GEWIJZIGD Bijlage 1 - Jaarstukken 2021

Jaarstukken 2021

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .................................................................................................................................................................................................................................. 2 Rekening in één oogopslag .............................................................................................................................................................................................................. 8 Feiten en cijfers ............................................................................................................................................................................................................................... 14 Samenvattend resultaat ................................................................................................................................................................................................................... 16 Jaarverslag ......................................................................................................................................................................................................................................

25 Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie ............................................................................................................................................................. 26 Programma 2 Samen leven en ondersteunen ................................................................................................................................................................................. 50 Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen ........................................................................................................................................................................... 65 Programma 4 Vrije tijd ..................................................................................................................................................................................................................... 78 Programma 5 Veiligheid .................................................................................................................................................................................................................. 90 Programma 6 Dienstverlening en participatie ...............................................................................................................................................................................

101 Programma 7 Inrichting van de stad ............................................................................................................................................................................................. 108 Overhead ....................................................................................................................................................................................................................................... 125 Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ................................................................................................................................................................. 128 VPB ................................................................................................................................................................................................................................................ 130 Paragrafen ..................................................................................................................................................................................................................................... 132

2

Lokale heffingen ........................................................................................................................................................................................................................ 132 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................................................................................................................... 136 Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................................................................................................................... 143 Financiering ............................................................................................................................................................................................................................... 149 Bedrijfsvoering ........................................................................................................................................................................................................................... 154 Verbonden Partijen ....................................................................................................................................................................................................................

170 Grondbeleid ............................................................................................................................................................................................................................... 176 Jaarrekening .............................................................................................................................................................................................................................. 184 Het overzicht van baten en lasten ............................................................................................................................................................................................. 184 Toelichting op het overzicht van baten en lasten ...................................................................................................................................................................... 189 Toelichting verschillen tussen de begroting na wijziging en de rekening per programma .................................................................................................... 195 Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie ...............................................................................................................................................

195 Financieel overzicht Programma 1 .................................................................................................................................................................................... 195 Doelstelling 1.1 Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren ............................................................................................................................................ 196 Doelstelling 1.2 Beperken uitval in het onderwijs .............................................................................................................................................................. 200 Doelstelling 1.3 Bevorderen van een beter vestigings- en ondernemersklimaat .............................................................................................................. 201 Doelstelling 1.4 Bevorderen groei werkgelegenheid ......................................................................................................................................................... 204 Doelstelling 1.5 Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie ................................................................................................................................................ 204 3

Doelstelling 1.6 Voorzien in noodzakelijke middelen van bestaan .................................................................................................................................... 207 Programma 2 Samen leven en ondersteunen ................................................................................................................................................................... 214 Financieel overzicht Programma 2 .................................................................................................................................................................................... 214 Doelstelling 2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp ............................................................................................ 215 Doelstelling 2.2 Langer zelfstandig wonen ........................................................................................................................................................................ 220 Doelstelling 2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden ...............................................................................................................................

227 Doelstelling 2.4 Meedoen naar vermogen, ongeacht aard van de beperking ................................................................................................................... 228 Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen ............................................................................................................................................................. 235 Financieel overzicht Programma 3 .................................................................................................................................................................................... 235 Doelstelling 3.1 Bevorderen duurzame ontwikkeling ......................................................................................................................................................... 236 Doelstelling 3.2 Behouden aantrekkelijke & veilige openbare ruimte ............................................................................................................................... 239 Programma 4 Vrije tijd .......................................................................................................................................................................................................

249 Financieel overzicht Programma 4 .................................................................................................................................................................................... 249 Doelstelling 4.1 Bevorderen laagdrempelig toegankelijke culturele en sportvoorzieningen ............................................................................................. 250 Doelstelling 4.2 Bevorderen levendige stad ...................................................................................................................................................................... 254 Programma 5 Veiligheid .................................................................................................................................................................................................... 258 Financieel overzicht Programma 5 .................................................................................................................................................................................... 258 Doelstelling 5.1 Bevorderen van de veiligheid in de woning ............................................................................................................................................. 259 4

Doelstelling 5.2 Bevorderen /behouden veiligheid en leefbaarheid in de wijk .................................................................................................................. 259 Doelstelling 5.3 Behouden veiligheid in de stad ................................................................................................................................................................ 260 Programma 6 Dienstverlening en participatie ................................................................................................................................................................... 264 Financieel overzicht Programma 6 .................................................................................................................................................................................... 264 Doelstelling 6.1 Continueren klanttevredenheid ................................................................................................................................................................ 265 Doelstelling 6.2 Bevorderen van de participatie ................................................................................................................................................................

269 Programma 7 Inrichting van de stad.................................................................................................................................................................................. 271 Financieel overzicht Programma 7 .................................................................................................................................................................................... 271 Doelstelling 7.1 Bevorderen passende woonruimte voor iedere Zoetermeerder .............................................................................................................. 272 Doelstelling 7.2 Bevorderen vernieuwende en gewenste functies voor stad en regio ...................................................................................................... 273 Doelstelling 7.3 Bevorderen kwaliteit van gebouwde omgeving en publieke ruimte ......................................................................................................... 282 Doelstelling 7.4 Behouden goede bereikbaarheid en bevorderen verkeersveiligheid ......................................................................................................

282 Doelstelling 7.5 Overige .................................................................................................................................................................................................... 282 Overhead ........................................................................................................................................................................................................................... 284 Overzicht algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien ..................................................................................................................................................... 292 VPB .................................................................................................................................................................................................................................... 297 Overzicht van de aanwending van het begrotingsbedrag voor onvoorzien .......................................................................................................................... 298 Overzicht van de incidentele baten en lasten ........................................................................................................................................................................ 299 5

Overzicht van de structurele toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves .................................................................................................................... 312 Overzicht van topinkomens ................................................................................................................................................................................................... 313 Balans ........................................................................................................................................................................................................................................ 315 Toelichting op de balans ............................................................................................................................................................................................................ 318 Activa ..................................................................................................................................................................................................................................... 318 Vaste activa .......................................................................................................................................................................................................................

318 Vlottende activa ................................................................................................................................................................................................................. 324 Passiva .................................................................................................................................................................................................................................. 333 Vaste passiva .................................................................................................................................................................................................................... 333 Vlottende passiva .............................................................................................................................................................................................................. 355 Gewaarborgde geldleningen en garantstellingen buiten de balanstelling ......................................................................................................................... 359 Toelichting niet in de balans opgenomen belangrijke financiële verplichtingen ................................................................................................................

