Memo - Besluit van het college van Gedeputeerde Staten m.b.t. Bleizo-West

Aan De gemeenteraad van Zoetermeer

Zaakid 2023-141813

Van Het college/ Wethouders Weerwag en Iedema

Datum 27 december 2023

Onderwerp Besluit van het college van Gedeputeerde Staten m.b.t. BleizoWest

Bijlagen 4

Op 21 juli 2023 is de raad via een memo door het college geïnformeerd over het proces van de provincie Zuid-Holland met betrekking tot de realisatie van windenergie in Lansingerland, waar het gebied van de GR Bleizo en GR Hoefweg onderdeel van is. In de achterliggende tijd heeft Zoetermeer, samen met de gemeente Lansingerland, ambtelijk en bestuurlijk overlegd met het college van Gedeputeerde Staten (GS) over een onderzoek van de provincie naar de realisatiemogelijkheden voor windturbines in Lansingerland. Op 22 december 2023 is het college geïnformeerd over het besluit dat GS op basis van dit onderzoek heeft genomen. Via dit memo informeert het college de raad over het GS-besluit en over de eerste reactie van het college op een en ander.

De provincie Zuid-Holland heeft de technische plaatsingsmogelijkheden voor windturbines in Lansingerland laten onderzoeken. Om de realisatiemogelijkheden voor windturbines in Lansingerland in beeld te brengen, heeft GS adviesbureau Bosch & Van Rijn opdracht gegeven tot nader onderzoek naar de technische plaatsingsmogelijkheden. Dit betreft onder meer het grondgebied van de GR Bleizo, de GR Hoefweg en het Horti Science Park (later: de locatie Bleizo-West). Het onderzoek vormt een second opinion op de eerder door de gemeente Lansingerland uitgevoerde onderzoeken. Aanvullend op de second opinion is de economische haalbaarheid onderzocht aan de hand van een marktconsultatie. In het locatieonderzoek is uitsluitend gekeken naar haalbaarheid van winturbines op basis van de huidige ruimtelijke situatie. Er is in het onderzoek geen integrale weging gemaakt van de maatschappelijke, ruimtelijke en financiële gevolgen.

Door de aanwezigheid van verschillende uitdagingen op het gebied van externe veiligheid wordt het realiseren van windenergie op de locatie Bleizo-West complex bevonden in het onderzoek. De technische plaatsingsruimte voor windturbines in het gebied is beperkt en door de nieuwe veiligheidsnormen van de Rijksoverheid wordt dit mogelijk verder beperkt. De realisatie van windturbines op de locatie Bleizo-West is op basis van het provinciaal omgevingsbeleid in principe mogelijk. De locatie is binnen het huidige omgevingsbeleid opgenomen als zoekgebied voor windturbines. Het omgevingsbeleid stelt daarbij, ook binnen het zoekgebied, aanvullende voorwaarden op

het gebied van landschappelijke inpassing. Door de beperkte plaatsingsruimte in het gebied is de realisatie in een gewenste lijnopstelling of clustering complex. Uit de markconsultatie blijkt dat ook de commerciële ontwikkelaars voorzien dat de ontwikkeling op de locatie Bleizo-West erg complex is, ondanks dat dit is aangewezen als zoekgebied voor windenergie. BleizoWest wordt gezien als sterk verstedelijkt en kent verschillende overlappende functies, wat complexiteit toevoegt aan de ontwikkeling van een windpark. Ook de nabijheid van Rotterdam Airport en bovengrondse en ondergrondse infrastructuur vormen belemmeringen.

Het onderzoek constateert dat er een kansrijkere, alternatieve locatie is. Onderzoeksbureau Bosch & Van Rijn stelt dat de haalbaarheid bij de locatie Kruisweg oostzijde gemiddeld tot hoog is. Bij de marktconsultatie hebben de partijen die de windturbines uiteindelijk moeten (willen) ontwikkelen hun voorkeur voor de locatie Kruisweg oostzijde uitgesproken. Het college ziet het als een zaak van de provincie en gemeente Lansingerland om af te wegen hoe deze meest kansrijke locatie in Lansingerland invulling kan geven aan de bestuursovereenkomst inzake realisatie windopgave gemeente Lansingerland, die zij hebben afgesloten in 2017. Onderstaande kaart geeft per gebied weer welke opstellingen Bosch & Van Rijn het meest haalbaar acht op basis van het ruimtelijk onderzoek en de marktconsultatie.

