Raadsvoorstel GelijkGezond Resultaatbepaling en Resultaatbetaling

Raadsvoorstel Onderwerp Zaakid

GelijkGezond: Resultaatbepaling en Resultaatbetaling 2025-074306

Auteur

Daniëlle van der Eerden +31793468705 D.M.van.der.Eerden@zoetermeer.nl

Gemeentesecretaris a.i.

Meijer, A.S.

Afdelingshoofd

Sies, G. (Brecht)

Portefeuillehouder

Wethouder Frinking

Medeverantwoordelijke(n)

Wethouder Velzen

Uiterste behandeldatum (+ reden) Programma(s)

Programma 2 Samen leven en ondersteunen

Eerdere besluitvorming Samenvatting

Op 11 februari 2025 hebben de gemeente Zoetermeer, Samen ZoeterMeer Gezond en de Stichting GelijkGezond een intentieverklaring ondertekend om te gaan onderzoeken hoe het ondersteunings- en financieringsmodel dat GelijkGezond wil mogelijk maken, waardevol kan zijn voor inwoners van Zoetermeer die zich in een kwetsbare positie bevinden. Het gaat hierbij om ondersteuning voor inwoners waarbij de huisarts vermoedt dat meervoudige sociale problematiek en een gebrek aan zelfredzaamheid onderliggend zijn aan de medische klachten. Het onderliggende probleem en de hulpvraag zijn nog niet duidelijk. De huisarts kan deze inwoner doorverwijzen naar een doorbijter van GelijkGezond. De doorbijter krijgt een plek bij de huisarts in de praktijk. Hij/zij analyseert samen met de inwoner welke hulpvragen er liggen en wat de inwoner hieraan zelf kan doen en waarbij hulp nodig is. De doorbijter werkt samen met verschillende partijen en afdelingen binnen de gemeente. De gemeente biedt met inzet van de doorbijter maatwerk aan inwoners die vastlopen in de reguliere structuren en daardoor niet de juiste hulp krijgen. De doorbijter stemt af met initiatieven zoals Preventie in de Praktijk, team Sociale Zaken (Werk en Inkomen), de Multidisciplinaire teams, de procescoördinatoren van het Sociaal Domein en de lokale teams.

Het uitgangspunt is dat de doorbijter helpt bij het oplossen van onderliggende problematiek, waardoor de kosten voor de gemeente vanuit het Sociaal Domein lager zijn en dat de ervaren gezondheid van de inwoner stijgt. Resultaatbetaling en resultaatbepaling gemeente GelijkGezond organiseert en financiert de extra tijdsbesteding, (financiële) regelruimte en organisatiekracht voor doorbijters vooraf.

Structurele financiering wordt op basis van resultaatbetaling door gemeente en zorgverzekeraar ingeregeld. Het gerealiseerde resultaat voor de gemeente wordt per huishouden bepaald door het verschil tussen: 1. De verwachte uitgaven voor de gemeente in de komende 12 maanden zonder inzet van de doorbijter; 2. De werkelijk gerealiseerde uitgaven van de gemeente in de 12 maanden na start van de doorbijter De gemeente draagt maximaal €5.000 van het gerealiseerde resultaat per huishouden bij aan GelijkGezond. Als het gerealiseerde resultaat voor de gemeente meer dan € 5000,- is, dan komt het resultaat boven €5.000 ten gunste van de gemeente. Als het gerealiseerde resultaat voor de gemeente negatief is, dan geld er een no cure no pay principe voor de gemeente. Bijlagen

