Bijlage 3 - Nota beantwoording wensen en bedenkingen (sec Zoetermeer)

Overzicht amendementen/wensen/bedenkingen Zoetermeer procedure concept RES met reactie regio maart 2021

Nrs. Onderwerp

Korte formulering

Toelichting

Reactie regio

Verwijzing RES 1.0

147

Er dient meer aandacht uit te gaan naar hoe het RES proces transparanter kan worden gemaakt

Het RES proces is momenteel niet transparant genoeg. Dit terwijl de uitkomsten van het proces van groot effect kunnen zijn op de directe leefomgeving van onze inwoners. Om de betrokkenheid te stimuleren en informatievoorziening te verbeteren dient de transparantie te verbeteren. De gemeenteraad is niet betrokken geweest bij de totstandkoming van de concept-RES. Om de controlerende taak goed te kunnen vervullen, dient de gemeenteraad uitgebreider geïnformeerd te worden en te worden meegenomen in het onderhandelingsproces

Dank voor uw signaal en goed streven. In samenwerking met gemeenten willen we hier graag concreter invulling aan geven

Geen verwijzing.

Meer aandacht voor Transparantie RES1 Algemeen2

148

Uitgebreider informeren raad Algemeen

149

Visie warmtenet

Warmte

De gemeenteraad dient uitgebreider en op frequente basis te worden geïnformeerd over de onderhandelingen in het RES proces;

Geef in de RES 1.0 een visie op de inzet van warmte, de wijze waarop een warmtenet optimaal, fysiek en bestuurlijk, vormgegeven kan worden. Daarbij specifiek aandacht voor de

Het betrekken van de raadsleden is inderdaad een belangrijke component voor het slagen van de RES. Vanuit de RES organiseren we vanuit de Uitvoeringslijnen elektriciteit, warmte en brandstoffen daarom raadsbijeenkomsten. Aanvullend ligt de verantwoordelijkheid voor het betrekken van de gemeenteraden bij de gemeenten zelf. Ook als het gaat om hun inhoudelijke inbreng in het RESproces. Vanuit de RES ondersteunen we gemeenten graag in het betrekken van hun raden. Het staat gemeenten dan ook vrij de RES- Uitvoeringslijnen hierover te benaderen. Gezien het dreigend tekort aan elektriciteit De regio heeft onderzocht welke kansen er in deze regio en het enorme overschot aan zijn voor de warmtetransitie en hoe publieke warmte is de conclusie in het rapport belangen geborgd kunnen worden. Hierbij is helder, we moeten in onze regio zoveel altijd uitgegaan dat de regie van de mogelijk woningen en overig gebouwen warmtetransitie bij de gemeenten ligt, en dat afstemming en samenwerking in de regio verwarmen met warmte. Dat kan niet wenselijk is. Om zo optimaal gebruik te zonder aanleg van een warmtenet. Hoe dat bestuurlijk en fysiek vorm te geven kunnen maken van de beschikbare warmte komt in deze Concept RES niet aan de in de regio. De onderzoeken die zijn gedaan orde en daar is wel behoefte aan. in aanloop naar RES 1.0 laten dit ook zien.

Geen verwijzing

Paragraaf 2.2 - 3.3 - 8.2 Juridisch rapport sturingsinstrumenten publieke belangen

1 Links verwijzen naar de ingediende amendementen waarover ook gestemd is en positief besloten bij raadsvergadering 21 september 2020. 2 Verwijst naar de verschillende thema’s waarin

de wensen en bedenkingen zijn ingedeeld: dus algemeen, communicatie, brandstoffen, elektriciteit en warmte. 1

Overzicht amendementen/wensen/bedenkingen Zoetermeer procedure concept RES met reactie regio maart 2021

Nrs. Onderwerp

Korte formulering

Toelichting

Reactie regio

betaalbaarheid van een warmtenet, met of zonder verplichte aansluiting en het beleggen van de regie en de verantwoordelijkheid (waaronder autonomie gemeente) nadrukkelijk benoemd moet worden; 150

