GEWIJZIGD Raadsvoorstel Nieuwbouw sporthal

Raadsvoorstel Onderwerp Zaakid

Gewijzigd Raadsvoorstel nieuwbouw sporthal 2022-067493

Auteur

Rob Herfst +31 6 215 15 215 J.R.Herfst@zoetermeer.nl

Gemeentesecretaris

Huykman, B.J.D.

Directeur

E.C.R.H. Eijkelberg

Portefeuillehouder

Wethouder Weerwag

Medeverantwoordelijke(n)

Wethouder Van der Meer

Uiterste behandeldatum (+ reden)

28 november 2022, omdat er in 2020 een belofte is gedaan aan Stichting Lucas Onderwijs om de nieuwbouw van 2027 te vervroegen naar 2022. Door de bouw van de sporthal gelijktijdig en op hetzelfde perceel te organiseren als de nieuwbouw van de school zorgt dat er sprake is van synergievoordelen.

Programma(s)

Programma 4 Vrije tijd

Eerdere besluitvorming

Raadsvoorstel GEWIJZIGD Raadsvoorstel Voortgang voortgezet onderwijs september 2020, d.d. 12 oktober 2020 Raadsvoorstel Levensduur verlengende investering Beroepscollege, van Doornenplantsoen 1, d.d. 22 juni 2020

Samenvatting

Er is in 2020, met instemming van de gemeenteraad (12-10-2020), gekozen voor een bestuursoverdracht aan Stichting Lucas Onderwijs, met als één van de voorwaarden: vervroegde nieuwbouw voor het Beroepscollege Vmbo en renovatie van de gymzalen. In de afgelopen periode zijn er nieuwe inzichten ontstaan over de locatie van de nieuwbouw van de school, maar ook over de renovatie van de gymzalen. In het vorige raadsbesluit is nog uitgegaan van een renovatie op basis van groot onderhoud en prijspeil 2014. Een nadere beoordeling toont aan dat de geplande renovatie van de gymzalen vele malen duurder wordt dan begroot, het niet volledig kan voldoen aan alle eisen en niet het gewenste resultaat gaat opleveren. Er moeten veel hogere kosten worden gemaakt, maar zelfs dan voldoet het resultaat niet aan de kwaliteitseisen en het ambitieniveau, maar voorziet ook niet in het oplossen van het capaciteitstekort aan zaaldelen voor georganiseerde wedstrijdsport in de gemeente. Gymzalen zijn er voldoende, maar er is in de gemeente een tekort aan drie sportzalen (twee zaaldelen) en drie sporthallen (drie zaaldelen). Nieuwbouw van een sporthal sluit wel aan bij alle eisen en

ambities en dit draagt bij aan het oplossen van het capaciteitstekort op dit gebied. De sporthal zal worden gebruikt voor de normuren van de scholen en biedt tevens plaats voor de Zoetermeerse sportverenigingen en gehandicapten- en wedstrijdsport. In het coalitieakkoord ‘samen doen wat nodig is’ is afgesproken om te investeren in sportaccommodaties, hiervoor is reeds budget in de begroting gereserveerd. Daarnaast wordt voorgesteld om de nieuwe sporthal niet op de huidige locatie van de school en gymzalen te bouwen, maar op het tegenoverliggende grasveld (ook eigendom van de gemeente). Dit zorgt ervoor dat het huidige perceel van 12.000m² wordt vrijgespeeld voor herontwikkeling en kan de sporthal deels aan het nieuw te bouwen MOTION Beweeg College worden gebouwd. Dit levert een synergievoordeel op door gezamenlijk gebruik van entree, garderobe, kleed- en wasruimte, toiletvoorziening en gebouwgebonden installaties en daarmee lagere bouw- en exploitatiekosten. Bijlagen

1. Haalbaarheidsstudie renovatie gymzalen of nieuwbouw sporthal (Draaijer en Partners) 2. Bouwlocatie voor de sporthal 3. Begrotingswijziging

