Bijlage 3 bij Ingekomen stuk - Jaarstukken Jaarrekening 2023 (gewaarmerkt)

Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) in afgelopen schooljaar: % van alle deelnemers aan vo/mbo-onderwijs (Realisatie 2023) Bron: VSV-Atlas (OCW) Jaarverslag leerplicht/ RMC Type

2022

2023

Begroting

2,4%

2,3%

Realisatie

2,5%

2,8%

Trendgrafiek Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsv-ers) in afgelopen schooljaar, % van alle deelnemers aan vo/mbo-onderwijs

36

Bron: VSV-Atlas (OCW) Jaarverslag leerplicht/ RMC Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het aantal voortijdig schoolverlaters is gestegen ten opzichte van afgelopen jaar. Dit is een landelijke tendens. We zien door de aantrekkende arbeidsmarkt dat jongeren vaker aan het werk gaan en dan niet altijd hun opleiding afronden. We stimuleren om werken en leren te combineren, maar dit is niet verplicht. Als jongeren hun baan kwijtraken of zich bedenken, start begeleiding opnieuw.

Doelstelling 1.3 Bevorderen van een beter vestigings- en ondernemersklimaat Om de voorwaarden voor een zo goed mogelijk ondernemersklimaat te scheppen hebben we in 2023 het MKB ondersteund door te participeren in verschillende projecten en samenwerkingsverbanden in de transitie naar een meer (veilige) digitale economie. Daarnaast hebben we aandacht gehad voor het op peil houden van de commerciële voorzieningen. Om stappen te kunnen zetten in het verduurzamen van de werklocaties (te weten: winkelcentra en bedrijventerreinen) hebben we de oprichting van ondernemerscollectieven voortgezet. Via het accountmanagement was de gemeente goed toegankelijk voor ondernemers. Wat hebben wij hiervoor gedaan in 2023? 37

• • • • • • • •

De uitkomsten van de horecamarktscan zijn vertaald in actiepunten. De raad is via een memo hierover geïnformeerd; Geïnvesteerd en geparticipeerd in de uitrol van MKB digitaal voor lokale ondernemers; Voortzetting van het faciliteren van MKB Digiwerkplaats op het Dutch Innovation Park; Ondersteunen, kennisdelen en inspireren van ondernemers bij hun groeiambitie; Op bedrijventerrein Rokkehage is een ondernemerscollectief opgericht. Voor Hoornerhage is een potentieel bestuur geïnventariseerd en voor Zoeterhage is een draagvlakmeting uitgevoerd ten behoeve van de oprichting van een ondernemerscollectief; In samenwerking met onze partners verschillende bijeenkomsten voor ondernemers georganiseerd, waaronder: Economic Board Zoetermeer, Dag van de ondernemer, Ondernemersfestival, WE-IT, Zoetermeerse Zakenvrouwen; De einddatum van de samenwerkingsovereenkomst logistieke hotspot A12 corridor is bereikt. We behouden het netwerk dat is opgebouwd door jaarlijks een contactmoment bij te wonen. Verder is er gestart met een verkenning naar draagvlak voor een community van logistieke bedrijven in de A12-corridor; Voor de organisatie van de Innovatieprijs in 2024 heeft een verkenning plaatsgevonden. Deze wordt nog verder uitgewerkt.

Rapportcijfer over de dienstverlening van de gemeente aan ondernemers in Zoetermeer (Realisatie 2023) Bron: Ondernemerspeiling Type

2022

2023

Begroting

6,5

6,9

Realisatie

6,2

-

Toelichting Doel gehaald: N.v.t. Toelichting: De gemeente voert om het jaar de ondernemerspeiling uit. De laatste keer was in 2022. Het gemiddelde rapportcijfer dat toen is gegeven was 6,2. In de begroting is voor 2022 was 6,5 opgenomen. Voor 2023 is een gemiddeld rapportcijfer van 6,9 opgenomen. Maar in 2023 heeft er geen peiling plaatsgevonden. Het is daarmee niet mogelijk om aan te geven of de doelstelling is behaald.

Doelstelling 1.4 Bevorderen groei werkgelegenheid De IT-sector in Zoetermeer heeft een stevige uitgangspositie om op toekomstige kansen voor groei en ontwikkeling in te spelen. In 2023 hebben we zowel ingezet op het versterken van deze sector als op het verkennen van mogelijkheden voor de overige drie focussectoren (handel & logistiek, bouw & installatie en health). Vanwege de groeiambitie van de stad is het nodig om bestaande woon- en werklocaties te blijven ontwikkelen. Dat betekent onder andere ruimte faciliteren voor werkgelegenheid. Het is gebleken dat we de aanwezige werklocaties, zoals: bedrijventerreinen beter en efficiënter moeten benutten. Daarnaast vraagt het om het op peil houden en verbeteren van het voorzieningenniveau in de stad. Voor de start- en scale-ups zijn de vestigingscondities versterkt door het ondersteunen van groei, huisvestigingsmogelijkheden, coaching en netwerken. Tenslotte zijn diverse initiatieven ontwikkeld die hebben bijgedragen aan de verbinding tussen onderwijs en arbeidsmarkt. 38

Wat hebben wij hiervoor gedaan in 2023? • • • • • • • • • • • • • • • • • • •

De gebiedsvisie voor de noordelijke bedrijventerreinen (onderdeel van gebiedsvisie Van Tuyllpark e.o.) is in concept opgesteld; Er is gestart met een onderzoek naar ruimte voor bedrijvigheid in Zoetermeer; Er is onderzoek gedaan naar de kantorenmarkt in Zoetermeer, wat geleid heeft tot aanpassing van de plancapaciteit in Entree; In regionaal verband is de ‘regionale strategie bedrijventerreinen MRDH 2023-2030' opgesteld. Groeifondsaanvraag (€ 2 mln. met ondersteuning van € 0,3 mln. vanuit de MRDH) is toegekend voor de verdere ontwikkeling van het Dutch Innovation Park; Vanuit de MRDH is er een bureau ingehuurd om instrumenten te ontwikkelen om winkelgebieden vitaal te houden. Hiervoor zijn de winkelcentra De Leyens en Buytenwegh gekozen om mee te doen. Digitale relevante informatie op www.scalebooster.nl is geactualiseerd. Dit is de website waarop de gemeente het programma Scale booster presenteert.

Dit is een programma waarin de gemeente samen met ondernemers en intermediairs innovaties en groei bij start- & scale ups in de vier focussectoren in Zoetermeer ondersteunt; (Regionale) kennis- & inspiratieagenda met ondernemersnetwerken en doelgroep startup- & scale-ups zijn geactualiseerd en gedeeld; De accountmanagers hebben diverse bedrijfsbezoeken afgelegd, met name bij ondernemingen uit de vier focussectoren als ook bij detailhandel en horeca; Er is een Ondernemersfestival in de Dutch Innovation Factory (maart) georganiseerd; De gemeente heeft deelgenomen aan regionale initiatieven en events voor start- & scale-ups; De gemeente heeft bijgedragen aan lokale events met kennis en inspiratie rond (innovatief) ondernemerschap, w.o. Zoetermeer On Stage, de Grote Expo van De Haagse Hogeschool en De Dag van de Ondernemer; De gemeente heeft een bijdrage geleverd aan de landelijke monitor voor start- & scale-ups; De informatie op de verschillende (digitale) communicatiekanalen is continue onderhouden en bijgewerkt; Er zijn bijeenkomsten en events georganiseerd die bijgedragen hebben aan het bevorderen van kennisintensieve samenwerking tussen bedrijven en diverse onderwijspartners; Actief deelgenomen aan en we hebben regionale initiatieven ondersteund, zoals: het WE-IT programma en MKB Digiwerkplaats.

Vanuit de MKB Digiwerkplaats hebben 14 Zoetermeerse ondernemers mee kunnen doen aan uitgezette vraagstukken. Er is ingezet op het onderhouden van nauwere relaties met het Zoetermeerse MKB. Zij zijn geïnformeerd over het beschikbare reguliere en particuliere IT-onderwijsaanbod in Zoetermeer, zowel op HBO- als MBO-niveau, en mogelijkheden voor bijscholing. Het Zoetermeerse MKB is betrokken bij de andere drie focussectoren (health, bouw & installatie en handel & logistiek) door het faciliteren en ondersteunen van bijeenkomsten. De samenwerking tussen lokale en regionale bedrijven en IT-onderwijs is bevorderd door verdere ontwikkeling van het Dutch Innovation Park tot een innovatiecampus door projecten als de Autonomous Vehicle Last Mile.