Energiebesparing (Elektriciteit)

algemeen

151

Aandachtspunt democratische legitimatie

algemeen

Geef in de RES 1.0 meer aandacht aan het belang van energiebesparing en geef richting hoe dat concreet gerealiseerd kan worden;

Verwijzing RES 1.0

Tegelijk wordt geconstateerd dat er nog onvoldoende effectieve wet en regelgeving en financiele instrumenten zijn om de warmtetransitie vorm te geven en tegelijkertijd de publieke belangen (betaalbaarheid, betrouwbaarheid, duurzaamheid, rechtvaardigheid en vertrouwen) te borgen. De RES 1.0 maakt inzichtelijk waar de risico's liggen en welke instrumenten nodig zijn om de warmtetransitie succesvol vorm te kunnen geven. Het opwekken van voldoende duurzame elektriciteit in onze regio, de dichtstbevolkte van Nederland, lijkt ondoenlijk of zal in ieder geval beperkt zijn. De vraag naar elektriciteit is groter dan het aanbod. Elektriciteit die uitgespaard wordt hoeft niet opgewekt te worden

Energiebesparing speelt een belangrijke rol. Dit is ook in de RES 1.0 opgenomen, maar het is een lokale aangelegenheid om energiebesparende maatregelen te ontwerpen en effectueren. Het onderwerp is in de periode naar de RES 1.0 in de uitvoeringslijn Elektriciteit wél met stakeholders besproken en ervaringen zijn uitgewisseld. Tegelijkertijd is het doel van de RES nadrukkelijk niet om te werken naar een energieneutrale regio. Het doel is om vast te stellen hoeveel we als RES regio Rotterdam Den Haag bij kunnen dragen aan de nationale klimaatdoelstelling, bekeken vanuit de draagkracht van ons landschap. Besteed in het Gemeenteraadsleden zijn niet betrokken In het traject in opmaat van de verdere RES traject geweest bij het opstellen van de conceptbesluitvorming rondom de RES wordt in de expliciet aandacht RES maar kunnen slechts wensen, regio met verschillende partijen aan de democratische aandachtspunten en bedenkingen (wethouders, griffies en juristen) gesproken legitimatie van de meegeven, waarvan we niet weten of deze om hier invulling aan te geven. Hoe deze er RES en werk in de ook daadwerkelijk in de RES 1.0 zullen uit komt te zien begint zich nu uit te tekenen RES 1.0 nader uit hoe worden meegenomen. Dat horen we pas maar is nog niet in beton gegoten. 2

Paragraaf 2.4, paragraaf 4.1, paragraaf 6.1 en paragraaf 8.2.1

Paragraaf 8.1

Overzicht amendementen/wensen/bedenkingen Zoetermeer procedure concept RES met reactie regio maart 2021

Nrs. Onderwerp

Korte formulering

Toelichting

Reactie regio

gemeenteraden tijdig en op een goede manier betrokken worden bij de besluitvorming

152

Participatie verder uitwerken Communicatie

later. We zijn met 23 gemeenten in onze RES, dus het gevoel dat je als raad nog invloed hebt op de uiteindelijke RES 1.0 is niet groot. De RES is geen onderdeel van een gemeenschappelijke regeling met alle formaliteiten die daarbij horen. Daarom is de vraag naar de democratische legitimering van de RES een terechte. Weliswaar moeten alle gemeenteraden de RES 1.0 ieder voor zich vaststellen/goedkeuren, maar wat gebeurt er als een gemeenteraad niet akkoord gaat? Wat gebeurt er als een gemeenteraad delen van de RES niet acceptabel vindt? Daarom de wens om in de RES 1.0 een paragraaf over de democratische legitimering van de RES 1.0 en het proces daarnaartoe op te nemen. Werk in de RES 1.0 De opgave van verduurzaming is van ons nader uit hoe allemaal, en gaat niet alleen de gemeente gedegen participatie zelf aan, maar ook inwoners, bedrijven en door inwoners, andere organisaties. Zonder voldoende bedrijven en draagvlak komen we er niet. Mensen zijn organisaties kan zeer betrokken bij hun leefomgeving, maar worden vormgegeven; wachten nu vaak af en zijn onzeker over wat er in hun stad, wijk of straat gaat gebeuren. Dat is begrijpelijk. Ze besluiten veelal om ingrijpende energiebesparende maatregelen voor hun woning nog even uit te stellen. Het is daarom noodzakelijk hen tijdig mee te nemen in de opgave waarvoor we staan en hen serieus te nemen. En dat betekent dat we voor alle

