Raadsvoorstel Vaststellen gewijzigde uitgangspunten en aanvraag voorbereidingsbudget voor het Stationsgebied Zoetermeer

Raadsvoorstel Onderwerp Zaakid

Vaststellen gewijzigde uitgangspunten en aanvraag voorbereidingsbudget voor het Stationsgebied Zoetermeer 2025-069198

Auteur

J.P.P. Papamarkou

Gemeentesecretaris

A. Meijer

Afdelingshoofd

Chi L. (Lon)

Portefeuillehouder

Wethouder Van der Meer

Medeverantwoordelijke(n)

Wethouder Iedema Wethouder Frinking

Uiterste behandeldatum (+ reden) Programma(s) Eerdere besluitvorming

Voorliggend raadsvoorstel dient niet later dan 22 september 2025 te worden behandeld in verband met afstemming externe stakeholders. Programma 7 Inrichting van de stad 1. Raadsbesluit Masterplan en Gebiedsontwikkelingsplan 2019 De Entree 18-02-2019 2. Raadsbesluit Ruimtelijk kader en Investeringsbudget middengebied Entree 17-05-2021 3. Raadsbesluit vaststellen visie stationsgebied Zoetermeer en realisatie plintgebouw 17-05-2021 4. Raadsbesluit (Her-)programmering Entree 08-07-2024 5. Raadsbesluit Mobiliteitsstrategie Binnenstad Zoetermeer 2040 07-04-2025 6. Omgevingsprogramma Entree 14-07-2025 (onder voorbehoud) 7. RSZ 20240 14-07-2025 (onder voorbehoud) In de afgelopen periode hebben zich een aantal ontwikkelingen voorgedaan, waardoor de context van het stationsgebied Zoetermeer is gewijzigd.

Samenvatting

De gewijzigde context heeft betrekking op: 1. De technische staat van de Nelson Mandelabrug en eindigheid van de genomen noodmaatregelen in 2032; 2. De ambities uit het Omgevingsprogramma Entree vertaald in concrete stedenbouwkundige en programmatische ontwikkelkaders; 3. Het vaststellen van de Mobiliteitsstrategie Binnenstad Door deze gewijzigde context is het vanuit het oogpunt van de planvorming voor stationsgebied Zoetermeer: a) noodzakelijk direct te starten met planvorming voor reconstructie van de Nelson Mandelabrug; b) van belang een technische variantenstudie op te starten voor een fiets-voetgangersverbinding Entreegebied-Rokkeveen;

c) niet langer opportuun om een busplatform als uitgangspunt te hanteren voor het verder stedenbouwkundig uitwerken van het stationsgebied Zoetermeer;

Bijlagen

Dit raadsvoorstel heeft betrekking op: 1. Het vaststellen van nieuwe uitgangspunten als gevolg van de gewijzigde context, waarmee de planvorming voor stationsgebied Zoetermeer verder wordt voortgezet; 2. Het verwerken van de nieuwe uitgangspunten in twee besluitvormingsdocumenten voor stationsgebied Zoetermeer, te weten: a. Integraal Basisontwerp (stedenbouwkundig); b. Businesscase 3. Het opstarten van (ontwerp)werkzaamheden voor deelopgaven binnen stationsgebied Zoetermeer, te weten: a. Reconstructie van de Nelson Mandelabrug, toegangen en voorpleinen; b. Fiets-voetgangersverbinding EntreegebiedRokkeveen. 4. Het aanvragen van voorbereidingsbudget om bovengenoemde werkzaamheden op te kunnen starten. 1. Overzicht voorbereidingskosten 2. Begrotingswijziging Vaststellen gewijzigde uitgangspunten en aanvraag voorbereidingsbudget voor het Stationsgebied Zoetermeer 3. Afbakening stationsgebied Zoetermeer

2

Raadsbesluit Vaststellen gewijzigde uitgangspunten en aanvraag voorbereidingsbudget voor het Stationsgebied Zoetermeer 2025-069198 De raad van de gemeente Zoetermeer; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders Besluit 1. Het college opdracht te geven een nadere stedenbouwkundige uitwerking (Integraal Basisontwerp) op te stellen op basis van raadsbesluit vaststellen visie stationsgebied Zoetermeer en realisatie plintgebouw (17-05-2021) waarbij de volgende aanpassingen op het besluit worden toegepast: a) niet langer uitgaan van de realisatie van een busstation boven de A12 dat de functie van busstation Centrum West vervangt; b) geen toerit vanaf de Zuidweg naar een busplatform realiseren; c) geen gelijkvloerse aansluiting voor langzaam verkeer vanaf de stadsstraat Afrikaweg naar een busplatform; d) geen verschuiving van de toegang tot de halte van RandstadRail naar de Den Haag zijde van de Nelson Mandelabrug; e) geen verschuiving van de stationstoegang van Station Zoetermeer naar de Den Haag zijde van de Nelson Mandelabrug. 2. Akkoord te gaan met de planvorming voor de reconstructie van de Nelson Mandelabrug conform variant 2 (Versterken draagconstructie en aanpassen kapconstructie). 3. Akkoord te gaan met het uitwerken van een fiets-voetgangersverbinding tussen Entreegebied en Rokkeveen. 4.