Toename aantal arbeidsplaatsen (Realisatie 2023)

Bron: Regionale Arbeidsmarktprognose 2023-2024 Zuid-Holland Centraal (1 juni 2023)

39

Type

2022

2023

Begroting

372

372

Realisatie

712

684

Trendgrafiek Toename aantal arbeidsplaatsen

Bron: Regionale Arbeidsmarktprognose 2023-2024 Zuid-Holland Centraal (1 juni 2023) Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Op het Dutch Innovation Park groeit het aantal arbeidsplaatsen meer dan gemiddeld in Zoetermeer. In 2023 zijn er ongeveer 160 nieuwe arbeidsplaatsen bijgekomen, (o.a. door vestiging van Lamboo Medical, inhuizing medewerkers TKH, uitbreiding/groei van het bedrijf VB Profs, groei door o.a. van Infinity). Er gingen alleen ook een paar bedrijven weg, o.a. Veneco, Loyals en groothandel Jomical Food, een verlies van ongeveer 10 arbeidsplaatsen. Alles bij elkaar leidt dit tot een toename van ongeveer 150 arbeidsplaatsen op het Park (dat is een groeipercentage van ongeveer 8,5%). De Dutch Innovation 40

Community is gegroeid met 10%. In Zoetermeer is in 2023 het aantal bedrijfsvestigingen toegenomen met 630 (van 10.405 naar 11.035). Het aantal faillissementen in 2023 is 10 (bron: https://www.kvkregiodata.nl ). Dat is één faillissement minder dan in het jaar 2022 (11). Het aandeel leegstaande kantoren is in 2023 afgenomen naar 8,9% (voorraad 550.560m2 vvo). Dit was in 2022 nog 10,1% (voorraad 550.560 m2 vvo).

Doelstelling 1.5 Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie Om duurzame arbeidsparticipatie te stimuleren zijn in 2023 diverse activiteiten verricht via werkbedrijf De Binnenbaan en met de partners binnen de Arbeidsmarktregio Zuid-Holland Centraal. •

• • •

• • • • • •

De Binnenbaan heeft zich ingezet om meer mensen aan het werk te krijgen met een loonkostensubsidie bij werkgevers. De loonkostensubsidie compenseert werkgevers voor een eventueel verminderde productiviteit als gevolg van een arbeidsbeperking. Eind 2023 zijn er 175 personen met een loonkostensubsidie aan de slag bij een externe werkgever. Dat is ruim boven het afgesproken doel met de gemeente en hiermee heeft De Binnenbaan een groei van 24 personen gerealiseerd. Het aantal plaatsingen op een beschutte werkplek was 67 plekken eind 2023 . Daarmee loopt Zoetermeer de achterstand op de landelijke ambities voor een groot deel in en hopen we in 2024 de landelijke taakstelling te kunnen halen. De Sociale Werkvoorziening is sinds 2015 gesloten voor nieuwe instroom en als gevolg hiervan loopt het aantal mensen in de Sw terug. Deze terugloop verloopt volgens verwachting. In 2023 is het projectplan Simpel Switchen vastgesteld. De bedoeling is om het voor mensen makkelijker te maken te ‘switchen’ tussen verschillende vormen van werk en dagbesteding. Om de dienstverlening te verbeteren heeft De Binnenbaan gewerkt aan de ontwikkeling van het vakmanschap van de professionals. Werkleiders hebben een LEAN-training gekregen en volgen een leergang waarbij ontwikkelgericht begeleiden centraal staat.

Werkregisseurs hebben een Participatiewettraining, cursus gebarentaal of samen met accountmanagers de training interculturele communicatie en communicatiestijlen gevolgd, om met meer kennis van andere culturen kandidaten te begeleiden. Er is gewerkt aan een plan om het SEBO-keurmerk te versterken en meer onder de aandacht te brengen. Dit plan zal in 2024 bestuurlijk worden besproken en uitgevoerd. Eind 2023 was het aantal SEBO-leden 53. Om werkgevers in de zorg te helpen bij het in dienst nemen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt is De Binnenbaan de bedrijfsschool Zorg gestart. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan het bestrijden van de personeelstekorten in de zorg. De mensen die deelnemen aan de bedrijfsschool krijgen meer kansen op een baan in deze sector. Om inclusief werkgeverschap te stimuleren werkt De Binnenbaan met Direct Werk waarbij mensen zonder uitgebreide sollicitatieprocedure geplaatst worden bij werkgevers. In 2023 zijn hiermee 54 plaatsingen gerealiseerd bij 14 werkgevers. Met ditzelfde doel zijn vanuit het regionale Werkgeversservicepunt, het Leerwerkloket en het Regionaal Mobiliteitsteam diverse events georganiseerd om werkzoekenden en werkgevers met elkaar in contact te brengen. Ook zijn werkzoekenden en werkgevers voorzien van advies op maat.

Om kwetsbare jongeren te begeleiden naar school en werk is de dienstverlening van de Leerwerkmakelaar regionaal aanbesteed. Per 1 januari 2024 gaat het nieuwe contract in. Door VNG Realisatie is de landelijke instrumentengids ‘Eva’ ontwikkeld. Deze gids helpt professionals om het juiste instrument te kiezen om mensen in de bijstand te begeleiden naar werk of te ondersteunen richting maatschappelijke participatie. In de regio is besloten dat we met deze gids gaan werken. De Binnenbaan heeft als eerste partij haar instrumenten in Eva opgenomen. 41

• •

Er is regionale bekendheid gegeven aan de werkwijze Praktijkleren. En er zijn voorbereidingen getroffen om vanaf 2024 werkgevers en werknemers praktisch te ondersteunen bij het aanvragen van een Praktijkverklaring en het verkrijgen van financiering vanuit diverse landelijke, sectorale en regionale regelingen. In 2023 zijn belangrijke stappen gezet in het realiseren van een Regionaal Werkcentrum (RWC). Met de komst van een RWC moet de dienstverlening aan werkgevers en werkzoekenden toegankelijker worden. Op 7 september 2023 is de intentieverklaring RWC ondertekend door de zes deelnemende gemeenten, UWV, de vakbonden FNV en CNV, VNO-NCW, MBO-Rijnland en Samenwerkingsorganisatie Beroepsonderwijs Bedrijfsleven (SBB). Op dit moment worden scenario’s voor dienstverlening en huisvesting verkend. Parallel aan het regionale proces loopt het landelijke proces, waarin wetgeving wordt voorbereid om de noodzakelijke randvoorwaarden voor een nieuwe arbeidsmarktinfrastructuur te ontwikkelen.

Inburgering en noodopvang In het jaar 2023 heeft de gemeente Zoetermeer de volgende stappen gezet op het gebied van inburgering: • • • •

Met een totaal van 430 inburgeraars hebben we voldaan aan de ambitieuze taakstelling voor 2023 en daarmee op positieve wijze bijgedragen aan de integratie van nieuwkomers in onze gemeenschap. Bij de 430 inburgeraars ging het om 288 asielstatushouders en 142 gezinsmigranten. Bij 251 van de 288 asielstatushouders en 139 van de 142 gezinsmigranten hebben we de leerbaarheidstoets afgenomen en het persoonlijk inburgeringsplan vastgesteld. De leerbaarheidstoets bepaalt de inburgeringsroute die zij zullen volgen. In totaal zijn 69 statushouders overgeplaatst van de noodopvang naar een hotel, waarvan 39 onder de Wet Inburgering2021 vallen en de rest onder de oude inburgeringswet. Van deze groep zijn 19 reeds gestart met het inburgeringstraject en de overige 20 worden begeleid. In het afgelopen jaar hebben we 78 inburgeringsdossiers afgerond. Met deze resultaten heeft het college zich ingezet voor een inclusieve samenleving waarin nieuwkomers volwaardig kunnen participeren.

% Arbeidsparticipatie (Realisatie 2023) Bron: CBS Type

2022

2023

Begroting

68%

71%

Realisatie

73%

74%

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De arbeidsparticipatie is gestegen als gevolg van een stijging van de werkzame beroepsbevolking. Deze is gestegen van 67.000 in 2022 naar 68.000 in 2023 (CBS rond af op duizendtallen). 42

Uitstroom naar werk (Realisatie 2023) Bron: Suites4 SociaalDomein Type

2022

2023

Begroting

225

200

Realisatie

157

209

Trendgrafiek Uitstroom naar werk

Bron: Suites4 SociaalDomein

43

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De uitstroom naar werk is aangetrokken. Extra inzet op uitstroom naar werk heeft hieraan bijgedragen.

