GEWIJZIGD Bijlage 1 - Jaarstukken 2023
Tekst van het document
in het kader van de CDOKE-regeling, bedoeld voor de personele uitvoeringskosten van het klimaat- en energiebeleid. We zijn gestart met het uitbreiden van de uitvoeringscapaciteit. Deze uitkering is ook voor 2024 en 2025 toegezegd.
Aantal aardgasvrije woningen (Realisatie 2023) Bron: CBS Statline Type
2022
2023
Begroting
3.500
4.400
Realisatie
4.600
4.760
67
Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De CBS-data lopen door verzameling en controle van de gegevens 1,5 jaar achter. Dit betekent dat de jaarcijfers over 2023 in feite de gegevens van 2022 betreffen. In 2022 was 8,4% van het woningenbestand aardgasvrij.
Totale CO2-uitstoot in de gemeente voor alle sectoren (in ton) (Realisatie 2023) Bron: Landelijke klimaatmonitor Type
2022
2023
Begroting
410.000
397.000
Realisatie
403.000
374.000
Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Dit betreft de uitstoot van de sectoren gebouwde omgeving (woningen en dienstverlening), verkeer en vervoer (incl. auto(snel)wegen)) en industrie/ energie/ afval/ water. De uitstoot laat een dalende lijn zien, die zelfs iets voorloopt op de eigen prognose. NB: omdat de data in de Klimaatmonitor op dit onderdeel gemiddeld 1,5 jaar achterlopen, worden hier de (geschatte) cijfers over het voorgaande jaar (2022) gepresenteerd.
Totale CO2-uitstoot in de gemeente voor woningen (in ton) (Realisatie 2023) Bron: Landelijke klimaatmonitor Type
2022
2023
Begroting
146.000
137.000
Realisatie
146.000
125.000
Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De CO2 uitstoot voor de gebouwde omgeving laat een dalende lijn zien. Deze is het grootst bij de gebouwde omgeving en kan verklaard worden door het feit dat er in 2022 o.a. fors minder gas is verbruikt. Door de hoge energieprijzen zijn inwoners bewuster omgegaan met energie, waarbij er met name bezuinigd is op de energie die gebruikt wordt voor het verwarmen van de woning. NB: omdat de data in de Klimaatmonitor op dit onderdeel gemiddeld 1,5 jaar achterlopen, worden hier de cijfers over het voorgaande jaar (2022) gepresenteerd.
68
Totale CO2-uitstoot in de gemeente voor bedrijven (dienstverlening, geen industrie) (in ton) (Realisatie 2023) Bron: Landelijke klimaatmonitor Type
2022
2023
Begroting
97.100
80.500
Realisatie
97.100
85.400
Toelichting Doel gehaald: Nee en ja Toelichting: Omdat de data in de Klimaatmonitor op dit onderdeel gemiddeld 1,5 jaar achterlopen, worden hier de cijfers over het voorgaande jaar (2022) gepresenteerd. De CO2-uitstoot over 2022 ligt boven de prognoses voor 2023, maar de CO2-uitstoot laat al jaren een dalende lijn zien. Wordt de trendlijn doorgetrokken, dan is het zeer aannemelijk dat de prognose voor 2023 is gehaald.
Geïnstalleerd vermogen in zonne- en windenergie in Megawatt (MW) (Realisatie 2023) Bron: Landelijke Klimaatmonitor Type
2022
2023
Begroting
60,1
69,0
Realisatie
64,0
79,0
Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: In 2022 was er als gevolg van de hoge energieprijzen een enorme toename van de vraag naar zonnepanelen. In 2023 was de vraag naar panelen beduidend minder groot, maar nog steeds lopen we met het geïnstalleerd vermogen voor op onze prognose.
% Van de inwoners dat de natuur ervaart in de buurt (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type
2022
2023
Begroting
87%
87%
Realisatie
83%
86%
69
Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het aandeel is licht gestegen en benadert nagenoeg het streefpercentage.
% Van de inwoners dat stadsnatuur waardeert in de buurt (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type
2022
2023
Begroting
91%
87%
Realisatie
87%
92%
Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: er is geen specifieke verklaring voor deze toename.
Oppervlakte natuurlijker beheerde gebieden (extra hectare) (Realisatie 2023) Bron: Groenkaart Type
2022
2023
Begroting
7
19
Realisatie
19
19
Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting:
Oppervlakte natuurkerngebieden (cumulatief ha) (Realisatie 2023) Bron: CBS Statline Type
2022
2023
Begroting
298
161
Realisatie
134
134
70
Toelichting Doel gehaald: Nee. Toelichting: de formele begrenzing van twee nieuwe natuurkerngebieden moet nog plaatsvinden.
Aantal kilogram restafval per inwoner (Realisatie 2023) Bron: Gemeentelijke database Type
2022
2023
Begroting
220
206
Realisatie
204
199
Trendgrafiek Aantal kilogram restafval per inwoner
Bron: Gemeentelijke database 71
Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: de hoeveelheid restafval per inwoner zit in een dalende trend. In de grafiek is zichtbaar dat tijdens de coronaperiode een incidentele stijging was. Ten opzichte van 2022 daalde de hoeveelheid kilogram restafval per inwoner van 204 naar 199 kg.
Doelstelling 3.2 Behouden kwaliteit openbare ruimte Belangrijke resultaten voor het behouden van de kwaliteit openbare ruimte in 2023 De openbare ruimte is volgens de afgesproken kwaliteitsniveaus beheerd en onderhouden. Daarnaast zijn verschillende groot onderhoud- en vervangingsprojecten uitgevoerd. De doelen zijn gehaald. Het percentage van de openbare ruimte dat op het afgesproken kwaliteitsniveau zit, is 93%. Het percentage inwoners dat tevreden is over de openbare ruimte is 85%. Waardering voor de openbare ruimte • • • •
Waardering voor de aantrekkelijkheid van de directe woonomgeving: 7,2; Waardering voor de kwaliteit van het onderhoud in de directe woonomgeving: 6,8; Waardering voor de kwaliteit van het onderhoud in de winkelcentra (inclusief Stadshart en Dorpsstraat): 7,0; Waardering voor de kwaliteit van het onderhoud van de hoofdwegen en naastliggende fiets- en voetpaden: 7,0.
Waardering voor het groen • • • • •
De groene kwaliteit in de stad (buurtgroen, wijkgroen, stadsgroen en regiogroen) wordt door bewoners gewaardeerd met een 7,5. Waardering voor het regiogroen: 7,9; Waardering voor het stadsgroen: 7,6; Waardering voor het wijkgroen: 7,3; Waardering voor het groen in de woonomgeving (buurtgroen): 7,3.
Betrokkenheid bij de openbare ruimte • • •
50% is bereid mee te helpen bij het beheer en onderhoud van hun directe woonomgeving; 57% wil alleen geïnformeerd willen worden bij veranderingen in de openbare ruimte; 19% wil meepraten (consulteren) en 5% wil samen met de gemeente voorgestelde plannen en ontwikkelingen verder vormgeven (coproductie); 73% had wel eens te maken met iets dat vies, kapot of onveilig was in de openbare ruimte (zoals overhangend groen, losliggende stoeptegels, volle prullenbakken, zwerfafval); 72
•
42% meldt de ervaren overlast in de openbare ruimte bij de gemeente.
Meldingen Openbare Ruimte 2023 •
In 2023 zijn 35.012 meldingen geregistreerd, dat is een toename van 7,5% ten opzichte voor 2022.
Top 10 subcategorieën aantal meldingen (programma overstijgend) 1. 2. 3. 4. 5.