3 Ambtelijk en bestuurlijk netwerkoverleg energie

3

Verwijzing RES 1.0

Afstemming hierover vindt plaats via de contactmomenten die zijn ingepland in de regio (stuurgroep, opdrachtgeversteam, ANE en BNE3

Dank voor deze inbreng. Draagvlak en paragraaf 2.3, 7.1, 8.1, acceptatie van belanghebbenden zijn verder verweven in hele belangrijke voorwaarden voor het slagen document van de energietransitie. (Vroegtijdige) proces- en projectparticipatie zijn daartoe middelen die door de gemeenten ingezet worden. De regio faciliteert/stimuleert voornamelijk met kennisoverdracht (inclusief breed bruikbare producten); zoals weergegeven in plan van aanpak (dec 2019) en updates inspelend op actualiteit. In de RES 1.0 wordt aandacht besteed aan de invulling van proces- en projectparticipatie zowel in de uitvoeringslijnen als in de

Overzicht amendementen/wensen/bedenkingen Zoetermeer procedure concept RES met reactie regio maart 2021

Nrs. Onderwerp

153

Korte formulering

Toelichting

Reactie regio

projecten m.b.t. de energietransitie gedegen participatietrajecten moeten doorlopen. In de RES 1.0 dient dit nader uitgewerkt te worden. Keuzevrijheid, eigen regie en flexibiliteit zijn daarbij belangrijke begrippen Lokaal eigenaarschap Werk in de RES 1.0 In de concept-RES wordt een ambitie van verder uitwerken uit hoe het 50% lokaal 50% lokaal eigenaarschap verwoord. eigendom gestalte Lokaal eigenaarschap is belangrijk omdat kan krijgen en stel wanneer door ten minste 50% lokaal algemeen daarvoor een eigenaarschap een wind- of zonnepark voorbeeldontwikkeld wordt, de opbrengsten daarvan beleidskader op, waar zo veel mogelijk lokaal terecht komen. Dit gemeenten gebruik bevordert het draagvlak voor en van kunnen maken; vertrouwen in de energietransitie en zorgt voor een versnelling daarvan. Hoe groter het aandeel eigendom van de inwoners is, hoe meer van de baten in de eigen gemeente blijven. Zonder een lokaal beleidskader “Lokaal eigendom van hernieuwbare opwek op land” kan het ten minste 50% lokaal eigendom echter niet afgedwongen worden bij energieprojecten. Daarom is het verstandig om in de RES 1.0 de mogelijkheden voor een dergelijk beleidskader te verkennen en een voorbeeld-beleidskader op te stellen, waarin eisen aan ten minste 50% lokaal eigendom worden opgesteld en opbrengstparticipatie als voorwaarde geldt voor planologische medewerking.

De deelnemende gemeenten kunnen hier dan naar eigen wens en inzicht en in een voor hen passende vorm gebruik van maken, 4

Verwijzing RES 1.0

communicatieaanpak. De uitvoering van inwonersparticipatie is buiten scope.

50% lokaal eigendom heeft in het proces naar de RES 1.0 aandacht gekregen: het voorstel is dat dit (conform de afspraken omtrent bredere participatie) lokale invulling krijgt. Hierbij werd door gemeenten aangegeven dat het ontwikkelen van een regionaal kader niet wenselijk is. Goede voorbeelden vanuit de regio worden wel gedeeld, zoals een actieve energiecoöperatie die een centrale rol speelt voor het realiseren van een TVW, het opstellen van een leidraad of het organiseren van een koepel van energiecoöperaties die hier invulling aan geven. Het streven van 50% lokaal eigendom zoals in het klimaatakkoord vastgesteld is door de regio geadopteerd, en het gesprek hierover zal dus gevoerd blijven worden. De daadwerkelijke invulling is zoals gezegd een lokale aangelegenheid.