Deeltijd werkenden met uitkering (Realisatie 2023) Bron: Suites4 SociaalDomein Type

2022

2023

Begroting

700

400

Realisatie

511

522

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Het aantal werkenden in deeltijd is iets gestegen. Bij de opstelling van de begroting was de verwachting dat in deze krappe arbeidsmarkt mensen makkelijker meer uren konden werken en daardoor volledig uit zouden stromen. Het is wel positief dat meer mensen in deeltijd werken en zo aansluiting houden of vinden bij de arbeidsmarkt. Doel is dat mensen uiteindelijk niet afhankelijk zijn van een bijstandsuitkering, maar dat is niet voor iedereen haalbaar. Soms is werken in deeltijd voor mensen het hoogst haalbare.

Uitstroom naar school (Realisatie 2023) Bron: Suites4 SociaalDomein Type

2022

2023

Begroting

40

40

Realisatie

19

15

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: In de huidige krappe arbeidsmarkt zien we net als vorig jaar relatief weinig uitstroom uit de bijstand vanwege scholing. Dit is landelijk ook zo. Dat heeft mogelijk te maken met de grote vraag naar arbeidskrachten. Mensen gaan daardoor eerder aan het werk dan met een opleiding starten.

44

Doelstelling 1.6 Voorzien in noodzakelijke middelen van bestaan Inkomensvoorzieningen en minimabeleid • • •

•

• •

In 2023 is met het bedrijf BS&F een nieuwe leverancier gevonden die het technische systeem van de Zoetermeerpas zal beheren in 2024. De vorige leverancier gaf namelijk aan te stoppen per 1 januari 2024. In november 2023 is de Europese aanbesteding gestart voor de Zoetermeerpas voor de periode 2025-2032. Het is in 2023 vanwege onderbezetting nog niet gelukt om de bijzondere bijstand te herzien. Dit staat nu op de planning voor 2024. Doel van de herziening is om meer rekening te houden met de financiële draagkracht van huishoudens. De gemeente biedt een collectieve zorgverzekering aan voor inwoners met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum. Niet alle inwoners die in aanmerking komen maken gebruik van de gemeentepolis. Soms sluit de polis niet aan bij de behoeften van de inwoner. In 2023 is daarom een onderzoek gestart met de vraag in hoeverre de huidige zorgverzekering nog wel passend is. Q3 2024 verwachten we hiervan de uitkomsten. In de begroting 2024 is al gemeld dat voor het jaar 2024 inwoners de keuze hebben uit drie aanvullende zorgpakketten en drie tandartspakketten. In 2023 is € 1.300 energietoeslag uitgekeerd aan huishoudens met een inkomen tot 120% van het sociaal minimum.

In de eerste helft van 2023 is een voorschot van € 500 uitbetaald en in december 2023 is de resterende € 800 automatisch uitgekeerd aan de huishoudens waarvan bekend was dat ze in de doelgroep vallen. Huishoudens die recht hadden op de resterende € 800, maar deze niet automatisch hebben ontvangen, konden nog van 8 januari tot 1 mei 2024 een aanvraag indienen op de website van de gemeente. In 2023 zijn de energieprijzen gestabiliseerd en daarom zal naar verwachting in 2024 geen nieuwe energietoeslag beschikbaar komen vanuit het Rijk. Bij het najaarsdebat 2023 is een motie aangenomen om de vrijlating van giften in de participatiewet te verhogen van € 1.200 naar € 1.800. Dit gaat op 1 januari 2024 in. In 2023 hebben we samen met de G40 themagroep Armoede en Schulden gewerkt aan een manifest, om de zorgwekkende ontwikkelingen in onze steden op het gebied van armoede aan te kaarten bij de landelijke politiek en de formerende partijen. Dit manifest is begin 2024 naar de Tweede Kamer gestuurd. Daarnaast hebben we dagelijks samengewerkt met onze maatschappelijke partners om Zoetermeerders mee te kunnen laten doen in Zoetermeer.

Preventie en schuldhulpverlening In Zoetermeer bieden we ondersteuning aan inwoners die te maken hebben met geldzorgen of schulden. Ons doel is om financiële problemen te voorkomen, klein te houden en op te lossen. We werken nauw samen met diverse maatschappelijke partners en vrijwilligersorganisaties voor een zo uitgebreid en laagdrempelig aanbod voor inwoners met een hulpvraag. •

•

In 2023 zijn drie nieuwe preventiemedewerkers aangesteld. De medewerkers hebben gewerkt aan activiteiten om het taboe rondom geld te doorbreken en aan zichtbaarheidscampagnes over het hulpaanbod in Zoetermeer. In samenwerking met ervaringsdeskundigen is de 'Routekaart Geldzorgen' ontwikkeld, als wegwijzer voor wie zich zorgen maakt over geld of financiële problemen ervaart. De routekaart is gelanceerd tijdens het Stadsfestival en verspreid onder alle huishoudens in Zoetermeer. In het kader van financiële educatie is de samenwerking met het onderwijs uitgebreid (motie 2306-77A). Daarnaast is Team Schuldhulpverlening aangesloten bij het zorgoverleg op het mbo-Rijnland om schuldenpreventie onder jongeren te bevorderen.

45

• •

• •

•

We hebben de ambitie om schuldsanering effectiever in te zetten. In samenwerking met Kredietbank Nederland hebben we een overeenkomst gesloten waarmee we toegang hebben tot het Landelijke Waarborgfonds. Bij schuldregelingen werken we dus bij voorkeur met een saneringskrediet. We merken in de praktijk dat deze aanpak niet voor iedereen geschikt is en blijven flexibel inspelen op individuele situaties. Het project Vindplaats verborgen schulden maakt onderdeel uit van het programma Sociale Innovatie en is in 2023 gestart. Dit project richt zich op de rol van de werkgever als plek waar financiële problemen en schulden van werknemers zichtbaar worden. Via het SEBO (sociaal economisch bewust ondernemen) -netwerk hebben we negen werkgevers voor dit project geworven. Bij die werkgevers zijn door de gemeente voorlichtingssessies verzorgd over bewustwording van geldzorgen op de werkvloer. De aanpak heeft niet alleen het begrip van financiële kwesties vergroot, maar heeft ook werkgevers en werknemers tools gegeven om openlijk te praten over geldzorgen. Het project draagt daarmee ook bij aan goed werkgeverschap. Inhoudelijke verantwoording vindt plaats via de projectenrapportage. Om uitval in de aanvraagfase bij schuldhulpverlening te verminderen, hebben we de aanvraagprocedure aangepast.

Het doel is om het indienen van documenten bij de digitale aanvraag eenvoudiger te maken, wat resulteert in een kortere intakefase. We zijn in 2023 aangesloten bij het convenant ‘Lokale overheid’ van de brancheorganisatie voor schuldhulpverlening, NVVK. ‘Schuldenrust’ is een belangrijk onderdeel van ons beleid. Dankzij deze afspraken zorgt de gemeente Zoetermeer, als schuldhulpverlener en schuldeiser, ervoor dat we snel meewerken aan schuldregelingen. De gemeente gaat in principe altijd akkoord met een minnelijke regeling. Hierdoor krijgen Zoetermeerders snel schuldenrust, wat de schuldhulpverlening effectiever en toegankelijker maakt. Voor het beter meten van onze resultaten zijn twee indicatoren toegevoegd aan de programmabegroting 2024 (motie 2306-06). Het gaat om de indicator "aantal gestarte schuldhulptrajecten" en de indicator "schuldhulptrajecten dat slaagt".

Aantal bijstandsuitkeringen (Realisatie 2023) Bron: Suites4 SociaalDomein Type

2022

2023

Begroting

2.725

2.375

Realisatie

2.571

2.564

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: In de begroting werd nog rekening gehouden met een forse afname van het aantal bijstandsuitkeringen als gevolg van de krappe arbeidsmarkt. Het aantal uitkeringen in Zoetermeer is min of meer gelijk gebleven, maar heeft zich in 2023 wel relatief gunstig ontwikkeld in vergelijking met andere gemeenten. De instroom in de uitkering was hoger dan verwacht vanwege een hogere instroom van statushouders. Dit laatste is een landelijke trend en het beschikbare BUIG-budget is hierdoor ook naar boven bijgesteld.