Voertuigen (5.547) Onderhoud wegen, paden of parkeervakken (2.672) Container ondergronds (2.043) Zwerfvuil/Glas op straat (1.721) Afvaldumping (1.578) (Het onbeheerd of niet volgens de regels achterlaten van afval, bijvoorbeeld bijplaatsing van afval bij grofvuil of het dumpen van afval op (verlaten) bedrijfsterreinen). 6. Brommers/Scooters/Fietsen (1.298) 7. Beplanting (1.266) 8. Lantaarnpaal uit (1.175) 9. Bomen (1.138) 10. Gebruik openbare ruimte (1.022) (Het plaatsen van iets op- of aan de weg, zoals een uitstalling zonder melding of vergunning). Deze top 10 subcategorieën zijn samen meer dan 55% van het totaal aantal meldingen. Groot onderhoud en vervanging Hieronder een overzicht van de status van de projecten. We hebben te kampen met capaciteitsproblemen waardoor de uitvoering langer duurt dan gepland. In voorbereiding: • • •
Herinrichtingsproject Hoekerkade; Herinrichtingsproject 1e Stationsstraat; Herinrichtingsproject Louis Couperushove.
Voorbereiding afgerond voor realisatie: • •
Herinrichtingsproject van de Molenstraat en omgeving; Herinrichtingsproject van het parkeerterrein bij winkelcentrum De Leyens; 73
•
Aanleg van de Urban Sportvoorziening in Oosterheem.
Gerealiseerd: • • • • • •
Herinrichtingsproject Moerbeigaarde; Herinrichtingsproject Fazantenveld; Herinrichtingsproject Appelgaarde- en Kersengaarde; Vervanging van het asfalt aan de Oostweg; Eerste fase van vervanging van het asfalt aan de Berkelseweg; Groot onderhoud aan de tunnel en de trappen van de Wethouder Jennétunnel; Vervangen van oude en versleten roosters Europatunnel. Uit onderzoek is gebleken dat de constructie van de roosters aangepast moest worden. Voor de verkeersveiligheid is de Europatunnel een aantal maanden gedeeltelijk afgesloten. Daarnaast is in 2026 groot onderhoud gepland. Hiervoor is een voorziening getroffen.
Kwaliteitsimpuls openbare ruimte Op een groot aantal gebieden is er een extra impuls gegeven aan het verhogen van de kwaliteit van de openbare ruimte. Onderstaand een greep uit de maatregelen. Dagelijkse onderhoudsactiviteiten: • • • •
Kauwgum verwijderen bij winkelcentra in Zoetermeer Verwijderen van bladafval op de trottoirs Schoonmaken van alle fietstunnels in Zoetermeer Schoonmaken van straatmeubilair
Reconstructies: • • •
Aanplanten van extra bomen in Oosterheem Asfalt omvormen tot beplanting op verschillende locaties Aanleg Permacultuurtuin in Buytenwegh (Permacultuur is een samengesteld begrip van de Engelse woorden permanent en agriculture. Het is een bepaalde benadering van tuinieren en landgebruik. Het doel is om een duurzaam ecosysteem te maken waarin planten, dieren en mensen in harmonie samenleven. Permacultuur streeft naar het minimaliseren van de ecologische voetafdruk en het maximaliseren van de natuurlijke overvloed die de aarde te bieden heeft).
74
Vervangingen: • • •
Voorbereiding van vervanging informatieborden in alle natuurgebieden Versleten beplanting voor nieuwe bloeirijke beplanting Opknappen van de schelpenpaden in Het Westerpark
Ook hier hebben we te maken met capaciteitsproblemen waardoor de uitvoering van de maatregelen is vertraagd. Nota Riolering Samen met de waterschappen nemen we maatregelen en verkleinen we de kans op wateroverlast en zorgen we voor een goede afvoer van vuilwater en hemelwater. In 2023 is de Nota Riolering vastgesteld. In Meerzicht hebben we aanpassingen gedaan aan het riool om wateroverlast tegen te gaan. Daarnaast hebben we rioolvervanging en relining van riolering uitgevoerd. Nelson Mandelabrug In januari is na een intensief traject de tijdelijke brug in gebruik genomen. De tijdelijke brug zorgt ervoor dat voetgangers en fietsers weer veilig gebruik kunnen maken van de verbinding. We hebben gewerkt aan het extra ondersteunen van het brugdeel over de Zuidweg en het gedeelte boven het treinspoor. Ook het NS-station Zoetermeer en de RandstadRail-halte Driemanspolder zijn weer in gebruik. Project Ons Blauwe Goud De gemeente Zoetermeer en het Hoogheemraadschap van Rijnland werken samen om de waterkwaliteit in de Zoetermeerse plas en het stedelijk gebied te verbeteren. Hierbij hebben we het volgende gerealiseerd: • • •
Omvorming van ongeveer 1000 meter traditionele oevers naar natuurvriendelijke oevers in de wijken Meerzicht en de Leyens en in het Westerpark; Verbetering van de al aangelegde drijvende eilanden in de Broekwegwetering; Verleggen van kabels en leidingen voor de aanleg van de nieuwe watergang en natuurvriendelijke oevers.
Verbeteren speelplekken We hebben op 11 speelplekken de speeltoestellen en ondergronden vervangen. Bij 9 speelplekken hebben we hier een nieuw ontwerp voor gemaakt. Aan het Kerkenbos is de uitbreiding van de Krajicek Playground gerealiseerd. Bij de beweegroute de Entree zijn op meerdere locaties sporttoestellen geplaatst. We hebben 5 schaaktafels geplaatst voor de denksporters. Een 6e volgt bij realisatie van de Urban Sportvoorziening in Oosterheem in 2024.
75
Verbeteren communicatie- en participatie We hebben de communicatie en participatie met de inwoners en ondernemers verbeterd. Op die manier kunnen we beter rekening houden met hun wensen. Externe Adviescommissie Bomen (EAB) De onafhankelijke EAB geeft advies op maat aan de gemeente over bomen als er overlast ervaren wordt. In 2023 zijn zeven casussen behandeld door de EAB. Deze adviezen zijn overgenomen. Bomen inclusief meer zeggenschap inwoners In dit traject is onze aandacht vooral uitgegaan naar een zorgvuldige communicatie naar inwoners bij ervaren overlast van bomen. We bereiden een aanpassing van het beleid voor. Het aantal bomen is in 2023 toegenomen met 1.282 (van 44.556 naar 45.838). Toekomstvisie winkelcentra en beter benutten bedrijventerreinen De eerste gesprekken met winkeliers en ondernemers zijn gevoerd over de plannen en uitvoering daarvan. De daadwerkelijke uitvoering vindt plaats in 2024. Samenwerking externe partijen De contacten tussen HTM en de gemeente op het gebied van beheer en uitvoering zijn in 2023 verbeterd. Ook de contacten tussen de nutspartijen zoals Stedin en Dunea en de gemeente zijn versterkt. We zijn regelmatig met elkaar in gesprek over waar we in de programmering, voorbereiding en uitvoering beter kunnen samenwerken. Minder tevreden zijn we over de aanleg van glasvezel.
De bedrijven die dat regelen werkten nog niet zorgvuldig genoeg, we proberen daar betere afspraken over te maken.
% Van de openbare ruimte dat op het afgesproken kwaliteitsniveau zit (Realisatie 2023) Bron: Quickscan openbare ruimte Type
2022
2023
Begroting
90%
90%
Realisatie
95%
93%
Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: We voldoen aan de norm voor het afgesproken kwaliteitsniveau van de openbare ruimte.