Het college opdracht te geven een Businesscase aan de raad voor te leggen, op basis van een onderliggend Integraal Schetsontwerp. 5. Voor de werkzaamheden, zoals benoemd in besluitpunten 1 t/m 4 een budget voor de jaren 2025 en 2026 van € 1.000.000 beschikbaar te stellen en dit te dekken vanuit de reserve Fonds Zoetermeer 2040. 6. De uit voornoemde besluiten voortvloeiende begrotingswijziging vast te stellen. Over de onderdelen 5 en 6 van dit besluit geen referendum mogelijk te maken, omdat het een begrotingswijziging betreft. Dit besluit treedt in werking twee weken na de bekendmaking daarvan. Tenzij over de overige onderdelen van dit besluit een inleidend verzoek tot het houden van een referendum wordt gedaan.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad op 22 september 2025

de griffier,

de voorzitter,

drs. R. Blokland MCM

drs. M.J. Bezuijen

3

Toelichting Probleemstelling en kader Inleiding Op 17 mei 2021 heeft de gemeenteraad een richtinggevende visie voor het Stationsgebied Zoetermeer vastgesteld. De visie omvat de realisatie van een toekomstbestendige OV-knoop op de locatie van Station Zoetermeer. De OV-knoop heeft als doel om de verschillende openbaar vervoermiddelen (bus, tram, trein) aantrekkelijk(er) en toegankelijk(er) te maken, waarbij logische aansluiting op de bestaande en toekomstige omgeving wordt gerealiseerd. Als onderdeel van de richtinggevende visie (zie visualisatie) is het onderstaande in het raadsbesluit vastgelegd: a) b) c) d) e)

Een busstation boven de A12; Een directe busroute vanaf de Zuidweg naar het busstation; Een plintgebouw aan de noordzijde van de Nelson Mandelabrug als stationsentree met een gelijkvloerse aansluiting voor langzaam verkeer op de Afrikaweg; Het verschuiven van de halte RandstadRail met een toegang aan de Den Haag zijde van de Mandelabrug; Het verschuiven van de stationstoegang naar de Den Haag zijde van de Nelson Mandelabrug.

Figuur 1. Conform raadsvoorstel 17-05-2021

4

Uitgevoerde ontwerpwerkzaamheden sinds het raadsbesluit Naar aanleiding van dit raadsbesluit zijn o.a. de volgende ontwerpwerkzaamheden uitgevoerd: Plintgebouw In lijn met de prioritering die in het raadsbesluit (2021) is aangegeven, is een ontwerp opgesteld voor een “plintgebouw” aan de noordzijde van het stationsgebied. Dit plintgebouw voorziet in een nieuwe entree tot de Nelson Mandelabrug, een fietsenstalling en een gelijkvloerse aansluiting vanaf de Afrikaweg naar het stationsgebied via het dak van het gebouw. Het ontwerp gaat ervan uit dat gebruik kan worden gemaakt van de aanwezige parkeergarage onder het Afrikawegviaduct. Deze is niet in eigendom van de gemeente, maar in particulier eigendom. De parkeergarage wordt op dit moment gebruikt voor parkeren van huurders van het Poortgebouw. Gelijkvloerse aansluiting op de Afrikaweg Voor de gelijkvloerse aansluiting op de Afrikaweg voor zowel fietsers als voetgangers is gekeken naar een viaduct in het verlengde van de stadsstraat, dat aansluit op het dak van het plintgebouw. Deze is niet in detail uitgewerkt, omdat architectonische uitgangspunten nog moesten worden vastgesteld in relatie tot een nog te ontwerpen busplatform.

Integraal Structuurontwerp / Busplatform Ten behoeve van het ontwikkelen van een integraal structuurontwerp is de focus vooral komen te liggen op het uitwerken van varianten van een busplatform met nieuwe aansluitingen en toegangen tot de onderliggende infrastructuur. De basis-ontwerpprincipes zijn afgestemd met OV stakeholders/beheerders door het houden van diverse workshops in 2023 / 2024. Op basis van de input van de verschillende stakeholders is gebleken dat de inpassing van een (bus)platform boven de A12 niet samengaat met de huidige ligging en inrichting van de Nelson Mandelabrug. De diverse stakeholders benoemden ook technische complicaties, alsmede verkeerskundige obstakels bij nadere uitwerking van een busplatform, in relatie tot andere functies in het stationsgebied. Nelson Mandelabrug De situatie rondom de Nelson Mandelabrug en de noodmaatregelen die in 2022 zijn genomen zijn een sterk vertragende factor geweest in de voortgang, vanwege de capaciteitsinzet van het projectteam. De onzekerheid over de herstelmogelijkheden voor de Nelson Mandelabrug is pas sinds kort weggenomen, waarmee ruimte is gekomen om het in stand houden van de Nelson Mandelabrug te overwegen en hiervoor plannen op te stellen.

