Notulen raad 6 november deel 1- vastgesteld

VERt.:r,i' : -,\lít r,JiitAD d.d

2

I f{0t,. ?023 aldíut ,

NOTULEN VAN DE OPENBARE VERGADERING VAN DE RAAD DER GEMEENTE

ZOETERMEER, GEHOUDEN OP MAANDAG 6 NOVEMBER 2023

Voorzitter: de heer Bezuijen, burgemeester Secretaris: de heer Blokland, griffier

Aanwezig zijn:

37 leden, te weten: de heren Aiobi en Aptroot, mevrouw Bakkers, de heer Van den Boomgaard, mevrouw Bink-Winterkamp, de heren Blansjaar en Boerboom, de dames Bout-Wijngaards (vanaf i0.10 uur) en Brouwer-Weemhoff, de heer Buisman, mevrouw Van Damme, de heren Doncker, Duiven en Ekkelenkamp, mevrouw Frinking, de heren Van Gils en Haak, de dames Hoekstra, Kraneveldt-van der Veen, de heren Louw (vanaf 10.10 uur), Markes en Meijroos, mêvrouw Meurs-Troch, de heren Mohammadian, Nawijn, Van der Perk, de dames Sandifort-Meijer (vanaf 18.37 uur) en Siegelaer, de heren Smitskam, Van der Snoek, Van Steenis, Velner, Van der Vlies, Wareman en Weekenstroo (vanaf 10.40 uur), mevrouw Van Werkhoven, de heer Zamani (vanaf 16.50 uur) Tevens aanwezig zijn: 6 wethouders, te weten: de heer ledema, mevrouw Ter Laak, mevrouw Van der Meer, mevrouw Mertens, de heer Velzen, de heer Weerwag Afintezig zijn: de heren Mooiman en Van Rumpt

AGENDA

1.

2. 3. 4. 5. 6.

7

Opening en vaststelling agenda Spreekrecht Mondelinge vragen Mededelingen

Afdoening ingekomen stukken Hamerstukken a. vERVALLEN Raadsvoo rstel Reken kamerrappoÉ Evaluatie Referend um b. VERVALLEN Raadsvoorstel ontwerpverklaring van geen bedenkingen bouw zonnepark Roeleveenseweg c. Raadsvoorstel Vaststellin g bestemmin gsplan Gentraal park d. Besluitenlijst en notulen van 23 oktober 2023 P ro g ram m a be g roti n g 2024-2027 en Tweede Tusse n be ric ht 2O2g Volgorde fracties conform loting: a. Zoetermeer Vooruit

b. GhristenUnie-SGP

c. D66 d. CDA e. Zól Zoetermeer

f. LHN

g. WD h. Groenlinks

i. FVD j. sP

K. PW

l. PDvZ m. PvdA 8

Sluiting

VERSLAG

1.

Opening en vaststelling agenda

Raad 6 november 2023

De voorzitter: Goedemorgen allemaal, ik open deze vergadering van de gemeenteraad Zoetermeer, 6 november 2023, natuurlijk beter bekend als het najaarsdebat. lk mag twee keer per jaar'goedemorgen' zeggen, dat is altijd wel bijzonder. Berichten van verhindering hebben wij ontvangen van mijnheer Van Rumpt van de ChristenUnie-SGP en de heer Mooiman van de PW. Die zullen niet aanwezig zijn. Mevrouw Sandifort, de heer Louw en de heer Weekenstroo hebben aangegeven later te zullen aanschuiven bij deze vergadering. Dan gaan we over naar de vaststelling van de agenda. De agenda van vandaag. Aan de orde is de agenda zoals die ook op 12 oktober jl. in iBabs is gepubliceerd en op donderdag 2 november jl. nog voorzien van de laatste wijziging. ls er iemand die stemming wenst over de vaststelling van de agenda? Als dat niet het geval is, constateer ik dat de agenda is vastgesteld. Dan de spreektijden. Vandaag werken we weer met spreektijden, in dit geval bij agendapunt 7, de Pro-

grammabegroting 2024-2027 en het Tweede Tussenbericht2023. Het voorstel voor de spreektijd is twaalf minuten per fractie en 72 minuten voor het college. lk zeg u erbij, er werden mij net al vragen gesteld, dat is dus voor de eerste en de tweede termijn, zeg ik er meteen maar expliciet bij. U mag dat zelf verdelen hoe u wilt, maar op is op. Dus dan is dat ook duidelijk, als de tijd op is, kunt u daar niets meer aan toevoegen. Nu weet ik dat u altijd de ontsnappingsclausule van de interrupties gebruikt om daar nog wat eÍra tijd aan toe te voegen. lk wil toch een klemmend beroep op u doen om interrupties kort en bondig te houden, met een vraag. Dat zou in ieder geval helpen. En mocht het zo zijn dat ik denk dat het iets te gek wordt, dan zal ik daar - ik hoop niet dat het nodig is - iets van zeggen. Dus probeert u dat ook aan te houden, want dat is, denk ik, welzo netjes. ls er iemand die stemming over dit punt wenst? Dan constateer ik dat dat ook niet het geval is en dat dat ook is vastgesteld. Wellicht ten overvloede, maar u weet het ook, de griffie zorgt er uiteraard, zoals gebruikelijk voor dat alle moties en amendementen die zijn ingediend in enkele minuten voor u en bezoekers en meekijkers via internet ook in iBabs beschikbaar zijn. En daarvoor moet u uw iBabs-pagina verversen, maar dat is neem ik aan, bekend.

2.

Spreekrecht

De voorzitter: Dan heb ik agendapunt 1 gehad en gaan we over naar agendapunt 2. Dat is het spreekrecht. Er heeft zich één inspreker gemeld. Dat is de heer Scheffers en die wil graag een bijdrage doen over de ZoetermeerPas. lk geef hem het woord en hij krijgt vijf minuten de tijd. gaat uw gang.

De heer Scheffers: Geachte voorzitter en leden van de raad. Dank u wel dat u mij in de gelegenheid stelt om gebruik te maken van het inspreekrecht. Mijn naam is Marcel Scheffers en ik ben aljaren woonachtig in het dorp van Zoetermeer. Een aantal van u kent mij als een betrokken inwoner van onze mooie stad, die ook graag een bijdrage wil leveren aan de maatschappij. Vandaag staat het najaarsdebat op de agenda en bespreekt u met elkaar een begroting van Zoetermeer voor het jaar 2024. Graag zou ik u het volgende onder de aandacht willen brengen, in de hoop dat u dit wellicht als input kunt gebruiken bij deze begroting. Helaas ben ik drie jaar geleden in een schuldhulpverleningstraject terechtgekomen en ben ik sindsdien afhankelijk van leefgeld. Een bedrag van € 50,00 per week. Gelukkig ben ik door deze situatie in het bezit gesteld van een ZoetermeerPas zodat ik in de gelegenheid ben om aan activiteiten deelte nemen. lk ben de gemeente daar dankbaar voor. Maar nu komt het. lk ben sinds een aantaljaren niet meer samen met de moeder van mijn zoon, die inmiddels bijna acht jaar oud is. Mijn zoon staat bij zijn moeder ingeschreven in een andere gemeente, maar verblijft in het weekend bij mij.

Doordat mijn zoon niet in Zoetermeer staat ingeschreven, krijgt hij geen ZoetermeerPas, waardoor ik hem in het weekend als hij bij mij is, niet kan laten deelnemen aan sport- en cultuuractiviteiten, gelet op de situatie waarin ik me bevind. Door de situatie krijg ik ook ondersteuning van de Stichting Leergeld. Dit jaar was er vanuit deze stichting de mogelijkheid om de bijdrage van de ZoetermeerPas op te hogen. Maar aangezien mijn zoon geen ZoetermeerPas toegekend heeft gekregen, kon hij hier dit jaar geen gebruik van maken. lk vermoed dat mijn zoon niet het enige kind is van gescheiden ouders dat wel ieder weekend in Zoetermeer is, maar niet in Zoetermeer staat ingeschreven. lk denk dat het juist goed is dat deze groep kinderen niet uitgesloten wordt en ook aan activiteiten kan deelnemen zodat zij niet op straat gaan hangen en bijvoorbeeld voor overlast zouden kunnen gaan zorgen. Mijn vraag is dan ook of u bij het vaststellen van de begroting rekening wilt houden met deze groep kinderen en geld vrij wilt maken om ook deze kinderen in het bezit te stellen van een ZoetermeerPas en of u bereid bent om de wethouder te verzoeken de regels te versoepelen. Zodat kinderen van gescheiden ouders, waarvan de ouders een ZoetermeerPas hebben, ook gewoon kunnen deelnemen aan de activiteiten in Zoetermeer. lk wil u danken voor uw aandacht en u graag een goede vergadering toewensen.