362 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling.................................................................................................................................................................. 365 Bijzondere gebeurtenissen na balansdatum ............................................................................................................................................................................. 370 SiSa (Single information Single audit) ....................................................................................................................................................................................... 371 Overzicht taakvelden ................................................................................................................................................................................................................. 389 Bijlagen .......................................................................................................................................................................................................................................... 402 Bijlage 1 Afkortingen en begrippen ........................................................................................................................................................................................... 402 6

Bijlage 2 Staat van de gemeente .............................................................................................................................................................................................. 419 Bijlage 3 Verbonden partijen ..................................................................................................................................................................................................... 425 Bijlage 4 Gewaarborgde geldleningen ...................................................................................................................................................................................... 456 Bijlage 5 Verplichte indicatoren ................................................................................................................................................................................................. 460 Bijlage 6 Financiële effecten COVID-19 .................................................................................................................................................................................... 463 Bijlage 7 Cijferanalyse Jeugd en Wmo nieuw ........................................................................................................................................................................... 468

7

Rekening in één oogopslag

8

9

10

11

12

13

Feiten en cijfers Cijfers voor de jaarrekening 2021

Inwoners Zoetermeer (1)

Meest recent

Vorig jaar

Per 1-1-2022

Per 1-1-2021

•

Aantal inwoners

125.749

125.274

•

Aantal woningen (2)

56.671

56.425

•

Gemiddeld aantal personen per woning

2,22

2,22

•

Oppervlakte gemeente (in ha)

3.705

3.705

Meest recent

Vorig jaar

Per 1-1-2021

Per 1-1-2020

Werkgelegenheid Zoetermeer (3) •

Aantal bedrijven

9.957

9.659

•

Aantal arbeidsplaatsen

53.142

52.592

•

Waarvan aantal banen ICT-sector (4)

3.539

3.510

14

Beroepsbevolking Zoetermeer (5) •

Beroepsbevolking (aantal personen)

Werkloosheid Zoetermeer •

Aantal geregistreerde werkzoekenden (6)

•

Werkloosheidspercentage (7)

Meest recent

Vorig jaar

Per 1-1-2022

Per 1-1-2021

67.243*

67.600*

Meest recent

Vorig jaar

Per 1-8-2021

Per 1-8-2020

6.032

6.489 4,2%

(1) Bron: BRP 1-1-2022. (2) Bron: BAG 31-12-2021. (3) Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden. De peildatum van de meest recente gegevens in dit register is 1-1-2021. Het weergegeven aantal betreft het aantal vestigingen. De aantallen zijn voorlopig en onder voorbehoud van registratie-/ systeemfouten. (4) Bron: Werkgelegenheidsregister Haaglanden. Totaal aantal arbeidsplaatsen in SBI-bedrijfsklasse 62 (“Dienstverlenende activiteiten op het gebied van informatietechnologie”). (5) Bronnen: BRP en CBS Statline. De beroepsbevolking volgens de ILO-definitie bestaat uit de werkzame plus de werkloze 15- t/m 74-jarigen. * Dit is een schatting, berekend als het aantal 15- tot 75-jarigen in Zoetermeer, vermenigvuldigd met 71,12%. Dit percentage is het aandeel van de beroepsbevolking in Nederland t.o.v. alle 15- tot 75-jarigen in Nederland (in 2021Q2). (6) Het gaat om het aantal geregistreerde werkzoekenden zonder dienstverband. Bron: UWV. (7) Bron: CBS Statline. Het werkloosheidscijfer over eind 2021 was begin februari 2022 nog niet bekend.

15

Samenvattend resultaat Samenvatting 2021: Krachten bundelen en ondersteuning bieden Wie had kunnen bedenken dat ook in 2021 de impact van de coronapandemie nog zo groot zou zijn. Alle beperkende maatregelen, zoals een lockdown, waren enorm en grootschalig. En zeker ook van invloed op het beroep dat inwoners en bedrijven op de reguliere dienstverlening hebben gedaan of konden doen. De beperkingen, zoals een avondklok en afstand houden, zorgden voor meer eenzaamheid en somberheid. Voor jong en oud. Het jaar 2021 sloot af met een ‘positief’ rekeningresultaat van € 15,3 miljoen. Positief tussen aanhalingstekens, omdat dit resultaat een vertekend beeld geeft. Door Covid-19 kon veel van de gemeentelijke dienstverlening niet of gedeeltelijk niet worden uitgevoerd en kwamen activiteiten stil te liggen. Dit betekent dat deze doorschuiven naar 2022. Voorbeelden hiervan zijn: er is minder beroep gedaan op de leenbijstand, er is minder gebruik gemaakt van de Zoetermeerpas en een deel van de evenementen kon niet doorgaan. Bovendien bleek aan het eind van het jaar dat de vergoeding van het rijk voor onder ander Covid-19 veel hoger te zijn dan verwacht. Waardoor het beroep op de Eneco-middelen beperkter was den voorzien. Deze vergoeding is echter niet blijvend, waardoor de uitdaging om jaarlijks sluitende begroting op te leveren onverminderd hoog is.

Toch bleek ook in 2021 dat Zoetermeer vastberaden is geweest om de krachten te blijven bundelen en ondersteuning te bieden. De inwoners, bedrijven en ondernemers konden rekenen op financiële steun en dienstverlening om de stad levendig te houden. De ondersteuning van de culturele sector is gedurende de coronapandemie intensief geweest. Het oprichten van een Cultuurloket zorgde ervoor dat de culturele sector nog sterker dan voorheen de krachten bundelden. En ook de versterkte samenwerking tussen alle welzijn- en medische zorgpartners laat de kracht en verbondenheid van Zoetermeer zien. Een voorbeeld hiervan is het vaststellen van de regiovisie Jeugdzorg Haaglanden. Een samenwerking met de H10 gemeenten waaronder ook Zoetermeer. Zorg, waaronder Wmo en jeugdzorg bleef ook in 2021 financieel een uitdaging. Omdat gemeenten vanuit het rijk niet genoeg gecompenseerd worden voor de verplichte taken die zij op het gebied van jeugdzorg moeten uitvoeren, blijft de druk op de financiën groot. Ook op het gebied van onderwijs zijn er een aantal mooie stappen gezet en is er in 2021 volop ingezet op een doorlopende leerlijn in vier sectoren. De samenwerkingsovereenkomst met MboRijnland, CIV Smart Technology, CIV Welzijn en Zorg en De Haagse Hogeschool is hiervan een mooi resultaat. Met een blik naar de toekomst is de visie Zoetermeer 2040 in concept vastgesteld.