Subsidies Zoals vastgesteld in het raadsbesluit van mei 2021 is de raad akkoord gegaan met een investeringsbudget van € 11,244 mln ten behoeve van de realisatie van de noordelijke entree van het station, vooruitlopend op andere deelopgaven binnen het stationsgebied Zoetermeer. Tevens is in 2021 aangegeven dat op het genoemde investeringsbudget de bijdrage van de MRDH in mindering kan worden gebracht van € 5,3 mln. Het overige deel van € 5,944 mln komt voor rekening van de gemeente. Inmiddels heeft de MRDH de beschikking voor de realisatie van een fietsenstalling en entree aan de noordzijde van de Nelson Mandelabrug afgegeven.

5

Deze investering heeft specifiek betrekking op: • Een entreehal naar het huidige station (Nelson Mandelabrug) en de RandstadRail halte vanaf maaiveld; • Een fietsenstalling voor ca. 1.000 plaatsen, met een mogelijkheid om dit later uit te breiden (naar ca. 2.000 plaatsen); • Een gelijkvloerse aansluiting voor fietsers en voetgangers op de Afrikaweg, middels een viaduct dat aan zou sluiten op de nieuwe entreehal (op hoogte). Hoewel binnen dit raadsvoorstel wordt beoogd de scope voor het stationsgebied aan te passen op het vlak van het busplatform, laat dit onverlet dat investeringen in bovengenoemde objecten nog altijd noodzakelijk zijn en onderdeel uitmaken van het project als deelopgaven. Op basis van het voorgaande raadsbesluit heeft de projectorganisatie, vooruitlopend op definitieve besluitvorming, succesvol geacteerd om diverse overige subsidies aan te vragen bij het ministerie van Binnenlandse Zaken en het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat, waarbij aanspraak is gemaakt op diverse regelingen, die in lijn met de NOVEX besluitvorming zijn opgezet. Hieronder vallen onder meer het “Mobiliteitspakket” en “Gebiedsbudget”, waarvoor door de betreffende ministeries inmiddels beschikkingen zijn afgegeven. Daarnaast is aanspraak gemaakt op de MIRT SPUK-WOKT (Specifieke Uitkering – Woningbouw Op Korte Termijn). In totaal is een bedrag van circa € 31,2 mln.

aan subsidies verworven, die als volgt zijn opgedeeld: Subsidie(regeling) Mobiliteitspakket Gebiedsbudget MIRT SPUK WoKT (Woningbouw op korte termijn) KTA03 (BDU)

Subsidieverstrekker Min. I&W Min. BZK Min. I&W MRDH

Bedrag € 8,7 mln € 5,4 mln € 11,7mln € 5,3 mln

Deze bedragen worden aangewend voor de realisatie van de beoogde deelopgaven binnen het stationsgebied, zoals in dit voorstel aangeduid. De afgegeven beschikkingen omvatten een specifiek deel van de scope van enerzijds de reconstructie van de Nelson Mandelabrug en anderzijds de realisatie van een fiets-voetgangersverbinding tussen Entreegebied en Rokkeveen. Vanuit de planvorming zal worden gekeken naar additionele financieringsbronnen. De subsidies zullen in 2026 onderdeel uitmaken van het financieringsplan dat is gekoppeld aan de vaststelling van een Integraal Schetsontwerp (civieltechnisch). Hierbij worden kosten en overige dekking (zowel incidenteel als structureel) meegenomen. Een toegekende of aangevraagde subsidie is nog geen aangegane verplichting. Als het onderdeel geen doorgang vindt vervalt het recht op subsidie en zal de subsidie worden teruggestort. Gewijzigde context Op dit moment is sprake van een sterk gewijzigde context, waarbij het noodzakelijk is om de uitgangspunten voor de ontwikkeling van het Stationsgebied Zoetermeer te herzien. De volgende context is veranderd ten opzichte van het raadsbesluit van 2021: •

In het ontwerp Ruimtelijke Strategie Zoetermeer 2040 staat bij de stationsomgeving: a. Dat het fietsknelpunt moet worden opgelost (hierbij wordt verwezen naar de situatie rondom de liftinstallaties en het fietsgebruik bij de entrees tot de Nelson Mandelabrug); 6

b. Een nieuwe verbinding tussen Entreegebied en Rokkeveen wordt gerealiseerd in het verlengde van de Afrikaweg ten behoeve van het Metropolitaan fietsnetwerk (en dus aan de vereisten van het MRDH Basisnetwerk fiets zal moeten voldoen); en c. Stallingen en deelmobiliteit aan twee zijden moeten worden gerealiseerd. •

Het busstation Centrum West als OV-knoop wordt gehandhaafd op de huidige locatie vanwege het goed functioneren daarvan. Het handhaven van de OV-knoop is onder andere opgenomen in de Mobiliteitsstrategie Binnenstad.