2

GS heeft besloten om de onderzochte locatie Bleizo-West deels te betrekken in een planMERprocedure voor de realisatie van windturbines. Dit is meegedeeld in de brief die het college op 22 december 2023 heeft ontvangen van GS. Bij een planMER-procedure worden de te verwachten milieueffecten van een plan in beeld gebracht. Tijdens bestuurlijk overleg met de provincie heeft het college, samen met het college van Lansingerland, nadrukkelijk benoemd wat de gevolgen van (de planMER-procedure voor) het plaatsen van windturbines bij het Horti Science Park voor de ontwikkeling van de innovatiecampus en de synergie door de verbinding met Dutch Innovation Park zijn. Naar aanleiding daarvan heeft GS in afwijking op het onderzoek van Bosch & Van Rijn besloten om het gebied van het Horti Science Park, dat onderdeel uitmaakt van de locatie BleizoWest, niet te betrekken in de vervolgprocedure. Naast de locatie Bleizo-West (excl. Horti Science Park) worden ook de locatie Kruisweg oostzijde en een andere locatie in Lansingerland meegenomen in de planMER-procedure, met de intentie om vervolgens middels een projectbesluitprocedure de realisatie van in totaal 15 MW windenergie mogelijk te maken. (De provincie heeft in haar coalitieakkoord benoemd dat de windopgave in Lansingerland 15 MW betreft.) 3

De provincie schetst dat de gehele projectbesluitprocedure circa drie jaar duurt. De ontwerpvoorkeursbeslissing kan na 1,5 jaar worden genomen, waarna nog ongeveer 1,5 jaar nodig is voor het nemen van het projectbesluit. Na het nemen van het projectbesluit (afgifte vergunning en wijziging Omgevingsplan) en beroepsprocedure duurt het nog ca. 2 à 3 jaar tot het project is gerealiseerd.

Het college vindt het oneigenlijk dat GS Bleizo-West blijft betrekken in de procedure terwijl de locatie niet zelfstandig geschikt is voor het realiseren van de windopgave. De provincie constateert in haar brief van 22 december 2023 dat de locatie Bleizo-West (excl. Horti Science Park) niet zelfstandig kan voldoen aan de windopgave van 15 MW en dat daarvoor dan een combinatie met een andere locatie noodzakelijk zou zijn. Het is niet mogelijk om een gewenste lijnopstelling of clustering van windturbines te maken als er een combinatie met een andere locatie noodzakelijk is. Bovendien concludeert Bosch & Van Rijn dat er bij de locatie Hoge Bergse Bos ook geen 15 MW windenergie gerealiseerd kan worden en dat draagt er aan bij dat deze locatie afvalt volgens het rapport. Het college wijst er echter op dat de al beperkte haalbaarheid van de locatie Bleizo-West in het onderzoeksrapport is gebaseerd op de opwekpotentie van de locatie Bleizo-West inclusief het Horti Science Park. Doordat het gebied van het Horti Science Park niet wordt meegenomen in het vervolgproces, zijn de resultaten uit het onderzoek en de marktconsultatie niet meer valide. Het is aannemelijk dat de haalbaarheid van het realiseren van windturbines verspreid over meerdere locaties lager is dan wel economisch onhaalbaar is.

Er zijn direct grote (financiële) gevolgen die in geen verhouding staan tot de gebleken beperkte kansrijkheid voor de realisatie van windenergie op de locatie Bleizo-West. De directe financiële schade voor GR Bleizo en GR Hoefweg bedraagt jaarlijks ca. €2.000.000 door de oplopende rentelasten en het uitblijven van de gebiedsontwikkeling. Dit maakt dat het door GS geschetste proces tussen de €6.000.000 en 12.000.000 euro aan gemeenschapsgeld kost. Het college maakt zich zorgen om de financiële consequenties hiervan en vindt deze onacceptabel in het licht van de diverse onderzoeken die uitwijzen dat het realiseren van wind op de locatie Bleizo-West niet kansrijk is.

