2025.07.01 Glastuinbouw Nederland Samen bouwen aan de circulaire glastuinbouw van morgen

Samen bouwen aan de circulaire glastuinbouw van morgen Inbreng voor de gemeenteraadsverkiezingen 2026 in Pijnacker-Nootdorp, Lansingerland, Waddinxveen en Zuidplas

Het Oostland, met daarbinnen de gemeenten Pijnacker-Nootdorp, Lansingerland, Waddinxveen en Zuidplas, is een toonaangevende regio voor de Nederlandse glastuinbouw. Deze is van groot economisch en maatschappelijk belang. De sector draagt bij aan voedselzekerheid, welzijn, duurzaamheid en economische groei. De producten die glastuinbouwondernemers in het Oostland produceren, zorgen voor gezondheid en geluk in thuismarkt Europa. De verkregen kennis en innovaties worden wereldwijd ingezet. Hiermee levert de sector een concrete bijdrage aan de oplossing van wereldvraagstukken zoals voedselzekerheid en -veiligheid. De bloemen en planten dragen bij aan de gezondheid en het geluk van mensen. Relevante bijdrage aan de samenleving Veel innovaties binnen de glastuinbouw hebben hun oorsprong in het Oostland. Het Oostland is het wereldwijde kenniscentrum voor hightech glastuinbouw. Het Horti Science Park vervult hierin een prominente rol. Om die leidende positie in de wereld te behouden, moeten we inspelen op uitdagingen zoals de energietransitie, waterbeheer, krappe arbeidsmarkt en ruimtelijke

ontwikkeling. De sector investeert en innoveert daarom continu. De sector biedt oplossingen voor maatschappelijke vraagstukken. Zo helpen glastuinbouwondernemers om droge voeten te houden. De glastuinbouw loopt voorop in de transitie naar duurzame energiebronnen, zoals geothermie en restwarmte. Warmtenetwerk Oostland, dat door de glastuinbouw vorm krijgt, is de basis voor de verduurzaming van woningen en andere sectoren. De sector bestaat grotendeels uit familiebedrijven die een sterke binding hebben met de regio. Zij bieden aantrekkelijk werk en dragen actief bij aan het verenigingsleven en sociale initiatieven. Samen bouwen De glastuinbouw is ambitieus en innovatief, maar kan het niet alleen. Daarom roept Glastuinbouw Nederland namens haar leden, politieke partijen in de vier Oostland gemeenten, haar ondernemers, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties op om de glastuinbouwsector te ondersteunen en faciliteren bij het realiseren van haar ambities. Glastuinbouwondernemers willen samen bouwen aan de circulaire glastuinbouwsector van morgen.

www.glastuinbouwnederland.nl Juni 2025

Kernwaarden en ambities De ondernemers van Glastuinbouw Oostland geloven in en staan voor:  Innovatie – Wij investeren in onderzoek en kennisuitwisseling en zetten in op automatisering en duurzame (teelt)technologie. Duurzaamheid – Wij werken toe naar een klimaatneutrale glastuinbouw in 2040 met minimale milieu-impact.  Circulair en gesloten – Wij streven naar maximaal hergebruik van water en afvalstromen.  Samenwerking – Overheden, bedrijfsleven, kennisinstellingen en werken samen.  Ruimte voor groei – Voldoende economische ruimte voor bedrijven om te ondernemen.  Wereldwijde impact – Oostland als innovatieve koploper in de wereld. Wij zorgen voor voedselzekerheid en dragen bij aan het welzijn van mensen wereldwijd.  Goed werkgeverschap – Een eerlijke, veilige en leerrijke werkomgeving met uitdagende functies.  Goede huisvesting – Betaalbare en gecertificeerde woningen dichtbij de arbeidsplaats van internationale werknemers.

2

 Efficiënt ruimtegebruik – Optimale inrichting van glastuinbouwgebieden met slimme clustering van functies en dubbel ruimtegebruik.  Actief meedenken – Wij kunnen bijdragen aan uitvoerbaar beleid met draagvlak onder ondernemers. Daarom denkt Glastuinbouw Oostland graag vroegtijdig mee over beleid en regelgeving.  Open dialoog met omgeving – De glastuinbouw streeft naar transparantie en deelt haar verhaal via media en evenementen zoals Kom in de Kas en Burendag.