Dank u wel.

2

Raad 6 november 2023

De voozitter: Dank u wel, mijnheer Scheffers voor uw bijdrage en ongetwijfeld zal dat ook later op de dag nog aan de orde komen. Dan is daarmee agendapunt 2 aÍgehandeld. lk wijs er overigens voor de volledigheid ook even op dat er nog een tweetal raadsleden op dit moment niet aanwezig is, dat zijn mevrouw Bout en de heer Zamanl Maar ik ga ervan uit dat die elk moment zullen binnenkomen.

3.

Mondelinge vragen

De voorzitter: Dan gaan we op een agendapunt 3, dat zijn de mondelinge vragen. Erzijn geen mondelinge vragen ingediend, dus wij gaan over naar agendapunt 4.

4.

Mededelingen

De voorzitter: Dat zijn de mededelingen. Zijn er mededelingen vanuit de raad? Dat is niet het geval. Dan kijk ik naar het college of daar nog mededelingen zijn. Dat is volgens mij ook niet aan de orde.

5.

Afdoening ingekomen stukken

De voorzitter: Dan gaan we over naar agendapunt 5, Afdoening ingekomen stukken. ls er iemand die daar het woord over wenst? ls er iemand die daar stemming over wenst? Dat is niet het geval, dan constateer ik dat dat daarmee is afgehandeld. 6.

Hamerstukken

a. VERVALLEN Raadsvoorstel RekenkamerrappoÉ Evaluatie Referendum b. VERVALLEN Raadsvoorstel Ontwerpverklaring van geen bedenkingen bouw zonnepark Roeleveenseweg

c. Raadsvoorctel Vaststelling bestemmingsptan Gentraal Park d. Besluitenlijst en notulen van 23 oktober 2023 De voorzitter: Dan gaan we over naar agendapunt 6, de hamerstukken. Aan de orde zijn de raadsvoorstellen die als hamerstukken worden afgedaan. De titels heeft u kunnen zien op de agenda van vandaag. ls er iemand die behoefte heeft aan het geven van een stemverklaring bij deze raadsvoorstellen? Dat is niet het geval. ls er iemand die stemming wenst over een van deze raadsvoorstellen? Ook niet het geval, dan constateer ik dat deze raadsvoorstellen zijn aangenomen.

7

Pro g ram mabeg roti n g 2024-2027 en Tweede Tussen be richt 2023 Volgorde fracties conform loting:

De voorzitter: Dan gaan wij over naar agenda 7. Programmabegroting 2024-2027 en Tweede Tussenbericht 2023. Zoals u gewend bent, hebben wij via loting vastgesteld wat de volgorde van de sprekers is dus ik ga beginnen met de fractie van Zoetermeer Vooruit en ik geef mevrouw Meurs het woord, gaat uw gang.

a. Zoetermeer Vooruit Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Dank u wel voozitter. We leven in een onzekere tijd. Als gemeente venrachten we een financiële afgrond in 2026. De Tweede Kamerverkiezingen zijn al over iets meer dan twee weken. En we hebben het idee dat dat in sommige moties wel een beetje doorklinkt. Als 100% lokale partij hebben we daar een voordeeltje. Wij hoeven niet ons verkiezingsprogramma voor het voetlicht te brengen. Maar goed, we moeten toch met Zoetermeer vooruit. lk zal een aantal onderwerpên noemen die wij belangrijk vinden en waar we ons de komende periode op zullen richten met respect voor onze ouderen op het gebied van wonen. Wij zijn groot voorstander van woningbouw met in de buurt voorzieningen voor ouderen, maar waar ook jonge gezinnen wonen. Dat is wel zo gezellig. Platform3l heeft daar heel veel onderzoek naar gedaan en een aantal rapporten en bevindingen op papier gezet. Die informatie is gratis op te vragen. lk heb een aantal voorbladen uitgeprint en die zal ik straks ter inspiratie graag aan de wethouder overhandigen. Met ouderen raken we ook het thema dementie. Zoetermeer Vooruit vraagt zich af waarom we nog steeds geen dementievriendelijke gemeente zijn, of hebben we misschien iets gemist? En het gaat niet

alleen om bouwen van woningen, Zoetermeer is een groene stad. Tussen de flats en woningen is meestal wel een trapveldje of iets dergelijks te vinden. Dat moet wat Zoetermeer Vooruit betreft, ook zo

Raad 6 november 2023

3

blijven. Uiteraard moet het groen dan ook wel goed onderhouden worden. We hebben liever een straatje erbij dan dat we het groen tussen de woningen opofferen. Zoetermeer Vooruit heeft begrip voor de jongeren. We maken ons dan ook zorgen om het verschijnsel vapen, dat zelfs op de basisschool al wordt gedaan. We hebben een motie gemaakt die door de ChristenUnie-SGP en PvdA mede wordt ingediend om daar aandacht aan te besteden. En voorzitter, niet alleen het vapen is een probleem. Zoetermeer Vooruit is van mening dat we sowieso meer moeten inzetten op rookvrije zones waar veel kinderen komen. Die motie die we hiervoor hebben gemaakt, wordt mede ingediend door de ChristenUnie-ScP, Zó! Zoetermeer, PvdA en Groenlinks. En dan het klimaat vooaitter, ook zo'n zorgenkindje. Drinkwaterbedrijven hebben steeds meer moeite om genoeg water te winnen dat geschikt is om te zuiveren tot gezond drinkwater. Daarom hebben we een motie gemaakt die mede ingediend wordt door de PvdA om eens te kijken of we bij nieuwbouwprojecten anders om kunnen gaan met drinkwater. Voorzitter, uiteraard is deze opsomming niet compleet. Zo vragen we ons af waar de visie van het Van Tuyllpark blijft. Al in 2019 heeft Zoetermeer Vooruit een voorzet gedaan en alweer een jaar geleden is er een bewonersbijeenkomst geweest. Sindsdien is het stil. Maar we gaan wel werken aan een gebiedsvisie Vernèdepark en Paltelaan.

Kunnen we niet beter eerst afmaken waar we aan begonnen zijn? Er is ook ooit sprake geweest van studentenwoningen op het Dutch lnnovation Park. Dat is afgeblazen. Maar is het wellicht een idee om een deel modulaire woningen daar te plaatsen? En zo kan ik nog wel even doorgaan voorzitter, maar dat lijkt me nu niet verstandig. We willen wel heel duidelijk kenbaar maken dat wij van mening zijn dat, als er een financieel gatzal ontstaan in 2026, dat dan niet ten koste van de inwoners moet zijn. Omdat het anders kan. De vootzitter: Dank u wel mevrouw Meurs. lk zie een interruptie van mijnheer Duiven. Gaat uw gang.

De heer Duiven (WD): Dank u wel voorzifter. ln de eerste zin refereerde u aan het financieel ravijn of het Íinancieel gat dat ons maar in het vooruitzicht is gesteld en vervolgens bestaat eigenlijk uw hele opsomming tot aan het eind uit allemaal dingen die toch allemaalweer extra kosten met zich meebrengen, zelfs structureel, meen ik. Hoe moet ik nou die aanzet van uw betoog rijmen met de opsomming en conclusie die u aan het eind doet? De voorzitter: Mevrouw Meurs.

Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Wat ik aan het einde meld, is dat het niet ten koste moet gaan van de inwoners, dus dat we desnoods maar een niet-sluitende begroting in gaan leveren. De voorzitter: lk kijk rond. lk zie de heer Meijroos. Gaat uw gang.

De heer Meijroos (Lijst Hilbrand Nawijn): lk heb even getwijfeld, maar ik doe het toch. Voozitter, dank u wel. lk hoorde u in uw betoog zeggen 'we zijn geen dementievriendelijke stad'. Wat verwacht u van een dementievriendelijke stad? lkzelf ben gaan koken met dementerende ouderen. Dat wordt gesubsidieerd. Dat is fantastisch leuk om te doen trouwens, ik kan het u aanraden. Dus er gebeurt wel degelijk wat. Wat mist u? De voorzitter: Mevrouw Meurs.