76
Trendgrafiek % Inwoners dat tevreden is over de openbare ruimte
Bron: Stadspeiling
Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: 85% van de inwoners is tevreden (cijfer 6 of hoger) over de openbare ruimte.
77
Waardering bewoners groene kwaliteit (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type
2022
2023
Begroting
7,5
7,5
Realisatie
7,6
7,5
Toelichting Doel gehaald: Ja. Toelichting: De totale waardering voor de groene kwaliteit (buurtgroen, wijkgroen, stadsgroen en regiogroen) van de stad is in 2023 een 7,5.
Gerealiseerde baten, lasten en saldo per doelstelling (inclusief reservemutaties) Bedragen x €1.000 Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen
Lasten jaarrekening
Baten jaarrekening
Saldo jaarrekening
Bevorderen duurzame ontwikkeling (3.1)
-17.937
23.066
5.129
Behouden kwaliteit openbare ruimte (3.2)
-48.189
14.297
-33.892
TOTAAL PROGRAMMA
-66.125
37.363
-28.763
Financiën op hoofdlijnen Doelstelling 3.1 Onder doelstelling 3.1 (bevorderen duurzame ontwikkeling) valt het inzamelen en verwerken van huishoudelijk afval. Hiervoor is ca. € 12,8 mln. uitgegeven. De inkomsten onder deze doelstelling bestaan vooral uit de afvalstoffenheffing en overige opbrengsten afval (€ 19,4 mln.). Aan het verbeteren van het leefmilieu (geluid- en luchtkwaliteit, energiebesparing en verbetering biodiversiteit), Duurzaam en Groen, is in totaal € 2,6 mln. mln. uitgegeven en is € 2,5 mln. gestort in de reserve Duurzaam. Daarnaast is € 1,2 mln. ontvangen van het Rijk voor get aantrekken van extra capaciteit via de Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE) en bestrijding energiearmoede en is € 2,5 mln. onttrokken vanuit het Rif ter dekking van de storting in het duurzaamheidsfonds. Doelstelling 3.2 Voor het behouden van aantrekkelijke en veilige openbare ruimte is het budget aangewend voor het algemeen-, dagelijks beheer en groot onderhoud en vervangingen van de openbare ruimte (totaal uitgaven € 47,5 mln.). Hiervan is € 1 mln. gestort in de egalisatiereserve groot onderhoud. De inkomsten bestaan vooral uit de rioolheffing (€ 8 mln.), parkeeropbrengsten (€ 2 mln.) en inkomsten uit grafrechten (€ 0,9 mln.). De overige inkomsten bedragen € 1,6 mln.
78
Voor een verklaring van verschillen tussen begroting en rekening wordt verwezen naar hoofdstuk Jaarrekening/Toelichting op het overzicht van baten en lasten.
79
Programma 4 Vrije tijd
80
Algemene doelstelling: Stimuleren vrijetijdsklimaat: kunst en cultuur, sport, groen en spelen, evenementen De vrijetijdssector kon in 2023 weer het hele jaar open, na drie onrustige jaren door de coronacrisis. Evenementen werden georganiseerd, waaronder het ‘Stadsfestival’ als feestelijke afsluiting van 60 jaar New Town. De culturele organisaties boden veel activiteiten aan, de sportaanbieders brachten Zoetermeerders in beweging en er waren vele kleine en grote activiteiten op de boerderijen en schooltuinen. Met de meeste aanbieders gaat het goed. Toch voelde ook in 2023 nog steeds een deel van de aanbieders de gevolgen van corona, bijvoorbeeld financieel of door verlaagde bezoekersaantallen. Daarnaast hadden aanbieders te maken met een verhoging van prijzen. De gemeente heeft de vrijetijdssector zoveel mogelijk ondersteund, door een laatste toekenning vanuit het Coronanoodfonds, via de Herstelregeling cultuur en door een bijdrage in de huurkosten. Daarnaast ondersteunde de gemeente de sector met bijeenkomsten en contacten vanuit het Sport-, Cultuur en (sinds 2023) het Evenementenloket. Dit heeft geholpen om het vrijetijdsaanbod in Zoetermeer aantrekkelijk en sterk te houden.
Doelstelling 4.1 Bevorderen laagdrempelig toegankelijke cultuur-, sport-, groen- en speelvoorzieningen Sport • • • • •
In 2023 is hard doorgewerkt aan het nieuwe zwembad dat eind december is opgeleverd. De daadwerkelijke opening van het nieuwe zwembad is niet gehaald in 2023 en schoof schuift door naar zomer 2024. Dit komt door prijsstijgingen en het faillissement van een onderaannemer. Ook is na een prijsvraag de naam bepaald voor het nieuwe zwembad. Uit de honderden inzendingen door inwoners is gekozen voor ‘De Watergeus’. De ‘Investeringsimpuls Amateurverenigingen’ is vernieuwd. Hiermee kunnen amateurverenigingen/-stichtingen subsidie ontvangen voor grotere investeringen. Na de vernieuwing is meer aandacht voor duurzaamheid en toegankelijkheid. Ook kunnen verenigingen meer geld aanvragen en zijn natuur- en milieuverenigingen toegevoegd als doelgroep. In 2023 zijn zeven aanvragen gedaan en goedgekeurd. Door prijsontwikkelingen was er een grote huurverhoging voor huurders van de gemeente. De raad heeft daarom besloten tot een huurkorting om verenigingen te helpen. Ook konden verenigingen een subsidie ontvangen als de vereniging door de energieprijzen grote geldzorgen kreeg. Deze laatste maatregel is op veel verschillende manieren bekend gemaakt, toch is hier uiteindelijk geen gebruik van gemaakt door sportaanbieders. Voor 2023 stond een raadsvoorstel gepland over de huisvesting van Schietsportvereniging Zoetermeer. Besloten is om andere ruimtelijke projecten voorrang te geven.
Het college heeft de raad hierover geïnformeerd. Samen met de Krajicek foundation is de ‘Krajicek Playground’ (openbaar sportveld) in Meerzicht is verbeterd en uitgebreid. Er is een nieuwe sportvloer aangelegd, een 3 x 3 (drie tegen drie) basketbalveld en een ruimte met toestellen voor (beginnende) ‘freerunners’ en bootcamps toegevoegd.
Kunst & Cultuur •
Vijf culturele basisinstellingen hebben voor de periode 2022-2025 subsidie gekregen om hun voorziening op peil te houden. Dat zijn het Stadstheater Zoetermeer, Openbare Bibliotheek Zoetermeer, CKC & partners, Kunstgarage Franx en Poppodium Boerderij. 81
• • • • • • •
•
In 2023 hebben veertien culturele organisaties subsidie gekregen binnen de Herstelregeling Cultuur, zoals dansschool Shi-Rag en Kick’n Studios. De subsidierelatie met Museum De Voorde is per 1 juli 2023 definitief beëindigd. Er is éénmalig subsidie verleend aan de stichting om haar werk te beëindigen en de collectie te herplaatsen. Er is gewerkt aan een plan voor de ontwikkeling van een erfgoedinstelling. Hiervoor is naar verschillende locaties gekeken. Het project nieuwbouw Poppodium Boerderij zit in de haalbaarheidsfase. Het Nationaal Videogame Museum moest per 1 oktober 2023 haar locatie in de Passage verlaten. Er is eenmalig subsidie gegeven aan het museum om hen te helpen te verhuizen naar de Luxemburglaan 1. Daarnaast is gestart met de plannen voor een definitieve locatie in de binnenstad. Zoetermeer FM heeft in 2023 een nieuwe zendmachtiging gekregen voor de periode 2023-2028. Ook is het participatievoorstel over het mediabeleid door de raad vastgesteld. Vanuit de percentageregeling Beeldende kunst in de openbare ruimte startten twee participatietrajecten met inwoners voor nieuwe kunstopdrachten. Voor het Centraal Park hebben zij een kunstopdracht geschreven en zijn kunstenaars gekozen die drie schetsideeën hebben gemaakt. Voor een wijkopdracht voor Palenstein hebben inwoners een kunstopdracht gemaakt en is de zoektocht naar een kunstenaar gestart.
