaringen met vluchtelingen en hun nieuwe omgeving en vooral de interactie met die omgeving;  Artikel op gemeentepagina en andere lokale media over de opvang van Oekraïners en het verloop met Hans Houtman en anderen;  Stimuleren van een sociaal-maatschappelijk programma met instellingen, scholen en verenigingen.

Bijvoorbeeld in combinatie met het ISK onderwijs in de regio; Kernboodschap De gemeente Zuidplas wil vluchtelingen op een hartelijke manier ontvangen en in bescherming nemen, volledig in lijn met het landelijke beleid. Opvang van ontheemden past bij onze beschaving en daar werken we binnen de door onze gemeenteraad geschetste randvoorwaarden aan mee.

Pagina 5 van 9

onderwerp

registratienummer

Communicatiestrategie ROL

A23.000817

De basis van de communicatieaanpak is persoonlijk contact. In het thema “Nieuwe Buren” wordt actief contact gezocht met direct betrokkenen en meer indirect betrokkenen. In volgorde worden er in juli en augustus al gesprekken gepland met: -

Diaconaal platform Stichting ZO! Moskee vereniging Serviceclubs

Om te inventariseren of en hoe er een beroep gedaan kan worden op ondersteuning. Tevens peilen we in deze gesprekken het maatschappelijk draagvlak. Planning activiteiten en communicatie (concept) (Zie bijlage) Publieke opinie en dreiging Er is een groeiend gezelschap van wel dan niet samenwerkende individuen, dat zich bezighoudt met negativiteit rondom de komst en opvang van vluchtelingen. Een (vaak extreem-rechts) gezelschap dat zich van tal van middelen bedient om in een grimmige, dreigende sfeer de publieke opinie te beïnvloeden, simpelweg omdat er een antipathie is tegen alles wat overheid is en/of vanuit racisme. Hoewel het om een klein deel van de publieke opinie gaat, is de impact van dergelijke dreigingen wel te groot om links te laten liggen. COA onderstreept deze negativiteit en waarschuwt vanuit ervaringen met agressie, voor een dergelijke dreiging. In onze aanpak houden we rekening met een analyse van de dreiging om deze goed in perspectief te kunnen plaatsen én er op te kunnen anticiperen. Aanvankelijk alleen via een analyse van openbare bronnen, indien nodig aangevuld door persoonlijk onderzoek. Veiligheid medewerkers Hoewel we in de communicatie in hoofdzaak richten op de kernboodschap, die positief en hartelijk is, is er wel degelijk een negatieve kant zoals die zojuist is belicht.

Daaruit vloeit ook voort dat we alert moeten zijn op ondermijnende activiteiten aan het adres van personen binnen de taskforce. Het Team Veiligheid van gemeente, Politie en OM en wellicht zelfs particuliere beveiligers zullen betrokken moeten worden. In de voorbereiding, preventie en repressie, indien nodig. Actoren Met wie hebben we te maken? In willekeurige volgorde. Medewerkers COA Projectteam Zuidplas Collega's gemeente Team Veiligheid / BOA's College van B&W Gemeenteraad Individuele belanghebbenden – Spoorzone, Nieuwerkerk Maatschappelijke partijen – Diaconaal overleg, Sportverenigingen, Comité IJsselpark, Ondernemers (Reigershof) Politie Brandweer Omgevingsmanager HH Veiligheidsregio Omliggende gemeenten Opponenten (extremisme)

Pagina 6 van 9

onderwerp

registratienummer

Communicatiestrategie ROL

A23.000817

De publieke opinie Zaken om rekening mee te houden Uit de media (NOS): Volgens migratiedeskundige Godfried Engbersen van de Erasmus Universiteit is vaak sprake van "misverstanden en vooroordelen" als er azc-plannen worden gepresenteerd. En dat is ook logisch, zegt hij. "Een kleine gemeenschap is vaak hecht en als er allemaal onbekenden komen wonen, voelt dat als een inbreuk. Overigens zie je vaak dat als een gemeenschap eenmaal gewend is, dat het dan uiteindelijk gewoon goed gaat en men het zelfs jammer vindt als het azc weer verdwijnt." Terug naar de protesten: kunnen die worden verminderd, of zelfs worden voorkomen? Migratiehistoricus Schrover denkt dat we daarvoor vooral naar het verleden moeten kijken. Als voorbeeld noemt ze een azc in De Lier in het Westland, waartegen in de jaren 90 veel verzet was. Toen is fors ingezet op gesprekken: "En dan niet zo'n grote bijeenkomst in een sporthal waar allemaal mensen op afkomen die er niets te zoeken hebben, maar echt praten. In gesprek met de bewoners, door de gemeente, de kerk, de winkeliersvereniging." Zet dus in op luisteren, vindt Schrover. "Zorg dat je er bent, ook uit Den Haag. En vertel de mensen dat er misschien ook voordelen zitten aan een azc.

De gemeente krijgt geld voor de opvang, de voetbalclub kan worden aangevuld met nieuwe leden en de winkel krijgt er klanten bij." Aandacht voor mogelijke dreiging Een groep –mogelijk afkomstig uit Gouda- heeft eerder een bewonersbijeenkomst verstoord in Haastrecht (Gemeente Krimpenerwaard). We dienen rekening te houden met deze groepering die er een dwingende houding op nahoudt. Medewerkers van COA zijn persoonlijk bedreigd en hebben een traumatische ervaring opgelopen. De individuen en groeperingen die er een ondermijnende (vaak rechtsextremistische) houding op nahouden nemen in aantal toe en grijpen de vestiging van een AZC aan om van zich te laten horen en zien. Deze foto’s laten protesten zien in onze buurgemeente. We willen er alles aan doen om die grimmigheid te voorkomen en stellen voor een onderzoek te doen naar de kans op dreiging.

Pagina 7 van 9

onderwerp

registratienummer

Communicatiestrategie ROL

A23.000817

Bijlage Voorbeeld uitnodiging/mail - eerste gesprek

Beste, Het gemeentebestuur van Zuidplas heeft in oktober 2021 ingestemd met het opvangen van asielzoekers. Daar zijn wij niet uniek in als gemeente, dat moet elke gemeente in Nederland. De zogenaamde Spreidingswet legt gemeenten de opvang straks op. Dat laten wij niet gebeuren. We houden zelf de regie. Als gemeenschap staan wij klaar voor mensen in nood. Dat deden we al eerder met mensen die huis en haard moesten verlaten om veiligheid en vertrouwen te vinden, ook bij ons in Zuidplas. Het vinden van een goede plek waar we mensen kunnen opvangen is best een uitdaging. Een zoektocht met specialisten heeft ertoe geleid dat we een plek hebben gevonden waar onze nieuwe tijdelijke bewoners kunnen aarden en het leven weer een beetje op orde gaan krijgen. Daarover willen we graag met u van gedachten wisselen. U bent hoe dan ook betrokken bij ontwikkelingen in onze gemeenschap en we zouden graag het gesprek met u voeren. Het staat vast dat we vluchtelingen gaan opvangen, tegelijkertijd kijken we samen met u hoe we dat op de best mogelijke manier doen, in onze gemeenschap. We maken dan ook graag een afspraak met u.

Pagina 8 van 9

Bijlage communicatieplanning

Pagina 9 van 9