Bereik minimaregelingen uitgedrukt in % doelgroep (Realisatie 2023) Bron: Gemeentelijke administratie

46

Type

2022

2023

Begroting

85%

85%

Realisatie

65%

72%

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: In 2023 stijgt het bereik met 7%, van 65% in 2022 naar 72%. Deze toename komt met name door een verhoging van het aantal huishoudens dat kwijtschelding heeft ontvangen van gemeentelijke belastingen en heffingen. Dit is een mooie stap in de richting van de doelstelling. Hierbij wordt opgemerkt dat bepalen van het bereik lastig is. De cijfers over de doelgroep van het CBS, op basis waarvan het bereik op berekend wordt, lopen een jaar achter en worden op duizendtallen afgerond. Het is daarmee een grove inschatting en de cijfers lopen achter bij het betreffende verslagjaar.

Gerealiseerde baten, lasten en saldo per doelstelling (inclusief reservemutaties) Bedragen x €1.000

Programma 1 Onderwijs, economie en arbeidsparticipatie

Lasten jaarrekening

Baten jaarrekening

Saldo jaarrekening

Bijdragen aan maatwerk in spelen en leren (1.1)

-24.946

11.820

-13.126

Beperken uitval in het onderwijs (1.2)

-2.277

576

-1.701

Bevorderen van een beter vestigings- en ondernemersklimaat (1.3)

-2.076

662

-1.413

-385

0

-385

-24.588

5.021

-19.567

Voorzien in noodzakelijke middelen van bestaan (1.6)

-81.313

51.869

-29.444

TOTAAL PROGRAMMA

-135.585

69.949

-65.636

Bevorderen groei werkgelegenheid (1.4) Stimuleren duurzame arbeidsparticipatie (1.5)

Financiën op hoofdlijnen Kijkend naar het resultaat van Programma 1 zijn de meest in het oog springende afwijkingen: 1. Onderwijshuisvesting – Versnelling in de oplevering van onderwijshuisvestingsprojecten zorgt voor een extra beslag op de reserve onderhuisvesting; 2. Eenmalige compensatie de Binnenbaan – Extra compensatie ten behoeve van prijs- en cao-ontwikkelingen zorgen voor extra bijdrage aan de Binnenbaan; 3. De hogere lasten ten opzichte van de begroting zijn te verklaren door het inzetten van externe krachten voor de openstaande vacatures en ziektevervanging zodat de bedrijfsvoering niet in het geding komt. 47

Doelstelling 1.1 Het budget is grotendeels bestemd voor onderwijshuisvesting. Daarnaast worden o.a. de kosten voor leerlingenvervoer, ontwikkeling kinderopvang, brede school, schoolbegeleiding en onderwijsachterstanden uit dit budget bekostigd. Doelstelling 1.2 Het budget is grotendeels ingezet op uitvoering leerplicht, het terugdringen van voortijdig schoolverlaten en schoolmaatschappelijk werk. Doelstelling 1.3 Het budget is o.a. ingezet voor (strategisch) beleid, maatregelen voor het versterken van het ondernemersklimaat, verhogen samenwerking en organisatiegraad werklocaties. Daarnaast voor verschillende onderzoeken voor de retail en kantorenmarkt in Zoetermeer. Tevens naar de verschillende samenwerkingen in de regio, zoals: de Logistieke hotspot A-12 corridor en Business Park Haaglanden. Doelstelling 1.4 Het budget is ingezet voor accountmanagement en dienstverlening aan ondernemers. Daarnaast wordt het budget gebruikt voor stimuleringsmaatregelen en onderzoek. Doelstelling 1.5 Het budget is ingezet om werkzoekenden te laten participeren op de (regionale) arbeidsmarkt en sociale activering door middel van o.a. bijdragen aan de verbonden partij De Binnenbaan BV.

Doelstelling 1.6 Het budget is ingezet voor uitkeringen levensonderhoud (bijstand), armoedebeleid (inkomensondersteunende voorzieningen zoals bijzondere bijstand of de ZoetermeerPas, maar ook bijvoorbeeld ondersteuning van partners) en voor zaken als handhaving. Voor een verklaring van verschillen tussen begroting en rekening wordt verwezen naar hoofdstuk Jaarrekening/Toelichting op het overzicht van baten en lasten.

48

Programma 2 Samen leven en ondersteunen

49

Algemene doelstelling: Vergroten zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie Vergroten zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie De ambitie van het college is dat inwoners van Zoetermeer gezond zijn en zo zelfstandig en zelfredzaam mogelijk deel kunnen nemen aan de maatschappij. Het afgelopen jaar zagen we dat het voor lang niet alle inwoners vanzelfsprekend is. Het beroep op voorzieningen van de gemeente was groot. Er is geïnvesteerd in het vergroten van de gemeentelijke capaciteit. Bij de Wmo is een grote inhaalslag geweest op het wegwerken van de meldingen. Om hulp en ondersteuning beschikbaar te houden voor inwoners die het nodig hebben, is meer nodig. Daarom heeft het college in 2023 ingezet op activiteiten die de kansengelijkheid van inwoners vergroten en bijdragen aan het gedachtegoed van positieve gezondheid. Er is ingezet op het versterken van de sociale basis, zodat inwoners elkaar kunnen ontmoeten en ondersteunen en minder afhankelijk worden van professionele ondersteuning. Ook is vanuit het gezondheidsbeleid gewerkt aan het verbeteren van de samenwerking tussen het sociale en medische domein, om zo op een integrale manier te werken aan preventie van gezondheidsproblemen en het promoten van een gezonde leefstijl.

Binnen het programma Toekomstbestendige jeugdhulp zijn in 2023 vijf projecten gestart die als doel hebben om de jeugdhulp op de middellange termijn te verbeteren. Naar aanleiding van de eerste prognose van de kosten voor specialistische jeugdhulp medio 2023, is een aantal acute acties voor de korte termijn uitgezet. Bij zowel de projecten als de acute acties staat de veiligheid van jeugdigen voorop.

Doelstelling 2.1 Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp Normaliseren, preventie en vroegsignalering De gemeente zet zich in om alle jeugdigen een goede start te geven. Er is een breed aanbod aan vrij-toegankelijke voorzieningen beschikbaar voor jeugdigen en ouders. Ook worden jeugdigen en ouders ondersteund bij het opgroeien en opvoeden. Het doel van dit aanbod is preventie: problemen bij het opgroeien en opvoeden worden voorkomen of verminderd, zodat er geen verwijzing naar specialistische jeugdhulp nodig is. Naast het reguliere aanbod is in 2023 extra ingezet op: • • • •

De informatie en advies- functie van het Meerpunt is uitgebreid met een herkenbare bakfiets. Hiermee gaat het Meerpunt naar evenementen, bijeenkomsten, ouderkamers op scholen etc. om informatie en advies naar de inwoners toe te brengen. Door laagdrempelig in gesprek te gaan over opvoeden, draagt het Meerpunt bij aan normaliseren en vroeg-signalering. Kansrijke Start is in 2023 onderdeel geworden van het landelijk Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA). De insteek binnen Kansrijke start is verbreed naar Kansrijke generatie. Ook is er in 2023 een bijeenkomst georganiseerd rond postpartum depressies, met als hoofdspreker een Zoetermeerse ervaringsdeskundige die daar een boek over geschreven heeft. Binnen het jongerenwerk, veiligheid en het onderwijs werd gesignaleerd dat meer jeugdigen op jongere leeftijd in de problemen komen. Naar aanleiding van deze ontwikkeling is afgesproken dat het jongerenwerk de doelgroep voor begeleidingstrajecten uitbreidt en eerder met deze vorm van ondersteuning start. Jongerenwerk heeft in 2023 in samenwerking met politie en de gemeente Hunted! georganiseerd in Meerzicht. Ruim 70 jongeren hebben de uitdaging aangenomen om 2 uur lang de politie te ontlopen en 3 stempelposten te bereiken binnen de wijk. Zowel door de jongeren, maar ook voor de politie en

50

handhaving, is dit als zeer positief ervaren. In de weken na het evenement werden diverse agenten en handhavers positief aangesproken door jongeren die aan het evenement hadden deelgenomen. Verbinding versterken in het sociaal domein, in het bijzonder tussen onderwijs en jeugdhulp In oktober 2023 is de behandelonderwijsgroep de Schatkist voor kinderen in de leeftijd van 4 tot en met 7 jaar in Zoetermeer gestart. De behandelonderwijsgroep is een samenwerking tussen Jeugdformaat, de Leo Kanner Onderwijs Groep, het Samenwerkingsverband Passend Onderwijs Zoetermeer en de Gemeente Zoetermeer. De behandelonderwijsgroep is voor kinderen waarvoor de stap naar het onderwijs te groot is. Op de behandelonderwijsgroep wordt behandeling in combinatie met onderwijs geboden. Het doel is om na een periode van ongeveer 9 maanden in te stromen binnen het (speciaal) basisonderwijs. Kinderen die anders buiten de gemeente Zoetermeer geplaatst moeten worden voor een dergelijk aanbod, kunnen hiermee dichtbij huis terecht. Pilot Preventie+ door het Schoolmaatschappelijk Werk Inzet van het schoolmaatschappelijk werk voor Zoetermeerse jeugdigen van 4-18 jaar op het Passend Onderwijs en het Voortgezet Onderwijs en hun gezin. De aanpak richt zich niet alleen op de jeugdige, maar op het hele systeem rondom het kind.