1400 hectare

3 geothermiebronnen Aantal bedrijven aan­ 2 biomassaverbran- gesloten bij Rainlevelr dingsinstallaties 11

ENERGIE

ONZE AMBITIE Klimaatneutraal 2040 In 2040 telen we klimaatneutraal groenten, fruit, bloemen en planten in Nederlandse kassen. We besparen energie door gesloten kassen, betere isolatie en kaslucht te ontvochtigen. We telen volgens Het Nieuwe Telen (HNT). Dit combineert energiezuinig telen met optimale productie. Glastuinbouwbedrijven gebruiken geen aardgas en verduurzamen hun energiegebruik. De warmte komt van geothermie, restwarmte uit de industrie, groene stroom uit het landelijke elektriciteitsnet, warmtepompen en biogas en waterstof voor WKK’s. Groene CO2 uit afvalenergiecentrales en industrie wordt gebruikt voor de groei van planten. De telers vangen CO2 af uit eigen biogas-WKK’s en de buitenlucht.

nemen glastuinbouwbedrijven juist stroom af. Het overaanbod zetten ze o.a. om in warmte. Zo stabiliseren glastuinbouwbedrijven het stroomnet.

GLASTUINBOUW INVESTEERT De flexibiliteit van de glastuinbouw voorkomt investeringen in het net. Dit levert besparingen op voor de maatschappij. De sector onderzoekt de mogelijkheden van verduurzaming van WKK’s met biogas of waterstof via Kas als Energiebron (KAE)*. Alle glastuinbouwbedrijven dragen financieel bij dit strategisch onderzoeksprogramma via Stichting Kennis in je Kas (KijK).

WAT HEBBEN WIJ TE BIEDEN? HOE BEREIKEN WE DAT SAMEN? De glastuinbouw in regio Oostland werkt al jaren aan een afname van fossiele brandstoffen. Zo loopt de sector voorop in de ontwikkeling en het gebruik van aardwarmte. Wij gaan de warmtecoöperaties van glastuinbouwbedrijven verenigen in ‘Infraco’. Zij werkt actief mee aan de ontwikkeling van een regionaal dekkend warmtenet. Dit netwerk wordt de verbinding tussen diverse aardwarmtebronnen. Het wordt een open en robuust systeem. Restwarmte vanuit de industrie kan hierop aansluiten. Ook woningen en andere bedrijven in de regio kunnen hier gebruik van maken.

Ondersteun de sector in het beschikbaar krijgen van voldoende externe CO2 uit biogene bronnen. Benadruk het belang van hergebruik van CO2 in plaats van ondergrondse opslag. Blijf samenwerken met de sector binnen de Warmte Samenwerking Oostland. Ondersteun actief de realisatie van Warmtenetwerk Oostland met aard- en restwarmte, inclusief onderzoek en beleid om de ondergrondse opslag van warmte te faciliteren. Stimuleer het gebruik van duurzame energie door samen te werken aan energiehubs (o.a. smart grids).

STABILISATIE VAN HET NET De glastuinbouw voorziet Nederland van ongeveer 10% van de elektriciteitsbehoefte. De WKK’s bij glastuinbouwbedrijven kunnen flexibel leveren aan het net. Juist op momenten van weinig zon en wind. Als het aanbod van elektriciteit hoog is,

* Kas als Energiebron is een initiatief van Glastuinbouw Nederland en het ministerie van LVVN. Samen met glastuinbouwondernemers en onderzoekers werken zij aan een klimaatneutrale glastuinbouw in 2040 – met minder CO2 en een rendabele teelt als resultaat.

3

WATER

ONZE AMBITIE

SCHOON WATER OP WAARDE GESCHAT

Waterefficiënt en emissieloos 2030 De kas is een gesloten systeem. Er komen geen gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen vanuit de kas in het milieu. Glastuinbouwbedrijven hergebruiken water maximaal en zuiveren hun reststromen. Opvangbassins voor regenwater leveren een bijdrage aan klimaatbestendigheid en helpen wateroverlast in de omgeving te voorkomen. Weerbaar telen is de nieuwe norm. De tuinbouw functioneert in harmonie met de omgeving. Waar mogelijk, zijn in en om glastuinbouwgebieden natuurvriendelijke oevers gerealiseerd die een bijdrage leveren aan een goede waterkwaliteit.

