B 1329 - Infonota Septembercirculaire 2021 Z21.002613

*Z21.002613*

Informatienota aan de raad

onderwerp

nummer raadsstuk

Septembercirculaire 2021

B 1329

datum 8 oktober 2021 afzender

portefeuillehouder

behandelend ambtenaar

College van burgemeester en

D.A. de Haas

M. Stuij

registratienummer

Bijlagen

Openbaar

Z21.002613

1

Ja

wethouders Geheim

Aan de raad van de gemeente Zuidplas Kernboodschap De Septembercirculaire 2021 informeert ons over de middelen die we vanuit het Rijk de komende jaren kunnen verwachten. Deze circulaire laat positieve cijfers zien in alle jaren van onze meerjarenbegroting.

Inleiding Hoofdlijnen uit de circulaire De Septembercirculaire 2021 laat positieve cijfers zien in alle jaren van onze meerjarenbegroting. Een belangrijke oorzaak hiervan is dat het economisch beter gaat met Nederland en dat het kabinet verwacht meer uit te gaan geven. Dit leidt vanwege de “trap op/ trap af” systematiek tot een groei van het gemeentefonds, ook wel “accres” genoemd. Dit komt met name doordat het kabinet meer aan klimaatmaatregelen gaat uitgeven. Een tweede belangrijke oorzaak is de groei van onze gemeente, die leidt tot positieve bijstellingen op de aantallen van de verdeelmaatstaven. Tot slot zijn er incidentele voordelen in het jaar 2022: het toekennen van extra middelen van Jeugdhulp van € 2,7 miljoen (€ 2 miljoen is reeds ingeboekt bij Zomernota 2021) en het schrappen van de opschalingskorting van € 0,55 miljoen. De onderstaande tabel geeft een samenvatting van de mutaties. Septembercirculaire 2021 Effect Septembercirculaire 2021 Uitkomst Septembercirculaire 2021 Huidige begroting Meicirculaire 2021 Bruto uitkomst Septembercirculaire 2021

bedragen * € 1.000

2021 61.988 60.747 1.241

2022 65.187 62.332 2.855

2023 61.489 59.976 1.513

2024 61.234 59.753 1.481

2025 61.685 60.082 1.603

Mutaties lastenzijde begroting 1. Stelpost prijs 2. Stelpost loon 3. Stelpost groei 4. Reserveringen taakmutaties Totaal mutaties

285 285

300 300 300 101 1.001

300 300 300 20 920

300 300 300 20 920

300 300 300 20 920

Netto effect Septembercirculaire 2021

956

1.854

593

561

pagina 1 van 9

683

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z21.002613

Actuele dossiers gemeentefonds Al langere tijd zijn er enkele dossiers met potentieel veel financiële impact waarover gemeenten met het kabinet in gesprek zijn. Hieronder lichten we de stand van zaken toe. 1. Middelen Jeugdhulp Er is al langere tijd conflict tussen gemeenten en het kabinet over het feit dat gemeenten te weinig middelen krijgen om de wettelijke taken voor Jeugdhulp uit te voeren. In april 2021 heeft een arbitragecommissie geoordeeld dat het kabinet € 1,9 miljard structureel tekort moet overbruggen. Dit bedrag wordt verminderd met kostenbesparingen die gerealiseerd moeten worden, en die afhankelijk zijn van wetgeving die nog aangepast moet worden. Het kabinet heeft in juni 2021 besloten om circa € 1,3 miljard voor 2022 ter beschikking te stellen, bovenop € 0,3 miljard die eerder voor dit jaar beschikbaar was gesteld. In totaal dus circa € 1,6 miljard. Dit bedrag is opgebouwd uit circa € 1,9 miljard compensatie minus circa € 0,3 miljard aan te realiseren maatregelen. Dit bedrag belandt in deze Septembercirculaire. De uitspraak van de arbitragecommissie is in formele zin niet bindend voor het kabinet. Ondanks dat het kabinet nog niet besloten heeft of de middelen structureel beschikbaar worden gesteld, heeft de provinciaal toezichthouder het wel toegestaan om 75% hiervan in te boeken, vooruitlopend op besluitvorming van het Rijk.