Hierin schetsen we een lange termijn perspectief voor sociale, economische en ruimtelijke ontwikkelingen in de stad. Een perspectief waarin een aantal dalende trends, zoals een afnemende woonaantrekkelijkheid en sociaaleconomische kracht, zijn gekeerd en een opwaartse beweging voor de stad in gang is gezet. Een mooi voorbeeld hiervan is de gebiedsontwikkeling Entree. Tijdens het event ‘Entree, maak het mee’ op 9 oktober 2021 zijn we, samen met de grondeigenaren en 1200 mensen uit de omgeving, formeel gestart met de planuitwerking van het middengebied Entree. Daarnaast geeft de krapte op de woningmarkt en de beperkte ruimte om te bouwen een enorme uitdaging. In 2021 heeft Zoetermeer samen met corporaties, gebiedsontwikkelaars, beleggers en bouwers het stadsbouwakkoord ondertekend. Dit Stadsbouwakkoord is een belangrijke mijlpaal bij het behalen van een gezamenlijk doel: het realiseren van voldoende passende en betaalbare woningen. En tegelijkertijd draagt dit bij aan de ontwikkeling van de stad als geheel. Samenvattend was 2021 een bewogen jaar. Met trots wat we bereikt hebben en zorgen om de moeilijke keuzes die gemaakt moesten worden. Het uitgangspunt is en blijft het centraal stellen van de inwoners en partners in de stad. Met hart voor de stad samen bouwen aan het Zoetermeer van vandaag en morgen. 16

Leeswijzer Het college legt elk jaar tijdens het Resultatendebat verantwoording af aan de raad over het gevoerde beleid. Dit gebeurt op basis van de jaarstukken. De jaarstukken bestaan uit twee onderdelen, het jaarverslag en de jaarrekening. Een groot deel van de opgenomen informatie is verplicht voorgeschreven vanuit wetgeving. De Gemeentewet schrijft voor dat elke gemeente jaarlijks begrotings- en verantwoordingsstukken moet opstellen. Het Besluit begroting en verantwoording (BBV) bevat de regelgeving daarvoor. Het jaarverslag Het jaarverslag begint met de programmaverantwoording. Hierin legt het college verantwoording af over de beleidsmatige resultaten in 2021. Voor de programmaverantwoording is het bij de Programmabegroting 2021-2024 vastgestelde beleid het uitgangspunt. De gemeente Zoetermeer heeft zeven programma’s. In deze programma’s wordt ingegaan of de beoogde maatschappelijke effecten en doelstellingen zijn bereikt in 2021. Vanuit het BBV worden daarnaast overzichten voorgeschreven: het overzicht van de kosten van de overhead, het overzicht algemene dekkingsmiddelen en Vennootschapsbelasting (VPB). Ook de paragrafen, zoals opgenomen in deze Jaarstukken, zijn verplicht.

De jaarrekening De jaarrekening bestaat uit het overzicht van baten en lasten en de toelichting daarop, de balans en de toelichting daarop, de grondslagen voor waardering en resultaatbepaling, de bijzondere gebeurtenissen na balansdatum en een aantal bijlagen. Over onderwerpen, waarbij gedurende het jaar is gebleken dat er een afwijking op de begroting is ontstaan, is de raad geïnformeerd via de Tussenberichten. Deze afwijkingen zijn verwerkt als ‘melding’. De afwijkingen uit hetmemo ‘Financiële afwijkingen na het Tweede Tussenbericht 2021’ zijn eveneens verwerkt als melding. De accountantscontrole is met name gericht op het jaarrekeninggedeelte. De accountant controleert of de administratie van de gemeente aansluit bij de jaarrekening en of aan alle regelgeving over verslaggeving en rechtmatigheid is voldaan. Als gevolg van rechtstreekse onttrekking van informatie uit het financiële systeem van de gemeente kunnen kleine afrondingsverschillen in de tabellen voorkomen.

17

Exploitatieresultaat Bedragen x € 1.000 Exploitatieresultaat

Primitieve begroting 2021 Begroting 2021 na wijzigingen

Rekening 2021

Saldo begroting na wijzigingen en rekening N/V

Meldingen 2021 N/V

Baten

376.911

386.783

409.040

22.258

V

17.894

V

Lasten

-390.394

-410.916

-397.272

13.644

V

-10.674

N

Saldo van baten en lasten

-13.483

-24.133

11.769

35.902

V

7.220

V

N

Onttrekkingen aan reserves

14.566

95.314

88.723

-6.590

N

-1.503

Toevoegingen aan reserves

-10.249

-80.758

-85.180

-4.422

N

0

Saldo mutaties reserves

4.318

14.556

3.543

-11.013

N

-1.503

N

15.312

24.889

V

5.717

V

Resultaat xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

-9.166 xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

-9.577 xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx

xxxx xxxxxxxxxxxxxxxxxxxx xxxx

Toelichting exploitatieresultaat In bovenstaande tabel komt het rekeningresultaat (het verschil tussen werkelijke baten en lasten) naar voren van € 15,3 mln. positief. Het rekeningresultaat betekent ten opzichte van de begroting na wijziging van € 9,6 mln. negatief een verbetering van € 24,9 mln. Deze verbetering wordt voor het grootste gedeelte veroorzaakt door extra middelen vanuit het Rijk ter compensatie van de gevolgen van COVID 19 en de tekorten bij Jeugd. Daarnaast is deze verbetering toe te schrijven aan activiteiten die in 2021 niet konden worden uitgevoerd en waarvan de activiteit doorschuift naar een volgend jaar. In de Perspectiefnota zal in het voorstel tot resultaatbestemming daarop worden teruggekomen. Van het 'resultaat na bestemming' werd in de tussenberichten aan afwijkingen een totaalvoordeel van € 5,7 mln. gemeld. Per saldo geeft de jaarrekening - ten opzichte van de eerdere verwachting- een financieel betere uitkomst van € 11,0 mln. In onderstaand tabel is het cijfermatig verband tussen het rekeningresultaat, het begrotingsresultaat en de meldingen schematisch weergegeven.