•

Er is een verkenning uitgevoerd naar de doorontwikkeling van buslijn 400 (projectonderdeel van BRT LeiZo). Een Bus Rapid Transit oplossing (BRT) met langere voertuigen is voorlopig de voorkeursvariant. Ook wordt de mogelijkheid om de bus door te trekken naar Station Zoetermeer en Station Lansingerland-Zoetermeer aangemerkt als kansrijk. In het vervolgtraject zal nader onderzoek worden uitgevoerd naar de vervoerwaarde en verkeerskundige inpassing. Hieruit zal blijken wat de meest optimale variant is om de BRT LeiZo in te passen in het bestaande OV-netwerk van Zoetermeer.

•

In juli 2024 is een raadsbesluit genomen over de herprogrammering van het Entreegebied, waarmee het woningbouwprogramma is vergroot naar 6.250-7.250 woningen. Daarnaast zijn de ambities op het gebied van duurzame mobiliteit verwoord in het Omgevingsprogramma en Ontwikkelvisie Entree. Hierbij is ook aangegeven dat een rechtstreekse langzaam verkeerverbinding tussen Entree (stadsstraat) en Rokkeveen wenselijk is vanuit een stedenbouwkundige optiek. Het schetsontwerp van de Afrikaweg gaat uit van busbanen aan de zijkant met tevens aan weerszijden een vrij liggend fietspad. Dit ontwerp stelt kaders voor het vervolg van de fietsroute richting Rokkeveen. Om praktisch en concreet invulling te geven aan de langzaam verkeerverbinding is de upgrade van Station Zoetermeer nog urgenter geworden.

•

Station Zoetermeer is vanuit regionaal perspectief aangemerkt als Metropolitaan OV-knoop binnen de MRDH (2023) en zal dus als zodanig moeten worden ontwikkeld, bijvoorbeeld om subsidie te kunnen ontvangen op basis van de “Handreiking Ketenmobiliteit op OVknooppunten”.

•

Naar aanleiding van bevindingen die eind 2022 zijn gedaan ten aanzien van de staat van de Nelson Mandela brug is destijds besloten om een aantal noodmaatregelen toe te passen. De maatregelen die zijn geïmplementeerd hebben een levensduur van 10 jaar en zijn daarmee eindig in 2032. Als eerste stap in de voorbereiding tot het aanpakken van de Nelson Mandelabrug is een haalbaarheidsstudie met verschillende varianten uitgevoerd.

Met inachtneming van het bovenstaande kan geconstateerd worden dat er urgentie is ten aanzien van de realisatie van de opgaven binnen het Stationsgebied Zoetermeer. Enerzijds is sprake van een sterke samenhang met de realisatie van woningen binnen het Entreegebied en het OV-aanbod. Anderzijds dient toegankelijkheid geborgd te worden voor trein- en busreizigers, voetgangers en fietsers, waarbij instandhouding van de Nelson Mandelabrug een sterke rol speelt.

7

De wijzigingen in de context zijn aanleiding om de uitgangspunten en werkzaamheden voor de ontwikkeling van het Stationsgebied Zoetermeer te herzien. Met dit raadsvoorstel wordt het benodigde voorbereidingsbudget aangevraagd. Beoogd effect De volgende effecten worden beoogd met de realisatie van het stationsgebied Zoetermeer: 1. Het verminderen van de barriérewerking van de A12 en sporen voor zowel voetgangers als fietsverkeer tussen Rokkeveen en de wijken ten noorden van de A12, door het behouden van de Nelson Mandelabrug en de aanleg van een nieuwe fietsvoetgangersverbinding, parallel aan het Afrikawegviaduct. 2. Een toegankelijk en aantrekkelijk openbaar vervoer knooppunt realiseren, met een aangename verblijfskwaliteit, in lijn met de ambities van MRDH voor het realiseren van een Metropolitaan OV knooppunt. 3. Een aantrekkelijke ontvangst in Zoetermeer realiseren, door zowel aan de noord- als zuidzijde van de entrees tot de Nelson Mandelabrug te zorgen voor: o een goed omgevingsdomein; o prettige overzichtelijke stationspleinen waar men goed kan oriënteren, overstappen en verblijven; o waarbij een concentratie van reizigersstromen de sociale veiligheid versterkt. 4.

Het stimuleren van OV gebruik door: o het inrichten van prettige overstapfaciliteiten tussen OV modaliteiten; o het inrichten van prettige overstapfaciliteiten van OV naar fiets of deelmobiliteit; o het inrichten van een prettige en toegankelijke overstap voor gebruik van de diverse buslijnen; o het inrichten van een ruim voldoende en prettige fiets-parkeeroplossing voor een breed scala aan fietstypen aan zowel de noord- als zuidzijde van de Nelson Mandelabrug. Voorstel/keuzemogelijkheden/risico’s Beslispunten 1. Het college opdracht te geven een nadere stedenbouwkundige uitwerking (Integraal Basisontwerp) op te stellen op basis van raadsbesluit vaststellen visie stationsgebied Zoetermeer en realisatie plintgebouw (17-05-2021) waarbij de volgende aanpassingen op het besluit worden toegepast: a) niet langer uitgaan van de realisatie van een busstation boven de A12 dat de functie van busstation Centrum West vervangt; b) geen toerit vanaf de Zuidweg naar een busplatform realiseren; c) geen gelijkvloerse aansluiting voor langzaam verkeer vanaf de stadsstraat Afrikaweg naar een busplatform; d) geen verschuiving van de toegang tot de halte van RandstadRail naar de Den Haag zijde van de Nelson Mandelabrug; e) geen verschuiving van de stationstoegang van Station Zoetermeer naar de Den Haag zijde van de Nelson Mandelabrug. 8

