Raadsvoorstel Meerjarenperspectief grondexploitaties 2023

Raadsvoorstel Onderwerp Zaakid

Raadsvoorstel Meerjarenperspectief grondexploitaties 2023 2023-032951

Auteur

D.R. Buijs +31793469621 d.r.buijs@zoetermeer.nl

Gemeentesecretaris

Huykman, B.J.D.

Afdelingshoofd

Worp R.M.G.R. van de (Ronald)

Portefeuillehouder

Wethouder Blansjaar

Uiterste behandeldatum (+ reden) Programma(s)

5 juni 2023 voorafgaand aan de vaststelling van de jaarrekening 2022

Eerdere besluitvorming

Raadsvoorstel Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2022 (63KB)

Samenvatting

De gemeente kan via haar grondbeleid ruimtelijke doelstellingen realiseren. In 2022 was er sprake van negentien projecten waar de gemeente zelf de grond in eigendom heeft en waarbij sprake is van een grondexploitatie als projectbegroting. Op basis van de regelgeving van het Besluit Begroting & Verantwoording (BBV) en de bepalingen in de gemeentelijke financiële verordening wordt jaarlijks aan de hand van de voortgang van de projecten het financieel resultaat van de projecten met een grondexploitatie opnieuw bepaald. Dit wordt ook wel de herziening van de grondexploitaties genoemd. Twee projecten zijn afgesloten, te weten Palenstein Tangolocatie en Amerikaweg.

Programma 7 Inrichting van de stad

De actuele raming van de kosten en opbrengsten van projecten met een grondexploitatie leidt tot een nieuwe prognose van het resultaat grondbeleid in het Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2023 (MPG ‘23). Het MPG ’23 bestaat uit een openbaar algemeen deel en geheime bijlagen.

Bijlagen

In het MPG’23 ligt de focus op de financiën en risico’s van de gemeentelijke projecten met een grondexploitatie. Hierover wordt gerapporteerd en wordt het perspectief gegeven op het toekomstige resultaat van de grondexploitaties. Over de rapportage ruimtelijke projecten van Stedelijke Ontwikkeling wordt, wat betreft de inhoudelijke en programmatische voortgang van projecten, gerapporteerd via een separaat raadsvoorstel. In het kader van de Planning & Control-cyclus is vaststelling van het MPG’23 noodzakelijk omdat de gevolgen van de herziening van invloed zijn op de jaarrekening 2022. 1. MPG 2023 Hoofdboek openbaar 2a. Marktgevoelige informatie GEHEIM MPG 2023 Bijlagenboek (geel gemarkeerd) * 2b. Marktgevoelige informatie MPG 2023 Bijlagenboek (zwart gemarkeerd) 3. Overzicht Materiële Vaste Activa (MVA) en Immateriële vast activa (IMVA)

4. Begrotingswijziging bij MPG’23 * Het college heeft op 9 mei 2023 besloten om de verplichting

tot geheimhouding op te leggen op de geel gearceerde teksten, getallen en tabellen in bijlage 2 bij Raadsvoorstel Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2023 tot het eind van de looptijd van de in de bijlage opgenomen langstlopende grondexploitaties, op grond van Protocol geheimhouding gemeente Zoetermeer 2023 en op grond van artikel 87 van de Gemeentewet en art. 5.1 lid 2 sub b van Wet open overheid. De geheimhouding wordt opgelegd tot het eind van de looptijd van de in de genoemde bijlage opgenomen langstlopende grondexploitaties, omdat deze bijlagen financiële details bevat die de onderhandelingspositie van de gemeente kunnen schaden.

2

Raadsbesluit Raadsvoorstel Meerjarenperspectief grondexploitaties 2023 2023-032951 De raad van de gemeente Zoetermeer; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 9 mei 2023 besluit 1. Het meerjarenperspectief grondexploitaties 2023 (MPG’23) en de herziening van de grondexploitaties van de volgende zeventien projecten vast te stellen, waarbij het totale te verwachten resultaat afneemt met € 8,42 miljoen: 1. Bladgroen 2. Boerhaavelaan 3. Cadenza 2 4. Dwarstocht 5. Engelandlaan 140 6. Gasfabriek Delftsewallen 7. Katwijkerlaantracé 8. Kleurlaan 9. Kwadrant B&F Edisonpark 10. Lansinghage 11. Markt 10 12. Oosterheem 13. Palenstein 14. Plataanhout 15. Van Leeuwenhoeklaan 16. Voorweg Noord 17. Zegwaartseweg Noord 2. De projecten Palenstein Tangolocatie en Amerikaweg af te ronden en de bijbehorende (deel)grondexploitaties af te sluiten. 3. De bijbehorende begrotingswijziging, waarin de actualisatie van de grondexploitaties is opgenomen, vast te stellen. Over besluitpunt 3 geen referendum mogelijk te maken, omdat het een vaststelling van de begroting van de herziene grondexploitaties betreft. Dit besluit treedt in werking twee weken na bekendmaking daarvan. Tenzij over de overige onderdelen van dit besluit een inleidend verzoek tot het houden van een referendum wordt gedaan. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad op 5 juni 2023 de griffier,