18

De verbetering heeft met name betrekking op voordelen in Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien, Overzicht Overhead en programma 1. In onderstaande tabel is – per programma – het verschil tussen het rekeningresultaat en de begroting bruto opgenomen. Hierbij is geen rekening gehouden met de effecten van budgetoverheveling of de meldingen in de Tussenberichten. Bedragen x €1.000 Programma's

Verschil realisatie en begroting 2021

1. Onderwijs, economie en Arbeidsparticipatie

2.523

2. Samen leven en ondersteunen

1.765

3. Leefbaarheid, duurzaam en groen

1.098

4. Vrije tijd

-515

5. Veiligheid

-582

6. Dienstverlening en participatie

1.998

7. Inrichting van de stad

3.160

Overzicht overhead

3.281

Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien

22.170

Heffingsbedrag Vennootschapsbelasting

1.004

Totaal

35.902

19

Samenvatting verschillenverklaringen op hoofdlijnen per programma In de jaarrekening worden de verschillen in de “toelichting op het overzicht baten en lasten” groter dan € 100.000 verklaard. Onderstaand betreft per programma een samenvatting op hoofdlijnen (verschillen > € 0,5 mln.). De optelling tot het totaal per programma van het verschil tussen begroting en rekening die in onderstaande samenvatting niet wordt verklaard, bestaat uit een optelling van kleinere posten. Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie: € 1,7 mln. voordeel Er zijn in arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal minder kosten zijn gemaakt als gevolg van de coronamaatregelen. Een deel van de activiteiten is aangepast of uitgesteld. Zo was er minder ondersteuning nodig voor de matching van werkgevers en werkzoekenden. De economie herstelde zich sneller dan verwacht, waardoor er een krapte aan personeel op de arbeidsmarkt ontstond. Dit leidt per saldo tot een voordeel van € 1,9 mln. Deze middelen zijn geoormerkt en blijven voor het doel beschikbaar in 2022. Programma 2 Samen leven en ondersteunen: € 1,8 mln. voordeel De kosten van specialistische jeugdhulp zijn hoger dan verwacht, wat leidt tot een negatief saldo. Daartegenover staat een positief saldo voor preventie jeugd en maatwerk jeugd. Er is ook een overschot op maatwerkvoorzieningen.

Dit komt doordat er in 2021 budget ter beschikking is gesteld voor extra vervangingskosten van Wmo-hulpmiddelen. Daarnaast is er een aantal voordelen in onderdelen van de algemene voorzieningen van de Wmo. Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen: € 0,6 mln. nadeel In een groot deel van het centrum van Zoetermeer geldt betaald parkeren op het maaiveldniveau. Als gevolg van de coronacrisis en het thuiswerken blijven ook in 2021 de werkelijke inkomsten ver achter bij de begroting. Ook de opbrengst uit verhoogde parkeerinkomsten, door verruiming van betaald parkeertijden in het centrum en hogere parkeertarieven voor bezoekers, wordt niet gehaald. Het nadeel in 2021 is € 1,5 mln. Omdat de gevolgen van de dalende parkeerinkomsten door de COVID-19 crisis landelijk spelen heeft het rijk besloten om gemeenten hierin tegemoet te komen. De rijksuitkering is verantwoord in het overzicht Overzicht Algemene Dekkingsmiddelen (OAD). Daarnaast is er voordeel op de lasten van € 0,3 mln. doordat er minder kosten zijn gemaakt voor het parkeerbeheer en beheer aan de parkeer/ticketautomaten. Er zijn verder geen activiteiten die per saldo een voor- of nadeel geven van meer dan € 0,5 mln. Programma 4 Vrije tijd: € 0,6 mln. nadeel Verhuur van Sociaal Culturele accommodaties en verhuur van sportaccommodaties heeft een negatief exploitatiesaldo van ca. € 1,3 mln.

Dit bestaat merendeels uit verleende huurkortingen COVID-19 en minder huuropbrengsten huisvesting. Instellingen binnen de sector kunst en cultuur hebben ook in 2021 coronasteun kunnen aanvragen. Er is voor € 0,6 mln. aan noodsteun verstrekt. Bij de reguliere subsidie is sprake van de coulance afspraak dat ondanks dat veel activiteiten niet kunnen plaatsvinden door de corona maatregelen of anders worden ingevuld, toch volgens het normale betalingsritme subsidie is uitbetaald en subsidie niet zal worden teruggevorderd. Er zijn verder geen activiteiten die per saldo een voor- of nadeel geven van meer dan € 0,5 mln.

20

Programma 5 Veiligheid: € 0,6 mln. nadeel Er zijn geen activiteiten die per saldo een voor- of nadeel geven van meer dan € 0,5 mln. Het totaal bestaat uit meerdere voor- en nadelen tussen € 0,1 mln. en € 0,3 mln. Programma 6 Dienstverlening: € 2,0 mln. voordeel Voor het afhandelen van WABO-vergunningen worden vergunningverleners, toezichthouders en juristen ingezet. In verband met de ongunstige marktomstandigheden bleek het niet mogelijk hier de juiste bemensing voor te organiseren. Hierdoor is er een voordeel van € 0,7 mln. in 2021. Voor het afhandelen van WABO-vergunningen worden leges in rekening gebracht. Het aantal aanvragen ligt hoger dan eerder verwacht en hierdoor is er een voordeel behaald van € 1,0 mln. Er zijn extra kosten gemaakt om de Tweede Kamerverkiezingen volgens regelgeving over COVID-19 te laten verlopen. De werkelijke extra gemaakte kosten over 2021 bedragen € 0,5 mln. Programma 7 Inrichten van de stad: € 1,2 mln. nadeel In 2021 is door de aanwezigheid van boventalligen, langdurige zieken en de daarbij noodzakelijk en duurdere vervanging, CAO-effecten en wegens het dekkingsverlies van direct productieve uren door COVID-19 een nadeel ontstaan van € 0,6 mln. Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien: € 17,8 mln. voordeel Op de algemene uitkering is een voordeel van € 15,9 mln.

De hogere baten zijn onder meer extra middelen vanwege COVID-19 van € 7,1 mln., extra middelen ter dekking vanwege tekorten Jeugd van € 4 mln., een hogere uitkering uit het BTW-compensatiefonds van € 1,9 mln., , taakmutaties € 1,3 mln. En herverdeeleffecten ad € 0,8 mln. Overzicht Overhead: € 3,3 mln. voordeel De nieuwe CAO leidt in het jaar 2021 tot een stijging van de loonkosten. Dit betekent voor de loonkosten op overzicht overhead een overschrijding van € 0,5 mln. Over de jaren 2015-2019 zijn BTW en BCF-herrekeningen gemaakt die in 2021 door de belastingdienst zijn gehonoreerd. Er is € 1,4 mln. ontvangen voor BTW-aangifte en BTW-compensatiefonds. Het kabinetsadvies om gedurende de coronacrisis zoveel als mogelijk thuis te werken, was in 2021, op een korte onderbreking na, geheel 2021 van toepassing. Hierdoor is er een voordeel op de reiskosten woon-werkverkeer behaald van € 0,7 mln. Heffingsbedrag vennootschapsbelasting NB het als voordeel verantwoorde bedrag is nog in onderzoek. Zowel in omvang van bedrag als in relatie tot de analyse van het resultaat grondexploitatie op programma 7.