Bij het nieuwe zwembad aan de Van der Hagenstraat is het kunstwerk 4M in uitvoering. Bij de hoofdingang van het stadhuis is een kunstvitrine geplaatst, waarin geïnteresseerden zelf met kunst of design een tentoonstelling kunnen inrichten.
Groen, Spelen, Leren • • • • •
Op de drie stadsboerderijen zijn vele activiteiten georganiseerd in samenwerking met buurtsportcoaches en lokale samenwerkingspartners. Kinderen en begeleiders konden terecht voor een speels en educatief programma in het thema van de jaargetijden. Speelboerderij Buitenbeest heeft een nieuw interactief speeltoestel gekregen, waar kinderen met en zonder beperking (samen) mee kunnen spelen. Sinds september wordt op de Balijhoeve wekelijks praktijkles gegeven door de MBO Lentiz aan hun studenten. In de opleidingen van MBO Lentiz worden natuur, klimaat en leefomgeving gecombineerd met techniek, onderzoek, en ict. Na de coronacrisis zijn de NME-bijeenkomsten, waarbij natuur- en milieuorganisaties hun kennis delen in de stad, weer opgestart. Vanaf juli 2023 verzorgt Bij Daan de horeca op de Weidemolen met daarbij personeel vanuit de Binnenbaan.
Waardering inwoners voor evenementen (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type
2022
2023
Begroting
7,8
7,8
Realisatie
7,7
7,2
82
Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Er lijkt een daling te zijn. Dit kan komen door een andere vraagstelling in de Stadspeiling 2023. Tot en met 2022 werd gevraagd naar een waardering van grootschalige evenementen en een waardering van kleinschalige evenementen. Dit werd samengevoegd tot een gemiddeld rapportcijfer. Nu wordt naar één waardering voor het totale evenementenaanbod gevraagd. Het gaat daarbij om grote, middelgrote en kleinschalige evenementen.
Waardering inwoners voor culturele voorzieningen (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type
2022
2023
Begroting
7,9
7,9
Realisatie
7,9
8,2
83
Trendgrafiek Waardering inwoners voor culturele voorzieningen
Bron: Stadspeiling Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Er is een stijging vergeleken met 2022. Dit heeft vooral te maken met een aanpassing van het meetinstrument. Er is gekozen om de zes grote instellingen als basis te nemen. Dat betekent dat de waardering voor het Nationaal Videogame Museum is toegevoegd en de waardering van Museum De Voorde en Filmhuis Cameo niet meer wordt meegenomen.
84
Waardering inwoners voor sportvoorzieningen (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type
2022
2023
Begroting
7,0
7,2
Realisatie
6,6
7,1
Doel gehaald: Nee Toelichting: De doelstelling is net niet gehaald. Wel is er een duidelijke stijging vergeleken met eerdere jaren. Dit komt door een hoger rapportcijfer voor de individuele sportvoorzieningen zoals het zwembad en sportverenigingen.
Waardering inwoners voor groen- en speelvoorzieningen (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type
2022
2023
Begroting
7,5
7,5
Realisatie
8,1
8,0
Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De stadsboerderijen werden gewaardeerd met een 7,9 en de wijktuinen met een 8,0.
Doelstelling 4.2 Bevorderen levendige stad Sport •
Vanuit het Rijk wordt al jaren geld gegeven voor verschillende doelen voor sociaal domein, gezondheid, sport en cultuur. Dit geld is in 2023 voor het eerst in één uitkering gestopt: de Brede Specifieke Uitkering (Brede SPUK). Hiermee wordt aangemoedigd om meer samen te werken aan een gezonde stad met verschillende geldpotjes van het Rijk. Als onderdeel hiervan is het Zoetermeerse Sportakkoord aangepast. Ook zijn er 27 activiteiten ondersteund met een vergoeding vanuit het Sportakkoord. Voorbeelden van activiteiten zijn: schaken op basisscholen, ‘pickleball’ (een nieuwe racketsport) bij Taverzo en Ronde van Driemanspolder. Dutch Dragons en Jong Perspectief organiseren samen een activiteit voor jongeren die extra ondersteuning kunnen gebruiken. 85
•
• •
De buurtsportcoaches organiseerden verschillende activiteiten en grotere sportevenementen. Vaak samen met sportaanbieders, scholen, fysiotherapeuten en andere partners. In 2023 was de aftrap van ‘BRAVO’ (Brede Activiteiten Voor Ouderen) voor inwoners ouder dan 55 jaar. Sport organiseerde samen met onder andere de politie, handhaving en het jongerenwerk de activiteit ‘Hunted’. Dit is een spel, bekend van tv, waar politie en handhaving ‘jacht’ maakten op de jongeren in Meerzicht. De bekende activiteiten zijn weer georganiseerd zoals: Nationale Sportweek, schoolsporttoernooien, (na)schoolse sportactiviteiten en Speelmeer. Uit de Stadspeiling 2023 blijkt dat de sport- en spelactiviteiten van de gemeente een gemiddeld rapportcijfer van 8,1 krijgen. De gemeente Zoetermeer verlengde samen met deelnemende gemeenten de samenwerkingsovereenkomst voor ‘Inclusief sporten en bewegen Haaglanden’ tot en met 2026. Om zo inwoners met een beperking (nog meer) in beweging te brengen. Het Sportgala vond voor het eerst sinds de coronacrisis weer plaats in het Stadstheater. Dit jaar waren er voor het eerst ook prijzen te winnen in de categorieën G-Sporter (sporters met een beperking) en Sportcoach van het jaar.
Kunst & Cultuur • • • • • • •
In 2023 startte de uitvoering van de Uitvoeringsagenda Cultuurvisie 2030. In het afgelopen jaar is twee keer teruggeblikt op de voortgang hiervan. Samen met inwoners uit de wijken zorgde samenwerkingsverband Wijck voor meer cultureel, lokaal aanbod in de wijken Seghwaert, Meerzicht, Palenstein, Rokkeveen, Buytenwegh en Oosterheem. Vijftien organisaties, waaronder Mevrouw Latenstaan, Storytellers, Historisch Genootschap Oud Soetermeer en het Architectuurpunt kregen subsidie voor het uitvoeren van hun jaarprogramma. Daarnaast kregen vijftien projecten een bijdrage uit de subsidieregeling culturele projecten. Het Rijk gaf extra geld zodat jongeren tussen 14 en 27 jaar uitgedaagd worden om meer aan cultuur deel te nemen. Hiervoor is per 1 augustus 2023 een regeling opengesteld. De eerste zes projecten zijn in de stad gestart, zoals Speak Up. Het beleid voor de inzet van combinatiefunctionarissen cultuur is vernieuwd. Professionele culturele organisaties kunnen vanaf 2024 gebruik maken van subsidie om cultuurcoaches in te zetten op de verbinding van Cultuur en Sociaal Domein, zoals het aanbieden van aanbod voor specifieke doelgroepen, wijkgericht cultuuraanbod of binnen- en buitenschoolse cultuureducatie. De gemeentelijke Kunst- en Cultuurprijs Zoetermeer werd uitgereikt aan beeldend kunstenaar Marus van der Made. Kunstgarage Franx nam de Stimuleringsprijs in ontvangst.