De sector werkt mee aan het maximaal afkoppelen van regenwater, om rioleringen te ontlasten. De sector stimuleert actief bewustwording bij ondernemers als het gaat om efficiënt watergebruik en onbewuste lozingen. Zij stimuleert gebiedsprocessen en zet watercoaches in om lekkage naar de omgeving te voorkomen. Alle glastuinbouwbedrijven investeren in het onderzoeksprogramma Glastuinbouw Waterproof* van Stichting Kennis in je Kas, waaronder de Emissieloze kas.

WAT HEBBEN WIJ TE BIEDEN? Bassins voor de opvang van regenwater zijn voorzien van het Rainlevelr systeem. Zij fungeren als buffers voor grote buien en voorkomen wateroverlast bij hevige neerslag. Glastuinbouw Nederland stimuleert de verdere uitrol en doorontwikkeling van Rainlevelr. Ook in het werkgebied van Hoogheemraadschap van Schieland en de Krimpenerwaard. Glastuinbouwbedrijven realiseren op vrijwillige basis soms al meer dan de verplichte wateropslag om zo minder afhankelijk te zijn van gietwater uit andere bronnen. Ondernemers willen regenwater infiltreren in de ondergrond in tijden van overvloed. Tijdens droogte kan dit worden gebruikt. Dit bespaart gebruik uit andere bronnen en gaat verzilting van de ondergrond tegen. De glastuinbouwsector draagt zo bij aan de beschikbaarheid van voldoende drinkwater en treft maatregelen tegen de gevolgen van klimaatverandering.

4

HOE BEREIKEN WE DAT SAMEN? Voldoende rioleringscapaciteit in glastuinbouwgebieden. Dit minimaliseert de kans op slechte waterkwaliteit door een falende riolering. Risicogestuurd toezicht: handhavingscapaciteit verder uitbreiden en gericht inzetten op risicolocaties en bedrijven die bewust regels overtreden. Hierdoor stijgt de milieuwinst per controle. Maak ondergrondse opslag van hemelwater mogelijk. Houd omgekeerde osmose beschikbaar. Zolang er geen realistische en betaalbare alternatieven zijn. Investeer in extra waterberging. Zorg voor beleid om overstromingen en droogte te voorkomen, zonder dat dit ten koste gaat van kostbaar teeltareaal.

* Glastuinbouw Waterproof, onderdeel van de Topsector T&U, richt zich samen met ondernemers en partners op (nagenoeg) nul-emissie in 2027 via projecten rond hergebruik, emissiebeperking en duurzame teeltsystemen.

OMGEVING

ONZE AMBITIE Ondernemen in duurzame harmonie met de omgeving Ruimte is schaars in de regio Oostland. Daarom zet de glastuinbouw in op duurzame glastuinbouwgebieden met een maximale efficiënte inrichting en dubbel ruimtegebruik. Wonen en werken zijn zo veel mogelijk gescheiden. Instrumenten om obstakels voor herstructurering te saneren of uit te plaatsen en functievervuiling te voorkomen, worden actief ingezet. Glastuinbouwgebieden dragen bij aan de oplossing van maatschappelijke opgaven op het vlak van duurzaamheid, circulariteit, bodem en water.

WAT HEBBEN WIJ TE BIEDEN? De vestigingsvoorwaarden en productieomstandigheden voor glastuinbouw in Oostland waren altijd al uitstekend. Voor circulaire glastuinbouw zijn ze vrijwel uniek te noemen. De regio Oostland onderscheidt zich door de schaal, bodemgesteldheid en goede collectieve voorzieningen op het gebied van energie in veel van de gebieden. In het Oostland wordt in veel gebieden op de meest duurzame wijze geproduceerd.

VERHOOGDE BIODIVERSITEIT De sector zet volop in op schaalvergroting, verduurzaming en professionalisering. Deze zaken gaan hand in hand. De glastuinbouwsector richt bedrijven optimaal in: minimale impact voor de omgeving, optimaal ruimtegebruik. De sector wil de ruimtelijke kwaliteit van glastuinbouwgebieden versterken.

Aan de randen van gebieden leggen we natuurvriendelijke oevers, biodiversiteit en groen aan. Zo levert de sector een bijdrage aan verhoogde biodiversiteit. Met als resultaat vergroening van de omgeving en een betere waterkwaliteit. Glastuinbouwondernemers investeren in onderzoek naar het effect van vergroening buiten de kas op teelten in de kas.