de voorzitter,

drs. R. Blokland MCM

drs. M.J. Bezuijen

3

Toelichting Probleemstelling en kader Inleiding Eén van de middelen om ruimtelijke doelstellingen te realiseren, bijvoorbeeld op het gebied van wonen, infrastructuur en/of groen, is het gemeentelijk grondbeleid. De gemeente kan daarbij kiezen voor een actief grondbeleid. Dat wil zeggen dat de gemeente de grond zelf in eigendom heeft of aankoopt, de bestemming wijzigt, de grond bouwrijp maakt en deze vervolgens ten behoeve van de desbetreffende (beleids)doelen verkoopt. De daarmee gepaard gaande activiteiten en werkzaamheden worden projectmatig uitgevoerd. De kosten die hiermee zijn gemoeid, worden opgenomen in een projectbegroting, die in dergelijke gevallen een grondexploitatie wordt genoemd. Belangrijke kenmerken van een grondexploitatie zijn dat deze meerdere jaren beslaat en dat de dekking van de tijdens het project te maken kosten bestaat uit toekomstige en dus nog te realiseren opbrengsten uit grondverkoop. Met andere woorden: de kost gaat voor de baat uit. Op basis van de regelgeving van het Besluit Begroting & Verantwoording (BBV) en de bepalingen in de gemeentelijke financiële verordening wordt jaarlijks aan de hand van de voortgang van de projecten het financieel resultaat van de projecten met een grondexploitatie opnieuw bepaald.

Hierbij is sprake van een integrale weergave van: • de financiële voortgang en het nieuwe verwachte resultaat van de grondexploitaties • de vast te stellen kaders • het gerealiseerd financieel resultaat van alle gemeentelijke projecten met een grondexploitatie in 2022. Het college heeft op 9 mei besloten om geheimhouding op te leggen op de geel gearceerde teksten, getallen en tabellen in bijlage 2 bij Raadsvoorstel Meerjarenperspectief Grondexploitaties 2023 tot het eind van de looptijd van de in de bijlage opgenomen langstlopende grondexploitaties Beoogd effect Het MPG‘23 verschaft inzicht in de financiën en het programma van de totale portefeuille op basis van de geactualiseerde grondexploitaties. Hieruit volgen de (financiële) consequenties voor de jaarrekening 2022. Tevens wordt met het MPG voldaan aan de jaarlijkse herziening volgens de stellige uitspraak van de commissie BBV. Door afronding van de grondexploitaties Palenstein Tangolocatie en Amerikaweg in 2022 wordt de raad voorgesteld de betreffende projecten en de (deel)grondexploitaties per 31 december 2022 af te sluiten. Met de herziening van de zeventien grondexploitaties, de afsluiting van twee (deel)grondexploitaties wordt verantwoording afgelegd en kan de raad haar taakstellende en controlerende rol uitoefenen. Voorstel/keuzemogelijkheden/risico’s 1.

Het meerjarenperspectief grondexploitaties 2023 (MPG’23) en de herziening van de grondexploitaties van de volgende zeventien projecten vast te stellen, waarbij het totale te verwachten resultaat afneemt met € 8,42 miljoen: 1. Bladgroen 2. Boerhaavelaan 4

3. Cadenza 2 4. Dwarstocht 5. Engelandlaan 140 6. Gasfabriek Delftsewallen 7. Katwijkerlaantracé 8. Kleurlaan 9. Kwadrant B&F Edisonpark 10. Lansinghage 11. Markt 10 12. Oosterheem 13. Palenstein 14. Plataanhout 15. Van Leeuwenhoeklaan 16. Voorweg Noord 17. Zegwaartseweg Noord 2. De projecten Palenstein Tangolocatie en Amerikaweg af te ronden en de bijbehorende (deel)grondexploitaties af te sluiten. 3. De bijbehorende begrotingswijziging, waarin de actualisatie van de grondexploitaties is opgenomen, vast te stellen.

Argumenten 1.1 Voldoen aan eisen BBV Met de vaststelling van het MPG’23 voldoet de gemeente aan de eisen van het Besluit Begroting en Verantwoording om jaarlijks de projecten met een grondexploitatie te herzien. De vastlegging van deze herzieningen in het MPG’23 is ook voorgeschreven in de gemeentelijke financiële verordening. Het MPG’23 bevat een toelichting op de aan grondbeleid gerelateerde projecten. Er wordt ingegaan op de wet- en regelgeving en de financiële details. In het MPG’23 komen ook de gesignaleerde risico’s aan de orde. 1.2 Verantwoording aan gemeenteraad Met de actualisatie en herziening legt het college verantwoording af richting de gemeenteraad over financiële afwijkingen tussen raming en realisatie, die gedurende het afgelopen jaar zijn ontstaan. Daarnaast zijn de raming en fasering met betrekking tot de voortzetting van de projecten aangepast aan de nieuwe verwachtingen. Aan de gemeenteraad wordt gevraagd om de actualisatie van de financiële kaders en de herziening van de grondexploitaties van zeventien projecten vast te stellen. Met het vaststellen van de actualisatie van de grondexploitaties accordeert de gemeenteraad de wijzigingen. De begrotingswijziging is de financiële vertaling hiervan. 1.3.