Mevrouw Meurs (ZoetermeerVooruit): lk heb gezegd 'we zijn geen dementievriendelijke gemeente'. Er gebeurt gelukkig door allerlei instanties veel op het gebied van dementie. lk ken het project ook waar u het over heeft, maar als gemeente zijn we niet dementievriendelijk. De Alzheimer Stichting heeft daar speciale predicaten voor en afspraken over. En als gemeente hebben we dat nog steeds niet. Dat vinden we gewoon heel erg jammer. Dat houdt onder andere in dat de medewerkers zijn getraind in het omgaan met mensen met dementie, bijvoorbeeld aan de balie of waar dan ook contact is met onze inwoners. De voozitter: De heer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): Ja, ik wil even een klein beetje teruggrijpen op dat alternatief dat de inwoners niets kost, om dan maar een niet-sluitende begroting in te dienen. Dat zou tot gevolg hebben dat de provincie ons gaat controleren als gemeente. Dat betekent misschien dat je voor elke uitgave die je doet of die je wilt doen als gemeente, eerst toestemming moet krijgen van de provincie. lk weet het niet precies, maar dat is voor mij nogal een schrikbeeld, want dan gaan mensen die nog verder van ons afstaan, een beetje beslissen hoe wij het geld uitgeven zonder voeling met die inwoners.

4

Raad 6 november 2023

Dat kan toch nooit de bedoeling ztln? Dat is toch een veel slechter resultaat voor die inwoners? De voorzitter: Mevrouw Meurs

Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): lk weet niet of dat slechter is en ik weet ook niet of dat daadwerkelijk zou gebeuren want volgens mij wordt vanuit de Vereniging van Nederlandse Gemeenten sowieso al de oproep gedaan om er niet zo aan te hangen om per se een sluitende begroting in te leveren omdat bijna iedere gemeente hier wel mee te maken krijgt. De voorzitter: lk zie nog mijnheer Duiven.

De heer Duiven (WD): Ja, daar wil ik ook nog even op doorgaan. Nog even los van de vraag of we daar ons het risico mee op de hals halen door de provincie op de vingers te worden gekeken en eigenlijk onze bewegingsruimte, die u zeker als lokale partij ook zo belangrijk zult vinden, te verspelen. Maar dat betekent toch ook met zoveel woorden dat we uiteindelijk op de pof gaan leven hier in Zoetermeer? lk bedoel, het geld moet toch ergens vandaan komen? Of wift u het dan ten langen leste toch maar bij de inwoners, onze eigen inwoners, vandaan halen? Kunt u daar wat duidelijkheid over bieden, want u komt daar nu wat makkelijk mee weg, vind ik. De voorzitter: Mevrouw Meurs. Mevrouw Meurs (Zoetermeer Vooruit): Zoetermeer Vooruit is van mening dat het rijk gewoon meer over de brug moet komen en niet zozeer wij als gemeente. De voorzitter: lk zie mijnheer Boerboom nog, gaat uw gang.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja dank u wel, voorzitter. lk wil daar wel graag even op aanvullen want ik snap de zorgen die er leven en die zorgen hebben we, denk ik, allemaal. Maar ik vind het wel opvallend dat een aantal coalitiepartijen die bij het voorjaarsdebat voor tonnen aan extra geld hebben geïnvesteerd, tenrvijl we toen ook wisten dat het ravijn eraan zat te komen, nu deze opmerkingen maken. Moet u dan niet met terugwerkende kracht ook die punten nog een keer herovenregen? De voorzitter: Mijnheer Van der Vlies.

De heer Van der Vlies (Zó! Zoetermeer): lk weet niet precies... Heeft u een voorbeeld van die tonnen die wij hebben ingediend? De voorzifter: Mijnheer Boerboom

De heer Boerboom (Groenlinks): Vooaitter, ik kan in ieder geval voor de WD spreken, die heeft een motie ingediend over de sportzalen. En op zich staan wij ook daarachter, maar dat roept bij mij wel de vraag op, als u nu deze kritiek bij oppositiepartijen neerlegt, hoe u daar dan met terugwerkende kracht zelf tegenaan kUkt. De voorzitter: De heer Van der Vlies. De heer Van der Vlies (Zól Zoetermeer): Ja voozitter, ik vind het storend dat de heer Boerboom begint over dat onderscheid tussen oppositie- en coalitiepartijen. Wij hebben niet voor die motie gestemd die de heer Boerboom noemt, dus ik wil daar voor de rest niet bij betrokken worden. De voorzitter: De heer Duiven nog en dan stel ik voor... U heeft uw eigen bijdrage ook nog.

De heer Duiven (WD): Ja, ik kreeg een vraag, dus ik ga hem beantwoorden. En de heer Boerboom zegt voor de WD te spreken, maar dat hoeft niet, dat kunnen we zelf. De WD heeft niet een pleidooi gehouden om een niet-sluitende begroting in te dienen. Die heeft een plan geopperd, heeft daar ook de financiering voor geopperd. Vervolgens hebben we dat keurig netjes bij de perspectiefnota gedaan in het voorjaar, zodat de gevolgen en de implicaties voor de begroting hier nu op tafel liggen. Dat is de koninklijke route. Nogmaals, we hebben niet voor een niet-sluitende begroting gepleit met alle negatieve

effecten die op termijn daardoor ontstaan. Dus dat werp ik verre van me.

Raad 6 november 2023

5

De voozitter: Oké, maar ik stel voor... We waren in de eerste termijn van mevrouw Meurs, volgens mij zijn er verder geen interrupties meer. Het zal ongetwijfeld nog terugkomen. Dank u wel.

Motie nr. 2311-01 ingediend door Zoetermeer Vooruit, ChristenUnie-SGP, Zól Zoetermeer, PvdA,

GroenLinks Gezonde toekomst voor kinderen in Zoetermeer "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 6 november2O23',

constaterende dat:

.

r . .

er sinds 2020 op alle schoolterreinen en kinderopvanglocaties een wettelijk rookverbod geldt, maar op speelplekken en sportterreinen nog niet; onder andere de gemeenten Utrecht en Den Haag alle speeltuinen rookvrij hebben gemaakt; er in Nederland een groot draagvlak is om spoÉ- en speelplekken rookvrij te maken; Zoetermeer de ambitie heeft om alle kinderen rookvrij te laten opgroeien, in lijn met het Nationaal Preventieakkoord;

ovenruegende dat:

r

. .

het passief roken van tabak en/of e-sigaretten voor iedereen ongezond is, maar voor jongeren en kinderen extra schadelijk is; rookvrije zones van groot belang zijn om kinderen gezond op te laten groeien; er desondanks nog veel stappen te zetten zijn om Zoetermeer rookvrijer te maken en de doelen van het Nationaal Preventieakkoord te behalen;

draagt het college op: . meer in te zetten op het creëren van rookvrije zones op locaties waar veel kinderen komen, zoals parken, speeltuinen, kinderboerderijen en sportaccom modaties; . btj externe beheerders van deze locaties sterk aan te dringen op het aanvragen van een rookvrije zone bij de gemeente; r hen daarin te ondersteunen dooronderandere communicatiemiddelen van de campagne Rookvrije

o

Generatie te faciliteren;

onderzoek te doen naar de mogelijkheden en afirvegingen voor het uitbreiden van de aanwijzing van rookvrije zones en hierover in het tweede kwartaal van 2024 met de raad in gesprek te gaan;

en gaat over tot de orde van de dag."

Motie nr. 2311-02 ingediend door Zoetermeer Vooruit, ChristenUnie-SGp, pvdA Smoke Out - Strijd tegen vape-epidemie jongeren "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 6 november 2023; constaterende dat: r het gebruik van e-sigaretten en vapen onder jongeren landelijk gezien een toenemend probleem vormt, dat zorgwekkend is voor hun gezondheid en welzijn; r het aantaljongeren dat vapet in Zoetermeer gestaag groeit; . een gezamenlijke inspanning van de gemeente, scholen, ouders en andere partners noodzakelijk is om deze trend te keren en jongeren bewust te maken van de risico's van vapen; o het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) een waardevol lespakket heeft ontwikkeld met als doeljongeren voor te lichten over de gevaren van vapen, genaamd Vapen #jouwkeuze, dat gratis beschikbaar is voor scholen; ovenruegende dat:

o . .

preventieve maatregelen en voorlichting van essentieel belang zijn om jongeren te beschermen tegen de schadelijke gevolgen van vapen; een integrale aanpak vereist is, waarbij samenwerking met ondenrvijsinstellingen, jeugdzorg, ouders en andere relevante partners cruciaal is om effectieve maatregelen te treffen; de gemeente een verantwoordelijkheid draagt om de gezondheid en het welzijn van haar jonge inwoners te waarborgen en te bevorderen.

