B 1538 2 - Bijlage 2 Oplegnotite DIOR ontwikkeling Middengebied Z23.000615
Tekst van het document
Z23.000615
Informatienota aan de raad
onderwerp Openbare ruimte Middengebied oplegnotitie DIOR
nummer raadsstuk
datum 16-05-2023 afzender
portefeuillehouder
behandelend ambtenaar
College van burgemeester en
J.W. Schuurman & W. Zijlstra
A. Muller
registratienummer
bijlagen
openbaar of geheim
Z23.000615
-
openbaar
wethouders
Aan de raad van de gemeente Zuidplas Kernboodschap In het Masterplan Middengebied Zuidplaspolder zijn doelen en ambities opgenomen voor de ontwikkeling van het Middengebied. Het bouwen en inrichten van een nieuw dorp biedt de kans om vanaf de grond af aan te beginnen met het ontwerpen en inrichten van de buitenruimte, met oog voor de behoeften en uitdagingen van de 21ste eeuw. Dit biedt de mogelijkheid om nieuwe en innovatieve oplossingen toe te passen die bijdragen aan een duurzame, leefbare en gezonde omgeving voor de bewoners. Door te werken met de nieuwste technologieën en inzichten kan een toekomstbestendige buitenruimte worden gecreëerd die zich kan aanpassen aan veranderende omstandigheden, zoals klimaatverandering en veranderende mobiliteit. Dit kan leiden tot een nieuwe standaard voor de buitenruimte, die als voorbeeld kan dienen voor toekomstige ontwikkelingen in andere gebieden. Het is van belang om te realiseren dat de inrichting van de openbare ruimte in het nieuwe dorp zal afwijken van die in de bestaande dorpen, vanwege de reeds aanwezige bebouwing en bestaande inrichting van de openbare ruimte. Op natuurlijke momenten passen we de nieuwste technologieën, inzichten van deze tijd ook toe in de bestaande dorpen. Deze informatienota is bedoeld om op hoofdlijnen aan te geven waar veranderingen worden verwacht.
De Duurzame Inrichting Openbare Ruimte (DIOR) is opgesteld om de openbare ruimte duurzamer in te richten en te beheren, maar met de ontwikkeling van een nieuw dorp en nieuwe technologieën en inzichten, zal er een specifieke uitwerking nodig zijn voor de openbare ruimte van de 21ste eeuw. Deze uitwerking zal een aanpassing of aanvulling zijn op de huidige DIOR. De ervaringen die worden opgedaan bij de ontwikkeling en inrichting van het nieuwe dorp zullen worden gebruikt om de huidige DIOR te herijken en/of aan te passen. Dit betekent dat er op dit moment nog geen specifieke acties of oplossingen zijn vastgesteld en dat deze nog moeten worden ontwikkeld en geïmplementeerd. Deze maatregelen en oplossingen zullen uiteindelijk worden opgenomen in de huidige DIOR. De nota geeft echter wel een indicatie van de richting die wordt ingeslagen bij het ontwerpen en inrichten van de openbare ruimte, en welke uitdagingen en kansen hierbij een rol spelen. Inleiding De bestuurlijke besluitvorming over het Masterplan Middengebied Zuidplaspolder en het Convenant klimaatadaptief bouwen zal resulteren in een buitenruimte die duurzaam, leefbaar en gezond is voor de bewoners, passend bij het dorpse karakter van Zuidplas en toekomstbestendig dankzij de nieuwste pagina 1 van 5
onderwerp
registratienummer
Openbare ruimte Middengebied oplegnotitie DIOR
Z23.000615
technologieën en inzichten. Door ons te committeren aan het Convenant Klimaatadaptief bouwen 2021 hebben we als gemeente gekozen voor een vernieuwde aanpak van de woningbouw en de inrichting van de openbare ruimte. In een nieuw te ontwikkelen gebied krijgen we de mogelijkheid om hier optimaal invulling aan te geven. Dit zal zichtbaar zijn in de vormgeving van de buitenruimte en de manier waarop deze gebruikt en onderhouden zal worden. Dit betekent echter ook dat de standaard inrichting en beheer van de openbare ruimte, zoals vastgelegd in de huidige DIOR, op sommige onderdelen nu nog niet aansluit en/of ontoereikend is. Zo dient het Middengebied als een testcase voor een vernieuwde aanpak van de inrichting en beheer van de buitenruimte van de 21ste eeuw. Het is dan ook van belang dat de ervaringen en inzichten die worden opgedaan bij de ontwikkeling van het Middengebied worden meegenomen in het herijken en actualiseren van de huidige DIOR. Op deze manier kan de vernieuwde aanpak toegepast worden bij toekomstige ontwikkelingen in andere gebieden en kan er zo breed mogelijk bijgedragen worden aan een duurzame, leefbare en gezonde omgeving.