Het voorstel voor het inboeken van deze reeks maakt geen deel uit van de berekening van deze Septembercirculaire, maar wordt apart aan de raad ter besluitvorming voorgelegd bij de behandeling van het Herstelplan van de Begroting 2022. De totale reeks van 75% wordt hieronder weergegeven. Voor de volledigheid wordt opgemerkt dat er sprake is van een aflopende reeks, wat veroorzaakt doordat de financiële effecten van de te nemen maatregelen toenemen, oftewel aftrekposten van de totale € 1,9 miljard. Ook had Zuidplas, met akkoord van de provinciaal toezichthouder, reeds een stelpost ingeboekt van € 665.000 vanaf 2023, gebaseerd op de eerder toegekende € 0,3 miljard in 2022. De onderstaande reeks komt hier bovenop.

Het college doet mee met de lobby van gemeenten om de middelen Jeugdhulp voor alle jaren en volledig toegezegd te krijgen van het kabinet. 2. Opschalingskorting De opschalingskorting is een korting op het gemeentefonds die door het kabinet in 2015 is opgelegd aan gemeenten kleiner dan 100.000+ inwoners. Dit was vanuit de gedachte dat gemeenten zouden moeten fuseren naar 100.000+ gemeenten, en daarmee efficiënter zouden moeten kunnen werken. Het plan voor 100.000+ gemeenten sneuvelde, maar de korting bleef in stand. De korting loopt elk jaar in de periode 2015 t/m 2025 iets op, en leidt uiteindelijk tot een nadeel van € 975 miljoen in het gemeentefonds. Voor Zuidplas is dat ongeveer € 1,8 miljoen. Gemeenten hebben zich altijd fel verzet tegen deze opschalingskorting. Vorig jaar bij de Septembercirculaire 2020 besloot het kabinet om gemeenten in 2020 en 2021 de opschalingskorting incidenteel kwijt te schelden, met als argumentatie financiële compensatie vanwege de coronacrisis. In deze Septembercirculaire 2021 wordt opnieuw incidenteel een deel geschrapt, namelijk voor 2022. pagina 2 van 9

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z21.002613

Echter, van het structureel schrappen van de korting, laat staan van het terugdraaien van de reeds ingeboekte kortingen vanaf 2015, is nog geen sprake. Het college blijft zich dan ook verzetten tegen deze korting. 3. Herijking gemeentefonds Het concept herijkingsonderzoek werd in januari 2021 gepresenteerd, over de herverdeling van het gemeentefonds over gemeenten. De effecten voor Zuidplas waren op basis van dit concept onderzoek relatief neutraal: een herverdeeleffect van -/- € 0,75 per inwoner, oftewel structureel circa € 35.000 negatief. Echter, in juli en augustus 2021 zijn er nieuwe versies van het concept onderzoek verschenen die op punten weer afweken. Deze afwijkingen zijn het gevolg van adviezen van de Raad voor het Openbaar Bestuur en waarschijnlijk ook van de lobby van nadeelgemeenten. Deze nieuwe versies laten wel een fors nadeel zien voor de gemeente Zuidplas: een nadeel van € 50,- per inwoner, ofwel circa € 2,25 miljoen. In de eerste vier jaren is er nog een ingroeipad van € 15,- per inwoner, maar daarna niet meer. Deze laatste “dagkoers” is fors nadelig en het college ziet dit als een groot risico voor onze gemeente. Tegelijkertijd zijn de cijfers van de laatste dagkoers nog heel onzeker, omdat er nog volop gesprekken over de herijking plaatsvinden.

Het college is samen met enkele regiogemeenten van mening dat de concept herverdeling enkele onrechtvaardige uitgangspunten heeft, en heeft een onderzoek laten uitvoeren door het Bureau voor Economische Argumentatie (BEA). Hierover zijn de regiogemeenten in gesprek met de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. 4. Wmo Abonnementstarief De gemeenten hebben een vast bedrag ontvangen via het gemeentefonds bij de invoering van het abonnementstarief. Echter leidt dit aantoonbaar tot een aanzuigende werking op Wmo-ondersteuning, vooral huishoudelijke hulp. Toch weigert het kabinet gemeenten te compenseren voor de extra kosten. Hiermee handelt het kabinet in strijd met de financiële verhoudingswet. Gemeenten roepen het Rijk op om volledig gecompenseerd te worden voor de effecten van de invoering van het abonnementstarief. Niet volledig compenseren zal eraan bijdragen dat gemeenten, gezien de grote tekorten in het sociaal domein, verder moeten bezuinigingen en zij de Wmo niet kunnen blijven uitvoeren zoals beoogd. 5. Omgevingswet en afspraken uit interbestuurlijk programma Voor de omgevingswet en de afspraken uit het interbestuurlijk programma (waar onder de grote opgaven rond klimaatverandering, de energietransitie, klimaatadaptatie en circulaire economie) zijn slechts incidentele budgetten beschikbaar gesteld door het Rijk.