6

Raad 6 november 2023

draagt het college op: r actief samen te werken met scholen, jeugdzorg, ouders en andere relevante partners om een preventiecampagne op te zetten gericht op het tegengaan van het gebruik van e-sigaretten en vapen onder jongeren in Zoetermeer; en gaat over tot de orde van de dag."

Motie nr. 2311-03 ingediend door Zoetermeer Vooruit, PvdA Wees zuinig op ons drinkwater "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 6 november 2023'.

constaterende dat: r drinkwaterbedrijven steeds meer moeite hebben om genoeg water te winnen dat geschikt is om drinkwater van te maken; . de meeste mensen hun toilet nog doorspoelen met schoon drinkwater en hier ook hun tuin mee besproeien;

overuegende dat:

. . . .

het mogelijk is om een grijswatersysteem aan te (laten) leggen in een bestaand huis; de mogelijkheid voor een grijswatersysteem nog niet zo bekend is; dit hoge kosten met zich meebrengt in bestaande bouw; btj nieuwbouwprojecten lijken er wel voldoende kansen aanwezig te zijn, voor een grijswatersys-

o

teem; dit een gesloten systeem is;

draagt het college op: . om met projectontwikkelaars in gesprek te gaan om te kijken wat de mogelijkheden zijn om een grijswatersysteem te i ntegreren in n ieuwbouwprojecten ; . een terugkoppeling te geven in het derde kwartaal van 2024; en gaat over tot de orde van de dag."

De voozitter: We gaan over naar de fractie van de ChristenUnie-SGP. Mevrouw Brouwer, gaat uw gang.

b. ChristenUnie-SGP Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Dank u wel voorzitter. Voorzitter, toen mijn zoon nog klein was, speelden we samen graag het zakgeldspel. Dat is een heel leerzaam spel waarbij je je zakgeld opspaaÍ en uitgeeft en je spaart voor een einddoel. Op dit moment is mijn zoon een kop groter dan ik. Hij geeft keurig niet meer uit dan hij heeft en hij spaart voor een betere computer. Zo zie je maar wat financiële educatie kan doen. Soms kwam het in het spel zo uit dat hij zijn doelen kon bereiken als hij een pop kocht. Het was natuurlijk helemaalzijn eer te na, maar hij deed het toch; alles om het einddoel te halen. Maar het kwam ook voor dat hij bulkte van het geld, alle muntjes van het spel waren op omdat hij zo rijk was, en toch won hij niet omdat hij zijn geld niet uitgegeven kreeg in de voorgeschreven categorie. lk kan een kwartje horen vallen. Je kunt als gemeente zo rijk zijn als je wilt, met prachtige plaatjes over je weerstandscapaciteit, je schuldquote, je solvabiliteitsratio en exploitatieruimte, een spaarpot waar andere gemeenten jaloers van worden, en toch eindigen met onvervulde doelen en een structureel negatieve begroting. lk zag laatst dat het in het ondenrvijs al niet anders is. Scholen krijgen voortdurend zakken geld van het rijk met voorgeschreven doelen, maar kunnen hun enorme reserves niet inzetten om personeel aan te nemen.

Want dat mag niet volgens de begrotingsregels. En in het bedrijfsleven:

werkgevers geven een werknemer een eenmalige grote bonus in plaats van een structurele salarisverhoging. En raad eens wat er beter werkt tegen armoede? lk kan niet genoeg benadrukken hoe belangrijk het is dat het nieuwe kabinet straks beseft dat structureel

voldoende geld veel beter is dan een eenmalig miljard in het Gemeentefonds. Het is wel leuk om in het Tussenbericht te lezen dat het tekort van het jaar wat minder erg uitvalt maar wij hebben liever een stabiele meerjarige begroting. En het stoort ons heel erg dat alle Nederlandse gemeenten in de problemen komen omdat het rijk de financieringssystematiek omgooit. En dat wij als doekje voor het

Raad 6 november 2023

7

bloeden dan een uitbreiding van ons belastinggebied tegemoet mogen zien. Dat betekent gewoon dat we onze bewoners meer mogen laten betalen. Even concreet. ln de begroting voor 2023, dus dit jaar, stond dat we net iets onder nul zouden uitkomen en als je alleen structureel kijkt, € 3 miljoen positief. ln de tussentijd krijg je dan een tegenslag van € 9 miljoen op jeugd, een meevaller van € 3 miljoen op WMO en dan toch kom je, naar venrvachting, structureel weer rond de nul uit omdat er een meevaller van een kleine € 6 miljoen in het Gemeentefonds komt. Daar kun je toch niet op begroten? Als je dan die kennis meeneemt naar 2024 - wie neemt het me kwalijk als ik zeg 'het zal wel loslopen'? Het onnavolgbare rijk zal wel weer een tijdelijke oplossing leveren in de vorm van eenmalig geld. En met een beetje pech, doen ze dat dan weer met Prinsjesdag, zodat we geen tijd meer hebben om het uit te geven. We veruachten voor 2024 een min van € 10 miljoen op jeugd, een plus van € 3 miljoen op WMO en we proberen het verschil op te heffen met een taakstelling op de jeugd van € 7 miljoen. Wethouder Van der Meer doet haar uiterste best om de kosten van de jeugdzorg beheersbaar te krijgen, maar € 7 miljoen is echt heel veel geld om te bezuinigen. Niet om uit te geven, trouwens.

Met een pennenstreek kan de gemeenteraad € 600.000,00 per jaaraan hondenbelasting afschaffen, of € 750.000 ,00in2027 mislopen om tijdelijke huurkorting definitief te maken. Het is eigenlijk net als met atuallen; je krijgt zonder veel moeite in een paar dagen 1 kilo erbij, maar die eraf krijgen is een heel ander verhaal. Wij hopen, voozitter, dat we met dit soort uitgaven in dit begrotingsdebat beter uitkijken. En we juichen het ook toe als de indieners van de aangenomen dure meerjarige moties in het voorjaarsdebat, waar mijnheer Boerboom het net ook over had, de gevolgen vandaag nog eens goed afwegen. De voorzitter: Mevrouw Brouwer, een interruptie van mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel voorzitter. lk deel grotendeels de analyse van mevrouw Brouwer, heel goed. Maar wat is dan de conclusie van de ChristenUnie-ScP? Gaan we straks die begroting sluitend maken en bijvoorbeeld in de komende twee jaar heel veel bezuinigen en gaat u daar als coalitiepartij mede verantwoordelijkheid voor nemen? Of zegt u 'nou nee, het rijk moet daar over de brug komen. Wij gaan die begroting in 20261202T niet sluitend maken.' De voozitter: Mevrouw Brouwer, gaat uw gang. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Wat zou u ervan vinden als u die vraag nog een keer stelt als ik hem aan het eind nog niet beantwoord heb, want ik ga hem wel beantwoorden. Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dan wacht ik rustig af. De voozitter: Gaat u verder, mevrouw Brouwer. Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Even kijken, ik had het over die dure meerjarige moties in het voorjaarsdebat die we nog eens goed kunnen afitegen. Per slot van rekening zijn er wel meer voorstellen tijdelijk ingeboekt die we als coalitie liever structureel zouden maken. lk snap nu trouwens ook veel beter waarom de vorige coalitie dat zo deed. Hopelijk zal een volgende coalitie op haar beurt dan weer geld hebben om onze tijdelijke investeringen structureel te maken.

En dan hebben we het nog niet gehad over de jaren na 2024.We lezen dat het college in het komende voorjaar met voorstellen komt om het financiële ravijn vanaf 2026 minder diep te maken. Natuurlijk hopen wij dat het rijk voor die tijd zijn verantwoordelijkheid zal nemen, maar we kunnen niet blijven wachten en op onze handen zitten. We zullen minstens moeten bedenken wat we gaan doen als het nodig is. Hoewel gewoonlijk het voorjaarsdebat bedoeld is om richting te geven voor de begroting, is nu wel het moment om denkrichtingen mee te geven voor het bezuinigingsplan in het voorjaar. Daarom wil ik daar vier handvatten voor noemen. De eerste: geef het voorstel een normale naam, geen dingen als 'ombuigen en vernieuwen'. Niemand trapt in die eufemismen en we doen met elkaar toch gewóon wat nodig is? De voorzitter: Mevrouw Brouwer, een interruptie van mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Nou voozitter, ik hoor al een beetje een begin van het antwoord op de vraag die ik zojuist stelde, u gaat al dingen meegeven voor een bezuinigingsplan. Wat weet u meer dan ik? U gaat blijkbaar al uit van flinke bezuinigingen in de komende twee, drie jaar.