2. Akkoord te gaan met de planvorming voor de reconstructie van de Nelson Mandelabrug conform variant 2 (Versterken draagconstructie en aanpassen kapconstructie). 3. Akkoord te gaan met het uitwerken van een fiets-voetgangersverbinding tussen Entreegebied en Rokkeveen. 4. Het college opdracht te geven een Businesscase aan de raad voor te leggen, op basis van een onderliggend Integraal Schetsontwerp. 5. Voor de werkzaamheden, zoals benoemd in besluitpunten 1 t/m 4 een budget voor de jaren 2025 en 2026 van € 1.000.000 beschikbaar te stellen en dit te dekken vanuit de reserve Fonds Zoetermeer 2040. 6. De uit voornoemde besluiten voortvloeiende begrotingswijziging vast te stellen. Argumenten 1. Nadere stedenbouwkundige uitwerking opstellen op basis van het voorgaande en voorliggend raadsbesluit Om inzicht te krijgen in de impact die de contextuele wijzigingen met zich meebrengen, dient een nadere stedenbouwkundige uitwerking plaats te vinden in de vorm van een Integraal Basisontwerp. Hierbij zullen functies en ruimtelijke inpassing aan de orde komen, rekening houdend met overige ontwikkelingen. Op basis van onderbouwde varianten kan toegewerkt worden naar een definitief pakket van eisen, die bepalend zijn voor de nadere uitwerking van de deelopgaven in het stationsgebied.

Hierbij kan tevens de conclusie worden getrokken dat een aantal van de eerder in het raadsbesluit voorgestelde en vastgelegde uitwerkingen niet langer als uitgangspunt dienen voor de uiteindelijke opgaven binnen het stationsgebied. Dit geldt voor de volgende onderdelen: a) het realiseren van een busplatform boven de A12 b) het realiseren van een oprit vanaf de Zuidweg naar een busplatform c) het realiseren van een gelijkvloerse aansluiting voor langzaam verkeer vanaf de stadsstraat Afrikaweg naar een busplatform; d) het verschuiven van de toegang tot de halte van RandstadRail naar de Den Haag zijde van de Nelson Mandelabrug; e) het verschuiven van de stations toegang van Station Zoetermeer naar de Den Haag zijde van de Nelson Mandelabrug.

9

Hieronder is een en ander gevisualiseerd.

Figuur 2. Aanpassing op het raadsvoorstel a.g.v. gewijzigde context De resterende deelopgaven betreffen de Nelson Mandelabrug en een nieuwe verbinding voor fietsers en voetgangers tussen Entreegebied en Rokkeveen, uit te voeren als een op zichzelf staand viaduct. Deze opgaven zijn onder te verdelen in de volgende onderdelen: • Het herstel van de draagconstructie van de Nelson Mandelabrug; • De herinrichting van het dek van de Nelson Mandelabrug in combinatie met de vernieuwing van de kapconstructie; • De aanpassing van de toegangen tot de Nelson Mandelabrug aan zowel de noord- als de zuidzijde en gerelateerd roltrappen en lift installaties; • De aanpassing van de openbare ruimte op de voorpleinen aan zowel de zijde van het Entreegebied als aan de zijde van Rokkeveen, waarbij inpassing van fietsenstallingen en toegang tot de bushalte aan de Zuidweg een belangrijke rol spelen; • De realisatie van een fiets-voetgangersverbinding tussen Entreegebied en Rokkeveen in het verlengde van de stadsstraat Afrikaweg.

10

Figuur 3. Stationsgebied Zoetermeer en beoogde deelopgaven conform dit raadsvoorstel * * In bijlage 3 is de afbakening van de deelopgaven binnen stationsgebied Zoetermeer nader weergegeven 2. Akkoord te gaan met de planvorming voor de reconstructie van de Nelson Mandelabrug conform variant 2 (Versterken draagconstructie en aanpassen kapconstructie) Vanwege scheurvorming in de constructie van de brug is eind 2022 een noodconstructie aangebracht bij de Nelson Mandelabrug om de functie en veiligheid van de brug te borgen. Om de brug te behouden op lange termijn zijn grootschalige herstelwerkzaamheden aan de draagconstructie nodig. De noodconstructie die is aangebracht is berekend op een levensduur tot eind 2032. Met een voorbereidingstijd van minimaal 4 jaar van start uitwerking tot start uitvoering van de herstelwerkzaamheden, is het noodzakelijk tijdig keuzes te maken. Om te komen tot een technische oplossing voor de herstelwerkzaamheden is een bureaustudie uitgevoerd door een extern adviesbureau. In deze bureaustudie is aan de hand van beschikbare informatie en aanvullende berekeningen onderzocht welke varianten mogelijk zijn voor herstel van de brug. De volgende hoofdvarianten zijn onderzocht: • • •