In de periode dat de planMER-procedure wordt uitgevoerd dreigt het ontwikkelgebied van BleizoWest planologisch op slot te staan. Zelfs wanneer het zoekgebied van Bleizo-West na de planMER periode volledig afvalt als potentiële windlocatie stelt GS dat zij pas een afweging over de toekomst van het gebied willen maken als er een onherroepelijke bouwvergunning is afgegeven voor de realisatie van windturbines elders in Lansingerland. In het bestuurlijk overleg heeft de provincie aangegeven dat dit proces 5 tot 6 jaar kan duren, en dat de provincie pas daarna ruimte biedt voor een integrale heroverweging van Bleizo-West n.a.v. het ontwikkelperspectief PROEFtuin Bleizo dat door de raad is vastgesteld. Het college vindt dit een oneigenlijke koppeling waarvoor het provinciebestuur geen steekhoudende argumentatie aandraagt. Een dergelijke koppeling van twee losstaande ruimtelijke ontwikkelingen is zonder precedent in de ruimtelijke ordening in Nederland. 4

De ontwikkeling van 4000-6000 woningen en 100.000-150.000 m2 voor voorzieningen en bedrijvigheid worden zo jarenlang onnodig geblokkeerd. Het maatschappelijke potentieel van het ontwikkelgebied naast station Lansingerland-Zoetermeer, zoals omschreven in het ontwikkelperspectief, blijft zo onbenut. In het licht van de nationale woonopgave vindt het college dit onacceptabel, zeker omdat dit in geen verhouding staat tot de gebleken beperkte kansrijkheid voor de realisatie van windenergie op de locatie Bleizo-West. Ondanks herhaald aandringen van de gemeente zijn er in de afgelopen twee jaar geen significante stappen voor de realisatie van het ontwikkelperspectief genomen.

Langdurige uitstel van de gebiedsontwikkeling van Bleizo-West kan leiden tot een afwaardering van de grondwaarde van 75 mln. tot 110 mln. euro. Deze afwaardering betreft een eerste schatting van GR Bleizo en GR Hoefweg. De kansrijkheid van de realisatie van windturbines neemt nog verder af wanneer ook de planschade in ogenschouw wordt genomen die op zou treden bij de daadwerkelijke realisatie van windturbines in dit gebied. De realisatie van windturbines zal de ontwikkelpotentie van het gebied Bleizo-West sterk doen afnemen. Het college vindt het onbegrijpelijk dat de afwaarderingkosten die dan ten laste komen van gemeenschapsgeld onbenoemd blijven.

Het college vindt de bovenstaande gevolgen onacceptabel. Het college acht het verstandig dat GS bij het Horti Science Park wel al in dit stadium breder naar de gevolgen heeft gekeken en deze locatie uit het zoekgebied heeft geschrapt. Dit laat zien dat het provinciebestuur zich realiseert dat het besluit om de locatie Bleizo-West te betrekken in het vervolgtraject niet zonder gevolgen is en dat hier zorgvuldig naar gekeken moet worden. Het college vindt het echter opmerkelijk dat voor dit gebied wel een integrale afweging gemaakt wordt, en voor de andere gebieden niet. Het college is van mening dat bovenstaande gevolgen zwaarwegende argumenten zijn om de locatie BleizoWest niet mee te nemen in de planMER-procedure. Het college heeft dit, samen met het college van Lansingerland, continue benadrukt bij GS, ook tijdens de bestuurlijke overleggen op 8 september en 21 november jl. Het college moet helaas constateren dat dit onvoldoende is meegenomen in de overwegingen van GS. De gevolgen zijn zowel maatschappelijk, ruimtelijk als financieel dermate groot dat deze onacceptabel zijn voor het college.

Het college beraadt zich, samen met de gemeente Lansingerland, over welke vervolgstappen nodig zijn. Het college zal haar standpunten zoals geformuleerd in deze brief inbrengen bij GS en Provinciale Staten, en vervolgstappen nemen die gericht zijn op een snellere ontwikkeling van Bleizo-West. Het college wil met de ontwikkeling van Bleizo-West bijdragen aan de urgente regionale en nationale opgaven zoals het woningtekort, werkgelegenheid, de kenniseconomie en het verzilveren van het belangrijk (boven)regionaal vervoersknooppunt.

5

Voor technische vragen kunt u zich wenden tot: Naam : Marten van der Maas Telefoon : +31793469188 E-mailadres : M.J.van.der.Maas@zoetermeer.nl

6