I

Raad 6 november 2023

De voozitter: Mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): lk weet zeker dat in de stukken staat dat het college van plan is om in het voorjaar met een bezuinigingsplan te komen. Dus dat stond ook in uw stukken. De voorzitter: Mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dan blijft de vraag: vindt u dat oké of gaat u in de coalitie nog strijden om dat misschien maar niet te doen? De voorzitter: Mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Wat ik vind, is wat ik zojuist zei. We willen dat voor die tijd het nieuwe kabinet over de brug komt met meer geld. Mocht dat niet gebeuren, dan zullen we iets móeten

doen aan dat ravijn - als het rijk het niet doet, moeten wij het doen - en ja, dat heet een bezuinigingsplan. Of je moet het'ombuigen en vernieuwen'noemen... De voorzitter: Gaat u verder mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): lk kom aan het tweede handvat voor het voorjaar. Bedenk dingen die we wel of niet zouden kunnen doen, afhankelijk van de ernst van de benodigde bezuinigingen. En 3: in het voorjaarsdebat hebben we het gehad over realistisch begroten en we weten dat wethouder ledema dat ook nastreeft. lk breng even in herinnering: niet voor de zekerheid meer budget vragen, niet meer buffer dan historisch gezien nodig is, liever aan het eind wat opplussen dan een bak ongebruikt geld overhouden dat in de spaarpot verdwijnt. Nu kunnen wij dat niet zo goed zien in de begroting en dat komt niet doordat het niet in de begroting staat, maar doordat wij het niót kunnen zien. Kan wethouder ledema zijn licht laten schijnen op hoe dat principe in deze begroting vorm heeft gekregen? Een paar voorbeelden noemen van realistisch begroten? Of houdt hij misschien zijn kruit droog tot het voorjaar? En het laatste handvat. lk weet dat alles bespreekbaar is. Dat staat er. Maar in vredesnaam, blijf van armoedevoorzieningen af. Bijombuigen en vernieuwen hebben we pijnlijke dingen gekozen die achteraf financieel gezien niet nodig waren geweest omdat het rijk toen over de brug kwam, weliswaar met eenmalig geld. ln het memo dat we deze week van wethouder Velzen kregen over bestaanszekerheid konden we lezen dat er hard gewerkt wordt aan allerlei regelingen.

Het zou echt een zwaktebod zijn om daarop te beknibbelen. Elke euro die je uitgeeft aan armoedebestrijding rendeert op andere terróinen, waaronder de jeugdzorg. Van de week hadden we het over gemeenschappelijke regelingen waar zomaar € 10 miljoen per jaar naartoe gaat. Als je daar nu eens een efÍiciëntieslag overheen haalt, zou dat wel eens veel minder pijn kunnen doen. De voorzitter: Een interruptie van mevrouw Kraneveldt.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Een korte, voozitter. Kijk, niemand vond dat bezuinigingspakket natuurlijk leuk de vorige keer, dat ombuigen en vernieuwen. Wij zouden die naam ook niet gekozen hebben destijds. Wel handig eraan was dat we een ovezicht kregen van dik 120 regelingen, waardoor wij bijvoorbeeld als PvdA een tegenbegroting, een sooÉ tegenvoorstel konden doen. Ziet u dat wel als ietó goeds om mee te geven aan het college, dat het wel een zodanig pakket aan ons allemaal laat zien dat we ook weten wat er niet is gekozen en waarom dan en wat de risico's zijn van bepaalde maatregelen, zodat wij daar zelf ook als raad nog in kunnen sturen? De voorzitter: Mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): lk vond zo'n lijstje ook prachtig en ik heb toen echt heel veel uren besteed, als commissielid, aan het afiregen wat wel en wat niet, maar uiteindelijk hebben we dat hele lijstje bezuinigd. Dus dan heeft het achteraf toch niet zo vreselijk veel nut. Maar los daarvan, ben ik het met mevrouw Kraneveldt eens dat een lijstje waar we uit kiezen heel nuttig is en dat past ook bij mijn oproep om dingen te bedenken die je wel of niet zou kunnen doen, afhankelijk van de ernst van dé bezuinigingen die nodig zijn.

Raad 6 november 2023

I

De voozitter: lk zie een interruptie van de heer Duiven.

De heer Duiven (WD): Dank u wel voozitter. Bij dat laatste punt, de oproep 'blijf van de armoedevoorziening af , ik geloof dat dat ook uw woorden waren. Mag ik het zo interpreteren dat u zegt, dat baseer ik op het tweede deel waarin u dat toelichtte. 'weeg het vooral integraal af, kijk wat de positieve en negatieve effecten zijn en niet alleen Íinancieel, maar weeg het integraal af? Mag ik het dan zo verstaan dat armoedevooziening voor u een punt is dat voor u heel zwaar weegt en waar u nu al een aantal negatieve effecten signaleeÉ? Of moet ik het zo verstaan dat u zegt'we kunnen het overal over hebben, maar dit is zonder verdere discussie uitgesloten, dus ook geen onderdeel van de integrale afuveging'? Hoe moet ik het zien? De voorzitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Als alles bespreekbaar is, gaan we dus over alles spreken. Maar een bezuiniging op armoedevooziening is geen bezuiniging en daarom noem ik dat zo. Als je achter de schermen van die bezuinigingen op armoedevoozieningen weer meer kosten krijgt op de jeugdzorg of waar dan ook, dan is dat geen nuttige bezuiniging. Daarom zeggen wij bij voorbaat 'blijf daarvan af. De voorzitter: lk zag mijnheer Boerboom nog.

De heer Boerboom (GroenLinks): Ja, dank u wel voozitter. Nog even doorgaand op een vraag die mevrouw Brouwer eerder kreeg en volgens mij half beantwoordde, maar om het even duidelijk te krijgen. U zei 'zo'n lijstje is handig, maar de vorige keer moesten we bijna het hele lijstje doen'. Bent u dan nu ook van mening dat het lijstje eigenlijk groter moet zijn dan het bedrag dat we moeten bezuinigen, zodat we daadwerkelijk keuzes kunnen maken? De voozitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Ja, in principe wel. Maar de vraag is natuurlijk hoeveelje wilt bezuinigen. Het is niet zo dat we het gat van 2027 nu moeten vullen, m aarwe moeten er op zijn minst een begin mee maken om het minder erg te maken. Dus we kunnen met elkaar een keuze maken over naar hoeveel we willen streven. De voorzitter: Mijnheer Boerboom.

De heer Boerboom (Groenlinks): Ja voozitter, daar ben ik het mee eens, maaÍ op welk moment gaan we dan daar uiteindelijk een keuze over maken? En uiteindelijk is het toch handig als we zo breed mogelijk in beeld hebben wat de mogelijkheden zijn, zodat we dan op een zeker moment - waar we volgens mij ook met elkaar het debat over moeten voeren - die keuze inderdaad kunnen maken en kiezen voor welke omvang.

De voorzitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Dat is waar, maar hoe dichterbij een jaar komt, hoe nauwer je keuzes moeten worden. We nemen nu bepaalde beslissingen die ook in 2027 gevolgen zullen hebben,

maar naarmate dat jaar dichterbij komt, moeten we duidelijker hebben hoeveel we daar willen bezuinigen. En daar moeten we nu voorbereidende stappen voor zetten, maar wat mij betreft hoeven we dat nog niet dicht te regelen voor 2027. De voorzitter: lk stel voor dat u verder gaat, mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Ja. Wij zullen in dit debat geen voorstellen indienen die de begroting verder belasten. lk moet zeggen, als we het coalitieakkoord uitgevoerd krijgen onder deze omstandigheden, dan zijn we al heel blij. Er is wel iets anders dat we de raad willen voorleggen en dat is de Green Deal gebedshuizen. ln Arnhem hebben voor het eerst gebedshuizen een convenant met de gemeente gesloten om hun gebouwen en hun gedrag te vergroenen. Kerken zijn vaak grote gebouwen met een hoge energievraag, veel dakoppervlak en de gebruikers zijn vaak gemotiveerd om de aarde netjes door te geven aan de volgende generatie. Hoe je dat als kerkelijke vrijwilligers aanpakt, is echter ingewikkeld. De gemeente kan daarbij adviseren en helpen bij het aanvragen van subsidies.