21

Overzicht lasten per programma, baten per kostensoort Uit de volgende grafiek ‘lasten per programma’ wordt duidelijk hoe de programma’s zich in omvang tot elkaar verhouden. De gemeente geeft het meeste budget uit in de programma’s 1 en 2, aan bijstandsuitkeringen en jeugdzorg. Veruit de meeste inkomsten van de gemeente komen terecht in ‘Algemene dekkingsmiddelen en onvoorzien (OAD)’. Voor deze grafiek ‘baten per kostensoort’ is daarom gekozen voor een andere weergave. Kostensoorten (of opbrengstsoorten) zijn een andere manier van indelen van de begroting dan naar programma. De inkomsten van de gemeente komen vanuit het Rijk, via het gemeentefonds en via andere uitkeringen vanuit het Rijk naar de gemeente. Vanuit belastingen en heffingen haalt de gemeente 11% van de inkomsten op.

22

Overzicht lasten per programma, baten per kostensoort

23

24

Jaarverslag Programmaverantwoording

25

Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie

26

Algemene doelstelling: Iedereen werkt, leert en/of doet naar vermogen mee Iedereen werkt, leert en/of doet naar vermogen mee Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie geeft de inspanningen weer, die eraan bijdragen dat elke Zoetermeerder leert, werkt of meedoet naar vermogen. Onderwijs De programmabegroting 2021 startte met het citaat van Nelson Mandela: ‘Onderwijs is het machtigste wapen dat je kan gebruiken om de wereld te veranderen’. Op het moment dat we dat schreven konden we niet weten dat het een roerig jaar zou worden, waarin kinderopvang en onderwijs hun deuren weer tijdelijk moesten sluiten met grote gevolgen voor kinderen en ook voor hun thuiswerkende ouders. Met partners in de stad werd nagedacht hoe we deze gevolgen konden voorkomen met o.a. de middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs. Een noodzaak en een kans. Ondanks de letterlijke afstand is in samenwerking op de vier geformuleerde actiepunten het onderstaande tot stand gekomen: •

•

•

•

In het kader van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) heeft het college een verkenning gedaan naar de ondersteuningsbehoefte op de voorscholen, het primair- en voorgezet onderwijs om de ontwikkelingsachterstanden door COVID-19 in te lopen. Op basis daarvan is een uitvoeringplan NPO met tien maatregelen op gebied van zorg in de (voor)school, talentontwikkeling en samenwerking vastgesteld. De activiteiten dragen bij aan het verkleinen van achterstanden op cognitief, executief, sociaal en emotioneel vlak. Met de onderwijspartners uit het primair onderwijs en de kinderopvang is een kadernotitie onderwijshuisvesting opgesteld, zodat als vervolgstap diverse scenario’s, rekening houdend met o.a. Zoetermeer 2040, uitgewerkt kunnen worden voor het Integraal Huisvestingsplan (IHP) primair onderwijs. Ook de basis voor een IHP voor het voortgezet onderwijs is verkend door het vormgeven van een richtinggevend kader. Dit alles met als doel de onderwijsaccommodaties te verduurzamen en toekomstbestendig te maken. Het belangrijkste resultaat op het gebied van het versterken van de aansluiting onderwijs en arbeidsmarkt is de vaststelling van een samenwerkingsovereenkomst tussen mboRijnland, CIV Smart Technology, CIV Welzijn en zorg, De Haagse Hogeschool en de gemeente om gezamenlijk in te zetten op een leven lang ontwikkelen, doorlopende leerlijnen en hybride onderwijs in de stad.

In deze samenwerkingsovereenkomst zijn afspraken gemaakt over (het onderzoek naar en het opzetten van) hybride leer- en onderzoeksomgevingen in alle vier economische kernsectoren. Voor de Wet educatie en beroepsonderwijs (WEB) is met ondersteuning van Stichting Lezen en Schrijven de regionale aanbesteding opgesteld. Deze is direct bij de start van 2022 gepubliceerd.

Economie De integrale Omgevingsvisie Zoetermeer 2040 is vastgesteld. Economie wordt steeds vaker betrokken bij de verschillende projecten in de stad. Daar waar passend is er aandacht voor een gemengd leefmilieu met een verstandige mix van wonen, werken en vrijetijd. De aandacht gaat vooral uit naar verdichting en slimmere oplossingen zodat de (digitale) infrastructuur en het voorzieningenniveau meegroeien met de stad. Op de noordelijke bedrijventerreinen is gestart met de eerste stap naar een inventarisatie naar de wens en de manier waarop de ondernemers met elkaar willen samenwerken. Dit is o.a. nodig voor het verduurzamen van deze werklocaties en om de energietransitie gezamenlijk te kunnen maken.

27

Kennis en toepassen van innovatieve oplossingen komt steeds meer samen in het opgezette start- & scale-up beleid. Hierin wordt ook de samenwerking gezocht met het Dutch Innovation Park en de regio. De economie in Zoetermeer houdt niet op bij de gemeentegrens. Samenwerking met partners in de regio (buurgemeenten, MRDH, provincie) wordt steeds belangrijker, mede bepaald doordat de ruimte steeds schaarser wordt. Het vergt samenwerking om er voor zorg te dragen dat ondernemers op de juiste plek terecht komen. Het opleidingsniveau van werknemers van de in Zoetermeer gevestigde bedrijven en instellingen ligt boven het nationaal gemiddelde. Het gemiddeld opleidingsniveau van de bewoners ontwikkelt zich daarentegen relatief ongunstig. Om deze ontwikkeling te keren zetten we in op ‘een levenlang ontwikkelen’ strategie. In 2021 is een eerste start gemaakt om bij de werkgevers op te halen welke personeelsvraag zij hebben op de korte termijn en in de toekomst. Ook wordt geïnventariseerd welke leerweg er nodig is om in die vraag te voldoen. Met deze informatie zijn we beter in staat om met kennisinstellingen in gesprek te gaan en de triple helix (samenwerking tussen overheid, ondernemers en onderwijs) te versterken. Op de bovengenoemde zaken zetten we in om een goed vestigingsklimaat te kunnen blijven bieden en daarmee een van de randvoorwaarden voor de toekomstig gewenste groei.