Paragraaf 2.3, paragraaf 8.3.4 (frame 3) en bron Factsheet 50% lokaal eigendom, Participatiecoalitie via https://departicipatiec oalitie.nl/document/fa ctsheet-50lokaaleigendom]/

Overzicht amendementen/wensen/bedenkingen Zoetermeer procedure concept RES met reactie regio maart 2021

Nrs. Onderwerp

Korte formulering

Toelichting

Reactie regio

Verwijzing RES 1.0

zodat niet iedere gemeente het wiel helemaal zelf hoeft uit te vinden. 154

Werkgelegenheid en scholing uitwerken

Algemeen

155

Bescherm Biodiversiteit algemeen

156

Waterstof; sluit innovatie niet uit brandstoffen

Analyseer en werk in de RES 1.0 nader uit welke werkgelegenheid er met de energietransitie gemoeid is, hoe de regio de benodigde vakmensen gaat opleiden en welke samenwerking daarvoor nodig is met het onderwijs en het bedrijfsleven;

Neem bij de beleidskeuzes in het verdere RES-traject de ambitie op om de biodiversiteit niet te verstoren maar juist te vergroten en te versterken; De kansen voor waterstof op langere termijn open te houden waarbij gebruik kan worden gemaakt van het

De energietransitie levert vele nieuwe banen op, want er is enorm veel werk aan de winkel. Dat biedt kansen voor werknemers op diverse niveaus, maar dan moeten er moeten wel voldoende (om- en bij-)geschoolde mensen zijn om onze energieambities waar te maken. De samenwerking met het onderwijsveld en het bedrijfsleven om voldoende goede werknemers te genereren, moet dus intensief zijn. Het is belangrijk dat hier stevig op wordt ingezet. Dat kan niet alleen lokaal, maar is juist ook een regionale opgave. Hoe gaat onze RES-regio de benodigde vakmensen opleiden? De RES dient zich daar rekenschap van te geven en een goede analyse te maken van wat hiervoor nodig is. In de RES 1.0 dient dit nader uitgewerkt te worden

We staan als maatschappij voor een enorme Paragraaf 2.4 opgave i.h.k.v. de energietransitie. We (randvoorwaarde onderschrijven dat het ontwikkelen en arbeidsmarkt) opleiden van vakmensen, kennis e.d. daarbij belangrijk is. Indirect kan dit uit de RES 1.0 worden opgemaakt, de directe werkgelegenheid valt echter buiten de scope van de RES

Dank voor uw aanwijzing, er is aandacht Paragraaf 7.3.5 (frame besteed aan het versterken en koppelen van 1), paragraaf 8.3.4 opgaven, waaronder biodiversiteit. Dit wordt (frame 1) in de RES 1.0 opgenomen.

.Het elektriciteitsnet volgens netbeheerders zwaar belast wordt in het geval van 100 % elektrische energievoorziening; .Waterstof als energiedrager kan bijdragen aan een realistische transformatie op 5

In de concept-RES is gesteld dat waterstof 5.2 een zeer nuttige energiedrager is, die echter ook gewenst is voor andere toepassingen, zoals de industrie. Om deze reden is een ladder opgesteld. Afhankelijk van de hoeveelheid

Overzicht amendementen/wensen/bedenkingen Zoetermeer procedure concept RES met reactie regio maart 2021