De schoolmaatschappelijk werker komt bij de gezinnen thuis en waar nodig richt de ondersteuning zich ook op het gezin. Doel van deze inzet is: • • •

Versterken van de basisvaardigheden binnen het gezin; Voorkomen of verkorten van zwaardere (geïndiceerde) jeugdhulp; Betere communicatie en afstemming over de hulpverlening met de school;

De inzet is laagdrempelig, er kan snel worden geschakeld naar deze vorm van hulp, de gesprekken thuis worden als zeer waardevol beschouwd. Pilot Musketier & gro-up Jeugdhulpexpertise voor 25 uur per week collectief ingezet op de cluster 4 (speciaal onderwijs) de Musketier. Doelen die nagestreefd worden binnen deze pilot: • • • •

Leerlingen van het speciaal onderwijs (SO, cluster 4) op school de juiste combinatie van onderwijs en jeugdhulp te bieden, zodat zij zich optimaal kunnen ontwikkelen; Passend onderwijs, voorkomen van voortijdig schoolverlaten; Gespecialiseerde Jeugdhulp dichterbij de leefomgeving van het kind; Voorkomen dat leerlingen (onnodig) worden doorverwezen naar gespecialiseerde jeugdhulp, waarmee een kostenbesparing gerealiseerd wordt.

Door het inzetten van vaste professionals op het onderwijs hebben de jeugdhulpverleners een vast gezicht en plek in het team. Is de zorg dichtbij en laagdrempelig. De pilot wordt als zeer positief ervaren en wordt waar nodig bijgestuurd.

51

Inventarisatie basisscholen Meerzicht vrij-toegankelijk aanbod In gesprek met onderwijsprofessionals van alle basisscholen in Meerzicht is een inventarisatie gemaakt van de belangrijkste behoeften en kansen m.b.t. het vrij-toegankelijk aanbod voor volwassenen en jeugdigen in de wijk. Op basis van deze inventarisatie is een eerste plan van aanpak opgesteld waarbij het gezamenlijk en integraal verstevigen van de verbinding van het primair onderwijs met alle vrij-toegankelijk, basis voorzieningen (waaronder voorzieningen op gebied van opvoeden en opgroeien) in de wijk centraal staat. MBO Schakelfunctionaris/MBO als werkplaats Als voorloper op MBO als werkplaats is er in 2023 verder gewerkt met MBO als vindplaats door de inzet van de schakelfunctionaris zorg op het mboRijnland: in 2023 is de schakelfunctionaris (schoolformaat) bezig geweest met de samenwerking tussen (preventieve) partners en het ondersteuningscentrum van het mboRijland. Dit is gedaan door op basis van vier thema’s (mentale gezondheid, armoede, vitaliteit en veiligheid), bijeenkomsten te organiseren op het mboRijnland met betrokken (preventieve) partners, medewerkers van de gemeente enz. De themabijeenkomsten laten zien dat er animo is bij mensen in de uitvoering om de begeleiding van studenten vanuit het onderwijs, de gemeente en de partijen in de stad, beter te bundelen en laagdrempeliger aan te bieden.

Het bestaande aanbod in de stad is in kaart gebracht en er zijn ideeën uitgewisseld en afspraken gemaakt om de dienstverlening voor en op het mbo te versterken. Kwalitatief hoogwaardige, duurzame, kosteneffectieve en resultaatgerichte jeugdhulp •

•

• • •

De kosten en het gebruik van de specialistische jeugdhulp zijn toegenomen. In 2022 steeg het aantal jeugdigen met jeugdhulp en deze stijging heeft zich doorgezet in 2023. Daarnaast nam de zorgzwaarte toe en stegen de kosten voor bepaalde categorieën jeugdhulp, zoals jeugdhulp met verblijf. In het raadsmemo Nieuwe prognose kosten specialistische jeugdhulp 2023 is aangegeven dat een forse overschrijding ten opzichte van het beschikbare budget werd verwacht. Regionaal is Regiovisie Jeugdhulp Haaglanden het inhoudelijk kader voor de uitvoering van de jeugdzorg. In 2023 heeft de raad het Uitvoeringsplan voor de jaren 2023 en 2024 vastgesteld. Hierin staan de regionale prioriteiten voor de doorontwikkeling van de jeugdhulp beschreven: o De regionale aanpak wachttijden en het Expertiseteam Complexe Zorg worden voortgezet. Hiermee wordt ingezet op een integrale aanpak van de wachttijden voor jeugdigen met complexe problematiek; o De omvorming van de JeugdhulpPlus en het realiseren van alternatieve kleinschalige voorzieningen; o Duurzaam veilig opgroeien door het voortzetten van de maatregelen uit het Verbeterplan Gecertificeerde Instellingen.

Daarnaast wordt gewerkt aan een aanpak om het toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming te realiseren; o Afspraken tussen gemeenten en lokale teams over grensverkeer van zorg in het onderwijs; o Verlichten van administratieve lasten in de jeugdhulp; o Doorontwikkeling van het richtinggevend kader voor het inzetten van jeugdhulp en meer sturen op de outcome. Op landelijk niveau werd in juni 2023 de Hervormingsagenda Jeugd door het Rijk en de VNG vastgesteld. In de Hervormingsagenda staan de plannen en maatregelen die worden genomen om de jeugdhulp de komende jaren te verbeteren en goedkoper te maken. Aan het uitvoeren van de Hervormingsagenda zijn dan ook forse besparingen gekoppeld die een oplopende tred kennen. Om de stijgende kosten te keren zijn er diverse acties opgezet. Deze richten zich met name op het aanscherpen van de instroom, het verlagen van de kosten en het bevorderen van de uitstroom. In het programma Toekomstbestendige Jeugdhulp zijn er drie projectopdrachten vastgesteld: 52

•

o Hervorming specialistische jeugdhulp o Herijking toegang o Onderzoek naar de aanpak meervoudige problematiek. In het programma Toekomstbestendige Jeugdhulp zijn er ook twee projecten in de opstartfase: o Contractmanagement/toezicht jeugd o Aansluiting onderwijs en jeugdhulp.

Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling Regionaal ingezette projecten, waar ook Zoetermeer aan deelneemt, zijn geïmplementeerd dan wel afgerond of worden voortgezet. Het gaat om projecten als MDA++ en intensief casemanagement (ICM). Dat zijn twee specialistische aanpakken van ernstig huiselijk geweld en kindermishandeling. Zowel regionaal als lokaal is ingezet op het voorkomen en stoppen van huiselijk geweld en kindermishandeling. Zoetermeer is in 2023 het project lokale aanpak huiselijk geweld gestart, hierin wordt de regionale visie vertaald naar een lokale aanpak. Daarnaast zijn en worden medewerkers getraind in de methodiek die regionaal wordt ingezet. Deze methodiek, Signs of Safety, beoogt een veilige (opvoed)situatie te creëren voor kinderen.

Vroegtijdig signaleren: Afname gemiddelde leeftijd bij instroom in jeugdhulp (Realisatie 2023) Bron: DataWareHouse Zoetermeer Type

2022

2023

Begroting

9,0

9,0

Realisatie

9,3

9,1

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: We zien dat de leeftijd waarop jeugdigen instromen in de jeugdhulp al een aantal jaar rond de leeftijd van 9 jaar ligt. Ten opzichte van 2022 is de leeftijd waarop jeugdigen instromen wel gedaald.

Vroegtijdig signaleren: Afname gemiddelde leeftijd bij uitstroom in jeugdhulp (Realisatie 2023) Bron: DataWareHouse Zoetermeer Type

2022

2023

Begroting

13,0

13,0

Realisatie

12,8

13,2

53

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Ten opzichte van vorig jaar is de gemiddelde leeftijd waarop jeugdigen uitstromen weer iets toegenomen.