10

Raad 6 november 2023

Wij willen graag dat het college zich verdiept in het Arnhemse initiatief en het als inspiratie gebruikt in ons eigen beleid, en dat in combinatie met de kerkenvisie waar we al zo lang op wachten. Misschien kan het college ons meteen ook wat meer vertellen over waar de kerkenvisie blijft. De motie die ik noemde, dienen we samen in met Groenlinks, Z:6lZoelermeer, D66 de PvdA en de PDvZ. De voozitter: Mevrouw Brouwer, een interruptie van mevrouw Frinking.

Mevrouw Frinking (CDA): Ja, dank u wel, voozitter. Mevrouw Brouwer, we vinden het een heel sympathieke motie. We staan er positief tegenover, maar we hadden nog wel een vraag waarom het alleen gebedshuizen betreft. Er zijn ook meerdere instanties die uiteindelijk hulp en advies zouden kunnen gebruiken, dus waarom alleen gebedshuizen en het niet wat breder uitrollen? De voorzitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): lk had deze interruptie van mevrouw Frinking verwacht en daarom heb ik hem voorbereid. ln Arnhem ging de Green Deal over gebedshuizen en ik roep dus om dat als inspiratie gebruiken voor het beleid. Mocht het college dat zo interessant vinden dat het dat breder wil trekken, vind ik dat natuurlijk helemaal prima. Maar het is wel zo dat voor verschillende groepen ook verschillende soorten afspraken redelijk zijn. Dus in het kader van gebedshuizen maak je andere afspraken dan met andere verenigingen/stichtingen. Tenminste, dat kan ik me zo voorstellen. En dan denken wij dat gebedshuizen een blinde vlek zijn in de gemeente, dat andere verenigingen en stichtingen wel al bij de gemeente kunnen aankloppen voor advies maar dat dat voor gebedshuizen nog niet zo is. Het zou natuurlijk kunnen komen doordat mensen niet zo goed begrijpen wat de scheiding tussen kerk en staat betekent. De voorzitter: Mevrouw Brouwer, ik zie twee interrupties, eerst mijnheer Van Gils

De heer Van Gils (WD): ln navolging op die vraag: een kerk is natuurlijk geen kleine organisatie en er zijn ook niet weinig kerken. Ze ziln ook niet allemaal even uniek. Weet u waarom het die kerk nu niet

lukt om zelf met een pakket te komen waarmee gebedshuizen aan de slag kunnen met de

verduurzaming? Waarom is de gemeente Zoetermeer daarvoor nodig? De voorzitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Kerken worden gerund door vrijwilligers. Goedwillende vrijwilligers, maar wel allemaal vrijwilligers en de gemeente heeft al expertise op dat vlak en heeft al heel veel soorten groepen mensen geadviseerd en kan het ook bij de kerken inzetten. De voorzitter: lk zag ook mevrouw Bink nog.

Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Ja, dank u wel voorzitter, lk heb inderdaad even een vraag. Over hoeveel gebedshuizen hebben we het in Zoetermeer? Daar was ik even nieuwsgierig naar. Heeft u daar onderzoek naar gedaan? De voorzitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): lk weet dat er tientallen gebedshuizen in Zoetermeer zijn, maar in Arnhem hebben niet alle gebedshuizen een convenant met de gemeente gesloten. lk geloof dat het daar zeventien van de veertig waren of zo, dus je kunt gewoon kijken wie er mee wil doen en waar je je winst kunt halen. De voorzitter: Mevrouw Bink.

Mevrouw Bink (Zoetermeer Vooruit): Nog even een andere vraag. Er wordt nu natuurlijk een nieuwe moskee gebouwd. Bent u op de hoogte of daar ook al verduuzaming in toegepast wordt of weet u dat niet? Dat is uit nieuwsgierigheid. De voorzitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): lk weet het niet, maar ik kan me zo voorstellen dat je bij

Raad 6 november 2023

11

nieuwbouw duurzame maatregelen hebt toegepast. lk kan me ook zo voorstellen dat het college dat in die tijd zei. Maar als die moskee al volledig duurzaam is, hoeven ze toch niet mee te doen met het convenant? Dat is ook prima. De voozitter: lk zag ook een interruptie van mijnheer Van den Boomgaard. Gaat uw gang.

De heerVan den Boomgaard (FVD): Ja dank u voozifter. Allereerst is een gebedshuis wat anders dan een kerk en een kerk wat anders dan een gebedshuis, maar goed, dat weet mevrouw Brouwer denk ik zelf ook. Maar ik heb even een andere vraag over die duurzaamheid. Als er zonnepanelen geplaatst worden op kerken, zijn kerken dan bij machte om de financiële lasten te dragen die dat met zich meebrengt, omdat we het er nu over hebben dat terugleveren geld gaat kosten? ls daar ook over nagedacht door ChristenUnie-SG P? De voozitter: Mevrouw Brouwer

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Ten eerste: elke kerk is een gebedshuis, maar niet elk gebedshuis is een kerk. En ten tweede, die financiële lasten, dat is natuurlijk juist onderdeel van die convenanten die ze kunnen

sluiten. U wilt niet weten hoeveel geld kerken bij machte zijn bij elkaar te brengen met al die

verschillende leden.

De voozitter: Mijnheer Van den Boomgaard.

De heer Van den Boomgaard (FVD): Een leuke woordspeling. Echter, de kerk is de plaats waar een eredienst plaatsvindt en dat is niet uitsluitend een gebed. Het volgende over dat financieel bij machte zijn. lk denk dat kerken namelijk veel meer goed werk kunnen doen en de financiële middelen veel beter kunnen gebruiken om van toegevoegde waarde te zijn in hun directe omgeving. Maar u bent er blijkbaar voorstander van dat ze dat in de pot van energ ieleveranciers stoppen. De voorzitter: Mevrouw Brouwer.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Zeker, voorzifter, ben ik daarvoor en daarbij denk ik dat bijvoorbeeld het isoleren van een kerk, de kerk geld oplevert en alleen maar in eerste instantie geld kost. Dus dan kunnen ze dat geld weer aan heel nuttige dingen besteden. De voorzitter: lk stel voor dat u verder gaat met uw betoog.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): lk heb nog een alinea. Onze klassieke uitsmijter. Voorzitter, in deze roerige tijden van oorlog, polarisatie, psychische nood en klimaatverandering zijn wij blij met mensen die opstaan en de hand aan de ploeg slaan. Het is geen gemakkelijke taak om in deze tijd je hoofd boven het maaiveld uit te steken en het goede te doen. Daarom willen wij het college en de raad en allen die zich inzetten voor onze stad Gods zegen toewensen. Dank u wel.

Motie nr. 2311-04 ingediend door ChristenUnie-SGP, GroenLinks, Zó! Zoetermeer, D66, PvdA, PDvZ Green Deal gebedshuizen "De raad van de gemeente Zoetermeer, in vergadering bijeen op 6 november 2023; constaterende dat:

o

r

in Arnhem de eerste Green Deal gebedshuizen is gesloten (naast een Green Deal met de gezondheidszorg en met bedrijventerreinen); in de deal afspraken staan over verduurzaming van gebouwen en gedrag (denk aan zonnepanelen,

isolatie, beplanting en afualscheiding); ovenrvegende dat:

o r

gebedshuizen vaak grote gebouwen zijn met een hoge energievraag en veel dakoppervlak; gebruikers van gebedshuizen vaak gemotiveerd zijn om de aarde netjes door te geven aan de volgende generatie;

12

Raad 6 november 2023

. r

de aanpak van verduuzaming uitdagend kan zijn voor vrijwilligers van gebedshuizen; de gemeente haar kennis en ervaring kan inzetten om hen te adviseren en te helpen bij het aanvragen van subsidies;

verzoekt het college: r zich te verdiepen in dit Arnhemse initiatief en dit als inspiratie te gebruiken in ons eigen beleid; en gaat over tot de orde van de dag." De vootzitter: Dank u wel, mevrouw Brouwer, voor uw eerste termijn, dan ga ik over naar de fractie van D66, de heer Ekkelenkamp.

c. D66 De heer Ekkelenkamp (D66): Voozitter, de programmabegroting staat centraal vandaag. Deze begroting laat zien wat we gaan doen in onze stad. Dat is heel veel en dat is hard nodig. We willen als slad graag verder groeien, niet alleen in omvang van de bevolking, maar vooral ook in kwaliteit. ln de visie Zoetermeer 2040 hebben we een ambitieuze visie neergelegd. Een visie die breed gedragen wordt in deze raad. Samen willen we eraan werken om deze stad steeds weer een beetje beter te maken door kwaliteit toe te voegen. Dat doen we allemaal vanuit onze eigen politieke kleur en zo leggen we allemaal onze eigen accenten en komen we tot een veelkleurig palet. D66 brengt vandaag graag onderuijs en klimaat in als onze hoofdthema's. En uiteraard blijven we altijd ijveren voor een cultureel sterk en levendig Zoetermeer. Democratie zit in onze naam en alleen al om die reden klopt ons hart wat sneller als we de inwoners nog beter kunnen betrekken bij de besluiten die in onze stad worden genomen. Vandaag dienen we daarom een motie in specifiek geiicnt op jongeren en jongvolwassenen om hen te betrekken bij de besluitvorming en ideeên als het eiom gaat onze stad levendiger te maken voor deze doelgroep. Dat doen we samen met Groenlinks, de pvdÁ en het CDA. De vootzitter: Mijnheer Ekkelenkamp, voor u verdergaat, een interruptie van mijnheer Duiven, WD.