Nrs. Onderwerp

157

RES 1.0 puntiger

Communicatie 158

RES restwarmte uit haven fossiel Warmte

Korte formulering

Toelichting

Reactie regio

bestaande aardgasnet zodat het elektriciteitsnet minder belast wordt;

langere termijn die CO2 neutraal opgewekt wordt waarbij het huidige aardgasnet geschikt te maken is voor waterstof transport; . Het aardgasverbruik in veel woningen tegen relatief lage kosten te halveren is door een hybride warmtevoorziening bestaande uit een kleine warmtepomp in combinatie met een kleine gasketel voor de piekmomenten; Op langere termijn in deze woningen het aardgas te vervangen is door waterstof

beschikbare waterstof kan deze ook worden ingezet in de gebouwde omgeving. Dit is naar verwachting van netbeheerders, de Rijksoverheid en deze RES regio echter niet voor 2030 het geval. Tot die tijd kan niet met zekerheid gezegd worden of waterstof een oplossing gaat bieden voor de benodigde netverzwaring in de gebouwde omgeving wanneer woningen 100% elektrisch worden verwarmd. In uw toelichting gaat u ook in op het belang van hybride warmtepompen om het aardgasverbruik te reduceren. Dit is een goed punt, wat lokaal in de transitievisie warmte een plek kan krijgen. Regionaal wordt er voor de warmtevoorziening gekeken naar op welke wijze regionale warmteinfrastructuur een meerwaarde kan bieden voor de warmtetransitie op lokaal niveau. ln de RES 1.0 moeten dat het moeite kost om in de aangeleverde Dank voor de input. We nemen verbetering de grote lijnen van de stukken de grote lijnen van de RES te zien van de leesbaarheid mee bij het schrijven en energiestrategie kort het opmaken van het product RES 1.0.

Als en puntig worden gevolg van de inhoudelijke uitdaging blijft geformuleerd; echter wel een omvangrijk en complex product met een korte samenvatting In de RES 1.0 wordt dat restwarmte uit industriële processen in Het uitgangspunt in de RES van de inzet aandacht gegeven het Rotterdamse havengebied mogelijk van restwarmte is dat deze in 2050 geen aan de zorg dat beter benut kan worden om in de fossiele oorsprong meer heeft. In de transitie betere benutting van warmtevraag van de regio en daarbuiten te ernaar toe kan tijdelijk wel restwarmte met restwarmte uit het voorzien fossiele oorsprong worden gebruikt. In het • dat deze restwarmte op dit moment voor traject naar de RES 1.0 wordt nader Rotterdamse havengebied mogelijk een groot deel resulteert uit processen die onderzoek gedaan naar de mogelijkheden kan leiden tot langer van regionale warmtenetten, waarbij ook in fossiele brandstoffen gebruiken blijvende meer detail is • dat deze processen ook zo snel als afhankelijkheid van enigszins mogelijk minder afhankelijk van gekeken naar de daadwerkelijk toekomstige fossiele brandstoffen beschikbare warmte in het Havengebied. In 6

Verwijzing RES 1.0

In (opmaak) document verweven. High res figuren.

Paragraaf 5.2

Overzicht amendementen/wensen/bedenkingen Zoetermeer procedure concept RES met reactie regio maart 2021

Nrs. Onderwerp

159

Korte formulering

Toelichting

Reactie regio

het gebruik van fossiele brandstoffen;

moeten worden

de RES 1.0 zal hier dus meer informatie over zijn opgenomen. Op basis van de bevindingen zal in het traject van de RES 2.0 een uitvoeringsprogramma handvatten kunnen bieden om met betrokken partijen concreter invulling te geven aan dit transitiepad In de (concept) RES wordt uitgegaan van Paragraaf 3.2, paragraaf 6.1, een minimale mate van isolatie van gebouwen (minimaal label C). In de paragraaf 8.2.1 berekeningen rondom warmte is dit het uitgangspunt. Deze isolatiestap kan leiden tot ca. 27% energiebesparing. De isolatieaanpak is primair een lokale aangelegenheid. Regionale samenwerking vindt plaats o.a. via Provincie Z-H en bijv. de regionale en lokale energieloketten. Tegelijkertijd merken wij een behoefte om besparing steviger te verankeren binnen de RES. In het traject van de 2.0 zal ingegaan worden op de rol die de regio hierbinnen kan vervullen. In de informatieplicht is opgenomen dat locaties die meer dan 50.000 kWh en/of 25.000 m3 gas per jaar gebruiken alle erkende maatregelen moeten nemen. Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de handhaving. Naar verwachting moeten alle labelplichtige gebouwen in 2030 beschikken over een Alabel. Dat leidt tot een aanzienlijke energiebesparing. Daarbij is afstemming/inspanning nodig om tot een adequate borging van b.v. informatieplicht