De transformatie van de openbare ruimte 21ste eeuw Hieronder laten we enkele voorbeelden zien van de inrichting van de openbare ruimte in het Middengebied gebaseerd op de nieuwste technologieën, inzichten en uitdagingen van de 21ste eeuw, in vergelijking met de traditionele inrichting, zoals vastgelegd in de huidige DIOR. Inrichting woonstraat – Groene leefstraat Het Masterplan en het convenant stellen diverse doelen en eisen met betrekking tot droogte, hitte, wateroverlast, beweging en ontmoeting. In het Middengebied zullen deze doelen vertaald worden in meer groen, meer bomen, meer water en minder verharding. Om dit te visualiseren, tonen we hieronder een traditioneel ingerichte woonstraat (links) en een mogelijke straat in het Middengebied (rechts).
De inrichting van de openbare ruimte in het Middengebied vraagt om een andere benadering dan de traditionele Duurzaam Veilig richtlijnen. Dat betekent echter niet dat er geen aandacht besteed wordt aan de veiligheid van de openbare ruimte. Er wordt juist op een andere manier invulling gegeven aan de ruimte, waarbij de nadruk ligt op wandelen en fietsen en er minder ruimte is voor gemotoriseerd verkeer. Hierdoor zal er minder interactie zijn tussen langzaam en snel verkeer en wordt de openbare ruimte als geheel veiliger.
pagina 2 van 5
onderwerp
registratienummer
Openbare ruimte Middengebied oplegnotitie DIOR
Z23.000615
Mobiliteit en parkeren De auto verdwijnt uit het straatbeeld en zal op centrale parkeerlocatie of in beperkte mate op eigen terrein geparkeerd staan. De auto staat niet overal voor de deur en niet meer in het zicht. De leefbaarheid vergroten we hierdoor en we geven meer ruimte aan onze inwoners om te bewegen, spelen en recreëren. De openbare ruimte wordt zo ingericht dat gebruik van de auto wordt ontmoedigd. Het is nog steeds mogelijk om incidenteel op eigen terrein te parkeren en/of de voordeur te bereiken, bijvoorbeeld in geval van hulpdiensten, verhuizing of onderhoud aan de woning. Hoe we dit realiseren, wordt in het vervolg uitgewerkt in gedetailleerdere ontwerpen. Energielandschap In het Middengebied wordt een energielandschap ontwikkeld met zonnepanelen, wat uniek is binnen de gemeente. Het nu geplande energielandschap voorziet alleen het Vijfde Dorp van duurzame energie. Het energielandschap telt daarnaast mee in onze opgave voor het opwekken van duurzame energie vanuit de Regionale Energie Strategie (RES). Hoewel deze inrichting afwijkt van wat elders in de gemeente te vinden is, is het noodzakelijk om de ambitie van een energieneutrale gemeente te halen. Op dit moment is nog niet bekend hoe het landschap zal worden ingericht en welke mogelijkheden er zijn voor dubbelgebruik. In de huidige DIOR is dit nog niet uitgewerkt.
Waterrijk landschap In het Middengebied streven we naar een waterrijk landschap, waarbij hemelwater vastgehouden wordt op de uitgeefbare percelen en alleen bij extreme omstandigheden zal worden afgewenteld naar het openbaar gebied. Het hemelwater dat op het openbaar gebied valt, zal niet via kolken en goten worden afgevoerd naar de zuivering. We maken ruimte voor groen waar het water opgevangen kan worden. Via Wadi’s in de straten voeren we overtollig water langzaam af naar infiltratiegebieden of watergangen. Het traditionele rioolstelsel verdwijnt uit het straatbeeld en maakt ruimte voor open water en groen. We verkoelen hiermee het dorp en slaan water op voor wanneer het nodig is, of filteren het voor hergebruik. Hierdoor zullen de bewoners naast méér groen, ook ánder groen ervaren. Groen dat past bij een dergelijk watersysteem en meer bijdraagt aan de biodiversiteit. De strakke gazons en de blokbeplanting (l) zien we in mindere mate terug, deze maken plaats voor kruidenrijk gras en gevarieerde beplanting (r). Dit vergt een aanpassing van de huidige DIOR en ander gedifferentieerd beheer. In plaats van sturen op beheerkwaliteitbeeld (B), zullen we in de toekomst meer sturen op het stimuleren van de soortenrijkdom en dus biodiversiteit door selectief gericht te maaien (bijvoorbeeld: maai mei niet)
In het Middengebied zien we verder geen of minimaal beschoeide oevers terug. De watergangen lopen over in een natuurlijke oever. Deze oevers zien we nu al terugkomen in de bestaande dorpen, maar niet op zo’n grote schaal zoals in het Middengebied. Deze natuurlijke overgang draagt bij aan onze klimaatdoelen. pagina 3 van 5
onderwerp
registratienummer
Openbare ruimte Middengebied oplegnotitie DIOR
Z23.000615
Traditioneel ingerichte oever (foto boven), sfeerbeeld middengebied (onder).