In het openbare gebied werd onderhoud uitgevoerd aan 120 kunstwerken. Het lichtkunstwerk van Jeffrey Shaw aan de voorkant van het Stadstheater werd gerenoveerd en verduurzaamd. Tijdens de viering van het 30-jarig jubileum van het theater werd dit opnieuw aangezet. Het kunstwerk De koe van Beaufort van Hans Müller werd gerestaureerd en teruggeplaatst op de locatie Gat in de Markt. Verder is het kunstwerk de 21 Blauwe zakken van Berry Holslag aan de Moerbeigaarde teruggeplaatst. Hiermee kunnen kinderen spelen en het zorgt voor een afscheiding tussen het schoolplein en het fietspad.
Erfgoed •
Voor cultuurhistorie lag de aandacht op het beschermen van het erfgoed van de groeikern uit de periode 1945-1990, het opstellen van de kerkenvisie en van de cultuurhistorische waardenkaart (motie 2106-36). Dit in samenwerking met partners Historisch Genootschap Oud Soetermeer (HGOS), Schatbewakers en ArchitectuurPunt.
86
•
De Open Monumentendag ging over Levend erfgoed. Zoetermeerders kregen informatie over deze dag in een gratis gidsje met artikelen over het jaarthema en informatie over de locaties en de activiteiten. Er deden 28 locaties mee met in totaal 3.000 bezoekers. Aan de Open Monumentendag klassendagen deden 900 kinderen mee uit 28 klassen van 15 verschillende scholen. Kinderen uit groep zeven en acht kregen uitleg op school en bezochten daarna een locatie.
Evenementen • • • • •
In maart 2023 is het nieuwe evenementenbeleid vastgesteld en bekend gemaakt. Een nieuw Evenementenloket startte in oktober 2023. Het nieuwe loket is een duidelijke ingang binnen de gemeente voor iedereen die met evenementen te maken heeft. Er startte een participatietraject om evenementen op het Entree terrein mogelijk te maken, hiervoor ligt nu een vergunningsverzoek voor het verbeteren van de kwaliteit van de openbare ruimte (placemaking evenementen). Er zijn verschillende evenementen georganiseerd met ondersteuning van gemeentelijke evenementensubsidies. Voorbeelden zijn: Live at the Lake, Halloweenstad, Koningsdag, Vijverpop, Blues festival, Santa Evening run en de Halve Marathon. Er is een begin gemaakt met een evenementenplatform voor evenementenorganisaties. Hiervoor kwamen deze organisaties al een paar keer bij elkaar.
Groen, Spelen, Leren • • • •
De stadsboerderijen en wijk- en schooltuinen zorgen ervoor dat iedereen meer te weten komt over bijvoorbeeld natuur, gezondheid en duurzaamheid. Ongeveer 1800 schoolkinderen vanuit 37 scholen uit de groepen een, twee en vijf maakten gebruik van de schooltuinen of bezochten met hun klas de boerderijen. Het team van medewerkers op de speelboerderij is uitgebreid, omdat er door de drukte meer toezicht nodig is. Op de Balijhoeve zette een actieve groep buurtbewoners zich in om de Beleeftuin te onderhouden. De Beleeftuin krijgt een steeds belangrijkere rol in de buurt en in de educatieve waarde van de boerderij. Het Westpunt is een klein gebouw in het Westerpark voor natuur- en milieuvrijwilligersorganisaties. In 2019 ging het pand door brandstichting verloren, nadat het net verbouwd was. Er is €350.000,- beschikbaar gesteld, zodat het Westpunt herbouwd kan worden.
% Inwoners dat evenementen bezoekt (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type
2022
2023
Begroting
42%
42%
Realisatie
36%
66%
87
Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Er lijkt een grote stijging te zijn. Dit komt waarschijnlijk door een andere vraagstelling in de Stadspeiling 2023. Tot en met 2022 werd gevraagd of een grootschalig en/of een kleinschalig evenement werd bezocht. Nu wordt gevraagd of een groot, middelgroot en/of kleinschalig evenement werd bezocht.
% Inwoners dat cultuur bezoekt of beoefent (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type
2022
2023
Begroting
84%
84%
Realisatie
80%
81%
Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: De doelstelling is niet gehaald. Dit komt overeen met de landelijke ontwikkeling dat de deelname aan cultuur achterblijft in vergelijking met 2019 (voor de coronacrisis).
% Inwoners dat sport beoefent (Realisatie 2022) Bron: Stadspeiling Type
2022
2023
Begroting
72%
72%
Realisatie
73%
73%
88
Trendgrafiek % Inwoners dat sport beoefent
Bron: Stadspeiling
Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Volgens verwachting en vergelijkbaar met eerdere jaren.
89
% Inwoners dat groen- en speelvoorzieningen bezoekt (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type
2022
2023
Begroting
45%
45%
Realisatie
46%
52%
Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Hier is een stijging te zien. Inwoners van 30 tot 39 jaar bezoeken de boerderijen het meest.
Gerealiseerde baten, lasten en saldo per doelstelling (inclusief reservemutaties) Bedragen x €1.000 Programma 4 Vrije tijd
Lasten jaarrekening
Baten jaarrekening
Saldo jaarrekening
Bevorderen laagdrempelig toegankelijke culturele en sportvoorzieningen (4.1)
-23.226
9.564
Bevorderen levendige stad (4.2)
-7.133
1.033
-13.661 -6.099
TOTAAL PROGRAMMA
-30.358
10.597
-19.761
Financiën op hoofdlijnen Doelstelling 4.1 Met de uitgaven van bevorderen laagdrempelige toegankelijke culturele en sportvoorzieningen hebben we met name de meerjarige subsidiëring ca. € 9,6 mln. van de culturele basisvoorzieningen bekostigd. De exploitatie van onze voorzieningen voor natuur- en milieueducatie (de drie stadsboerderijen, de speelboerderij en de wijk- en schooltuinen), de sport- en welzijnsaccommodaties bedraagt ca. € 13,8 mln.. De inkomsten van ca. € 8,8 mln. bestaan hoofdzakelijke uit de huuropbrengsten van de accommodaties.
Doelstelling 4.2 De uitgaven van het bevorderen levendige stad ca. € 7,1 mln. hadden vooral betrekking op sport-, spel- en vrijetijdsontwikkeling, amateurkunst en cultuureducatie, het Centrum voor Kunst en Cultuur (CKC), het onderhoud van beeldende kunst in de openbare ruimte, evenementen en het monumentenbeleid. De baten bestaan voor het grootste deel uit de inkomsten Brede SPUK-regeling van het Rijk € 0,7 mln. Voor een verklaring van verschillen tussen begroting en rekening wordt verwezen naar hoofdstuk Jaarrekening/Toelichting op het overzicht van baten en lasten. 90
Programma 5 Veiligheid
91
Algemene doelstelling: Veiligheid en leefbaarheid Veiligheid en leefbaarheid
De nieuwe kadernota “Voor een veilig Zoetermeer, Kadernota veiligheidsbeleid 2023-2026" is vastgesteld. Daarmee zijn ook de speerpunten voor de vier jaar van de looptijd van dit beleid vastgesteld. De speerpunten zijn: 1. 2. 3. 4. 5.