RES 1.0 Meer ln de RES 1.0 moet aandacht voor Isolatie meer aandacht worden gegeven aan vermindering van algemeen warmtevraag d.m.v. isolatie;

Dat in de RES naast aandacht voor bronnen voor warmte ook aandacht moet zijn voor de mogelijkheden om warmtevraag te verminderen

7

Verwijzing RES 1.0

Overzicht amendementen/wensen/bedenkingen Zoetermeer procedure concept RES met reactie regio maart 2021

Nrs. Onderwerp

160

RES meer aandacht voor Kernenergie

Warmte

161

Energiestrategie RES ook koeling Algemeen

Korte formulering

Toelichting

Reactie regio

Verwijzing RES 1.0

en controle van energielabels te komen. Voor meer informatie over labelplichtige gebouwen: https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/en ergielabel-woningen-engebouwen/ vraag-enantwoord/wanneer-is-het-energielabelvoorwoningen- verplicht ln de RES 1.0 moet dat in de Concept RES de meeste De mogelijkheid om te kiezen voor Paragraaf 1.3-3.2 meer aandacht aandacht uitgaat naar in de regio kernenergie is in de RES buiten worden gegeven aan toegepaste technologieën die zullen beschouwing gelaten. Op dit moment is er in de mogelijkheden en bijdragen aan de energietransitie tot 2030 Nederland geen sprake van uitbreiding van onmogelijkheden op (wind en zon) de rol van kernenergie en de discussie termijn van • dat mogelijkheden en onmogelijkheden hieromtrent is momenteel te weinig concreet kernenergie in de van kernenergie relatief weinig aandacht om dit als serieuze optie in de RES op te nemen.

Het besluit om een krijgen omdat dit een meer landelijke regio thema is en regionale kernenergie pas na kernenergiecentrale te bouwen hangt af van landelijke besluitvorming en indien hier 2030 zou kunnen bijdragen daadwerkelijk toe wordt besloten zal de • dat het voor de meningsvorming belangrijk is ook in de RES aandacht te bouw zeker 10 jaar vergen, en daarmee niet hebben voor kernenergie zonder direct een in 2030 (=focus RES) gerealiseerd zijn mening uit te spreken voor of tegen De beschikbaarheid Door (veronderstelde) klimaatverandering U maakt een terecht punt, koeling is o.a. paragraaf 8.5 van koude opslag en merken we steeds meer dat de zomers inderdaad een belangrijk punt van aandacht. het gebruik hiervan warmer worden en de behoefte aan Het is een onderbelicht onderwerp in de voor koeling koeling in huizen een verhoogd beroep RES en zal voor RES 2.0 op de agenda staan. Hittestress die de (geohydrologisch doen op koelsystemen. Echter zijn de warme zomers met zich meebrengt, is voor opslag systeem) dient meeste systemen zoals airconditioning een groot deel een lokale aangelegenheid, een nadrukkelijkere installaties die veel energie verbruiken.

rol te krijgen Door onderzoek te doen of koudebronnen met de eigen ruimtelijke inrichting (meer een aanvulling kunnen zijn op deze groen minder stenen/asfalt) kan de stad groeiende vraag naar duurzame bronnen, hitte-eiland - effecten fors verminderen. is het belangrijk ook deze vorm van Zoals u terecht aangeeft kunnen WKO-systemen lokaal in een gemeente een energietransitie mee te nemen in de oplossing bieden om koelte aan gebouwen concept RES. In de commissie te leveren in de zomer, en warmte in de vergadering van maandag 13 september kwam dit onderdeel ter sprake 8