De heer Duiven (WD): Dank u wel voozitter. ln de versie van de motie die we vooraf toegezonden hebben gekregen, wordt het beeld geschetst dat de huidige situatie in strijd met het internationaal recht zou ziin. Dat is natuurlijk een auaar venarijt. Kunt u wat helderder maken waardoor wij hier met z'n allen een enorme faux pas begaan? De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp. De heer Ekkelenkamp (D66): Dit is een venarijzing, mijnheer Duiven, naar artikel 12van het VN-verdrag inzake de Rechten van het Kind. Dus daarvenrijzen wij naar. De VN heeft daar natuurlijk ook uitsprakei over gedaan en zo moet u dat zien. Misschien moet u dat wel niet te zwaat als een iit op Ce vingers zien, dat wij ons in Zoetermeer niet aan de wet houden, maar eerder als een motivatie om dit ook juist

te doen.

De voorzitter: Gaat u verder?

De heer Ekkelenkamp (D66): Voozitter, mijn fractie is altijd een voorstander geweest van het ondersteunen van buurtinitiatieven. We hebben daarvoor de subsidieregeling Wijk aan Zet. Vaak gebruikt voor buurtfeesten, maar toch ook voor verbeteringen in de buuÍ. Zo'n verbetering is bijvoorbóeld het ophangen van een AED en er samen voor zorgen dat er mensen zijn die geschoold worden in het gebruik ervan. we dienen er een motie voor in samen met Groenlinks en oe Lnru. De voorzitter: M ij n heer Blansjaar, nterruptie? i

De heer Blansjaar (PDvZ): Ja, dank u wel vooaitter. lk heb een interruptie. Weet u dat bij AEDmaster eenmalig subsidie te verkrijgen is van € 1.500,00 voor een AED? U wift de gemeente daarmee belasten terwijl er al lang een subsidieregeling is voor een AED. U praat over € 1 .000,00 en het is € 1.500,00 als je dat bij de AEDmaster aanvraagt. Hoe kan ik dat rijmen met uw motie? De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp.

Raad 6 november 2023

13

De heer Ekkelenkamp (D66): Misschien is dat een mooie aanvulling dan, mijnheer Blansjaar, want wij komen uit op een bedrag van ruim € 3.000,00 als je dat wilt regelen. Dan is die € 1.500,00 die u nu noemt, plus wat wij hier voorstellen, al een mooi begin. Dan zouden de inwoners in de buurt zelf wat minder bij hoeven te dragen. Het gaat nog niet eens zozeer alleen om het bedrag, maar het gaat er denk ik ook om - en dat is ook het doel van Wijk aan Zet - om samen, met elkaar, zoiets voor elkaar te boksen, met een beetje hulp van de gemeente. Zo moet u dat zien. De voorzitter: lk zie allerlei vingers. lk ga eerst naar mevrouw Kraneveldt en dan mijnheer Van Gils.

Mevrouw Kraneveldt (PvdA): Dank u wel voozitter. Wij vinden het een sympathieke motie, maar het wordt ook nog wel eens vergeten dat als je eenmaal zo'n AED hebt, er ook nog onderhoudskosten zijn. Die kunnen ook aardig in de papieren lopen. Zou dat ook nog onderdeel kunnen uitmaken van uw motie? Want heel veel mensen hebben dat niet zo goed op het netvlies. De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Ja, voozitter. Ja natuurlijk, dat hoort er ook allemaal bij, maar dit gaat natuurlijk om het initiatief in de buurt en die maakt een plan, Daar zit natuurlijk scholing bij voor de mensen. Daar zit de aanschaf bij en natuurlijk zullen ze dan ook moeten zorgen voor onderhoud en zal daar toezicht op moeten zijn, maar dat moet ze dus samen doen. Dat is eigenlijk ons idee. De voorzitter: Oké, ik ga eerst naar mijnheer Van Gils en ik zag dat mijnheer Blansjaar ook nog wil reageren. En de heer Mohammadian had ik ook nog. De heerVan Gils (WD): Voorzitter, aansluitend bij mevrouw Kraneveldt, het is denk ik een sympathiek idee. Het ontbrak ons nog een beetje aan'waar komt deze vraag nu vandaan? ls er een specifieke wens van bepaalde Wijk aan Zet-groepen, dat dit nu niet kan, of is dit gewoon een gedachtespinsel?' lk mis een klein beetje waarom dit effectief is. De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp, gaat uw gang.

De heer Ekkelenkamp (D66): Nee, dit is niet zomaar een hersenspinsel. Dit is een initiatief dat in een bepaald deel van Oosterheem op dit moment leeft. En daar was de vraag en die vraag kwam ook bij ons terecht. lk dacht'dat is iets dat misschien daar nu heel actueel is, maar wat op andere plekken in de stad ook kan gebeuren'. De voorzitter: lk ga even naar mijnheer Blansjaar.

De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u wel voorzitter. lk wil nog even reageren over de onderhoudskosten. Want als je een beetje ondezoek doet, is ook daar subsidie voor te krijgen bij AEDmaster. Dan kun je € 75,00 per jaar als onderhoudssubsidie krijgen, dus het is allemaal al geregeld. De voorzitter: lk kijk even naar de heer Mohammadian.

De heer Mohammadian (Zoetermeer Vooruit): Ja, voorzitter, er is al een dekkend netwerk van zes minuten. Dat is niet zomaar zes minuten, dat getal komt niet uit de lucht vallen. Er is wel wetenschappelijk ondezoek naar gedaan. En ja, iedereen vindt het fijn om een AED in zijn achtertuin te hebben, maar dat zal niet per se erg veel effect hebben op de overleving. ln slechts een op de drie gevallen gaat het om een schokbaar ritme. Moeten we als gemeente daar echt € í0.000,00 voor vrijmaken? De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): lk denk dat je als gemeente ook altijd oog en oor moet hebben voor de inwoners van onze stad en als die met zo'n initiatief komen, dat zou uw partij toch ook moeten aanspreken, lijkt mij, als lokale partij, is het denk ik goed om als gemeente niet te zeggen'ja, ze zoeken het zelf maar uit'. Dan zou je dus als gemeente moeten ondersteunen. En uiteraard is het natuurlijk ook zo dat als er heel dicht in de buurt al een AED is, je daar misschien een andere weging in zult maken dan wanneer het toevallig net wat verder is. De motie heet ook niet voor niets 'Elke seconde telt'. Misschien moet je dat ook soms letterlijk nemen; in een bepaalde buurt met een bepaalde aanrijroute is zes minuten misschien net iets te veel en dan kan het juist wel Zo kijken wij er tegenaan.