Vroegtijdig signaleren: Toename aantal matches in de Verwijsindex (Realisatie 2023) Bron: Verwijsindex Haaglanden Type

2022

2023

Begroting

1.300

950

Realisatie

915

758

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: De Verwijsindex is een digitaal systeem waarin professionals uit bijvoorbeeld de jeugdzorg of het onderwijs een signaal kunnen afgeven, dat zij betrokken zijn bij een jeugdige (0-23 jaar). Als twee of meer professionals een signaal afgeven over dezelfde jeugdige ontstaat een match. Vervolgens kunnen professionals met elkaar afstemmen om de jeugdige en het gezin zo goed mogelijk te ondersteunen. Het aantal organisaties dat actief signaleert in de Verwijsindex is beperkt. Dit maakt dat er in 2023 opnieuw minder signalen over Zoetermeerse jeugdigen zijn afgegeven. Minder signalen leiden ook tot minder matches. Matches die ontstaan, hebben voor professionals vaak minder toegevoegde waarde, omdat deze 'verwacht' zijn; men is al op de hoogte dat de betreffende organisatie ook betrokken is bij de jeugdige. Dit leidt in zichzelf weer tot minder bereidheid tot signaleren. Het plan is om de Verwijsindex als wettelijke verplichting uit de Jeugdwet te schrappen, omdat het draagvlak onvoldoende is. Zolang de wetswijziging nog niet van kracht is, moeten gemeenten de Verwijsindex in stand houden.

Toename aantal adviezen bij Veilig Thuis (Realisatie 2023) Bron: Veilig Thuis Haaglanden Type

2022

2023

Begroting

1.300

1.300

Realisatie

1.024

1.147

54

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het aantal adviezen aan professionals en inwoners ligt lager dan begroot. Veilig Thuis kampt met personeelskrapte waardoor de wachttijd oploopt.

Toename aantal meldingen bij Veilig Thuis (Realisatie 2022) Bron: Veilig Thuis Haaglanden Type

2022

2023

Begroting

1.250

1.100

Realisatie

1.128

909

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het aantal meldingen door professionals en inwoners is verder gedaald ten opzichte van 2021. De doelstelling uit de begroting wordt niet gehaald. Veilig Thuis kampt met personeelskrapte, waardoor de wachttijd voor het afhandelen van meldingen oploopt.

Efficiënte doorlooptijd: Afname gemiddeld aantal jaar dat een jeugdige jeugdhulp ontvangt (realisatie 2023) Bron: DataWareHouse Zoetermeer Type

2022

2023

Begroting

50,0%

46,0%

Realisatie

44,5%

46,1%

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Het percentage jeugdigen dat minimaal drie jaar aaneengesloten jeugdhulp ontvangt, is zoals begroot. Wel ligt het percentage iets hoger dan vorig jaar. Het aandeel jeugdigen dat langdurig jeugdhulp ontvangt, neemt dus weer iets toe. Een van acute acties richt zich dan ook op het bevorderen van de uitstroom.

55

Doelstelling 2.2 Bevorderen meedoen aan de samenleving en zelfstandig wonen Woonzorgvisie In 2023 is gestart met het opstellen van de uitvoeringsagenda van de woonzorgvisie. De woonzorgvisie en bijbehorende uitvoeringsagenda zijn inmiddels onderdeel geworden van het programma Woningbouw als aanjager en verwerkt in de programma opdracht die eind 2023 is goedgekeurd voor de Raad. In 2023 is opdracht gegeven voor een woningmarktonderzoek waarin speciale aandacht is voor de doelgroep senioren. Ook is in 2023 de voorbereiding van meerdere plannen gestart om de doelen van de woonzorgvisie te bereiken. Onder andere een flexwonen-locatie aan de Ruimtebaan en 't Seghewaert, waar meerdere zorgdoelgroepen een woonplek krijgen, naast woningen voor niet-zorggerelateerde doelgroepen. De plannen komen tot stand in samenwerking met woningbouwcorporaties, zorgorganisaties en de gemeente. Sterke Sociale Basis De Sterke Sociale Basis omvat alle informele hulp en ondersteuning die inwoners en vrijwilligersorganisaties aan elkaar bieden. Het college heeft hierbij een aanjagende en faciliterende rol. De sociale basis wordt steeds belangrijker bij het verkleinen van de (toekomstige) druk die op de beschikbaarheid van (professionele) zorg en ondersteuning staat.

De introductie van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) was in 2023 een stimulans om de samenwerking tussen de sociale basis met andere domeinen te versterken, zowel binnen als buiten de gemeente. Het speerpunt in 2023 was (verdere) netwerkversterking binnen de sociale basis. Zo is het bestaande aanbod aan vrijwilligersondersteuning verankerd en nieuw aanbod toegevoegd. Belangrijke elementen hierbij zijn vraaggericht werken, communicatie, netwerkvorming, werving en ontwikkeling (van vrijwilligers en organisaties). De Community tegen Eenzaamheid heeft het afgelopen jaar drie netwerkbijeenkomsten georganiseerd, de communicatie over eenzaamheid versterkt en verschillende initiatieven uitgevoerd. In de week tegen eenzaamheid zijn we gestart met een jongerencampagne die breed is gedeeld en heeft de aanpak tegen eenzaamheid van Zoetermeer landelijke aandacht gekregen door bezoek van de staatssecretaris. Op het gebied van inclusie en diversiteit hebben de netwerkpartners van de coalitie Inclusie en Diversiteit zich ingezet voor de thema's discriminatiebestrijding, vrouwenemancipatie, LHBTIQ+ acceptatie en het verbinden van inwoners met verschillende (geloof)achtergronden. Gebiedsgerichte ondersteuning - inZet Sinds mei 2021 is inZet gestart met het uitvoeren van de gebiedsgerichte ondersteuning.

De dienstverlening die inZet aan inwoners biedt, bestaat uit Wmo begeleiding, welzijnsactiviteiten en preventieve jeugdhulp activiteiten. In 2023 is de overdracht van cliënten, die voorheen een maatwerkvoorziening begeleiding van de gemeente hadden, naar inZet afgerond en hebben alle cliënten een passend ondersteuningsaanbod gekregen. Er zijn geen wachtlijsten en het lukt inZet om nieuwe meldingen binnen één week op te pakken. Ook heeft inZet in 2023 de dienstverlening verder verbeterd door het toegangsproces anders in te richten en een nieuw elektronisch cliëntsysteem te ontwikkelen. Ondanks dat het inZet goed lukt om tijdig, passende ondersteuning te bieden aan inwoners, zien ze de hulpvraag veranderen. Vooral de zwaarte van de ondersteuningsbehoefte neemt toe, wat druk geeft op het inzetten van capaciteit en het budget. Op basis van de Algemene maatregel van bestuur reële kostprijs is het college verplicht een reëel budget voor de opdracht van de gebiedsgerichte ondersteuning te betalen. Om hier invulling aan te geven heeft bureau HHM onderzoek gedaan en een rekenmodel ontwikkeld voor het bepalen van een reëel budget. Eind 2023 hebben de gemeente en inZet onder begeleiding van HHM invulling gegeven aan het rekenmodel.

Dat heeft geleid tot een aanpassing van het budget voor 2023, zoals in december gemeld in het raadsmemo over de financiële afwijkingen na het tweede tussenbericht. 56

WMO Maatwerkvoorziening Het uitgangspunt is dat inwoners met een ondersteuningsvraag op het gebied van begeleiding of dagbesteding krijgen hulp van inZet. Alleen voor inwoners die een hele specifieke ondersteuningsvraag hebben, kan de gemeente een maatwerkvoorziening begeleiding afgeven. In 2023 zijn deze maatwerkvoorzieningen opnieuw (regionaal) ingekocht. Het nieuwe contract is ingegaan op 1 januari 2024. De producten in het nieuwe contract bieden meer mogelijkheden om aan te sluiten bij de vraag van de cliënt. Ook zijn er minder aanbieders gecontracteerd waardoor het zorgveld overzichtelijker is geworden. Het college heeft het afgelopen jaar ingezet op het toegankelijk houden van de ondersteuning en het beheersbaar houden van de werkvoorraad. Dat doen we door verdere ontwikkeling van de dienstverlening van het Wmo team. Zo is het toegangsproces aangepast en zijn er meerdere focusdagen georganiseerd, waarbij de focus ligt om op die dag zoveel mogelijk enkelvoudige meldingen af te handelen. Verder is er ingezet op goede samenwerking in de hele keten en innovaties via het programma sociale innovatie. In dat kader is het project Positieve gezondheid in het huishouden gestart. De bedoeling van dit project is om een voorstel te maken voor toekomstbestendige huishoudelijke ondersteuning. In dit voorstel staat positieve gezondheid centraal.