Projecten zijn afgerond Door afronding van het project Palenstein Tangolocatie en Amerikaweg in 2022 wordt de raad voorgesteld de (deel)grondexploitaties per 31 december 2022 af te sluiten. Hiermee wordt verantwoording afgelegd en kan de raad haar controlerende rol uitoefenen. Met de afsluiting van deze projecten is het definitieve financiële resultaat van deze projecten bekend. Het resultaat wordt verwerkt in het resultaat grondbeleid. Kanttekeningen Geen kanttekeningen.

5

Financiën Resultaat 2022 Over 2022 is er met betrekking tot de grondexploitaties en faciliterende projecten een positief resultaat behaald van € 6,9 miljoen. Dit resultaat bestaat uit: RESULTAAT PROJECTEN Tussentijdse winstnemingen BIE Mutaties voorziening nadelige complexen Resultaat faciliterende projecten Resultaat projecten

7.439.000 -510.000 -28.000 6.901.000

Over de winstgevende grondexploitaties is op basis van de regelgeving van het BBV de tussentijdse winstneming bepaald aan de hand van de “percentage of completion” methode. Voor de winstgevende projecten bedraagt de totale tussentijdse winstneming afgerond € 7,44 miljoen. Per saldo moet door bijstellingen in verlieslatende grondexploitaties de voorziening nadelige complexen worden aangevuld met een bedrag van € 0,51 miljoen. Het resultaat over de faciliterende projecten is negatief en bedraagt afgerond € 0,03 miljoen. De projecten Palenstein Tangolocatie en Amerikaweg zijn in 2022 afgerond. Beide projecten waren verlieslatend. De vrijval van de hiervoor gevormde voorziening nadelige complexen, respectievelijk € 0,31 miljoen en € 0,44 miljoen, zijn verwerkt in de cijfers in bovenstaand tabel van € 6,9 miljoen. De gemeenteraad wordt voorgesteld de (deel)grondexploitaties af te sluiten per 31 december 2022. Beide projecten zijn afgesloten vanwege een gebrek aan capaciteit, de resterende kavels zijn onder de Materiële Vaste Activa (MVA) opgenomen. Bij toekomstige ontwikkeling van de resterende kavels kan een nieuwe grondexploitatie geopend worden. Het risicoprofiel is ook dit jaar weer geactualiseerd. Er zijn aanvullende risico’s toegevoegd voor de grondexploitaties Kwadrant B&F Edisonpark en Markt 10. De overige risico’s blijven relatief beperkt.

Veel risico’s bij de grondexploitaties hebben betrekking op onvoorziene kosten van het bouw- en woonrijp maken van gronden en onvoorziene kosten van VTA. Voor verdere toelichting op de risico’s verwijzen wij naar bijlage 2 (Marktgevoelige informatie GEHEIM MPG 2023). Voor de geïnventariseerde risico’s is een weerstandscapaciteit benodigd van minimaal € 7,5 miljoen. De weerstandscapaciteit wordt verder gespecificeerd in de paragraaf grondbeleid bij de jaarrekening 2022. Verwachting 2023 Voor vijf projecten wordt een verlieslatend resultaat verwacht. Op grond van de regelgeving van het BBV is het resultaat van de verlieslatende projecten (€ 23,1 miljoen negatief) al verantwoord en is er een voorziening nadelige complexen gevormd ter dekking van dit negatieve resultaat. Verliezen moeten namelijk genomen worden zodra ze geconstateerd zijn. Voor een aantal van de twaalf projecten met een verwacht winstgevend resultaat is winst genomen. Het nog verwachte resultaat van de winstgevende projecten per 1 januari 2023 bedraagt € 19,1 miljoen, waarbij bovenstaande totale tussentijdse winstneming van 2022 van € 7,44 miljoen is verwerkt in de herziene grondexploitaties. In bijlage 2 (Marktgevoelige informatie GEHEIM MPG 2023) worden de materiële wijzigingen toegelicht.

Door de verwerking van de tussentijdse winst van 2022 voor een totaalbedrag van € 7,44 miljoen en de inhoudelijke wijzigingen van € 8,42 miljoen (afname resultaat) loopt de totale verslechtering ten opzichte van MPG’22 op tot € 15,86 miljoen. Met name de projecten Oosterheem, Palenstein, Markt 10 en Kwadrant B&F Edisonpark wordt een lager positief resultaat verwacht. Voor een toelichting op de aanpassingen verwijzen wij u

6

naar de bijlage 1 (MPG 2023 Hoofdboek openbaar) en 2 (Marktgevoelige informatie GEHEIM MPG 2023). Controleprotocol Niet van toepassing. Participatie en Communicatie Niet van toepassing. Duurzaamheid Niet van toepassing. Toegankelijkheid en bruikbaarheid voor gehandicapten Niet van toepassing. Rapportage en evaluatie Niet van toepassing.

7