2

Raadsbesluit Gewijzigd Raadsvoorstel nieuwbouw sporthal 2022-067493 De raad van de gemeente Zoetermeer; Gelezen het voorstel van burgemeester en wethouders van 19 september 2022 besluit 1. Een nieuwe sporthal te bouwen op het grasveld aan het van Doornenplantsoen; 2. De investering in de nieuwbouw van de sporthal volgens het Besluit Begroting en Verantwoording te activeren en daartoe: 2.1 Een investeringsbudget voor het jaar 2022 van € 6.972.345 beschikbaar te stellen voor de nieuwbouw van een sporthal aan het van Doornenplantsoen en af te schrijven in 40 jaar; 2.2 Een investeringsbudget voor het jaar 2022 van € 1.339.780 beschikbaar te stellen voor de inrichting en installaties van de sporthal aan het van Doornenplantsoen en af te schrijven in 15 jaar; 2.3 Een budget voor de annuïtaire afschrijving van de beslispunten 2.1 en 2.2 van € 192.905 in 2026 en jaarlijks toenemend beschikbaar te stellen op programma 4 Vrije tijd. En een budget voor de rente van de beslispunten 2.1 en 2.2 van € 166.243 op basis van 2% in het jaar 2026 en jaarlijks afnemend te verantwoorden in het Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen (OAD). 2.4 Af te zien van renovatie van de gymzalen bij Stichting Lucas Onderwijs aan het van Doornenplantsoen en de hiervoor in de voorziening groot onderhoud overige accommodaties opgenomen middelen van € 861.846 vrij te laten vallen ten gunste van het begrotingssaldo.

2.5 Voor de exploitatie van de sporthal een bedrag beschikbaar te stellen in het jaar 2025 van € 61.000 en vanaf het jaar 2026 een structureel bedrag van € 183.000 op programma 4 Vrije tijd. 2.6 Het jaarlijkse exploitatiesaldo van de sporthal van 257.179 negatief (vanaf 2026) te dekken uit de middelen die in het coalitieakkoord 2022-2026 zijn opgenomen voor sportaccommodaties. 2.7 Voor het groot onderhoud van de sporthal een bedrag te storten in de voorziening groot onderhoud overige accommodaties van € 29.806 in het jaar 2025 en vanaf het jaar 2026 jaarlijks een bedrag van € 89.419. 3. Op basis van de Verordening percentageregeling beeldende kunst in de openbare ruimte in 2025 een bedrag van € 36.052 te doteren aan de reserve Beeldende kunst in de openbare ruimte ten laste van het investeringsbudget. 4. De uit dit voorstel voortvloeiende begrotingswijziging vast te stellen. Over onderdeel 4 van dit besluit geen referendum mogelijk te maken omdat het een begrotingswijziging betreft. Dit besluit treedt in werking twee weken na de bekendmaking daarvan. Tenzij over de overige onderdelen van dit besluit een inleidend verzoek tot het houden van een referendum wordt gedaan. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de raad op 6 december 2022 de griffier,