Behoud huidige situatie Versterken draagconstructie en aanpassen kapconstructie in verschillende varianten Sloop en Nieuwbouw

Variant 1 Variant 2 Variant 3

Behoud van de huidige situatie (Variant 1) is niet aan de orde, omdat de tijdelijke maatregelen niet worden gegarandeerd na 2032. Variant 2 betreft maatregelen om brug in stand te houden en daarmee de langzaam verkeersverbinding en toegankelijkheid van de OV-haltes. Op middellange termijn wordt zekerheid geboden dat het OV op deze locatie toegankelijk blijft, omdat de levensduur van de brug aanzienlijk wordt verlengd (30-50jaar). Voor variant 3, sloop 11

en nieuwbouw op dezelfde locatie, komt voor een langere periode de voet- en fietsverbinding te vervallen en zijn omvangrijke tijdelijke maatregelen nodig om het OV toegankelijk te houden. Variant 2 geeft de minste risico’s voor de technische uitvoerbaarheid en is de voorkeursvariant. Realisatie is mogelijk voor het einde van de gegarandeerde levensduur van de tijdelijke ondersteuningsconstructie, indien tijdig gestart kan worden met de voorbereidingen. De investeringskosten voor realisatie van variant 2 wegen daarbij op tegen het verlengen van de technische levensduur van de brug. Het geeft daarmee op middellange en lange termijn zekerheid van OV-toegankelijkheid. Het staat additionele ontwikkeling in het stationsgebied in de toekomst niet in de weg. De tijdelijke maatregelen die zijn getroffen aan de NM-brug in 2022 zijn tot 2032 gegarandeerd. Het is noodzakelijk om in 2025 te starten met de uitwerking van een uitvoerbaar plan voor de Nelson Mandelabrug in verband met de benodigde doorlooptijd van processen van met name ProRail en Rijkswaterstaat, waarmee vooroverleg is gevoerd. Om het werk te realiseren zijn buitendienststellingen en/of buitengebruikstellingen nodig van de sporen en de A12. De procedure om dit vast te leggen bedraagt circa 2,5 jaar (per partij verschillend).

Voor het herstellen van de brug is het noodzakelijk dat de kapconstructie wordt losgemaakt van de pijlers en wordt verwijderd. Het verwijderen van de kap maakt vervanging van meerdere delen van de constructie en glasdelen noodzakelijk. Ook is het noodzakelijk om aanpassingen aan de kap te doen om eenvoudiger en veilig (dagelijks) beheer & onderhoud aan de brug uit te voeren. De huidige inschatting is dat de kosten voor 100% herstel van de huidige kapconstructie fors hoger uit kunnen vallen, dan bij het ontwerpen van een nieuwe kapconstructie. Deze verwachting komt voort uit het feit dat alle onderdelen specifiek moeten worden ontworpen en gemaakt. Een nieuwe kapconstructie geeft bij het ontwerp mogelijkheden om gebruik te maken van standaardisatie in materiaalgebruik en duurzaam materiaalgebruik. Ook het dek zelf komt voor herinrichting in aanmerking. De functie van de brug voor doorgaand fietsverkeer komt in de definitieve situatie te vervallen. Deze functie wordt overgenomen door het nieuw te realiseren fiets-voetgangersviaduct. De inrichting zal daarmee vooral gericht zijn op voetgangers en reizigers. Hiermee komt de nadruk te liggen op het brugdek als transitieruimte voor die specifieke gebruikers. De toegangen aan zowel de noord- en zuidzijde worden meegenomen in de herinrichting van de totale brug. 3.

Akkoord te gaan met de uitwerking van een fiets-voetgangersverbinding tussen Entreegebied en Rokkeveen Een goede integrale verbinding voor langzaam verkeer (fiets/voet) over de A12 en sporen is nodig als verlengde van de stadsstraat Afrikaweg. Deze langzaam verkeersverbinding zou in de vorm van een viaduct, parallel aan de Afrikaweg kunnen worden gerealiseerd, waarmee het in lijn ligt met de stedenbouwkundige ambities die zijn vastgelegd in het Omgevingsprogramma Entreegebied. Met het realiseren van deze fiets- voetgangersverbinding is de verwachting dat de Nelson Mandelabrug in de toekomst niet meer de primaire doorgaande fietsverbinding zal zijn.