1. GelijkGezond – Gemeente als resultaatbetaler 2. GelijkGezond - Transformatieplan

2

Raadsbesluit GelijkGezond: Resultaatbepaling en Resultaatbetaling 2025-074306 De raad van de gemeente Zoetermeer; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 25 juli 2025 besluit 1. In te stemmen met resultaatbetaling door de gemeente Zoetermeer vanaf 1 januari 2026 voor de inzet van een doorbijter vanuit GelijkGezond voor een periode van drie jaar met een bereik van maximaal 500 huishoudens; 2. In te stemmen met een maximale resultaatbetaling van €5000,- per huishouden en deze ten laste te brengen van programma 2. Dit besluit treedt in werking twee weken na de bekendmaking daarvan. Tenzij over dit besluit een inleidend verzoek tot het houden van een referendum wordt gedaan.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad op 22 september 2025 de griffier,

de voorzitter,

drs. R. Blokland MCM

drs. M.J. Bezuijen

3

Toelichting Probleemstelling en kader Inleiding GelijkGezond wil inwoners met complexe problemen op meerdere levensdomeinen helpen door hen een aanpak te bieden met een focus op hun specifieke behoefte. De kern van de aanpak van GelijkGezond is dat deze inwoners worden ondersteund door een zogenoemde ‘doorbijter’. Een doorbijter blijft bij het huishouden betrokken tot de problemen structureel zijn opgelost. De doorbijter staat naast de inwoner en heeft breed over-/ inzicht in sociaal en medisch domein. Op 11 februari 2025 hebben de gemeente Zoetermeer, Samen ZoeterMeer Gezond en de Stichting GelijkGezond een intentieverklaring ondertekend om te gaan onderzoeken hoe het ondersteunings- en financieringsmodel dat GelijkGezond mogelijk wil maken, waardevol kan zijn voor inwoners van Zoetermeer die zich in een kwetsbare positie bevinden. Proces van aanmelding De huisarts kan een inwoner waarbij hij/zij vermoedt dat meervoudige (sociale) problematiek en een gebrek aan zelfredzaamheid onderliggend zijn aan de medische klachten doorverwijzen naar een doorbijter. Het onderliggende probleem en de hulpvraag zijn niet vanuit het medisch domein op te lossen en nog niet altijd helemaal duidelijk.

De doorbijter is in staat samen met de inwoner een overzicht te maken van de verschillende vraagstukken; een prioritering hierin aan te brengen en te bespreken wat mensen zélf kunnen doen om hun problemen aan te pakken en waar ze hulp bij nodig hebben van anderen. De doorbijter stelt binnen 6 weken na aanmelding van de inwoner een plan op voor de inwoner en zijn of haar huishouden. Beoogd effect Deelname aan GelijkGezond bevordert de (brede) gezondheid en zelfredzaamheid van inwoners in een kwetsbare positie. Dit sluit aan bij de doelstellingen zoals opgenomen in de nota preventief gezondheidsbeleid. Door structurele ondersteuning van een doorbijter krijgen inwoners meer grip op hun situatie, dat leidt tot minder zorg- en ondersteuningsbehoefte en een beter ervaren gezondheid. Dit vertaalt zich in een kostenbesparing binnen het sociaal domein en een afname van de inzet van professionele capaciteit. De gemeente kan deze capaciteit vervolgens inzetten voor andere urgente opgaven, waardoor de effectiviteit van het sociaal beleid toeneemt. ’Structurele ondersteuning’ betekent dat de doorbijters samen met inwoners optrekken en hen niet alleen eenmalig koppelen aan de juiste ondersteuning. De doorbijter gaat echt naast de inwoner staan om hem of haar te helpen op alle levensdomeinen.

We voorzien dat inwoner en doorbijter gemiddeld 12 maanden samen optrekken, zodat de inwoner zelf weer meer regie heeft op zijn of haar eigen leven inclusief de eventuele structurele ondersteuning die daarbij komt kijken. Die 12 maanden is niet hard: soms gaat het sneller, soms zal het langer duren. De resultaatbepaling wordt steeds na 12 maanden gedaan. Ervaren gezondheid door de inwoner wordt gedurende het traject meerder keren gemeten om de effecten hierop inzichtelijk te maken. De impact van de inzet van de doorbijter op de ondersteuning en de financiën wordt inzichtelijk gemaakt. De doorbijter werkt samen met verschillende organisaties in de stad, afdelingen binnen de gemeente en stemt af met verschillende initiatieven zoals team Sociale Zaken (Werk en Inkomen) en de hier in ontwikkeling zijnde actieagenda financiële bestaanszekerheid, de Multidisciplinaire teams, de procescoördinatoren van het Sociaal Domein en de lokale teams. Eén van de wijken waar GelijkGezond start is Meerzicht, daar wordt dan ook een koppeling 4