de voorzitter,

drs. R. Blokland MCM

drs. M.J. Bezuijen

3

Toelichting Probleemstelling en kader Inleiding De gemeenteraad heeft in oktober 2020 ingestemd met een bestuursoverdracht van Stichting Stedelijk Onderwijs Zoetermeer (SSVOZ) naar de Stichting Lucas Onderwijs, met als één van de voorwaarden vervroegde nieuwbouw voor het Beroepscollege (Vmbo) en renovatie van de drie bestaande gymzalen. De nieuwbouw was al voorzien voor 2027, maar is naar voren gehaald omdat het huidige gebouw veel te groot, sterk verouderd en weinig aantrekkelijk is voor leerlingen. De laatste twee punten gelden ook voor de bestaande gymzalen. In de afgelopen periode zijn er nieuwe inzichten ontstaan over de locatie van de nieuwbouw van de school, maar ook over van de renovatie van de gymzalen. In het vorige raadsbesluit is nog uitgegaan van een renovatie op basis van groot onderhoud en prijspeil 2014. Een nadere beoordeling toont aan dat de geplande renovatie van de gymzalen vele malen duurder wordt dan begroot, het niet volledig kan voldoen aan alle eisen en niet het gewenste resultaat gaat opleveren. Het draagt daarnaast ook niet bij tot het oplossen van het capaciteitstekort aan zaaldelen voor de georganiseerde wedstrijdsport in de gemeente. Nieuwbouw van een sporthal sluit wel aan bij alle eisen en ambities. In het coalitieakkoord ‘samen doen wat nodig is’ is afgesproken om te investeren in sportaccommodaties.

raadbesluit oktober 2020 Bij de bestuursoverdacht is een aantal afspraken vastgelegd met Stichting Lucas Onderwijs en bekrachtigd in het raadsbesluit van oktober 2020. De geplande nieuwbouw (2027) wordt naar voren gehaald (2022), waarbij de oude school zal worden gesloopt en er op dezelfde locatie een kleinere school (6.200m² bvo) voor maximaal 550 leerlingen zal worden teruggebouwd. Hierdoor wordt een gezonde exploitatie door het schoolbestuur mogelijk gemaakt. Voor de nieuwbouw van de school is een krediet van € 15.997.645 verstrekt en een aanvullend krediet van € 861.846 voor de renovatie van de drie gymzalen. constateringen en nieuwe inzichten na raadbesluit 2020 • De 46 jaar oude gymzalen voldoen niet meer aan gewenste kwaliteitseisen en ambitiesniveau (KVLO; Koninklijke Vereniging voor Lichamelijke Opvoeding); • Een renovatie die voldoet aan de bovenstaande eisen is niet geheel mogelijk; • Het beschikbaar gestelde krediet (o.b.v.

raming 2014) is volledig ontoereikend; • De capaciteitsbehoefte van gymzalen/sportzaaldelen is nog niet meegenomen; • Er is geen rekening gehouden met faseringskosten of tijdelijke huisvesting; • Er is onvoldoende indexering meegenomen voor de gehele duur van de projectfase; beoogd effect(en) • Door het bouwen van een nieuwe sporthal wordt invulling gegeven aan het tekort aan sporthallen en verstevigt het voorzieningenniveau op het gebied van sportaccommodaties in Zoetermeer, in het bijzonder de wijk Palenstein/Centrum; • Een dergelijke sportaccommodatie sluit veel beter aan op de vraag van de beoogd gebruikers (verschillende voortgezet onderwijs scholen, middelbaar beroepsonderwijs en sportverenigingen) en het creëert daarnaast meer ruimte voor georganiseerde wedstrijdsport in Zoetermeer; • Het vrijspelen van de huidige locatie (12.000m²) als (her)ontwikkellocatie

4

Voorstel/keuzemogelijkheden/risico’s 1

Een nieuwe sporthal te bouwen op het grasveld aan het van Doornenplantsoen en het afzien van de renovatie van de drie bestaande gymzalen.

Argumenten 1.1 Dit is een wijziging op het eerder genomen raadsbesluit (d.d. 12-10-2020) over de renovatie van de drie gymzalen; Er zijn nieuwe inzichten en daarmee sprake van een unieke kans aan het van Doornenplantsoen (een centrale plek in Zoetermeer). 1.2