Arbeidsparticipatie en inkomensbeleid • • • • • •

Het werkbedrijf De Binnenbaan BV is succesvol gestart. Door aantrekkende economie en COVID-19-steunmaatregelen is de instroom in de bijstand kleiner gebleven dan verwacht. Het bijstandsvolume is t.o.v. 2020 licht gedaald. In de arbeidsmarkregio Zuid Holland Centraal met Zoetermeer als centrumgemeente is het Regionaal Mobiliteitsteam en het dienstverleningsconcept Hallo Werk ingericht. De voorbereiding van de nieuwe Wet inburgering is afgerond. De collectief aanvullende ziektekostenverzekering en de ZoetermeerPas campagnes zijn succesvol uitgevoerd. De dienstverlening schuldhulpverlening is vanwege COVID-19 op aangepaste gedaan met speciale aandacht voor ondernemers. Lokaal is aangesloten bij de wijkgerichte preventie aanpak. Vooruitlopend op de per 1-1-2022 nieuwe wettelijke mogelijkheden voor gegevensuitwisseling voor vroegsignalering, is het aantal signaalpartners uitgebreid van 7 naar 40.

Doelstelling 1.1 Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren De Lokaal Educatieve Agenda (LEA) Zoetermeer 2021-2030 is in september vastgesteld. De nieuwe samenwerkingsagenda is de opbrengst van een intensief traject van de gemeente, onderwijsbesturen (po, vo, mbo, hbo) en de kinderopvang onder begeleiding van het extern adviesbureau Oberon. In de LEA zijn de gezamenlijk ambities, doelen en overlegstructuur voor de komende periode vastgelegd. De focus ligt op het bieden van gelijke kansen en een passende plek voor kinderen en jongvolwassenen en samen bouwen aan Zoetermeer 2040.

28

De speerpunten voor 2021 zijn hieronder per pijler vermeld. Wat heeft het college gedaan: 1. Stimuleren dat er een (onderwijs)aanbod op maat is, zodat ieder kind, jongere en volwassene zich zo optimaal mogelijk kan ontwikkelen in kwalitatief goede accommodaties. • •

•

•

Samenwerken in een Integrale Kindcentra levert meerwaarde op voor kinderen. In het vierde kwartaal is een visie op samenwerking ondertekend door OPOZ, Unicoz, Kern Kinderopvang en Junis/De Drie Ballonnen, ondersteunt door de gemeente. Het kindcentrum is een van de vormen van samenwerking en een operationalisering van deze visie, waarbij samenwerking met andere partners en de wijk belangrijke elementen zijn. Tijdens de verkenning bleek dat er geen eenduidig beeld was over de invulling van een beroepencampus vmbo-mbo. Om te komen tot een gezamenlijke definitie van een campus zijn door het team Onderwijs en team Vastgoed diverse scenario’s onderzocht en uitgewerkt met voor- en nadelen. De scenario’s zijn besproken met de schoolbesturen. Hierbij bleek dat er onvoldoende draagvlak was om te komen tot één vmbo. Daarnaast vond een bestuursoverdracht plaats van het openbaar voortgezet onderwijs in 2021. Het nieuwe bestuur opteerde voor een kleine vmbo-locatie van maximaal 550 leerlingen. Daarmee viel het idee om alle vmbo-leerlingen en mbo-studenten op 1 locatie te huisvesten ook af. De campusvisie zoals eerder aangeboden door de schoolbesturen bleek niet realiseerbaar. De schoolbesturen hebben aangegeven inhoudelijk te willen samenwerken zoals bij het Sterk Techniekonderwijs. Waar daarbij de fysieke kansen liggen, wordt o.a.

meegenomen in het Integraal Huisvesting Plan voortgezet onderwijs. 93 Hbo-ICT studenten zijn aan de Haagse Hogeschool op het Dutch Innovation Park afgestudeerd. Positief nieuws is ook dat de nieuwe hbo-bachelor van De Haagse Hogeschool ‘Applied Data Science & AI’ is goedgekeurd en naar alle waarschijnlijkheid start in september 2022. Verder is de samenwerkingsovereenkomst met het lectoraat Cybercrime & Cybersecurity van De Haagse Hogeschool verlengd met 4 jaar en tekende het college een samenwerkingsovereenkomst tussen mboRijnland, CIV Smart Technology, CIV Welzijn en zorg en De Haagse Hogeschool om gezamenlijk in te zetten op een leven lang ontwikkelen, doorlopende leerlijnen en hybride onderwijs in de stad. Onderzoek naar de mogelijkheden voor associate degree onderwijs (AD) in Zoetermeer is gestart onder verschillende bedrijven, die opereren binnen de vier sterke economische sectoren om de behoefte van AD onderwijs voor het personeel op te halen.

2. Organiseren met partners dat kinderen gedurende hun ontwikkeling goed begeleid worden. Met name tijdens de overgangen naar en in het onderwijs krijgen kwetsbare leerlingen extra steun. Dit vindt plaats door: • •

•

Ontwikkelingsachterstanden bij jonge kinderen vroegtijdig te signaleren en te voorkomen dat deze groter worden. Dit is gerealiseerd door naast het reguliere aanbod, extra in te zetten op uitbreiding van de VoorleesExpress, Voor- en Vroegschoolse Educatie (VVE) tutoring. Verder is er een VVE consulent aangesteld, die ouders helpt om hun kind aan te melden bij een voorschoolse voorziening. Naast het reguliere aanbod is, om de invloed van de COVID-19-crisis te beperken, extra in te zetten op online huiswerkbegeleiding tijdens de schoolsluiting en een verlengde schooldag te starten op een basisschool met veel achterstanden. De scholen hebben zelf ook extra middelen ingezet om de achterstanden door COVID-19 te verminderen. Daarnaast heeft het college diverse onderzoeken uitgevoerd naar aanleiding van de verschillende moties (2006-16, 2106-37A, 2016-26 en 2105-16) en toezeggingen (413 en 459). De onderzoeken hadden voornamelijk betrekking op het inzetten van de onderbesteding van de rijksmiddelen. Een van de onderzoeken was een inventarisatie (in 2020 en opnieuw in 2021) onder de schoolbesturen om een beeld te krijgen of en zo ja welke (groepen) kinderen volgens het onderwijs tussen wal en schip dreigden te belanden door de COVID-19-sluiting en hoe de gemeente het onderwijs kon ondersteunen. Alle moties en toezeggingen zijn tijdig afgedaan.