Het college focust daarin op de mogelijkheden van inwoners en minder op de beperkingen. Dit project is onderdeel van het programma Sociale Innovatie. De raad wordt inhoudelijk geïnformeerd over het project via de programmalijn. Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang Het rijk heeft besloten de doordecentralisatie van beschermd wonen niet per januari 2024 in te laten gaan, maar te streven naar een invoering per januari 2025. Vanaf de datum van de doordecentralisatie wordt iedere gemeente verantwoordelijk voor het uitvoeren en financieren van beschermd wonen voor inwoners uit de eigen gemeente. Hiervoor ontvangen de gemeenten zelf de financiële middelen. In 2023 is in regionaal verband volgens de uitgangspunten van de regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2022 - 2025 gewerkt aan de voorbereiding op de doordecentralisatie van beschermd wonen De maatschappelijke opvang blijft een verantwoordelijkheid van centrumgemeente Den Haag. In 2020 is het Daklozenpunt als pilot gestart. In 2023 is het Daklozenpunt geëvalueerd en besloten om structureel voort te zetten.

Gemiddeld budget maatwerkondersteuning per cliënt (Realisatie 2023) Bron: Gemeentelijke database Wmo/Begroting Type

2022

2023

Begroting

2.814

2.850

Realisatie

3.056

3.396

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De realisatie komt uit op € 3.396. Dit is meer dan de raming, maar in lijn met de bijgestelde verwachtingen in 2023. Tussentijd is het budget per cliënt naar boven bijgesteld. De toename van de kosten komt vooral door prijs- en loonkostenontwikkelingen in de zorg.

57

% Cliënten dat tevreden is over de kwaliteit van het ondersteuningsaanbod (Realisatie 2022) Bron: Cliëntervaringsonderzoek Wmo Type

2022

2023

Begroting

80%

80%

Realisatie

79%

74%

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het gestelde doel van 80% is niet gehaald en het percentage cliënten dat tevreden is over de kwaliteit van het ondersteuningsaanbod is gedaald ten opzichte van vorig jaar. De exacte redenen waarom de doelstelling niet gehaald is, zijn niet bekend. Het Cliëntervaringsonderzoek is anoniem, waardoor respondenten niet om een nadere toelichting gevraagd kan worden.

% Cliënten dat vindt dat de ondersteuning past bij de hulpvraag (Realisatie 2023) Bron: Cliëntervaringsonderzoek Wmo Type

2022

2023

Begroting

80%

80%

Realisatie

77%

78%

58

Trendgrafiek % Cliënten dat vindt dat de ondersteuning past bij de hulpvraag

Bron: Cliëntervaringsonderzoek Wmo Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het percentage cliënten dat de ondersteuning vindt passen bij de hulpvraag is gestegen ten opzichte van vorig jaar. Met 78% is het gestelde doel bijna behaald. De exacte redenen waarom het percentage cliënten dat de ondersteuning vindt passen bij de hulpvraag lager is dan 80% zijn niet bekend. Het Cliëntervaringsonderzoek (CEO) is anoniem, waardoor respondenten niet om een nadere toelichting gevraagd kan worden.

59

% Cliënten v/h samenwerkingsverband dat tevreden is over de kwaliteit v/d ondersteuning (Realisatie 2023) Bron: Cliënttevredenheidsonderzoek inZet Type

2022

2023

Begroting

0,0%

80,0%

Realisatie

87,3%

81,0%

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: InZet voert jaarlijks een cliënttevredenheidsonderzoek (CTO) uit. De doelstelling dat minstens 80% van de cliënten tevreden is over de kwaliteit van de ondersteuning is behaald.

% Mantelzorgers dat zich voldoende ondersteund voelt door de gemeente/het samenwerkingsverband (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type

2022

2023

Begroting

20,0%

20,0%

Realisatie

20,2%

22,0%

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De doelstelling dat 20% van de mantelzorgers voldoende ondersteuning via de gemeente of het samenwerkingsverband inZet krijgt, is behaald. De indicator wordt gemeten aan de hand van een algemene vraag naar mantelzorgondersteuning in de stadspeiling. Uit deze vraag blijkt dat mantelzorgers voornamelijk ondersteuning uit de eigen omgeving krijgen en in mindere maten via de gemeente of inZet.

% Mantelzorgers dat zich voldoende ondersteund voelt vanuit de eigen omgeving (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type

2022

2023

Begroting

70,0%

70,0%

Realisatie

75,2%

80,0%

60

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De doelstelling dat 70% van de mantelzorgers zich voldoende ondersteund voelt door de eigen omgeving is behaald. De indicator wordt gemeten aan de hand van een algemene vraag naar mantelzorgondersteuning in de stadspeiling. Hieruit blijkt dat mantelzorgondersteuning vanuit de eigen omgeving méér aan de orde is dan ondersteuning vanuit de gemeente of inZet en dat mantelzorgers voornamelijk ondersteuning vinden binnen de eigen familie.

% Mantelzorgers dat zich over het algemeen genomen voldoende ondersteund voelt (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type

2022

2023

Begroting

70%

70%

Realisatie

67%

72%

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: Het percentage mantelzorgers dat zich voldoende ondersteund voelt, is toegenomen ten opzichte van vorig jaar. Mantelzorgers ontvangen vooral ondersteuning uit de eigen omgeven en dan voornamelijk binnen de eigen familie.

% Vrijwilligers (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type

2022

2023

Begroting

27%

28%

Realisatie

23%

23%

61

Trendgrafiek % Vrijwilligers

Bron: Stadspeiling Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Het aantal vrijwilligers is geleidelijk hersteld na de COVID-19 periode. Het vinden en verbinden van vrijwilligers blijft sinds deze periode een uitdaging.

62

Coëfficiënt voor eenzaamheid onder inwoners (> 18 jaar) (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type

2022

2023

Begroting

2,4

2,3

Realisatie

2,5

2,5

Toelichting Doel gehaald: Nee Toelichting: Sinds de COVID-19 periode is er een stijging te zien in de eenzaamheidsscore. De score is ten opzichte van vorig jaar gestabiliseerd.

Doelstelling 2.3 Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden Gezonde stad In 2023 heeft Zoetermeer vanuit het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) een flinke impuls van het Rijk gekregen om de gezondheid van inwoners te bevorderen. In het kader van GALA is de samenwerking tussen het sociaal domein, het fysieke domein en sport verstevigd en is een werkplan 'integraal werken aan een gezonde stad' tot stand gekomen. Dit werkplan geeft uitvoering aan de nota Gezondheidsbeleid. De nota en het werkplan zijn tevens het startpunt geweest voor een programma Gezonde Stad waar in 2023 de fundamenten voor gelegd zijn. De speerpunten met betrekking tot het gezondheidsbeleid zijn gezonde leefstijl, mentaal welbevinden en het stimuleren van een gezonde leefomgeving. Deze punten zijn zowel binnen het GALA als het IZA opgepakt en verder uitgewerkt. Daarnaast is vitaal ouder worden als belangrijk speerpunt toegevoegd aan de Zoetermeerse visie op gezondheid. Het programma Gezonde Stad wordt in 2024 verder vormgegeven en gelanceerd. Het GALA heeft tevens de samenwerking tussen de gemeente en partners in de stad verder verstevigd, met Vereniging Gezondheidsregio Zoetermeer (Zoetermeer 2025) als belangrijke partner om de verbinding tussen zorg en welzijn te verstevigen. Dit heeft eind 2023 geleid tot de opzet van een brede campagne Positieve Gezondheid.

Regionaal heeft het IZA geleid tot een versteviging van de samenwerking tussen gemeenten behorende bij regio Haaglanden (Den Haag, LeidschendamVoorburg, Rijswijk, Wassenaar en Zoetermeer) en tussen gemeenten en zorg- en welzijnsaanbieders. Afgelopen jaar is een Regiobeeld Haaglanden gemaakt, zijn prioritaire opgaven voor de regio benoemd en is op basis daarvan een regioplan Haaglanden gemaakt.