Er heeft een haalbaarheidsstudie plaatsgevonden die de beide opties heeft onderzocht en is duidelijk in de conclusie: renoveren betekent een desinvestering; De huidige gymzalen (46 jaar oud) zijn gelegen op de eerste etage, waardoor het naast alle overige bouwkundige en technische eisen (creëren entree, verduurzaming, bestaande klimaatinstallatie afkoppelen/verwijderen en vervangen) zonder sloop/nieuwbouw niet kan voldoen aan de benodigde uitbreiding van het formaat (minimaal KVLO-eis). Hierdoor kan de beoogde renovatie niet voldoen aan de gewenste behoefte, ambities en kwaliteit. Daarnaast zullen de kosten hiervoor veel hoger dan het verstrekte krediet. De nieuwbouw van een sporthal voldoet hier op alle onderdelen (ook NOC-NSF norm) wel aan, waarbij de investeringskosten bijna vergelijkbaar zijn met renovatie van de gymzalen. Nieuwbouw van de sporthal levert voor de gemeente Zoetermeer de meeste ‘waar voor het geld’!

(voor een volledig overzicht, zie bijlage 1; haalbaarheidsstudie). 1.3

Er is een tekort aan sporthal zaaldelen in Zoetermeer en deze nieuwe sporthal draagt bij om dit tekort te verminderen; Uit een extern onderzoek naar de capaciteitsbehoefte van sportzaaldelen in de gemeente is gebleken dat in Zoetermeer onvoldoende sportruimten beschikbaar zijn voor de georganiseerde sport, en dat er meer sporthallen en sportzalen benodigd zijn. Dit zorgt voor beperking van de kwaliteit van de voorzieningen in de wijken van onze stad. De afgelopen twintig jaar is er sprake van een aantal dalende trends als afnemende woonaantrekkelijkheid, sociaaleconomische kracht, adaptief vermogen en verschillen tussen

5

wijken en buurten. Het versterken van de voorzieningen in de stad kan bijdragen aan het keren van deze mechanismen; 1.4 Er is in het coalitieakkoord afgesproken om te investeren in sportaccommodaties; In het coalitieakkoord ‘samen doen wat nodig is’ zijn hier afspraken over gemaakt en er is in de begroting in programma 4 (vrije tijd) hiervoor ook al budget voor gereserveerd. 1.5 De exploitatie van een sporthal is gunstiger dan van een gymzaal; De exploitatieopbrengst van een sporthal is aanmerkelijk hoger dan die van een gymzaal vanwege de ruimere verhuurtijden (avonduren en weekenden) en de verwachte huuropbrengsten van Voortgezet Onderwijs scholen, Middelbaar Beroeps Onderwijs, sportverenigingen en wedstrijdsport. 1.6 Dit zorgt voor kansen en mogelijkheden voor herontwikkeling van de huidige locatie; Het vrijspelen van het huidige perceel (12.000m²) creëert kansen voor herontwikkeling in dit gebied. Stedenbouw heeft aangegeven dat dit kansen biedt voor het doorbreken van de monocultuur aan scholen in dit gebied. Dit zal bijdragen aan de leefbaarheid in dit gebied en sluit ook aan bij het beleid om de wijken te versterken en de visie Zoetermeer 2040. Daarnaast worden faseringskosten of kosten voor tijdelijke huisvesting voorkomen door op het tegenoverliggende grasveld te bouwen. 1.7

De gemeentelijk sporthal zal deels aan de nieuwe VO-school worden gebouwd en dat zorgt voor synergievoordelen bij de bouw- en exploitatiekosten; De huidige Voortgezet Onderwijs school heeft haar koers aangepast en ingezet op bewegen en sport (MOTION Beweeg College) en dat slaat ook aan bij de nieuwe doelgroep en wordt terug gezien in het stijgende aantal aanmeldingen. Een sporthal sluit goed aan bij deze nieuwe koers, maar niet alleen voor het MOTION Beweeg College ook voor alle andere Zoetermeerse scholen om invulling te kunnen geven aan de wettelijke normuren. Door gemeenschappelijk gebruik van diverse ruimten (entree, garderobe, kleed- en wasruimte, toiletten) worden een eenmalig (bouwkosten) en een structureel (exploitatiekosten) financieel voordeel behaald. Beide gebouwen zullen onafhankelijk van elkaar kunnen worden gebruikt. De afspraken over het gebruik, de exploitatie en de kosten zullen in een overeenkomst worden vastgelegd. Kanttekeningen/risico’s 1.1 Er moet rekening worden gehouden met mogelijke kosten voor leegstandsbeheer; Zodra de nieuwe sporthal is opgeleverd komen de gymzalen leeg te staan, tenzij er in 2025 al besloten is over de invulling van de mogelijke herontwikkeling. Mocht dit niet het geval zijn dan is het leegstandsbeheer voor risico van de gemeente.