Onderzoeken op basis van artikel 2 van de Financiële Verhoudingswet moeten uitwijzen of en hoe de structurele financiering wordt georganiseerd.

pagina 3 van 9

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z21.002613

Toelichting op de mutaties uit de circulaire In de onderstaande tabel zijn de verschillende mutaties uit de circulaire weergegeven. bedragen * € 1.000

Septembercirculaire 2021 Effect Septembercirculaire 2021 Uitkomst Septembercirculaire 2021 Huidige begroting Meicirculaire 2021 Bruto uitkomst Septembercirculaire 2021

2021 61.988 60.747 1.241

2022 65.187 62.332 2.855

2023 61.489 59.976 1.513

2024 61.234 59.753 1.481

2025 61.685 60.082 1.603

Netto effect op begroting Zuidplas: 1. Prijs 2. Aantallen 3. Taakmutaties, IU / DU 4. Sociaal Domein 5. Raming BCF Plafond 6. Raming Jeugdzorg Netto effect Septembercirculaire 2021

-421 1.041 271 -9 74 956

435 725 -44 -9 747 1.854

-123 718 11 -13 593

-196 762 13 -18 561

24 669 13 -23 683

In de tabellen en teksten hieronder volgen nog meer toelichting per onderdeel. 1. Mutaties prijs bedragen * € 1.000

1. Prijsontwikkeling 2021 -2025 Accres WOZ actualisatie Opschalingskorting incidenteel 2022 Totaal beschikbaar prijsontwikkeling Reserveren in stelpost prijs Reserveren in stelpost loon Reserveren in stelpost loon / prijs Netto effect prijs

2021 -23 -398 -421 -421

2022 1.211 -724 548 1.035 300 300 600 435

2023 1.201 -724 477 300 300 600 -123

2024 1.128 -724 404 300 300 600 -196

2025 1.348 -724 624 300 300 600 24

Accres Het accres betreft de groei van het fonds, volgens de systematiek van “samen de trap op, samen de trap af”. Het gemeentefonds volgt met andere woorden de begroting van de Rijksoverheid. In deze regel zien we een groot voordeel van circa € 1,2 à € 1,3 miljoen. Dit heeft als oorzaak dat het economisch onverwacht veel beter gaat met Nederland. Daarom trekt het kabinet in de Miljoenennota meer geld uit, met name voor klimaatmaatregelen. Het wordt niet veroorzaakt door de incidentele corona-uitgaven, want die tellen niet mee in de berekening van het accres. WOZ actualisatie In deze circulaire verwerken wij de waardeontwikkeling van de WOZ-waarden, die leiden tot aftrekposten in het gemeentefonds. In de Meicirculaire zijn de nieuwe rekentarieven van het Rijk reeds verwerkt.

pagina 4 van 9

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z21.002613

Opschalingskorting incidenteel 2022 Het kabinet schrapt incidenteel de opschalingskorting. Zie verder de toelichting bij “actuele dossiers”. Stelpost prijs Vanwege de onverwachte economische groei in Nederland en de schaarste van arbeid en materiaal, stijgen steeds meer prijzen. Het is reëel dat ook onze gemeente met kostenstijgingen geconfronteerd wordt, en dat de huidige geraamde stelpost prijs van € 600.000 vanaf 2022 te laag uitkomt. Daarom wordt voorgesteld om € 300.000 toe te voegen. Bij de Zomernota 2022 volgt een integrale beoordeling van prijsindexatie. Stelpost loon In de Begroting 2022 is nog niet gerekend met de nieuwe Cao, omdat deze nog niet bekend is. Tegelijkertijd is het bekend dat de premies voor de pensioenen, de arbeidsongeschiktheid en ziektewet gaan stijgen, de laatste zelfs met 17%. Uit voorzichtigheid wordt voorgesteld om de huidige stelpost loon van € 600.000 te verhogen met € 300.000. Bij de Zomernota 2022 volgt een integrale beoordeling van de loonontwikkeling. 2. Mutaties aantallen in maatstaven bedragen * € 1.000