Een addendum op de Gelijke Kansen Alliantie Agenda 2021-2024 te ondertekenen. In dit addendum zijn de aanvullende interventies en afspraken over de voortzetting en uitbreiding van onze samenwerking opgenomen. De aanvullende interventies zijn: Versterken ouderbetrokkenheid in het VO 29

bij de schoolloopbaan, het aanbieden van de TalentenAcademie aan de Internationale Schakelklassen (ISK) in het voortgezet onderwijs en extra aanbod sport en bewegen aan de ISK-klassen. 3. Een goede start, maar ook actief kunnen blijven op de arbeidsmarkt, is belangrijk. Ondersteunen van onderwijsinstellingen en ondernemers om te komen tot een betere aansluiting tussen opleidingen en arbeidsmarkt door in te zetten op: • •

Samenwerking met onderwijsinstellingen (vo, mbo en hbo) en het bedrijfsleven op leven lang ontwikkelen, doorlopende leerlijnen en hybride onderwijs in de stad. Bedrijfsscholen als de ‘De Logistieke Leerweg’ die in september is gestart op het Prismaterrein Bleizo. Het is een samenwerking tussen mboRijnland, mbo Oostland, Lentiz, zeventien logistieke bedrijven rondom de A12 corridor en de Binnenbaan.

4. Iedere volwassen inwoner beschikt over voldoende basisvaardigheden. Om zelfstandig en actief deel te kunnen nemen in onze samenleving is het nodig om te beschikken over een goede beheersing van de Nederlandse taal, een basisrekenvaardigheid en digitale vaardigheden. Het vergroten van deze basisvaardigheden vindt plaats door: •

•

Het blijven werken aan het bereiken van nog meer mensen zodat zij deel gaan nemen aan het aanbod. Vooral in de groep met Nederlands als moedertaal Het innovatieve traject met het Thrive instituut heeft handvaten aangereikt om deze NT1-groep te vinden en te bereiken. Het onderzoek heeft ook aangetoond dat door middel van een integrale aanpak er intern bij de gemeente stappen gezet kunnen worden om alle inwoners van Zoetermeer zo goed mogelijk te informeren, ongeacht het taalniveau. Het opzetten van een versterkte samenwerking van de taalketens door het Digi-Taalhuis. Verder is er een meerjarenbeleidsplan vastgesteld waarin de visie om nog meer kansen te bieden aan inwoners centraal staat. Daarnaast is er uitgebreid stilgestaan bij de Week van het Lezen en Schrijven, waar het Digi-Taalhuis in samenwerking met Stichting Lezen en Schrijven een campagne voor gemaakt heeft.

% VVE-kinderen dat een meer dan gemiddelde leerwinst boekt (Realisatie 2021) Bron: Jaarlijkse monitor VVE Zoetermeer Type

2020

2021

Begroting

46 %

46 %

Realisatie

51 %

31 %

30

Trendgrafiek % VVE-kinderen dat een meer dan gemiddelde leerwinst boekt (Realisatie 2021)

Bron: Jaarlijkse monitor VVE Zoetermeer

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het streven van 45% VVE-kinderen met een meer dan gemiddelde leerwinst, bij peuters en kleuters met onderwijsachterstanden, is niet behaald. Dit komt met name door de gevolgen van COVID-19 en de tijdelijke sluiting van de speeltaalhuizen en het onderwijs. Er is flankerend beleid uit o.a. middelen NPO ingezet om de achterstanden te verkleinen. 31

Bij de behaalde resultaten moeten wel een paar kanttekeningen worden gemaakt. In 2021 zijn de meeste speeltaalhuizen overgestapt op een andere manier van resultaatmeting. Sinds 2021 worden de resultaten van de peuters niet meer bepaald op basis van de Cito scores, maar op basis van de gegevens uit het kindvolgsysteem. Het onderwijs is een paar jaar geleden ook overgestapt op deze manier van resultaatmeting. Dit leidde toen ook tot lagere percentages meer dan gemiddelde leerwinst. De resultaten worden ook beïnvloed doordat dat er veel minder toetsen zijn afgenomen bij de peuters. Om de leerwinst te kunnen bepalen, zijn de gegevens van twee toetsmomenten nodig. In veel gevallen waren een of beide toetsen niet afgenomen, waardoor de resultaten niet berekend konden worden.

Doelstelling 1.2 Beperken uitval in het onderwijs Jongeren met een afgeronde opleiding hebben meer kansen om zijn of haar leven op eigen wijze vorm te geven, dus dat gunnen we ze allemaal. De regionale doelstelling is dat alle jongeren een gelijke kans verdienen op een duurzame plek op de arbeidsmarkt en dat zij goed kunnen meekomen in onze samenleving. Via de aanpak van ongeoorloofd schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten dragen we er daarom aan bij dat zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie halen. Voor die jongeren waar terugkeer naar school echt geen optie is, realiseren we een vlotte doorstroom naar de arbeidsmarkt. Daarbij richten we ons ook op de jongeren uit het praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs en de entree-opleidingen, de zogenaamde ‘Jongeren in een kwetsbare positie’. Wat hebben we hiervoor gedaan? •

•

•

•

•

Om schooluitval en thuiszitten te voorkomen is het afgelopen jaar gewerkt aan een betere verbinding tussen Jeugd- en Gezinshulp (JGH) en het primair onderwijs. Zo zijn er vaste medewerkers JGH gekoppeld aan het speciaal (basis) onderwijs en hebben, over en weer, voorlichtingen en wijkgerichte bijeenkomsten plaatsgevonden. Het samenwerkingsverband passend onderwijs vo heeft de stap gezet om jongeren die niet meer in onderwijs, maar volledig in behandeling en/of dagbesteding zitten, waar mogelijk actief te volgen om te kijken of ingroei in onderwijs nog mogelijk is. Hierdoor wordt de integrale aanpak jongeren versterkt. Binnen de aanpak voorkomen schoolverlaten en aansluiting onderwijs – arbeidsmarkt, wordt ook extra ingezet op jongeren in een achterstandssituatie. Zo is er extra ondersteuning ingezet bij de overgang van primair- naar voortgezet onderwijs en van voortgezet onderwijs naar het middelbaar beroepsonderwijs. Voor de aansluiting met de arbeidsmarkt biedt de Leerwerkmakelaar extra begeleiding bij het vinden (en behouden) van leerbanen voor (kwetsbare) mbo-studenten. In het kader van de COVID-19 maatregelen is afgelopen jaar vanuit de aanpak jeugdwerkloosheid door mboRijnland en gemeente extra inzet gepleegd om ook gekwalificeerde schoolverlaters aan een baan te helpen.