1.2 De activiteiten van vereniging voor hondentraining moeten worden verplaatst; Het beoogde grasveld voor de nieuwbouw wordt nu gebruikt door een vereniging voor hondentraining. De gemeente voert overleg met de vereniging over het verplaatsen van de activiteiten. Dit zal niet tot extra kosten leiden. Financiën Voor de nieuwbouw wordt een krediet beschikbaar gesteld van € 8.321.125 bestaande uit de volgende onderdelen: Investeringsbudget Bedrag Nieuwbouw € 6.972.345 Inrichting/installaties € 1.339.780 Totaal € 8.312.125 De afschrijvingstermijn voor de nieuwbouw en inrichting buitenruimte is 40 jaar en voor de sporttechnische inventaris en installaties 15 jaar. Voor afschrijvingslasten wordt een

6

opgenomen van € 192.905 (in 2026 en jaarlijks toenemend) in programma 4 Vrije tijd en een budget voor rente van € 166.243 (in 2026 en jaarlijks afnemend) op de overhead algemene dienst (OAD). Het exploitatiesaldo is als volgt opgebouwd: Vanaf 2026 bedragen de exploitatiekosten jaarlijks € 272.419 en in het jaar van oplevering is hiervoor een bedrag van € 90.806 ofwel 1/3e deel opgenomen. De exploitatiekosten zijn berekend op basis van prijspeil 2022. De jaarlijkse exploitatieopbrengsten bedragen € 374.388. In het jaar van oplevering is hiervoor een bedrag van € 124.796 oftewel 1/3e deel opgenomen. De exploitatieopbrengsten zijn berekend op basis van de te verwachten bezettingsgraad op basis van verhuurbare zaaldelen volgens KVLO en NOC-NSF norm en berekend met de maatschappelijke en commerciële huurtarieven van de gemeente Zoetermeer op basis van prijspeil 2022. Het jaarlijkse exploitatieverschil bedraagt € 257.179 negatief en wordt gedekt uit de middelen die in het coalitieakkoord 2022-2026 zijn opgenomen voor investeringen in sportaccommodaties.

Exploitatiekosten € 272.419 Kapitaallasten € 359.148 Totaal lasten € 631.567 Af: Inkomsten € 374.388 Exploitatiesaldo € 257.179 In de voorziening groot onderhoud overige accommodaties is voor de renovatie van de gymzaal bij Stichting Lucas Onderwijs aan het van Doornenplantsoen een bedrag € 861.846 opgenomen (raadsbesluit 0637628724). Dit bedrag wordt onttrokken aan de voorziening en het voorstel is om dit bedrag ten gunste van het begrotingssaldo vrij te laten vallen. Percentageregeling beeldende kunst in de openbare ruimte De Verordening Percentageregeling beeldende kunst in de openbare ruimte schrijft voor dat 1% berekend over de bouwkosten (exclusief BTW, uitgezonderd de kosten van installaties en inrichting) wordt afgedragen aan de reserve beeldende kunst. Dit komt voor de sporthal neer op € 36.052 af te storten in het jaar van oplevering, ofwel 2025. Controleprotocol Geen gevolgen voor het controleprotocol. Participatie en Communicatie In de projectopdracht zijn alle kaders en uitgangspunten beschreven waaraan de nieuwe sporthal moet voldoen en daarbij is er een aparte bijlage voor de invulling van participatie. Nog voor het raadsbesluit zal een informatieavond worden georganiseerd voor de raadsleden, de omliggende scholen, omliggende sportverenigingen, de buurtbewoners en de ouders van leerlingen op de school.