Problematische jeugd(groepen) Ondermijning Extremisme en maatschappelijk ongenoegen Digitale criminaliteit Zorg en Veiligheid
Voor het verbeteren van de veiligheid van inwoners, ondernemers en bezoekers van onze stad wordt wijkgericht ingezet. Er wordt actief samengewerkt met veiligheidspartners zoals het Openbaar Ministerie, de brandweer en de politie en met partners uit het sociaal domein, zoals zorgaanbieders, Veilig Thuis en jeugdreclassering en –bescherming. De aanpak van ondermijning is voortgezet en verbreed met enkele nieuwe thema's: drugscriminaliteit, vastgoedcriminaliteit en onvergunde prostitutie. Er is een uitvoeringnotie vastgesteld door de gemeenteraad waarin de aanpak op deze nieuwe en de bestaande thema's beschreven staat. In 2023 is Zoetermeer opgeschrikt door enkele heftige incidenten. In de wijk Oosterheem vonden in het najaar twee explosies plaats. Deze explosies zorgen voor onrust onder de bewoners. Daarnaast werd een nieuwe fenomeen “meidengeweld” zichtbaar. Dit fenomeen is door de jeugdmarshall opgepakt en er is een plan van aanpak opgemaakt.
Doelstelling 5.1 Bevorderen van de veiligheid in de woning Huiselijk geweld Het aantal gevallen van huiselijk geweld is met 25% afgenomen. In 2022 was er nog sprake van een forse toename van 56%. In 2023 heeft de politie 191 gevallen geregistreerd. In 2022 zijn 255 gevallen geregistreerd. Een daling van het aantal geregistreerde gevallen van huiselijk geweld betekent niet automatisch dat het aantal opgelegde tijdelijk huisverboden ook daalt. Dat was in 2023 alleen wel het geval. In 2022 zijn 59 tijdelijk huisverboden opgelegd. In 2023 waren dat er 49. Procentueel gezien is de daling 21%. Die daling is lager dan de daling van het aantal geregistreerde gevallen van huiselijk geweld. Het traject van hulp- en zorgverlening wordt altijd na een huisverbod opgestart. Voor dader, slachtoffer en kinderen. Ook worden veiligheidsafspraken voor de toekomst gemaakt. Soms is het huiselijk geweldincident de directe aanleiding om een scheiding aan te vragen of de relatie te beëindigen. Woonoverlast 92
Het college heeft de beleidsregel Terugdringen Woonoverlast 2023 Zoetermeer in november 2023 vastgesteld. De evaluatie vindt plaats in 2024. In totaal zijn in 2023 284 concrete casussen geregistreerd. Daarvan zijn er 171 afgerond. Het aantal openstaande casussen is 113. In 71 openstaande casussen gaat het om corporatiewoningen. Het aantal openstaande casussen van koopwoningen is aanzienlijk lager, namelijk 31. De overige 11 openstaande casussen hebben betrekking op particuliere huurwoningen. Onderstaand een aantal voorbeelden van woonoverlast waar het team Woonoverlast in de dagelijkse praktijk mee wordt geconfronteerd. • • • • • • •
Geluidsoverlast die door één bewoner (de directe buurman, of –vrouw), maar soms ook door meer bewoners in een straat wordt ervaren. Geluidsoverlast veroorzaakt door personen met een zorgcomponent. Buren die elkaar wederzijds beschuldigen van het veroorzaken van woonoverlast. Personen met verward gedrag en/of een verslavingscomponent. Personen die kampen met verzamelwoede. Personen die hun woning ernstig tot zeer ernstig bevuilen. Personen die veel huisdieren hebben. Dit leidt vooral tot ‘hygiënische overlast'. Denk aan stank en het aantrekken van ongedierte.
Voorbeelden van acties die het team Woonoverlast onderneemt zijn: Gesprekken met alle betrokkenen, het laten regelen van zorg- en hulpverlening, het afleggen van huisbezoeken, het laten schoonmaken van een woning, het regelen van tijdelijk onderdak en het organiseren van mediation. Tabel 5.1 bevat de aantallen uit 2023. Er is een onderverdeling gemaakt naar woonoverlast vanuit koopwoningen, huurwoningen van corporaties en huurwoningen van particulieren. Woonoverlast aantallen 2023
Koop
Corporatie
Lopende casuïstiek
Afgeronde casuïstiek
Centrum
5
Meerzicht
7
Buytenweg
1
De Leyens
2
Seghwaert
9
Noordhove
5
Rokkeveen
1
Particulier
aaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaaa
Lopende casuïstiek
Afgeronde casuïstiek
Lopende casuïstiek
Afgeronde casuïstiek
Totaal casuïstiek
3
9
15
0
5
37
8
15
25
0
0
55
9
15
38
1
1
65
5
3
4
1
1
16
12
11
9
4
0
45
5
3
1
5
0
19
5
3
6
0
0
15
Oosterheem
1
9
12
9
0
1
32
Totaal
31
56
71
107
11
8
284
93
Aantal woninginbraken per jaar (Realisatie 2023) Bron: Politie Type
2022
2023
Begroting
246
180
Realisatie
96
97
Trendgrafiek Aantal woninginbraken per jaar
Bron: Politie
94
Toelichting: Doel gehaald: Ja Toelichting: Het aantal woninginbraken is gelijk gebleven. Net als in 2022 werd er in 2023 in 97 woningen ingebroken. De doelstelling is ruimschoots gehaald. Opmerkelijk genoeg is ook digitale criminaliteit gedaald: met 11%. Door de immer toenemende digitalisering van de samenleving, denk ook aan de spectaculaire opmars van kunstmatige intelligentie vorig jaar, ligt een toename voor de hand. Dat is niet het geval.
Doelstelling 5.2 Bevorderen/ behouden veiligheid en leefbaarheid in de wijk Handhaving: In 2023 heeft Team Handhaving totaal ruim 10.660 meldingen verwerkt. Dit is een stijging van 18,6% ten opzichte van 2022. Team Handhaving is gegroeid door gebruik te maken van inhuurkrachten. Het aantrekken van vaste medewerkers blijft lastig door de marktwerking. Team Handhaving is een team geworden met veel jonge medewerkers. Op dit moment bestaat het team uit ruim 35 fte (30 boa's/toezichthouders, teammanager, marktmeester, administratieve ondersteuning). Het team heeft zich ook in 2023 gericht op het ritme van de stad, waaronder scholenaanpak, parkeerproblematiek, wrak- en weesfietsen en de specialismen in het team; wijkzorg, jeugd, evenementen, ondermijning, drank- en horeca en flora en fauna. Dankzij de extra (tijdelijke) gelden voor ondermijning, is het aantal ondermijningsboa's uitgebreid. Hierdoor hebben 73 controles plaatsgevonden naar aanleiding van signalen. Daarnaast hebben de ondermijningsboa's meegewerkt aan 6 grote controles in samenwerking met politie en ketenpartners en aan twee controles met speurhonden. Ook zijn 11 controles voor het Digitaal Opkoop Register (DOR) uitgevoerd. In 2023 hebben er minder controles voor de Alcoholwet plaatsgevonden door het vertrek van de gespecialiseerde boa in Q2 van 2023 en achterstand bij Justis voor het beëdigen van de boa.