14

Raad 6 november 2023

De voorzitter: lk stel voor dat u verdergaat, mijnheer Ekkelenkamp. De heer Ekkelenkamp (D66):Voozitter, we hebben veelgoede scholen en veel bekwame en bevlogen ondenrijsmensen in onze stad. Daar mogen we best trots op zijn. Toch hebben we ook nog wat zorgen. We moeten letten op de toegankelijkheid van het ondenrijs in onze stad. Misschien is het logisch dat er geloot wordt in het voortgezet ondenrrrijs, maar als een van de scholen, in dit geval het Picasso Lyceum in een lastige situatie zit, komt het systeem van loting toch wel onder druk te staan. Ook kan de toegankelijkheid van scholen worden belemmerd door een hoge bijdrage die van ouders wordt gevraagd. We kennen de wethouder inmiddels als een krachtige bestuurder. Graag zien we dat de wethouder haar invloed aanwendt om in gesprek met de schoolbesturen de toegankelijkheid van het ondenarijs in onze

stad te waarborgen. Een ander punt is het onderuijs aan nieuwkomers. Er is voor gekozen om de internationale schakelklas in het voormalige 2B-Home te vestigen. Een goed moment om ook als gemeente te investeren in het taalondenruijs aan deze doelgroep, door bij te springen als de rijksvergoeding niet toereikend is. Wij dienen hiervoor een motie in samen met Groenlinks en de PvdA. De voorzifter: lk zie twee interrupties, eerst mevrouw Brouwer en dan mijnheer Duiven.

Mevrouw Brouwer (ChristenUnie-SGP): Ja voorzitter, ik ben er zelf verschrikkelijk tegen om als het rijk niet voldoende geld geeft, zelf maar bij te springen. Begrijpt mijnheer Ekkelenkamp dat? De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): lk begrijp het heel goed. lk heb heel lang in het onderwijs gewerkt en in al die 42jaar was dat eigenlijk de praktijk van elke dag ongeveer. Dat is ook hier het geval. Het past allemaal net, maar als je wat beter wilt doen, kost dat wat meer. lk denk dat we als grote stad als

Zoetermeer het voorbeeld van veel andere grote gemeenten daarin kunnen volgen door ook daarin te investeren omdat het dan kwalitatief beter kan dan met wat het rijk alleen maar vergoedt. De voorzitter: lk zag mijnheer Duiven.

De heer Duiven (WD): Dank u wel voorzitter. lk weet niet of ik dat de hele dag ga volhouden, maar in dit geval ben ik het helemaal met de vraag van mevrouw Brouwer eens. En het antwoord van mijnheer Ekkelenkamp spreekt me totaal niet aan. De voorzitter: Daar zat geen vraag bij, constateer ik, maar dat was een constatering. Mevrouw Frinking.

Mevrouw Frinking (CDA): Een vraag gebaseerd op wat er in het verzoek staat. Daar staat'indien aantoonbaar is dat de rijksvergoeding ontoereikend is'. Wanneer breekt'indien'aan? Dat is voonruaardelijk, maar dat kan ook over vier jaar zijn. De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp, gaat uw gang.

De heer Ekkelenkamp (D66): Ja, een goede vraag, mevrouw Frinking. Eigenlijk moeten de schoolbesturen samen met een plan komen; hoe ga je dat inhoudelijk doen? Vervolgens ligt daar natuurlijk de landelijke subsidie onder. Die moet daar natuurlijk gewoon voor gebruikt worden. Maar als nou blijkt dat dat plan net wat duurder is dan wat het rijk vergoedt, moet je dan van de scholen vragen om dat uit eigen lumpsum bij te leggen, zodat het ten laste gaat van al die andere leerlingen op de school? Of zeg je 'nee, dan moet de gemeente hier ook een duit in het zakje doen, zou ik bijna willen zeggen, om juist dat plan van die schoolbesturen goed uit te kunnen laten voeren?' Zo zie ik dal. De voorzitter: lk constateer dat er verder geen vragen meer zijn. Gaat u verder mijnheer Ekkelenkamp?

De heer Ekkelenkamp (D66): Voozitter, het klimaat prijkt op de lijst van belangrijkste verkiezingsthema's na de gezondheidszorg en voldoende inkomen op de derde plek. Dat we aan de slag moeten met klimaatbeleid wordt dus breed gedragen in ons land. De komende jaren zullen we alles op alles moeten zetten om de klimaatdoelen te halen. Alle reden om ook in Zoetermeer vaaÉ te maken met klimaatmaatregelen. Daarom dienen we vandaag de motie Bevoorraden zonder COz-uitstoot samen met Groenlinks, PvdA en CDA in. En de motie Duuzaamheid in subsidiebeleid, samen met Groenlinks

Raad 6 november 2023

15

en de PvdA. En ook de motie Samen Sterker voor klimaatSucces, heel actueel met de wateroverlast die we nu ervaren. Deze motie dienen we samen in met Groenlinks, De motie Zoetermeerse materialenbank... De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp, voor u verdergaat, mijnheer Blansjaar heeft een interruptie. Gaat

uw gang.

De heer Blansjaar (PDvZ): Dank u wel, voorzitter. lk heb een vraag over de COz. Niemand heeft last van COz, zeker niet in de binnenstad. Het gaat toch veel meer over frjnstof en stikstof en daarbij zijn de bezorgdiensten in de wijken en veel groter probleem dan de bevoorrading in de stad. Waarom deze motie, is onze vraag. De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Wij vinden dit wel belangrijk en als u zich zorgen maakt over de vele busjes die door de stad rijden, daag ik u uit om ook een motie hiervoor te maken. Die zullen we dan graag ondersteunen. De voozitter: Mijnheer Blansjaar.

De heer Blansjaar (PDvZ): Geen antwoord op mijn vraag. Van de COz-uitstoot heeft niemand last. Het gaat meer om het fijnstof en uw motie roept op over COz. lk snap het niet, De voozitter: Mijnheer Ekkelenkamp. De heer Ekkelenkamp (D66): Volgens mij is COz in ons land sowieso een probleem en natuurlijk daarnaast ook stikstof en geluidshinder. Kortom, alle reden om er iets aan te doen om te zorgen dat we dat beter organiseren in deze stad. De voorzitter: lk ga eerst even naar mijnheerVan der Perk. Daarna naar mijnheerVan den Boomgaard.

De heer Van der Perk (Zól Zoetermeer): Dank voorzitter. Een vraag voor de heer Ekkelenkamp. U stelt voor om het duurzaamheidsbeleid toe te passen op alle subsidievragen. Zelfs op die waar het duurzaamheidsbeleid niet relevant lijkt te zijn. Kunt u dat nader toelichten? De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp.,

De heer Ekkelenkamp (D66): Het is denk ik zo dat als je bij allerlei subsidies die worden aangevraagd ook de vraag stelt en laat beantwoorden 'wat betekent dat voor de verduuzaming in deze stad?' dat je in ieder geval een mindset creëert zodat mensen erover gaan nadenken. En het helpt ook bij de afhandeling van zo'n subsidieaanvraag en het moet natuurlijk passen binnen het integrale beleid van deze stad. Daarom is dat eigenlijk zo. De voorzitter: Mijnheer Van der Perk nog kort, gaat uw gang. De heer Van der Perk (Zol Zoetermeer): U had het net over de subsidies van de AED-apparaten. Duurzaamheid lijkt daar niet zo belangrijk. Denkt u dat dit subsidieprogramma ook duuzaamheid nodig

heeft? De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Als deze motie wordt aangenomen en de gemeente gaat aan de slag met dit subsidiebeleid en er is dan een wijkvereniging die dit wil aanvragen, dan moet ze dat via de subsidieverordening doen van dat moment. Dan zou dat bijvoorbeeld ook gelden. Dan is dat misschien in dit specifieke geval niet een heel moeilijke kwestie, maar ik kan me heel veel andere zaken voorstellen waar dat misschien wel een vraagteken zal worden. De voorzitter: lk ga naar mijnheer Van den Boomgaard.

De heer Van den Boomgaard (FVD): Ja, dank u voorzitter. Weer wordt ons angst aangepraat over de

16

Raad 6 november 2023

klimaatadaptieve hysterie en dat is allemaal onnodig. Maar wat altijd ontbreekt, is 'wat mag het kosten en wat gaan we exact bereiken?' Dat is ook de vraag die ik nu dan weer stel: oké, wat levert het Zoetermeer dan op in plaats van alleen maar aan die uitgaven te denken? De voorzitter: Mijnheer Ekkelenkamp.

De heer Ekkelenkamp (D66): Ja, mijnheer Van den Boomgaard, we verschillen hier natuurlijk gewoon ideologisch over van mening. Als je ervan uitgaat dat we met elkaar samen, niet alleen Zoetermeer, maar Nederland en wereldwijd, wat moeten doen om de klimaatdoelen te halen, moet je dat dus niet alleen maar ver weg willen organiseren, maar ook dichtbij. En dat beogen wij. Dus niet alleen maar kijken wat anderen moeten doen, maar doe zelf ook iets. De voorzitter: Mijnheer Van den Boomgaard.