Overzicht amendementen/wensen/bedenkingen Zoetermeer procedure concept RES met reactie regio maart 2021

Nrs. Onderwerp

162

Infrastructuur beter benutten in RES (zonnepanelen) elektriciteit

163 164

Nr. Is er niet4 Publieksvriendelijke RES Communicatie

Korte formulering

Toelichting

Reactie regio

De infrastructuur wegen, spoor - te benutten als plaats om zonnepanelen te plaatsen zoals op de geluidsschermen

lndringend te onderzoeken om te zien of wegen ook op andere wijze gebruikt kunnen worden voor het opwekken van energie en daarbij te denken aan: Kan er over zonnepanelen heen gereden worden? ls het mogelijk de wrijving van voertuigen om te zetten in energie? In de huidige RES wordt vooral gesproken over de infrastructuur als mogelijke plaats om windturbines neer te zetten. Gezien de grote oppervlaktes die wegen en spoorlijnen met elkaar in beslag nemen zijn er wellicht ook mogelijkheden om de infrastructuur op een andere manier te gebruiken voor het opwekken van energie

Er naast de formele RES, een publieksvriendelijke versie van de RES wordt ontwikkeld

Een versie in eenvoudige taal en in een korte vorm die de hoofdlijnen van de RES schetst (met verwijzingen naar de verdieping in de formele RES); De RES zal breed gedragen moeten worden. Momenteel heeft de RES de belangstelling van een bescheiden groep mensen en er zal stevig ingezet moeten

4 Zal doorgegeven worden aan de RES dat nummering niet klopt.

9

Verwijzing RES 1.0

winter. Dit soort lokale technieken kan een gemeente opnemen in haar TVW. In de RES wordt in lijn met het Paragraaf 8.3 Klimaatakkoord met name ingezet op die technieken die voldoende doorontwikkeld en opschaalbaar zijn in de zin dat er een grote rol is weggelegd in de productievolumes die nodig zijn per 2030. Dat betekent dat in de RES 1.0 ingezet op windenergie en zonne energie. Daarnaast wordt continu gemonitord welke technieken ver genoeg zijn om een significante rol te kunnen spelen in het energiesysteem. b.v. remenergie, warmte of stroom leverende wegen, geluidschermen en andere technieken. Indien daarvan sprake is dan zal de inzet daarvan ook meegenomen worden en landen in een actualisatie van de RES. dat zal iedere 2 jaar plaatsvinden. Daarbij dient in ogenschouw genomen te worden dat de RES niet zelfstandig innovaties financiert of faciliteert. daarbij wordt gesteund op andere organisaties en processen in de regio en daarbuiten. Dank voor de input. We nemen verbetering van de leesbaarheid mee bij het schrijven (incl. illustraties of begrippenlijst) en het opmaken (duidelijke tabellen en kaarten) van het document RES 1.0. Het document wordt zo leesbaar mogelijk ingedeeld in een deel met hoofdlijnen en verwijzingen voor verdieping,

In (opmaak) document verweven. High res figuren.

Overzicht amendementen/wensen/bedenkingen Zoetermeer procedure concept RES met reactie regio maart 2021

Nrs. Onderwerp

165

Publieksvriendelijke begrippenlijst5

Communicatie

166

Publieksvriendelijk proces6

Korte formulering

Toelichting

Reactie regio

worden om het onder de aandacht van meer mensen te brengen, op het moment dat zij hun mening nog kunnen geven