gemaakt met Preventie in de Praktijk. Als de huisarts doorverwijst naar een doorbijter is de onderliggende problematiek en hulpvraag van de inwoner nog niet (altijd) helder. Het is dan ook aannemelijk dat de inwoners die worden doorverwezen nog niet bereikt worden vanuit andere maatwerk initiatieven voor complexe casuïstiek. Resultaatbepaling We werken met een resultaatbepalingsmodel voor de gemeente waarbij het resultaat het verschil is tussen: 1. De verwachte uitgaven door de gemeente in de komende 12 maanden zonder inzet van de doorbijter; 2. De gerealiseerde uitgaven door de gemeente in de 12 maanden na start van de doorbijter Doorbijter en inwoner stellen gezamenlijk de te verwachte zorg en ondersteuning voor het komende jaar op, zonder inzet van de doorbijter. Deze wordt met normbedragen vertaald naar te verwachte uitgave. In bijlage 1 is de resultaatbepaling verder uitgewerkt. Resultaatbetaling door de gemeente Het uitgangspunt van de resultaatbetalingen is dat de inzet van de doorbijter leidt tot lagere uitgaven voor zorgverzekeraars (binnen de Zorgverzekeringswet) en de gemeente (binnen de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet). Sinds de ondertekening van de intentieverklaring is door betrokkenen in Zoetermeer en GelijkGezond verder gewerkt aan het uitwerken van de gemeente Zoetermeer als resultaatbetaler (bijlage 1).

Resultaatbetaling door zorgverzekeraars Met zorgverzekeraars worden afspraken gemaakt over de resultaatbetaling van positieve resultaten in het medisch domein.

Voorbeeldcasus uit de ontwikkelfase van GelijkGezond in Amersfoort 1.

Een huisarts van huisartsenpraktijk Orion heeft een mevrouw met MS doorgeleid naar de doorbijter. Deze mevrouw heeft jarenlang gewerkt, maar door de ontwikkeling van haar ziektebeeld heeft ze deze baan moeten opzeggen. Haar wereld is steeds kleiner geworden: ze heeft weinig beweging, woont in een woning met veel trappen waardoor ze in de woonkamer moet slapen en ze heeft weinig contact met anderen waardoor ze vereenzaamt. Ze komt voor haar MS zeer regelmatig bij de huisarts, maar die kan haar niet verder helpen op de andere levensgebieden. De doorbijter stelt samen met de inwoner een plan op waar de nadruk ligt op (a) een nieuwe woning (b) werk of dagbesteding (c) meer regie op haar eigen leven nu ze MS heeft. De doorbijter heeft samen met de mevrouw een urgentiebewijs geregeld via de WMO bij de gemeente waardoor ze op korte termijn in aanmerking komt voor een andere woning en inmiddels verhuisd is. Daarnaast heeft ze samen met de mevrouw haar werkplek opgezocht om te bespreken wat er nodig is om ervoor te zorgen dat mevrouw weer kan werken. Eén van de elementen is de inzet van een scootmobiel, zodat ze zelfstandig naar de kledingbank kan reizen en zich op haar werk makkelijk zelf kan voortbewegen. Mevrouw komt in eerste instantie via de gemeente niet meer in aanmerking voor een scootmobiel, omdat ze al een duofiets in bezit heeft.

De doorbijter helpt om deze situatie op te lossen. Mevrouw is inmiddels weer aan het werk en heeft daarmee de weg omhoog, weg van vereenzaming, gevonden.