HOE BEREIKEN WE DAT SAMEN? Ontwikkelen van aanvullende instrumenten om herstructurering te stimuleren. Dit helpt de sector te moderniseren en verduurzamen. Wanneer glastuinbouwgrond wordt herbestemd voor industrie of wonen, moet de waardevermeerdering in een herstructureringsfonds komen. Dit kan worden aangevuld met subsidies vanuit Provincie Zuid-Holland of de EU. Compenseer verlies van glasareaal in Oostland binnen de regio of anders elders in de provincie (bijv. Zuid-Hollandse eilanden) om zo de kracht van het cluster te behouden. Accepteer tijdelijk braakliggende schuifruimte als natuurlijk onderdeel van de dynamiek in de sector. Verplaats ‘overtollige’ woningen en woningen die de herstructurering van de glastuinbouw in de weg staan. Dit kan naar woonclusters aan de randen van glastuinbouwgebieden of naar niet-duurzame glastuinbouwgebieden. Ontwikkel hiervoor zo nodig aanvullend instrumentarium en hanteer een ruimhartig uitplaatsbeleid.

5

ARBEID

ONZE AMBITIE Vrijwel autonoom telen in 2050 In 2050 worden groenten, fruit, bloemen en planten in Oostlandse kassen vrijwel autonoom geteeld. Robotisering, automatisering, digitalisering en AI maken dit mogelijk. Handmatige arbeid zien we alleen nog bij kleinschalige en niche producten met een hoge toegevoegde waarde. De teler verandert. Van ‘groene vingers’ naar data-analist en manager van geavanceerde (teelt)systemen. Bedrijven bieden uitdagend en betekenisvol werk. Voor praktisch opgeleide mensen en specialisten in kennisintensieve en complexe functies. Als producent van gezondheid en geluk biedt de glastuinbouw een maatschappelijk relevante carrière bij innovatieve en toekomstgerichte bedrijven.

goede huisvesting van internationale werknemers op korte afstand van de werkplek. Dit verlicht de druk op de woonkernen.

ZORG VOOR ARBEIDSMIGRANTEN Op weg naar autonoom telen blijven arbeidsmigranten nodig. Goede leef- en arbeidsomstandigheden inclusief een eerlijke beloning en ontwikkelkansen, zijn ook voor deze groep van groot belang. Huisvesting is gecertificeerd en op korte afstand van de werkplek. Dit verlicht de druk op de woonkernen.

HOE BEREIKEN WE DAT SAMEN? WAT HEBBEN WIJ TE BIEDEN? Moderne glastuinbouw is hightech en kennisintensief. Bedrijven investeren in onderzoeksprogramma’s die innovatie en digitalisering bevorderen. Daarnaast richten zij zich op vooruitgang in productieprocessen, energievoorziening, schoon water en arbeidsmarktontwikkeling. Er wordt geïnvesteerd in mechanisatie, automatisering, sensortechnologie, robotisering, data driven growing en kunstmatige intelligentie (AI).

WAT HEBBEN WIJ TE BIEDEN? Eentonig werk maakt plaats voor uitdagende functies. Dit vraagt om specifieke opleidingen en mogelijkheden voor medewerkers om continue te blijven leren en zich te ontwikkelen. Opleidingsprogramma’s van KasGroeit* binden werknemers en zetten in op duurzame ontwikkeling. Studenten kunnen ideeën in de praktijk testen bij glastuinbouwbedrijven. Ondernemers delen hun kennis in lesprogramma’s. De glastuinbouw draagt bij aan

6

Voldoende huisvesting voor internationale werknemers: maak beleid en vergunningverlening die kwalitatief goede huisvesting stimuleert. Zowel kleinschalig bij glastuinbouwbedrijven als grootschalig voor werknemers uit de primaire glastuinbouw. Stimuleer dat werkgevers uit alle sectoren verantwoordelijk nemen voor huisvesting van hun internationale werknemers op hun eigen terrein. Maak de bedrijfseffectrapportage voor huisvesting onderdeel van de omgevingsvergunning. Zet in op doorontwikkeling van het Horti Science Park. Stimuleer de ontwikkeling van slimme hightech teeltsystemen zoals het ‘Digital Greenhouse’. Stimuleer het toepassen van data-analyse, AI en data-driven-growing om de efficiëntie en duurzaamheid van teelten verder te verbeteren. Centraliseer startups en innovatie met kennisinstellingen, bedrijven en opleidingen binnen het Horti Science Park. * KasGroeit ondersteunt de glastuinbouwsector bij het versterken van een leercultuur. Door advies, opleidingen en inspiratie draagt het bij aan de ontwikkeling van medewerkers en toekomstbestendige bedrijven.