Hierdoor was in een deel van 2023 geen beëdigd specialist Alcoholwet waardoor er in die periode minder controles hebben plaatsgevonden. In 2023 is er een start gemaakt om de sportverenigingen te bezoeken om zo bewustwording te creëren en overtredingen aan te pakken. Cameratoezicht Ook in 2023 is op diverse locaties tijdelijk cameratoezicht ingesteld om verstoring van de openbare orde tegen te gaan en te handhaven. In Zoetermeer waren eind 2023 in totaal 22 camera's geïnstalleerd. Er is sprake van vast en tijdelijk cameratoezicht. De uitvoering en het toezicht zijn belegd bij politie Eenheid Den Haag op basis van het convenant cameratoezicht. Het vaste cameratoezicht wordt vierjaarlijks geëvalueerd. In afstemming met de Lokale Driehoek is dit in 2022 verlengd tot eind 2026. Het vaste cameratoezicht is gericht op de horeca rondom het Stadhuisplein en bij het SilverDome (Van der Hagenstraat), de Mandelabrug en een klein gebied in de wijk Buytenwegh. Het tijdelijke cameratoezicht fluctueert per jaar en wordt in afstemming met de Lokale Driehoek daar waar nodig als gevolg van verstoring van 95
de openbare orde, ingesteld. De gemeente betaalt hiervoor een vast bedrag per camera per jaar en de installatie- en verwijderingskosten. Jaarwisseling Elk jaar treft de gemeente Zoetermeer samen met partners zoals politie, brandweer, particuliere beveiliging, Gro-up en buurpreventie, maatregelen om de jaarwisseling veilig en feestelijk te laten verlopen en waarbij overlast en schade zoveel mogelijk worden voorkomen. In plaats van vuurwerkshows zijn dit jaar voor het eerst op de Markt twee lasershows op muziek georganiseerd. Een lasershow voor kinderen op de vroege avond en een lasershow om middernacht om gezamenlijk het nieuwe jaar in te luiden. Het traditionele jongerenfeest in het SilverDome is door ongeveer 1500 jongeren bezocht. De schade aan gemeentelijke eigendommen bedraagt dit jaar € 52.787. Dit betekent een afname van € 17.067 (- 24%) ten opzichte van de schade tijdens de jaarwisseling 2022/2023. Ongeveer 53% procent van de totale schade is veroorzaakt door zwaar illegaal vuurwerk. Dit jaar is de kostenpost schade aan verharding met 61% afgenomen. Verharding (€ 15.350) en afvalbakken (€ 19.799) vormen ook deze jaarwisseling de grootste schadeposten. Preventieve maatregelen die getroffen zijn, zijn onder andere het afsluiten van afvalbakken, ondergrondse containers en milieu-eilanden, het verwijderen van brandbaar materiaal en het aanwijzen van vuurwerkvrije zones.
Dit jaar is een nieuwe campagne “Denk Na, Hou het Heel” gelanceerd om bewustwording onder inwoners te creëren over de kosten van de aangerichte schade. Daarnaast is de campagne Helpende Hens voortgezet. Met deze campagne worden inwoners gewezen op het op een juiste en veilige manier gebruik maken van oliedrums en vuurtonnen waardoor op schade aan verharding kan worden voorkomen.
Gemiddeld rapportcijfer voor de veiligheid in de buurt (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type
2022
2023
Begroting
7,5
7,5
Realisatie
7,8
8,0
96
Trendgrafiek Gemiddeld rapportcijfer voor de veiligheid in de buurt
Bron: Stadspeiling
Toelichting: Doel gehaald: Ja Toelichting: Er is tot nu toe twee keer eerder een 8 gegeven. Dat was in de 2020 en 2021. Er is geen duiding te geven waarom het veiligheidsgevoel is vergroot.
97
Doelstelling 5.3 Behouden veiligheid in de stad Aanpak Problematische Jeugd(groepen) In 2023 is de door de lokale driehoek geprioriteerde aanpak op het Zoetermeerse rivaliserende jeugdnetwerk voortgezet. Deze aanpak is in 2022 aangevangen in verband met de steek- en schietincidenten waarbij Zoetermeerse jongeren zowel als daders en slachtoffer in beeld kwamen bij politie. Met politie, Openbaar Ministerie, (jeugd)reclassering, jongerenwerk en andere partners is groepsgericht, persoonsgericht en fenomeengericht inzet gepleegd om het geweld in Zoetermeer tussen deze jongeren terug te dringen. De aanpak op dit jeugdnetwerk lijkt effect te hebben. In 2023 zijn er geen zware geweldsincidenten geweest tussen jongeren in dit jeugdnetwerk en is een groot gedeelte van de (eerder betrokken) jongeren geen onderdeel meer van het jeugdnetwerk. Een deel van de jongeren komt nog in beeld bij politie. Begin 2024 zal de lokale driehoek besluiten hoe er vervolg gegeven wordt aan deze aanpak. Er zijn 2023 lokaal (d.w.z. in Zoetermeer) geen nieuwe problematische jeugdgroepen in beeld gekomen. Er zijn dus geen nieuwe groepen aangepakt. De problematiek rondom excessief geweld en rivaliserende jeugdgroepen is ook regionaal bestreden. In dit kader wordt er samengewerkt met Politie, Openbaar Ministerie, Gemeente Den Haag, gemeente Delft en het regionale Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden.
Er zijn in het voorjaar van 2023 rapporten opgeleverd over deze problematiek in onze regio en zijn er aanbevelingen gedaan om deze problematiek aan te pakken. Zoetermeer is gastheer geweest van een grote regionale bijeenkomst met meer dan 250 professionals werkzaam op het thema van rivaliserende jeugd. De raad is middels een informatiebijeenkomst in april 2023 geïnformeerd over deze rapporten en samenhangende fenomenen (hybride jeugdcultuur, de rol van drillrap en problematisch groepsgedrag). De regionale aanpak wordt voortgezet aan de hand van de aanbevelingen uit de opgeleverde rapporten. Persoonsgerichte aanpak jeugd (PGA Jeugd): In 2023 is de PGA Jeugd voortgezet. In totaal hebben circa 125 jongeren onderdeel uitgemaakt van de PGA jeugd. In 2023 zijn er circa 45 nieuwe persoonsgerichte aanpakken opgestart. Opvallende ontwikkeling van 2023 was dat er, meer dan in voorgaande jaren, meiden in de aanpak terecht zijn gekomen vanwege hun betrokkenheid bij geweldsincidenten. Circa 15 personen zijn in de aanpak opgenomen in verband met het ‘meidengeweld’. Naar aanleiding van het meidengeweld dat heeft plaatsgevonden in Zoetermeer, is er een plan van aanpak opgesteld door de jeugdmarshall. Hiermee moet voorkomen worden dat er een herhaling gaat plaatsvinden van geweld tussen scholieren, n.a.v. gedrag/activiteiten op social media.
Scholen zijn hierin meegenomen en hebben zelf ook maatregelen getroffen om het gedrag van leerlingen op social media kanalen te kunnen monitoren. N.a.v. dit plan van aanpak is ook een memo naar de raad gestuurd. Scholen kunnen gebruik maken van een breed pakket aan preventieve interventies, aangeboden door de gemeente. Veel scholen maken hiervan reeds gebruik. IPTA De intensieve coachingmethodiek IPTA (Integrale Persoonsgerichte Toeleiding naar Arbeid) is in 2023 breder ingezet. De doelgroep is uitgebreid met jongeren die dreigen af te glijden in ondermijnende (drugs)criminaliteit. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt met omliggende gemeenten om de methodiek in het kader van de aanpak jeugdwerkloosheid, ook in die gemeenten uit te rollen. Om de groei van het aantal aanmeldingen aan te kunnen is in 2023 een derde IPTA-coach gestart. In 2023 zijn met IPTA, 58 jongeren begeleid. Hiervan zijn er 28 in 2023 gestart, de overige zijn al eerder gestart en waren in 2023 nog in begeleiding. 98
RIO Met de Zoetermeerse RIO (Reïntegratie officier) is in 2023 ingezet op een persoonsgerichte aanpak van jongvolwassen HIC (High Impact Crimes) gedetineerden. Binnen deze aanpak wordt er samengewerkt met partners uit de strafrechtketen (gevangeniswezen, reclassering, politie en Openbaar Ministerie) om de ex-gedetineerden op een goede manier terug te laten keren in de maatschappij en recidive te voorkomen. In 2023 zijn er 17 (ex)gedetineerden onderdeel geweest van deze aanpak, waarvan er 13 in 2023 zijn gestart. De overige waren al eerder opgepakt en in 2023 nog in begeleiding. Preventieve Interventies In 2023 zijn met Rijksbijdragen de volgende acties en projecten op preventief gebied uitgevoerd: Het project Dealbreakers is in 2023 voortgezet. Dit project richt zich op het voorkomen van jonge aanwas in de georganiseerde criminaliteit. Vanuit het project is aangesloten bij “Learning Community Dealbreakers” onder leiding van Regionale Informatie- en Expertise Centra (RIEC). Samen met gemeenten uit de regio zijn ervaringen uitgewisseld over de inzet van diverse interventies. Vanuit het project worden preventieve interventies aangeboden aan diverse scholen in Middelbaar onderwijs en MBO. Scholen weten steeds beter gebruik te maken van deze interventies.