5

Voorstel/keuzemogelijkheden/risico’s 1. In te stemmen met resultaatbetaling door de gemeente Zoetermeer vanaf 1 januari 2026 voor de inzet van een doorbijter vanuit GelijkGezond voor een periode van drie jaar met een bereik van maximaal 500 huishoudens; 2. In te stemmen met een maximale resultaatbetaling van €5000,- per huishouden en deze ten laste te brengen van programma 2. Argumenten 1.1 De gemeente is verantwoordelijk voor de ondersteuning van kwetsbare inwoners vanuit de regelingen in het sociaal domein. Met de aanpak van GelijkGezond zetten we ons in voor meer gezonde levensjaren voor kwetsbare inwoners, die anders niet of onvoldoende bereikt worden. Mensen in een kwetsbare positie worden geholpen, daarmee wordt ingezet op het verkleinen van gezondheidsverschillen. 1.2 De inzet van GelijkGezond versterkt de samenwerking tussen de gemeente, lokale aanbieders, huisartsen en zorgverzekeraars. GelijkGezond werkt domeinoverstijgend en sluit aan bij de behoefte van de inwoner. De doorbijter zorgt voor verbinding tussen alle partijen die nodig zijn om passende hulp te bieden. Dit sluit aan bij de ambitie om gezondheid integraal te benaderen. 1.3 Het initiatief sluit nauw aan bij de doelstellingen van het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het regioplan.

De gemeente geeft met GelijkGezond concreet invulling aan haar transformatieagenda, met bewezen maatschappelijke impact en een stevig fundament voor duurzame verandering. (bijlage 2 GelijkGezond Transformatieplan) 2.1 De Resultaatbetaling is voor de gemeente minstens budgetneutraal en naar verwachting, budgetpositief. Er wordt nooit meer resultaat betaald dan is behaald. Als het behaalde resultaat meer dan €5.000 bedraagt, komt alle resultaat boven €5.000 ten gunste van de gemeente. 2.2 Het initiatief kan (in ieder geval het eerste jaar) bekostigd worden vanuit de IZA middelen. Op basis van de businesscase die dat jaar wordt opgebouwd en de beschikbaarheid van rijksbijdragen voor het IZA (en het Aanvullend Zorg Akkoord (AZWA)) kunnen afspraken worden gemaakt over de financiering voor de volgende jaren. 2.3 Onderbouwing maatwerk met een business case De data van het werken met resultaatbepaling en resultaatbetaling kan worden gebruikt voor het opbouwen van een goede businesscase voor maatwerktrajecten. Kanttekeningen 1.1 Er zit een zekere mate van onzekerheid in resultaatbepaling De doorbijter verzamelt in dialoog met de inwoner, informatie over (verwacht) gebruik van zorg en ondersteuning. Deze gebruiksinformatie wordt vervolgens financieel gemaakt op basis van normbedragen. Dit model kent een aantal onzekerheden: -

hoe juist is de informatie die de doorbijter verzamelt? hoe zeker is het resultaat toe te kennen aan de inzet van de doorbijter? hoe passend zijn de normbedragen voor Zoetermeer?

6

Om gegeven deze onzekerheden comfort te krijgen over de resultaatbepaling (en de daaraan gekoppelde resultaatbetaling) is afgesproken dat GelijkGezond en de gemeente de toepassing van de afgesproken aanpak expliciet monitoren. 2.1 Resultaten van de aanpak kunnen tegenvallen De aanpak is nieuw, de verwachting is dat het een positief resultaat oplevert, maar de daadwerkelijke resultaten kunnen tegenvallen. Bij tegenvallende resultaten kan de gemeente op ieder moment aangeven nieuwe financieringsafspraken te willen maken óf de samenwerking opzeggen. Financiën GelijkGezond organiseert de voorfinanciering van haar activiteiten. De gemeente betaalt pas bij aantoonbaar succes, gebaseerd op verminderde zorg- en ondersteuningskosten. Hierdoor wordt resultaatgericht werken gestimuleerd, zonder dat het reguliere budget onder druk komt te staan. Het resultaat bij de gemeente is gedefinieerd als de vermeden kosten binnen het sociaal domein als gevolg van de ondersteuning van de doorbijter. Deze vermeden kosten worden op individueel inwonerniveau bepaald. De gemeente draagt maximaal €5.000 van het gerealiseerde resultaat per inwoner bij aan GelijkGezond. De totale resultaatbetaling bedraagt daarmee voor 500 inwoners maximaal €2,5mln. Uitgangspunt van de resultaatbetaling is budgettaire neutraliteit.