Dit vond plaats door belacties met afgestudeerde studenten en matchingstafels met alle betrokken partijen, zoals stagebegeleiders, WSP, Leerwerkmakelaar, RMC. In de praktijk bleek de ondersteuningsbehoefte bij het vinden van een baan niet te zijn toegenomen door COVID-19. Succesvolle elementen van deze aanpak worden ingebed in de begeleiding vanuit het mbo. Het gezamenlijk programma Sterk Techniekonderwijs (STO) Vmbo met het mbo en bedrijfsleven biedt leerlingen vroegtijdig de kans bij de bedrijven in de praktijk te leren, ongeacht hun achtergrond. Dit draagt ook bij aan de kansengelijkheid. Door COVID-19 zijn er landelijk vertragingen opgelopen bij het programma STO. In 2021 heeft de uitgestelde kick-off plaatsgevonden, waarbij vmbo-leerlingen uit het eerste jaar op bezoek gingen bij de aangesloten techniekbedrijven. Voor de stakeholders waren er lezingen vanuit organisaties als TU Delft en de Digitale Overheid. De gemeente Zoetermeer heeft zich in het voorjaar 2021 aangesloten bij het samenwerkingsverband Centrum voor Innovatief Vakmanschap (CIV) Entree van mboRijnland. Hiermee wordt een impuls gegeven aan hybride leeromgevingen voor jongeren van mbo-niveau 1 en 2. De focus ligt op kansrijke sectoren in Zoetermeer met banenkansen voor deze kwetsbare doelgroep.

32

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) in afgelopen schooljaar: % van alle deelnemers aan vo/mbo-onderwijs (Realisatie 2021) Bron: VSV-Atlas (OCW) Jaarverslag leerplicht/ RMC Type

2020

2021

Begroting

2,6 %

2,5 %

Realisatie

2,7 %

2,3 %

Trendgrafiek Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) in afgelopen schooljaar: % van alle deelnemers aan vo/mbo-onderwijs (Realisatie 2021)

Bron: VSV-Atlas (OCW) Jaarverslag leerplicht/ RMC

33

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Hoewel de verwachting was dat door COVID-19 meer jongeren zouden uitvallen, bleek deze vrees ongegrond. Als jongeren voortijdig uitvielen, kozen ze vaker voor een nieuwe opleiding dan aan het werk te gaan. Nog nooit is dit percentage zo laag geweest.

Doelstelling 1.3 Bevorderen van een beter vestigings- en ondernemersklimaat Impact COVID-19 werkzaamheden economie Ondernemers konden ook in 2021 gebruik maken van de lokale maatregelen die zijn genomen om de economische activiteiten van ondernemers te verbreden. Doel van de maatregelen was omzetverbetering gedurende COVID-19 (voorbeelden: extra standplaatsen, terrasuitbreiding en online B2C en B2B activiteiten). In tegenstelling tot 2020 zijn dit jaar de vragen over COVID-19 afkomstig van ondernemers afgenomen. Ondernemers met vragen konden daarvoor terecht bij het ondernemersloket. Gedurende 2021 is daar vanuit economie 0,5 fte ingezet. Er is een bijdrage geleverd aan het Regionaal Mobiliteitsteam en de aanpak voor ondersteuning bij heroriëntatievragen van ondernemers. De vraag om ondersteuning kwam vooral uit de branches: taxi-bedrijven, marktkooplui, persoonlijke dienstverlening, zakelijke dienstverlening (met name coaches) en de evenementen branche. In Zuid-Holland heeft de COVID-19crisis een grote impact op de economie, maar ze herstelt zich voorzichtig vanaf medio 2021. Dat blijkt uit de Economische Monitor 2021 van de Economic Board Zuid Holland (EBZ). Bedrijven investeerden en het ondernemersvertrouwen is minder negatief dan begin dit jaar en een jaar geleden. Met name de horeca, evenementen-organisaties en kleine ondernemer blijven het zwaar hebben.

De steunmaatregelen NOW en TVL zijn voor de periode november en december weer operationeel. Onduidelijk is wat lokaal de totale economische gevolgen van COVID-19 zijn voor de verschillende sectoren en hoe snel ondernemers die genoodzaakt werden tot het afsluiten van leningen, die weer kunnen afbetalen. Volgens EBZ laten voorlopige onderzoeksresultaten zien dat als gevolg van COVID-19 de economische verschillen tussen bedrijfstakken, bevolkingsgroepen en regio’s zijn toegenomen. Vorig jaar was in Zoetermeer het aantal faillissementen 20. Het aantal geregistreerde faillissementen in Zoetermeer tot en met het derde kwartaal dit jaar is 9. Dit duidt op een relatief weerbare economische structuur van Zoetermeer en een positief effect van de verschillende steunmaatregelen, zowel lokaal als van de Rijksoverheid. Daar waar mogelijk worden de ondernemers ondersteund, gefaciliteerd en begeleid. Investering ondernemersklimaat: • •

Het gemeentelijke corona-ondernemersloket is nog steeds operationeel. Gelet op de omvang en de aard van de vragen is de inzet vanuit economie 0,5 fte. Relevante informatie voor ondernemers over de verschillende steunmaatregelingen is geplaatst op de ondernemerswebsite van Ter Zake het Ondernemershuis, op scalebooster.nl (voor start- en scale-ups) en de gemeentelijke website. Ook andere voor ondernemers relevante informatie is daarop te vinden, zoals: Webinars en bijeenkomsten. 34

Naast het ondersteunen van ondernemers in tijden van COVID-19 is ook uitvoering gegeven aan de ambities uit de economische agenda gericht op: 1. Impuls geven aan de kenniseconomie 2. Het versterken van het vestigingsklimaat Concreet is ingezet op: Werklocaties • • • • • •

De bedrijveninvesteringszone (BIZ) van de vastgoedeigenaren in de Dorpsstraat is voortgezet. Er is een nieuwe BIZ opgericht door de gevestigde ondernemers. Gedurende 5 jaar (2022-2026) gaan de vastgoedeigenaren en ondernemers gezamenlijk € 600.000, - investeren om de Dorpsstraat nog aantrekkelijker en bereikbaarder te maken voor bezoekers en ondernemers. De gemeente faciliteert de BIZ-en waar mogelijk. In het bestemmingplan Stadscentrum/Dorpsstraat zijn de planologische voorwaarden gecreëerd voor een compacte en levendige Dorpsstraat met de toevoeging van de woonbestemming in de aanloopstraten. Het toekomstperspectief van de winkelcentra Seghwaert, Leidsewallen en De Leyens is onderzocht. De rapportage met conclusies en aanbevelingen is in maart 2021 opgeleverd. Vanuit het COVID-19 herstelbudget is de subsidieregeling Digitaliseringsvoucher MKB voor retail en horeca opgezet. Van deze regeling wordt gebruik gemaakt door zelfstandig ondernemers om te investeren in o.a. hun online vindbaarheid. Zie verder ook de tekst onder ’samenwerking in de regio’. Eind 2021 is voor de bedrijventerreinen Rokkehage en Hoornerhage een provinciale subsidie aangevraagd voor planvorming, inventarisatie en opstart van de organisatiegraad. De Dag van de Ondernemer op 19 november 2021 was een groot succes.