63

% Mensen dat een goede gezondheid ervaart (Realisatie 2023) Bron: Stadspeiling Type

2022

2023

Begroting

70%

70%

Realisatie

71%

71%

Toelichting Doel gehaald: Ja Toelichting: De meeste mensen ervaren een goede gezondheid. Dit percentage is de afgelopen jaren stabiel gebleven.

Gerealiseerde baten, lasten en saldo per doelstelling (inclusief reservemutaties) Bedragen x €1.000

Programma 2 Samen leven en ondersteunen

Lasten jaarrekening

Baten jaarrekening

Saldo jaarrekening

Bevorderen vroegtijdige, toegankelijke, passende en effectieve jeugdhulp (2.1)

-81.310

794

-80.516

Bevorderen meedoen aan de samenleving en zelfstandig wonen (2.2)

-51.361

12.050

-39.312

Bevorderen gezondheid, veiligheid en welbevinden (2.3)

-4.402

2.405

-1.997

-137.073

15.249

-121.825

TOTAAL PROGRAMMA

Financiën op hoofdlijnen Doelstelling 2.1 Het budget is grotendeels ingezet voor specialistische jeugdhulp. Daarnaast is het budget besteed aan subsidies voor de Stichting Jeugdgezondheidszorg (JGZ), Meerpunt (netwerkorganisatie en een samenwerkingsverband tussen partners in Zoetermeer die werken rondom jeugd en gezin), het jongerenwerk en de bijdragen aan de gemeenschappelijke regelingen Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden en Veilig Thuis Haaglanden. Ook de kinderopvang op basis van een sociaal medische indicatie is uit dit budget bekostigd. Doelstelling 2.2 Het budget is grotendeels ingezet ten behoeve van de gebiedsgerichte ondersteuning door inZet, de individuele maatwerkvoorzieningen Wmo (huishoudelijke hulp, vervoers- en woonvoorzieningen e.d.) en voor specialistische ondersteuning onder regie van de gemeente. Daarnaast is een deel van het budget bestemd voor Algemene voorzieningen die worden gesubsidieerd door de gemeente Doelstelling 2.3 Het budget is in 2023 besteed aan preventief gezondheidsbeleid en aangewend voor de gemeentelijke bijdrage aan de GGD Haaglanden. 64

Voor een verklaring van verschillen tussen begroting en rekening wordt verwezen naar hoofdstuk Jaarrekening/Toelichting op het overzicht van baten en lasten.

65

Programma 3 Leefbaarheid, duurzaam en groen

66

Algemene doelstelling: Bevorderen van een duurzaam, veilige en aantrekkelijke leefomgeving Resultaten voor bevorderen duurzame ontwikkeling • • • • • •

In 2023 is het aantal kilogram restafval ten opzichte van 2022 gedaald van 204 kg naar 199 kg per inwoner per jaar. In het kader van de aanpak energiearmoede hebben bespaarcoaches (‘fixers’) ruim tweeduizend huishoudens bezocht in wijken waar energiearmoede het meeste speelt. Naast advies over energiebesparing werden er gelijk energiebesparende producten geïnstalleerd. In juni stemde de raad in met de bestedingscriteria van het Duurzaamheidsfonds – bedoeld voor het oplossen van knelpunten bij de energietransitie en besloot daarbij de eerder bestemde € 7,5 mln, met € 2,5 mln. te verhogen. In september werd het nieuwe programmaplan voor de Energietransitie (2023-2026) vastgesteld. De drie dragende pijlers van het programma zijn: de gebouwde omgeving, de energie-infrastructuur en mobiliteit. Om VvE’s beter te kunnen ondersteunen is een VvE-loket opgericht. Deze is tijdens de eerste drukbezochte informatiebijeenkomst in december officieel geopend. Voor het ondersteunen van inwoners hebben we twee Specifieke Uitkeringen (SPUK’s) ontvangen voor de aanvulling op de SPUK Energiearmoede en voor de SPUK Lokale aanpak Isolatie.

Resultaten voor behouden kwaliteit openbare ruimte • • •

De openbare ruimte is volgens de afgesproken kwaliteitsniveaus beheerd en onderhouden. De inwoners zijn tevreden over de openbare ruimte. De waardering voor de groene kwaliteit van de gemeente heeft een kwaliteitsimpuls gekregen.

Doelstelling 3.1 Bevorderen duurzame ontwikkeling Afvalinzameling In 2023 is het aantal kilogram restafval ten opzichte van 2022 gedaald van 204 kg naar 199 kg per inwoner per jaar. We hebben geïnvesteerd in een duurzamer en meer circulaire bedrijfsvoering. Zo zijn dit jaar vier nieuwe hybride voertuigen met elektrische belading in gebruik genomen. De inzamelvoertuigen die op diesel rijden zijn overgegaan naar biologische HVO diesel. Dit bespaart per voertuig 90% CO2 uitstoot. We hebben bij het zelfbrengdepot 10 grote inzamelcontainers gerenoveerd en daarmee bijgedragen aan hergebruik van materialen. Groen & biodiversiteit In 2023 is de klimaatadaptatiestrategie en de uitvoeringsagenda vastgesteld. Door de organisatie wordt de komende jaren gewerkt om de wateroverlast tegen te gaan, de gevolgen van hitte terug te dringen en maatregelen genomen om de gevolgen van droogte tegen te gaan. Maatregelen die we nemen zijn vooral het realiseren van meer schaduw en groen op locaties met te veel hitte. Om droogte tegen te gaan is aandacht voor infiltratie in de bodem en wordt, daar waar mogelijk, extra water toegevoegd. 67

We zijn gestart met het proces om te komen tot een lokaal hitteplan. Dit als onderdeel van de uitvoeringsagenda klimaatadaptatie. Met name kwetsbare groepen in de samenleving, zoals ouderen, worden daarmee voorbereid op komende warme zomerperioden. Het hitteplan omschrijft de maatregelen die inwoners kunnen nemen bij periodes van hitte. De verwachting is dat in 2024 het plan operationeel is. Energietransitie Ruim 2.000 inwoners in wijken waar een grote kans op energiearmoede is, zijn bezocht door energiecoaches die aan huis bespaaradviezen gaven en tegelijk een aantal kleine energiebesparende maatregelen installeerden. We werken langs diverse sporen aan het ondersteunen en stimuleren van particuliere huiseigenaren (VvE’s en eengezinswoningen) bij energiebesparing en het aardgasvrij maken van de woningen of complexen. Nieuw dit jaar was de succesvolle Handen ineen subsidieregeling, gericht op vier categorieën: duurzame beginners, doeners, pioniers en VvE’s. Het aantal bewonersinitiatieven dat gezamenlijk stappen wil zetten richting aardgasvrije woningen, met ondersteuning van de gemeente, is gegroeid van 9 naar 14. De energieambassadeurs van DEZo (Duurzame Energiecoöperatie Zoetermeer) hebben in 2023 in totaal 208 energiescans aan huis gedaan. Dit is het hoogste aantal tot nu toe.

Woningeigenaren in VvE-verband hebben hun eigen specifieke vragen over verduurzaming en behoefte aan onafhankelijk advies. Om hierin te voorzien is een VvE-loket opgericht. Na enkele maanden schaduwdraaien is dit in december 2023 officieel geopend tijdens de eerste informatiebijeenkomst, met een grote opkomst van VvE bestuurders. Om een goed beeld te hebben van het aantal VvE’s en welke woningen daar onderdeel van zijn, is een overzicht gemaakt van alle VvE’s in Zoetermeer: het zijn er 363 met in totaal bijna 12.000 woningen. Na een lang voorbereidings- en verkenningstraject is een aanvraag omgevingsvergunning ingediend voor het realiseren van ‘Zonnepark Roeleveen’ aan de Roeleveenseweg. Dit is voor een periode van 25 jaar. De gemeenteraad heeft een ontwerpverklaring van geen bedenkingen afgegeven. In 2024 zal meer duidelijkheid komen over het definitief rondkrijgen van de procedures. In Palenstein werken we aan een gezamenlijke aardgasvrij verwarmingssysteem voor 1.100 woningen en twee gemeentelijke gebouwen. De aanbesteding van de WKO (warmte koude opslag) is in 2022 stilgezet vanwege de problematiek rondom het Acanthus-arrest. We hebben intensief gelobbyd bij het Rijk om deze problematiek aan te kaarten. We zijn nu in afwachting van een benodigde wetswijziging om het proces weer voort te kunnen zetten. Van het Rijk ontvingen we € 2 mln.