toelichting en onderbouwing. Een aparte samenvatting kan als basis gebruikt worden door gemeenten in haar (brede) publiekscommunicatie. Daarmee wordt deze wens in zijn geheel geaccomodeerd. Notie: Als gevolg van de inhoudelijke, behoorlijk technische uitdaging blijft het echter wel een omvangrijk en complex product met name gericht op de primaire lezersdoelgroep van volksvertegenwoordigers. Om die reden moet het ook álle informatie bevatten die voor handen is en die nodig is om tot afgewogen besluitvorming te komen. Communicatie met inwoners ligt volgens afspraak bij de gemeenten zelf, de regio levert kennis/materialen om dit te bevorderen. Dank voor de input. We nemen verbetering van de leesbaarheid mee bij het schrijven (incl. illustraties of begrippenlijsten) en het opmaken van het product RES 1.0. Als gevolg van de inhoudelijke uitdaging blijft het echter wel een omvangrijk en complex product met name gericht op de primaire lezersdoelgroep van volksvertegenwoordigers. Communicatie met inwoners ligt volgens afspraak bij de gemeenten zelf, de regio levert kennis/materialen om dit te bevorderen Dank voor de input. We nemen verbetering van de leesbaarheid mee bij het schrijven

Tevens wordt er een algemene publieksvriendelijke begrippenlijst gemaakt waarin alle technische termen en alle afkortingen helder worden uitgelegd;

De RES zal breed gedragen moeten worden. Momenteel heeft de RES de belangstelling van een bescheiden groep mensen en er zal stevig ingezet moeten worden om het onder de aandacht van meer mensen te brengen, op het moment dat zij hun mening nog kunnen geven

En hetzelfde geldt voor een

De RES zal breed gedragen moeten worden. Momenteel heeft de RES de

5 Amendement staat niet op internet, wel toe besloten als onderdeel nr. 164 publieksvriendelijke RES. 6 Idem, amendement staat niet op internet, wel toe besloten als onderdeel nr. 164 publieksvriendelijke RES.

10

Verwijzing RES 1.0

In (opmaak) document verweven. High res figuren.

In (opmaak) document verweven. High res

Overzicht amendementen/wensen/bedenkingen Zoetermeer procedure concept RES met reactie regio maart 2021

Nrs. Onderwerp

Communicatie

167

Aandacht breed publiek7 communicatie

Korte formulering

Toelichting

Reactie regio

Verwijzing RES 1.0

publieksvriendelijk overzicht van het proces: Maak een duidelijk overzicht wat er precies op welk moment gaat gebeuren en hoe en wanneer de bewoners en de ondernemers erbij worden betrokken; Zet genoeg middelen in om de energietransitie onder de aandacht te brengen.

belangstelling van een bescheiden groep mensen en er zal stevig ingezet moeten worden om het onder de aandacht van meer mensen te brengen, op het moment dat zij hun mening nog kunnen geven

(incl. illustraties of begrippenlijsten) en het opmaken van het product RES 1.0. Als gevolg van de inhoudelijke uitdaging blijft het echter wel een omvangrijk en complex product met name gericht op de primaire lezersdoelgroep van volksvertegenwoordigers. Communicatie met inwoners ligt volgens afspraak bij de gemeenten zelf, de regio levert kennis/materialen om dit te bevorderen We onderschrijven uw punt dat de RES breed gedragen moet worden. Dit is inderdaad een aandachtspunt voor ons allen en bestaat uit meerdere onderdelen: 1) het benaderen van inwoners, bedrijven, maatschappelijke organisaties is volgens afspraak een aangelegenheid van de gemeenten zelf en wordt niet door de regio gedaan, 2) de regio ondersteunt de gemeenten met algemene kennis/communicatie op gebied van participatie en adviseert verschillende participatie-instrumenten (Participatie via volksvertegenwoordigers zoals in de wensen en bedenkingen procedure is ook een voorbeeld in deze regio) , 3). De regio overlegt met gemeenten en stimuleert proces- en projectparticipatie. 4) Uitvoering van inwonersparticipatie is volgens afspraak buiten scope van RES Rotterdam Den Haag.

figuren.

De RES zal breed gedragen moeten worden. Momenteel heeft de RES de belangstelling van een bescheiden groep mensen en er zal stevig ingezet moeten worden om het onder de aandacht van meer mensen te brengen, op het moment dat zij hun mening nog kunnen geven

7 Idem, amendement staat niet op internet, wel toe besloten als onderdeel van nr 164 publieksvriendelijke RES

11

In (opmaak) document verweven. High res figuren.