GEZONDHEID & GELUK

ONZE AMBITIE De Oostlandse glastuinbouw levert met haar producten een belangrijke bijdrage aan de gezondheid en het geluk van mensen in Noord-West Europa. Dit gebeurt op de meest duurzame en circulaire wijze. In het Oostland ontwikkelde kennis, verspreidt zich vanuit het Horti Science Park, toeleveranciers en tuinbouwondernemers over heel de wereld. Het Oostland levert, juist in tijden van klimaatverandering en grillige opbrengsten, wereldwijd een belangrijke bijdrage aan voedselzekerheid en het welzijn van mensen. Regio Oostland is een van de belangrijkste productiecentra voor gezondheid en geluk in Europa. Het is toonaangevend in verduurzaming en innovatie in de hightech glastuinbouw.

WAT HEBBEN WIJ TE BIEDEN? Diverse studies hebben het bewezen. Een groene werk- en leefomgeving met bloemen en planten heeft een positief effect de gezondheid van mensen. We zijn productiever en gelukkiger in een groene omgeving. Patiënten in het ziekenhuis herstellen aantoonbaar sneller in een omgeving met groene planten. Dat heeft niet alleen te maken met sfeer. Planten leveren ook een positieve bijdrage aan de luchtkwaliteit. Bloemen leiden tot meer positieve emoties, minder stress en zijn belangrijk bij sociale interacties. Ze zijn voor velen onmisbaar op momenten dat we het leven vieren en onze geliefden herdenken.

GROENTEN EN BLOEMEN VERSTERKEN ELKAAR Gezonde voeding is een belangrijk onderdeel van een gezonde leefstijl. Het werkt preventief tegen diverse aandoeningen. Groenten en fruit uit onze hightech kassen zijn daar een onmisbaar onderdeel van. Een leefstijl met

een gevarieerd aanbod van voldoende verse groenten en fruit, vermindert het risico op chronische aandoeningen, zoals hart- en vaatziekten. Daarmee liggen gezondheid en geluk in elkaars verlengde. Het eetpatroon in Europa is de laatste decennia gewijzigd en wordt steeds plantaardiger. Dit leidt tot een betere gezondheid van mensen en een verlaagd medicijngebruik. De Oostlandse glastuinbouw levert hier met haar producten een actieve bijdrage aan.

HOE BEREIKEN WE DAT SAMEN? Draag als gemeenten, met de sector en andere stakeholders, de unieke identiteit van Oostland als centrum voor productietuinbouw en innovatie en kennisontwikkeling uit in binnen- en buitenland. Gebruik de sterke positionering van het Horti Science Park. Draag samen met provincie in gesprekken met de landelijke politiek, het belang van de glastuinbouw uit. Benadruk zowel het economische als het maatschappelijke belang van de sector. Maak van Horti Science Park een publiekstoegankelijke showcase. Hier vertelt de sector haar verhaal van de duurzame en innovatieve glastuinbouw. Help succesvolle innovaties beter zichtbaar te maken via mediapartners en in beleidscommunicatie. Ondersteun (financieel) programma’s en initiatieven die vertellen hoe groenten, fruit, bloemen en planten bijdragen aan gezondheid en geluk. Leg verbindingen met zorginstellingen, scholen, sportclubs en horeca om de meerwaarde van lokale producten te promoten.

7

Regio Zuid-Holland Oostland Contactpersonen Jacco Vooijs, Voorzitter subregio Oostland +31 6 103 583 91 jvooijs@glastuinbouwnederland.nl

Hans van Geest, Regiocoördinator Oostland +31 6 513 122 34 hvangeest@glastuinbouwnederland.nl

Louis Pasteurlaan 6, 2719 EE Zoetermeer 085 003 64 00 info@glastuinbouwnederland.nl

Juni 2025 - Aangeboden door Glastuinbouw Nederland regio Oostland