Het project is gefinancierd door het Ministerie van Justitie en Veiligheid en door hen geëvalueerd in het kader van de verantwoording van de subsidiegelden. Ambtenaren van het Ministerie van Justitie zijn op bezoek geweest in verband met de verantwoording van de uitgave subsidiegelden Dealbreakers. Zij waren tevreden hierover en juichen met name de lokale initiatieven toe, zoals de inzet van plaatselijk bekende rolmodellen. Met name de workshops, gegeven door lokaal rolmodel MC Chaos, zijn succesvol ontvangen op de twee vmbo-scholen in Zoetermeer. De nadruk ligt op talentontwikkeling en normen, waarden en straatcultuur. Zo is in Zoetermeer ingezet op positieve rolmodellen, zoals topscheidsrechter Serdar Gözübüyük, met schoolgerichte workshops over het maken van de juiste keuzes (afronden opleiding boven snel geld verdienen met dealen bijvoorbeeld). Ook is op drie Zoetermeerse scholen gestart met de pilot Indicator, een signaleringstool met het doel om de veiligheidsrisico's per klas en per leerling op een wetenschappelijk onderbouwde manier in kaart te brengen en de risico's te kunnen duiden. Vanuit het actieplan Wapens en Jongeren is gewerkt met positief rolmodel MC Chaos, een lokaal rolmodel uit Zoetermeer die op scholen workshops geeft over het maken van de juiste keuzes en het ontwikkelen van eigen talenten.
Daarnaast heeft Zoetermeer zich in het kader van een bewustwordingsactie tegen zinloos geweld aangemeld als vriend van Stichting Zinloos Geweld. Tenslotte is samen met Soapbox gewerkt aan het doorontwikkelen van een campagne om de veiligheidsinterventies voor netwerkpartners te ontsluiten. Eind 2023 is voorts gestart met het project Social Hub. Met dit project wordt beoogd om jonge aanwas te voorkomen door een moeilijkere groep jongeren in een kwetsbare wijk (Meerzicht) een thuis te bieden. Samen met de afdeling Vrije Tijd, de wijkregisseur en het Projectbureau wordt gewerkt aan de inrichting van een fysieke locatie waar groepsgerichte interventies kunnen worden ingezet. Professionals zullen via de Hub contact met de jongeren zoeken en leren wat echt werkt om jongeren naar een positieve levensloop toe te leiden. Schoolveiligheid In maart 2023 is het vernieuwde schoolveiligheidsconvenant ondertekend door de middelbare scholen, het MBO Rijnland, Openbaar Ministerie, gemeente Zoetermeer en de politie. Met dit vernieuwde en geactualiseerde convenant is er een voortzetting gegarandeerd van de al bestaande, goede, samenwerking tussen alle partners op 99
gebied van schoolveiligheid. Tevens is het bijbehorende Handelingsprotocol geactualiseerd. BIBOB Bij het coalitieakkoord 2022-2026 zijn structureel middelen beschikbaar gesteld om de Bibob-aanpak te versterken en is ruimte gecreëerd voor een Bibobcoördinator. Vanaf 1 mei 2023 is de Bibob-coördinator gestart met zijn werkzaamheden om het gehele Bibob-proces binnen de gemeente Zoetermeer te coördineren. In de eerste 4 maanden is onderzoek verricht naar de toepassing van de Wet Bibob binnen de gemeente Zoetermeer. Hieruit is gebleken dat de toepassingsgebieden in de Wet Bibob zijn uitgebreid en dat de mogelijkheden die de wet biedt, nog onvoldoende werden benut. Daarnaast is het huidige Bibob-beleid van de gemeente Zoetermeer verouderd en voldoet niet meer aan de eisen die de wet stelt. In 2023 is gestart met het actualiseren van het beleid. Dit zal in 2024, in nauwe samenwerking met de omliggende gemeenten om een waterbedeffect te voorkomen, worden afgerond. Extremisme en maatschappelijk ongenoegen In 2023 is de lijn naar de focus op voorkoming van extremisme dat is ontstaan uit maatschappelijk ongenoegen en ideologie voortgezet.
Door in te zetten op preventie, deskundigheidsbevordering en de persoonsgerichte aanpak Contraterrorisme, extremisme en radicalisering (PGA CTER) maken we lokaal de vertaalslag naar de (inter)nationale signalen over de groei van de Soevereine beweging, de publicatie van de AIVD over het Antiinstitutioneel extremisme en de dreigingen vanuit het Jihadisme, rechts-extremisme en anti-institutioneel extremisme, zoals benoemd in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland (DTN). Preventie Op preventief vlak zijn er weerbaarheidstrajecten ingezet op kwetsbare individuen en groepen. In samenwerking met Gro-Up jongerenwerk is er een interventie ontwikkeld om jongeren minder kwetsbaar te maken voor de online leefwereld. De doelgroep bestaat uit jongeren van 12 tot 23 jaar, op (V)MBO-niveau, die kwetsbaar zijn voor radicalisering, extremistisch gedachtengoed en desinformatie. Zij hebben een diverse achtergrond (cultureel, politiek, gender). Het project Under Pressure van Diversion is ingezet om lessen gericht op desinformatie en nepnieuws te verzorgen op scholen. Tijdens deze lessen komen verschillende begrippen aan bod, zoals algoritmes, desinformatie en nepnieuws om polarisatie, isolatie, radicalisering en extremisme te voorkomen. De waarde van vrijheid van pers- en meningsuiting in een democratische samenleving wordt ook behandeld tijdens deze lessen.
Er zijn opvoeddebatten georganiseerd door Trias Pedagogica op het weerbaar maken van oudergroepen met een migratieachtergrond. Deskundigheidsbevordering Voor het blijvend investeren in, en het onderhouden van een sterk sociaal formeel en informeel netwerk is er ingezet op deskundigheidsbevordering door middel van het geven van trainingen en het organiseren van een terugkomdag. Er zijn 16 trainingen gegeven gericht op bewustwording en preventie over diverse (inter)nationale trends en fenomenen voor de professionals in Zoetermeer en de politieregio. Op de terugkomdag stonden online radicalisering en rechts-extremisme centraal. Voor de Expertpool zijn er trainingen gegeven over online radicalisering binnen het Jihadisme en over het Accelerationisme. Er is breed voorgelicht over de online leefwereld, zoals gamificatie, desinformatie en online haat verspreiding. Binnen het professioneel netwerk is er preventief extra aandacht besteed aan de maatschappelijke ontwikkelingen/spanningsvelden, zoals de ontwikkelingen in het Midden-Oosten en de verkiezingsuitslag.
100