12

Het realiseren van een nieuwe fiets-voetgangersverbinding in stationsgebied Zoetermeer versterkt de verbinding tussen Rokkeveen en de wijken ten noorden van de A12 en het centrum van Zoetermeer. De fietsverbinding vormt een belangrijke schakel in de regionale fietsstructuur. Hiermee wordt het mogelijk om het fietsverkeer van de Nelson Mandelabrug te weren en daarmee de overlast als gevolg van storingen aan de liftinstallaties te verminderen. De nieuwe fiets-voetgangersverbinding bestaat uit de volgende onderdelen: • Aansluiting op de stadsstraat (Afrikaweg) • Viaduct over de Boerhaavelaan vanaf de aansluiting op de stadsstraat tot aan RandstadRail • Viaduct over RandstadRail, A12 en busstroken, hoofdspoor (NS/ProRail) en Zuidweg • Hellingbaan vanaf de Zuidweg tot op maaiveld waarbij de Danny Kayelaan wordt overkluist, in verband met toegang tot de P&R. • De aansluiting op de Maria Montessorilaan draagt bij aan de integratie met het bestaande fietsnetwerk in Rokkeveen en aansluiting op het winkelcentrum Rokkeveen. 4. Het college opdracht te geven een Businesscase aan de raad voor te leggen, op basis van een onderliggend Integraal Schetsontwerp. De definitieve besluitvorming over de inrichting van stationsgebied Zoetermeer vindt plaats aan de hand van het vaststellen van de Businesscase op basis van een Integraal Schetsontwerp.

Het Integraal Schetsontwerp (SO) omvat de civieltechnische uitwerking van alle deelopgaven die binnen het stationsgebied Zoetermeer zijn benoemd. Aan de hand van het Integraal Schetsontwerp kan een globale kostenraming worden opgezet en tijdsconsequenties worden ingeschat. Op basis hiervan zal een subsidie- en financieringsplan worden opgesteld. 5. Akkoord te gaan met het toekennen van een budget voor het uitvoeren van de werkzaamheden, zoals benoemd in besluitpunten 1 t/m 4 ter hoogte van € 1.000.000 en dit te dekken vanuit de reserve Fonds Zoetermeer 2040. Kanttekeningen Ad 1. Afstemming met OV-stakeholders over de gewijzigde uitgangspunten is noodzakelijk Vanuit OV-oogpunt dient besluitvorming in samenspraak plaats te vinden met de concessie verlenende partijen en OV-exploitanten. In dit geval betekent dit dat draagvlak voor het uitvoeringsplan en de beoogde opgaven dient te worden verkregen bij MRDH, PZH, NS, HTM en bus exploitanten. Met het oog op de rol van Station Zoetermeer in het openbaar vervoernetwerk in Zuid-Holland Midden is het van belang dat strategische planning in samenspraak met deze partijen plaatsvindt. Niet in de laatste plaats vanwege de bijdrage die partijen mogelijk kunnen leveren aan de realisatie van de opgaven. Ad 1.

Het laten vervallen van het busplatform moet niet leiden tot negatieve consequenties voor de MIRT-verkenning van LeiZo Vanuit de verkenning in het kader van de opgave LeiZo is het doortrekken van Lijn400 naar Lansingerland-Zoetermeer als essentieel onderdeel geformuleerd voor de doorontwikkeling. 13

Voor de doortrekking moet een nieuw project worden gestart. De uitkomsten van dat onderzoek zijn medebepalend voor de uitwerking van de opgaven binnen Stationsgebied Zoetermeer. Concreet zal bekeken moeten worden waar de haltering moet plaatsvinden en met welke voertuigen. Als alternatief voor een busplatform wordt gedacht aan het uitbreiden van de bestaande haltes aan de Zuidweg. Ad 1. en 2. De middelen zijn schaars en uit bestedingen vloeien lasten voort. De gemeente maakt in het kader van Zoetermeer 2040 een ‘investeringsagenda’ waarbij ook rekening wordt gehouden met bestedingen in gehele stad. Basis voor de dekking van de uit de ‘investeringsagenda’ voortvloeiende structurele lasten zijn de extra algemene middelen uit OZB en Algemene uitkering die voortkomen uit de extra woningen in de stad (maximaal de helft) en de beschikbare ruimte in de reserve Fonds Zoetermeer 2040. Voor de investeringen zelf geldt dat wordt gezocht naar de mogelijkheden van kostenverhaal bij ontwikkelaars en middelen van derden zoals subsidies van het Rijk, de provincie en de MRDH. Daarnaast zal samenhang worden gezocht met bestaande investeringen (zowel van ons zelf als die van derden) in het gebied zodat efficiency voordelen kunnen worden behaald. Bij de bestedingsvoorstellen zal hier rekening mee worden gehouden.

De bestedingsvoorstellen worden telkens afzonderlijk ter afweging aan de raad voorgelegd of via de Perspectiefnota. Belangrijke voorwaarde hierbij is dat de toekomstige kosten en dekking jaarlijks worden afgewogen en structureel in evenwicht moeten zijn. Ad 1.t/m 3. De investeringen in het stationsgebied en de reconstructie van de Mandelabrug zijn in potentie hoog en er is nog geen dekking in de begroting aanwezig. Voor de haalbaarheid van de businesscase en het draagvlak binnen de gemeenteraad is het van belang dat anderen hieraan bijdragen zoals het rijk via een subsidie of een bijdrage zodat het gemeentelijke aandeel terugloopt en dat de kosten van de kapitaalslasten en de bijbehorende onderhoud en beheerlasten gedekt kunnen worden. Voor de realisatie van het Stationsgebied Zoetermeer zijn nog geen structurele middelen in de begroting opgenomen of gereserveerd. Financiën Voor het Opstellen Integraal Basisontwerp, de uitvoering van diverse studies (zoals het opstellen Uitvoeringsplan herstelwerkzaamheden Nelson Mandelabrug en het opstellen Integraal Schetsontwerp, het opstellen van de bijbehorende businesscase waarin de kosten, de subsidie en de bijbehorende dekking is opgenomen, is voor de jaren 2025/2026 een budget van € 1 mln. nodig. De kosten worden gedekt vanuit een bijdrage van de reserve Fonds Zoetermeer 2040.