Duurzaamheid De sportsector biedt nog veel kansen voor verduurzaming. Het is een uitdaging voor veel gemeenten om hun panden te renoveren naar frisse en toekomstbestendige gebouwen. Een duurzame sporthal heeft een gezond binnenklimaat, een laag energieverbruik en is betaalbaar. De KVLO en NOC-NSF stellen eisen aan gymzalen en sporthallen (afmetingen, luchtkwaliteit, temperatuur, licht en geluid en materialen). De nieuwbouw biedt een mooie kans om deze zaken te verwezelijken, vandaar dat deze in het Programma van Eisen (PvE) zijn opgenomen. 7

Daarnaast zijn uiteraard ook overige duurzaamheidseisen in het PvE opgenomen (rekening houdend met ‘visie Zoetermeer 2040’, Programma duurzaam Zoetermeer en het klimaatakkoord), zoals: • Bijdrage aan CO2-reductie • Bijna Energie Neutraal Gebouw (BENG*) • Gasloos • Biodiversiteit • De wens om invulling geven aan circulariteit (circa 40% obv huidig Programma van Eisen) * Tijdens de ontwerpfase zal worden onderzocht of ‘ENG’ ook mogelijk is. Toegankelijkheid en bruikbaarheid voor gehandicapten De gemeente Zoetermeer is druk bezig om haar openbare gebouwen toegankelijker te maken. Toegankelijkheid in een gebouw betekent dat mensen met een lichamelijke, mentale of zintuigelijke functiebeperking ook kunnen meedoen. Dit houdt in dat een gebouw vanaf de straat goed toegankelijk moet zijn, maar ook dat de binnenkant dit is. Er moeten voorzieningen aanwezig zijn die voorkomen dat mensen met welke beperking dan ook, uitgesloten worden. De toegankelijkheid is daarmee een aspect van kwaliteit van het gebouw. Een product of dienst moet bruikbaar zijn voor elk mens. Dat geldt ook voor mensen met een beperking. Naast de eisen uit het bouwbesluit (2012) waarin maximale toegankelijkheid wordt gewaarborgd, zal als richtinggevend kader voor toegankelijkheid de ITS standaar (Intergrale Toegankelijkheid Standaard) worden toegepast met MIVA toilet conform de Zoetermeerse standaard.

Dit is vastgelegd in het hogere normenkader voor toegankelijkheid, de nieuwe sporthal zal hieraan voldoen. De nieuwbouw zal de huidige tekortkomingen bij de drie gymzalen opheffen. In het PvE voor de nieuwbouw is volgens bovenstaande rekening gehouden met de toegankelijkheid (bijvoorbeeld afmetingen van de lift tbv scootmobiels) en bruikbaarheid. Dit is vanaf de start een onderdeel van alle stappen in het ontwerp. Rapportage en evaluatie Het project is daarnaast opgenomen in de VGR (Voortgangsrapportage), waardoor er twee keer per jaar over de voortgang en uitvoering (nieuwbouw) van dit besluit zal worden gerapporteerd. De evaluatie is een onderdeel van de projectopdracht en de VGR. Planning 11-2022 – 07-2023 07-2022 – 06-2023 04-2023 – 10-2023 11-2023 – 03-2024 04-2024 – 03-2025 06-2025

– ontwerpfase – bestemmingsplanprocedure – aanbesteding aannemer nieuwbouw – bouwteamfase – uitvoering (bouwfase) – opening zomer 2025 en bruikbaar voor nieuwe sportjaar (2025-2026)

8