Er wordt aan GelijkGezond door de gemeente nooit meer betaald dan wat op de (toekomstige) kosten door de gemeente wordt bespaard. De onzekerheden met betrekking tot de inschatting van de toekomstige kosten kunnen worden beheerst door intensieve monitoring en afstemming tussen GelijkGezond en gemeente. Daarnaast bestaat er onzekerheid of al in het eerste uitvoeringsjaar door de gemeente kan worden beschikt over de kostenbesparing vanwege de taakgerichte budgettering van sommige organisaties. Toekomstige contractafspraken moeten dat mogelijk maken. Voor eventuele kosten in het eerste jaar kan voor de resultaatbetaling worden beschikt over de middelen van de SPUK IZA. Gemeente en GelijkGezond sluiten in principe voor langere tijd een samenwerkingsovereenkomst. Hierin wordt bepaald dat - mochten de afspraken onverhoopt onvoldoende positief resultaat opleveren - partijen altijd nieuwe afspraken kunnen maken, dan wel de samenwerking kunnen opzeggen. De ondersteuning van de eerste inwoners binnen dit financieringsmodel start per 1 januari 2026. Ondersteuningstrajecten lopen 12 maanden, wat betekent dat vanaf 1 januari 2027 de eerste trajecten worden afgesloten.

Dit betekent dat - 30% van de resultaatbetaling plaatsvindt in 2027 - 40% van de resultaatbetalingen plaatsvindt in 2028 (met een maximum van € 1.000.000) - 30% van de resultaatbetalingen plaatsvindt in 2029 (met een maximum van € 750.000) Om gebruik te kunnen maken van de SPUK IZA middelen van 2026, wordt er in december 2026 een bevoorschotting gedaan op basis van de verwachte betalingen in 2027. Hiervoor wordt uitgegaan van de gemiddelde betaling per ondersteuningstraject. In 2027 vindt voor die trajecten een eindafrekening plaats op basis van de definitieve resultaatbepaling. Controleprotocol N.v.t.

7

Participatie en Communicatie Met inwoners die in aanmerking komen voor een doorbijter wordt door de doorverwijzende huisarts afspraken gemaakt over de aanpak en wat het voor hen betekent. Het besluit al dan niet gebruik te maken van een doorbijter ligt te allen tijde bij de betreffende inwoner. Duurzaamheid N.v.t. Toegankelijkheid en bruikbaarheid voor gehandicapten N.v.t. Rapportage en evaluatie 1. Stichting GelijkGezond volgt de ervaren brede gezondheid van inwoners nauwlettend door op meerdere momenten in het traject bij inwoners na te vragen hoe zij hun situatie op verschillende levensdomeinen ervaren. Ook wordt (minimaal) bij de start en bij de afronding van het ondersteuningstraject een ICECAP vragenlijst afgenomen. -

De impact op de kosten in het sociaal domein wordt geëvalueerd op basis van de resultaatbepalingen. De raad wordt jaarlijks middels de rapportage SD geïnformeerd over GelijkGezond

Planning - De startfase begint in 2026 met maximaal 150 huishoudens. Daarna gaat de instroom gaat door tot 2029. In totaal kunnen maximaal 500 huishoudens gekoppeld worden aan een doorbijter.

8