Als uit de planvorming naar voren komt dat de businesscase haalbaar is zal hiervoor een afzonderlijk raadsvoorstel ter besluitvorming worden voorgelegd. In bijlage 1 is een nadere onderbouwing van de voorbereidingskosten opgenomen. Controleprotocol Niet van toepassing

14

Participatie en Communicatie In het kader van de uit te voeren werkzaamheden en daaropvolgende besluitvorming is het wenselijk om te participeren met de omgeving. In het verleden is dit gedaan door gebruik te maken van een klankbordgroep en door de omgeving in 2022 uit te nodigen voor een participatiebijeenkomst over het schetsontwerp voor het plintgebouw en de fietsbrug. Ook konden inwoners reageren via het online participatieplatform Entree. Het voornemen is de participatie een vervolg te geven door de omgeving te betrekken bij de uitwerking van de plannen in een Basisontwerp en daarna in een Schetsontwerp. Aandachtspunten daarin zijn de reconstructie van de Nelson Mandelabrug en de nieuw aan te leggen fiets-voetgangersverbinding tussen het Entreegebied en Rokkeveen. In Q4-2025 zal aan het college een Participatievoorstel worden voorgelegd waarin het beoogde participatietraject wordt beschreven.

Met het oog op de uit te voeren producten zal specifiek met de volgende externe partijen overleg gevoerd worden: • Metropoolregio Rotterdam Den Haag (MRDH) • Provincie Zuid-Holland (PZH) • Nederlandse Spoorwegen (NS) • ProRail • Haagse Tram Maatschappij (HTM) • Rijkswaterstaat • Dunea Duurzaamheid Met name voor de herinrichting van de Nelson Mandelabrug en de realisatie van een nieuwe kapconstructie is het raadzaam om, in de aanloop naar een ontwerp, ook expliciet te kijken naar de duurzaamheidskansen. Daar waar mogelijk zal naar optimalisaties ten opzichte van de bestaande situatie worden gekeken, waarbij ook naar lange termijn onderhoudskosten wordt gekeken. In het kader van de te realiseren fietsverbinding over de A12 en de sporen zal worden gekeken naar een modulair ontwerp, waarbij rekening wordt gehouden met de mogelijkheid om (delen van) het object te kunnen hergebruiken. Dit uitgangspunt wordt gehanteerd om aanleg van uitbreiding binnen het stationsgebied in de toekomst niet onmogelijk te maken. Toegankelijkheid en bruikbaarheid voor gehandicapten Nelson Mandelabrug De te realiseren deelopgaven moeten bijdragen aan verbetering van de toegankelijkheid en bruikbaarheid van de stationsomgeving voor gehandicapten.

Hierbij wordt voor het ontwerp van de inrichting van de buitenruimte, inpandige functies en technische installaties uitgegaan van de laatste vigerende kaders en normen. In samenspraak met onder andere HTM en ProRail zal expliciet worden gevraagd om advies in het kader van OV toegankelijkheid van gehandicapten en daarmee samenhangende ontwerpkeuzes.

15

Fiets-voetgangersverbinding Entreegebied-Rokkeveen Indien sprake is van belemmeringen of storingen aan installaties van de Nelson Mandelabrug zal de nieuw aan te leggen fiets- en voetgangersverbinding tussen Entreegebied en Rokkeveen ook voor gehandicapten een mogelijkheid bieden om aan de andere zijde van de A12 en de sporen te komen. Ook hier zal bij het ontwerp worden aangesloten op vigerende kaders en normen. Rapportage en evaluatie Ten behoeve van rapportage aan de gemeenteraad wordt tweemaal per jaar een voortgangsrapportage opgesteld. Het Stationsgebied Zoetermeer maakt deel uit van de voortgangsrapportage Entreegebied. De planning op hoofdlijnen is als volgt: Q3-2025 (sept) Raadsvoorstel gewijzigde uitgangspunten en aanvraag voorbereidingskrediet voor Stationsgebied Zoetermeer

Q1-2026 Q4-2026

Collegebesluit herijking projectopdracht Stationsgebied Zoetermeer + collegebesluit participatievoorstel Raadsvoorstel Vaststellen Integraal Basisontwerp Raadsvoorstel Vaststellen Businesscase Stationsgebied Zoetermeer (inclusief Integraal Schetsontwerp)

16