2. Ontwikkeling aantallen 2021 - 2025 Ontwikkeling aantallen in maatstaven Reserveren in de stelpost groei Netto effect aantallen

2021 1.041 1.041

2022 1.025 300 725

2023 1.018 300 718

2024 1.062 300 762

2025 969 300 669

Ontwikkeling aantallen in maatstaven Veel verdeelmaatstaven in de algemene uitkering hebben hogere aantallen, veroorzaakt door de groei van de gemeente. Bij de Meicirculaire 2021 is reeds de mutatie berekend voor twee van de grootste maatstaven: het aantal inwoners en het aantal woonruimten. Nu bij de Septembercirculaire 2021 steeds meer aantallen voor 2021 definitief worden, blijkt dat er ook bij andere verdeelmaatstaven sprake is van groei. Enkele voorbeelden hiervan zijn:  Aantal jongeren (<18 jaar): groei van 9.582 per 1/1/2020 naar 9.843 per 1/1/2021 (+3%);  Aantal een-ouderhuishoudens: groei van 1.312 per 1/1/2020 naar 1.376 per 1/1/2021 (+5%);  Aantal eenpersoonshuishouden: groei van 4.788 per 1/1/2020 naar 4.899 per 1/1/2021 (+2%);  Aantal minderheden: groei van 2.520 per 1/1/2020 naar 2.675 per 1/1/2021 (+6%). Reserveren in stelpost groei Voorgesteld wordt om een deel van deze mutatie, conform de Financieel Technische Uitgangspunten van de Zomernota 2021, te reserveren voor de stelpost groei, namelijk € 300.000. Deze stelpost was € 0 na besluitvorming van de Zomernota 2021. Het is reëel om te verwachten dat de groei van de gemeente leidt tot lastenverhogingen op diverse beleidsterreinen. Bij de Zomernota 2022 volgt een integrale beoordeling van aan groei te relateren lastentoename.

pagina 5 van 9

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z21.002613

3. Taakmutaties, Integratie- en Decentralisatie uitkeringen

3. Taakmutaties, IU en DU Mutaties meicirculaire 2021 - bruto Niet reserveren voor b eleidsveld Reeds verwerkt corona compensatie in Najaarsnota 2021, vooruitlopend op deze circulaire: Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Uitvoeringsregeling steunmaatregelen

2021 556

Jeugdhulp deel vanuit Mei 2021 Diversen Reserveren voor b eleidsveld Algemene mutaties: Uitvoering en implementatie Breed offensief Toezicht en handhaving gastouderschap Rijksvaccinatieprogramma HPV mannen Regionale Energie Strategieën (RES) Subtelling algemeen

b edragen * € 1.000 2024 2025 33 33

2022 57

2023 31

111 2

-44

11

13

13

21 87 108 -

12 8 20 -

12 8 20 -

12 8 20 -

12 8 20 -

228 20 91

-

-

-

-

51 111

Corona 5e compensatiepakket: Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Buurt- en dorpshuizen Lokale cultuur Aanvullend pakket re-integratie bijstandsgerechtigden Impuls re-integratie bijstandsgerechtigden Gemeentelijk schuldenbeleid Bijzondere bijstand Af: reeds verwerkt corona compensatie in Najaarsnota 2021, vooruitlopend op deze circulaire: Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK) Uitvoeringsregeling steunmaatregelen Subtelling corona

-

8 22 34 17

-

-

-

-51 -111 177

81

-

-

-

Reserveren in beleidsveld Netto effect van deze uitkeringen

285 271

101 -44

20 11

20 13

20 13

Niet reserveren voor beleidsveld Op de tweede regel in de tabel is zichtbaar dat een aantal posten niet gereserveerd wordt. Dit betreft enerzijds posten die reeds in de begroting opgenomen zijn, vooruitlopend op deze circulaire: € 51.000 + € 111.000 corona uitgaven. In de tweede plaats betreft dit € 111.000 in 2021 voor middelen Jeugdhulp: een deel van het bedrag van € 600.000 miljoen uit de Meicirculaire 2021 was nog gereserveerd omdat pagina 6 van 9

