Bijlage 2 - Presentatie Arcadis
Tekst van het document
IJzerzandfilter Zoetermeerse Plas Toelichting 19 maart 2024
Inhoud 1. Aanleiding 2. Het concept: ijzerzandfilters 3. Ervaringen elders 4. IJzerzandfilter Zoetermeerse Plas: ontwerp & werking
5. Vragen & antwoorden
© Arcadis 2022
3/5/24
2
Aanleiding (Zwem)waterkwaliteit in de Zoetermeerse Plas is niet op orde: •
Hogere concentraties voedingsstoffen
•
Blauwalgenproblematiek
Geplande maatregelen zijn onvoldoende om de belasting te reduceren tot onder de norm •
Daarmee onwaarschijnlijk dat de (zwem)waterkwaliteits- en KRW-doelstellingen worden behaald
•
Oorzaak: relatief hoge belasting vanuit de waterbodem en uitspoeling van onverhard oppervlak
•
Oorzaak: hoge watervraag van de Zoetermeerse Plas in de zomer >>> méér waterinlaat >>> meer voedingsstoffen
Oplossing: filter om nutriëntenvracht vanuit inlaatwater te mitigeren © Arcadis 2022
3/5/24
3
Het concept: ijzerzandfilters IJzerzand als KRW-maatregel: •
Restproduct van drinkwaterproductie (circulair)
•
Zand omgeven met een laag ijzeroxide
•
IJzeroxide bindt fosfor aan zich (adsorptie)
Toepassing in NL (straks meer): •
Arcadis werkt >10 jaar in onderzoeken, pilots en full-scale projecten
•
Op het moment twee grote filters gerealiseerd, en drie filters in voorbereidingsfase
•
Verdiepend STOWA onderzoek bijna afgerond
Voordelen t.o.v. andere alternatieven: •
Geen extra chemicaliën nodig
•
Beperkt beheer- en onderhoud
•
Circulair, duurzaam inpasbaar en kansen voor biodiversiteit
© Arcadis 2022
3/5/24
4
Ervaringen elders Twee grootschalige filters gerealiseerd: •
De Groote Meer (ca. 1.0 ha) – Noord Brabant
•
Paterswoldsemeer (ca. 0.6 ha) – Groningen
Geleerde lessen (ook uit pilotprojecten): •
Hoog rendement; gemiddeld tussen 60-85% fosforreductie
•
Contacttijd met ijzerzand moet minimaal 4-6 uur zijn (laagdikte voldoende, stroomsnelheid niet te snel)
•
Hoog zwevend stof gehalte vormt risico voor opstopping •
voorbezinken soms noodzakelijk
•
IJzerzand is relatief zwaar. Aandacht voor hoogteligging en verzakken.
•
IJzerzandfilters leiden ook tot een kleine reductie aan stikstof en zware metalen •
Voor waterkwaliteit positief, maar belangrijk aandachtspunt voor end-of-life
•
Beschikbaarheid van ijzerzand, en daaraan gekoppeld de kosten, variëren sterk
•
Kansrijk als groenblauwe infrastructuur en plus voor de biodiversiteit
Risico’s en kansen zijn opgenomen in voorontwerp Zoetermeerse Plas © Arcadis 2022
3/5/24
5
IJzerzandfilter Zoetermeerse Plas Ontwerp n.a.v. Haalbaarheidsstudie Arcadis (2022): •
Geoptimaliseerd (kosten & effectiviteit)
•
Effectief oppervlak van 0,8 ha
•
Verwachting ca. 98% van het water gefilterd
•
Reductie van de overschrijding van de toelaatbare belasting tussen 11-122% (afhankelijk van scenario’s)
•
Inlaat vanuit de boezem onder vrij verval
•
Benutting gemaal als ‘wasmachine’ voor snel en maximaal effect
© Arcadis 2022
3/5/24
6
Ontwerpkeuzes & afwegingen Nadere uitwerking is nodig, met in het bijzonder: •
Afstemming met Rijnland over borging stabiliteit kering & in- en uitlaat
•
Bepalen gewenste levensduur filter
•
End-of-life specificeren:
•
•
A: Doorgaan zonder aanpassingen (afnemend rendement, maar autonome verbetering)
•
B: Opwaardering filter (vervangen ijzerzand + drains)
•
C: Laten liggen (laagwaardige natuur + recreatie)
•
D: Herinrichting (hoogwaardige natuur + recreatie)
•
E: Terugwinning ijzerzand en herinrichting (afgraven en hergebruiken ijzerzand + fosfaat)
Na akkoord: advies om snel afspraken te maken over ijzerzand (i.v.m. kostenfluctuaties)
Ontwerpoptimalisaties (ook n.a.v. lesson’s learned) •
Toepassing voorbezinksloot
•
Overdimensionering drains (nu al rekening mee gehouden)
•
Ecologische- en landschappelijke meekoppelkansen
© Arcadis 2022
3/5/24
7
Arcadis. Improving quality of life.
© Arcadis 2022