Afvalwater en afvalinzameling Hoe we in het dorp omgaan met afvalwater en afvalinzameling is nog onduidelijk, maar ook binnen deze beleidsvelden verwachten we dat hier op een andere wijze invulling aan gegeven wordt. Hoe precies en wat de voor- en nadelen hiervan zijn, is nu nog niet in te schatten. De verwachte strengere eisen aan de waterzuivering en de capaciteit van de zuivering spelen hierbij een belangrijke rol. Consequenties huidige DIOR Samenvattend hebben we een doorkijk gegeven in de inrichting van de openbare ruimte in het Middengebied gebaseerd op de nieuwste technologieën, inzichten en uitdagingen van de 21ste eeuw, in vergelijking met de traditionele inrichting zoals vastgelegd in de huidige DIOR. De inrichting van de openbare ruimte in het Middengebied zal anders zijn dan wat mensen gewend zijn, maar dit is nodig om de doelstellingen op het gebied van klimaat, biodiversiteit en bewegen te behalen. Het past ook binnen het Convenant klimaatadaptief bouwen en het Masterplan van het Middengebied. Door de consequenties op beleidsmatig niveau te omschrijven, kan er op een zorgvuldige manier worden afgewogen welke keuzes er gemaakt moeten worden om de gestelde doelen te behalen en welke consequenties dat heeft voor bijvoorbeeld de verkeersveiligheid, de bereikbaarheid en de leefbaarheid van het gebied.
pagina 4 van 5
onderwerp
registratienummer
Openbare ruimte Middengebied oplegnotitie DIOR
Z23.000615
Op dit moment is het nog niet mogelijk om de consequenties voor het onderhoud en beheer van de openbare ruimte in kaart te brengen, omdat we nog geen definitieve keuzes hebben gemaakt over de toe te passen materialen en het benodigde onderhoud en beheer. We bevinden ons nog in een verkennende fase. Wel geven we hierbij aan dat deze nieuwe openbare ruimte van de 21ste eeuw een specifieke uitwerking vergt en een aanvulling nodig heeft op de huidige DIOR. Daarnaast zullen we de buitenruimte ook op een andere wijze moeten onderhouden. Het is dan ook van belang dat de ervaringen en inzichten die worden opgedaan bij de ontwikkeling van het Middengebied worden meegenomen in het herijken en actualiseren van de huidige DIOR. Op deze manier kan de vernieuwde aanpak toegepast worden bij toekomstige ontwikkelingen in andere gebieden en kan er zo breed mogelijk bijgedragen worden aan een duurzame, leefbare en gezonde omgeving. Deze specifieke uitwerking van de huidige DIOR werken we gelijktijdig uit bij het opstellen van een beeldkwaliteitsplan. Hierbij geven aan welke inrichtingseisen/richtlijnen specifiek voor het Middengebied zijn en welke van toepassing zijn op de huidige, standaard DIOR. Tevens stellen we ook een beheerparagraaf op, waarin we de wijze van onderhoud vastleggen met bijbehorende beheerskosten.
Vervolg Bij het uitwerken van de verschillende deelplannen voor de openbare ruimte zullen de verwachte instandhoudingskosten per deelplan inzichtelijk gemaakt worden en er zal worden gekeken naar hoe deze kosten zich verhouden tot de gemiddelde kosten voor het in stand houden van de openbare ruimte. Deze kosten zullen vervolgens een belangrijke rol spelen bij het inrichtingsplan voor de openbare ruimte. Op deze manier wordt er bij het ontwerpen en inrichten van de openbare ruimte rekening gehouden met de financiële aspecten van het onderhoud op de lange termijn. In de uitwerking van de deelplannen worden deze uitgangspunten leidend voor het inrichtingsplan openbare ruimte. Door te leren van de ervaringen en inzichten die worden opgedaan bij de ontwikkeling van het Middengebied, kan de gemeente de huidige DIOR actualiseren en waar nodig aanpassen. Hierdoor kan de gemeente de openbare ruimte in de hele gemeente beter aanpassen aan de uitdagingen van de 21ste eeuw, zoals klimaatadaptatie, biodiversiteit, bewegen en mobiliteit. Het Middengebied kan daarbij dienen als een voorbeeld en als inspiratiebron voor andere gebieden binnen de gemeente.
Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zuidplas,
J.F. Weber Burgemeester
R.C.L. Heijdra Gemeentesecretaris
pagina 5 van 5