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z21.002613

er overleg over besteding was. En de rest betreft mutaties kleiner dan € 10.000 of verrekeningen met andere overheidsinstanties waar geen taken voor de gemeente mee bedoeld worden (€ 2.000 in 2021). Reserveren voor beleidsveld: algemene mutaties Conform de Financieel Technische Uitgangspunten worden taakmutaties gereserveerd, om in te zetten voor de desbetreffende taak binnen de begroting. Dit betreft:  Breed offensief: inzet om mensen met arbeidsbeperking aan het werk te krijgen;  Toezicht en handhaving gastouders: extra middelen om dit te kunnen intensiveren;  Rijksvaccinatieprogramma HPV mannen: extra middelen voor uitvoeringskosten voor uitbreiding van het Rijksvaccinatieprogramma;  Regionale Energie Strategieën (RES): extra middelen voor het ondersteunen van het proces van RES. Deze middelen worden gereserveerd binnen het programma Financiële Producten, zodat er de komende tijd beoordeeld kan worden of het budget gebruikt kan worden om de betreffende taken uit te voeren. Indien er reeds budget beschikbaar is, kan het gereserveerde budget vrijvallen. Dit zal gebeuren in de Jaarrekening 2021 voor budgetten in 2021 of in de Zomernota of uiterlijk Najaarsnota 2022 voor budgetten in 2022 en verder.

Een uitzondering is het budget voor de RES: dit wordt niet gereserveerd in het programma Financiële Producten, maar gelijk in programma 4 omdat de uitgaven binnenkort gaan starten. Reserveren voor beleidsveld: 5e compensatiepakket corona In het vijfde compensatiepakket zitten zeven posten. Op een tweetal posten is reeds bij de Najaarsnota 2021 een voorschot genomen. Na besluitvorming van de Najaarsnota 2021 resteert er niets meer van de eerdere vier compensatiepakketten. Het college heeft van de raad bij het vaststellen van het raadsvoorstel voor de Decembercirculaire 2021 (R20.000113) het mandaat gekregen om de coronabudgetten te besteden aan coronagerelateerde uitgaven, mits er verantwoording volgt in de P&C-cyclus. 4. Sociaal domein bedragen * € 1.000

4. Sociaal domein Participatie (IU) totaal Verrekenen met b eleidsveld Netto effect sociaal domein

2021 -9 -9 -9

2022 -9 -9 -9

2023 -13 -13 -13

2024 -18 -18 -18

2025 -23 -23 -23

2022

2023

b edragen * € 1.000 2024 2025

-

-

Dit betreft een kleine mutatie in de integratie uitkering participatie. 5. Raming BCF-plafond

5. Raming BCF plafond Voorschot Septembercirculaire 2021 Vrijval reservering Meicirculaire 2021 Netto effect BCF

2021 434 -360 74

-

-

pagina 7 van 9

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z21.002613

De meerjarenraming voor dit onderdeel wordt jaarlijks bij de Meicirculaire geactualiseerd. In de Septembercirculaire kan voor het lopende jaar de raming vervangen worden door informatie over het voorschot voor dat jaar. 6. Raming Jeugdzorg bedragen * € 1.000

6. Raming Jeugdzorg Extra middelen Jeugd 2022 (€ 1,3 miljard) Af: reeds ingeboekt Zomernota 2021 voorzichtige raming Effect raming jeugdzorg

2021 -

2022 2.747

2023 -

2024 -

2025 -

-

-2.000 747

0

0

0

0

De extra incidentele middelen voor Jeugdzorg ontvangen we in deze circulaire. Vooruitlopend hierop is bij de Zomernota 2021 reeds € 2.000.000 ingeboekt. In de begroting hoeft dus alleen het verschil toegevoegd te worden.

Consequenties De financiële consequenties worden als volgt verwerkt: - In het raadsvoorstel bij de Najaarsnota 2021 (R21.000086) wordt u gevraagd om de begrotingswijziging voor de mutaties in de budgetten als gevolg van de Septembercirculaire 2021 (A21.001845) voor het jaar 2021 vast te stellen. - In het raadsvoorstel bij de Programmabegroting 2021 (R21.000085) wordt u gevraagd om de begrotingswijziging voor de mutaties in de budgetten als gevolg van de Septembercirculaire 2021 voor de jaren 2022-2025 (A21.001778) vast te stellen.

Vervolg N.v.t. Bijlagen A21.001766. BZK Septembercirculaire 2021

pagina 8 van 9

onderwerp

registratienummer

informatienota aan de raad

Z21.002613

Namens het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zuidplas,

J.F. Weber Burgemeester

R.C.L. Heijdra Gemeentesecretaris

pagina 9 van 9