Bijlage 2 - Eindverslag Participatie Actieagenda Financiële Bestaanszekerheid

Eindverslag participatie Actieagenda Financiële Bestaanszekerheid Datum: 26 januari 2026

Aanleiding Om de Actieagenda Financiële Bestaanszekerheid (hierna: Actieagenda) betekenisvoller, effectiever en beter uitvoerbaar te maken zijn onze inwoners betrokken bij de totstandkoming hiervan. Vanuit een persoonlijke aanpak is input opgehaald om de Actieagenda te kunnen vormgeven. Door in gesprek te gaan met inwoners, maatschappelijke partners en gebruik te maken van ervaringskennis- en deskundigheid maken we impact met ons beleid dat aansluit bij de leefwereld van inwoners. Onze inwoners weten zelf wat zij nodig hebben en hoe wij als gemeente hen het beste kunnen bereiken en ondersteunen. De thema’s: bereik, bejegening en preventie vormen de basis voor de gesprekken met onze inwoners gedurende dit participatietraject.

Samenvatting van de participatie Dit eindverslag bevat de resultaten van het participatievoorstel aan de hand van de Participatieverordening van de Gemeente Zoetermeer, de Kadernota Participatie 2022 en de documenten van het raadvoorstel van 16 december 2024 ‘Uitkomsten Onderzoek naar Besteedbaar Inkomen’.

1

Doel participatie Het doel van deze participatie was enerzijds gericht op het samen met inwoners invulling geven aan de drie thema’s (bereik, bejegening en preventie) zodat de participatie aansluit bij de werkelijkheid van onze inwoners. En daarnaast op het begrijpen van financiële stress. De waarden van onze inwoners: verantwoordelijkheid, begrip, eerlijkheid, concrete hulp en oordeelloosheid vormden hierbij het uitgangspunt. Nevendoelstellingen van het participatietraject zijn: • Inwoners denken en beslissen mee over ons beleid. Hiermee wordt voorkomen dat we besluiten nemen die niet aansluiten bij de leefwereld van onze inwoners. • Het verkleinen van de afstand tussen de gemeente en onze inwoners. • Het versterken van de band tussen onze inwoners op basis van vertrouwen en wederkerigheid. • Het vergroten van het bestaand netwerk van de gemeente dat is opgebouwd bij het eerdere onderzoek besteedbaar inkomen. Proces van de participatie Met het raadsvoorstel ‘Uitkomsten Onderzoek naar Besteedbaar Inkomen’ heeft de raad het college opdracht gegeven om te komen met een Actieagenda Financiële Bestaanszekerheid, met daarin aandacht op de volgende thema’s: 1. Het vergroten en verbeteren van het bereik van onze regelingen; 2. De wijze waarop wij onze inwoners bejegenen; 3. Het versterken van onze preventieve werkwijze.

Op 14 juli 2025 heeft de gemeenteraad het Participatievoorstel Actieagenda Financiële Bestaanszekerheid vastgesteld. Op 15 juli 2025 is het participatietraject gestart. Het participatietraject is uitgevoerd door onderzoeksbureau K2 in afstemming met de gemeente. Participatievormen Tijdens het participatietraject zijn de volgende participatievormen ingezet: - Enquête - Huis-aan-huis gesprekken - Verdiepende gesprekken - Kaart van betekenisvolle plekken - Stress- en kansenmuur Participatieniveau Het onderwerp ‘financiële bestaanszekerheid’ richt zich op heel Zoetermeer. De huis-aan-huisgesprekken en de verdiepende gesprekken hebben plaatsgevonden in Buytenwegh, Meerzicht en Palenstein. Deze wijken zijn zorgvuldig gekozen omdat een groot deel van de doelgroep waar de Actieagenda op gericht is, in deze wijken (relatief veel) vertegenwoordigd zijn. Hierbij zijn we aangesloten bij de regels uit de participatieverordening om maatwerk te leveren naar doelgroep en schaalniveau.

2

Wat zijn de resultaten van de participatie? Participatievorm Enquête

Resultaat Omschrijving De enquête is gemeente breed uitgezet. Via het platform Doe Mee Zoetermeer hebben inwoners een vragenlijst ingevuld over hun zorgen over geld, werk, wonen of zorg. Om zoveel mogelijk aandacht te vragen voor de enquête is het volgende aan communicatie ingezet: - Er zijn flyers uitgedeeld onder inwoners via een aantal BOAZ-partners - Er is gebruik gemaakt van onlineadvertenties - Een nieuwsbericht - Periodieke aandacht in het streekblad - Wijknieuwsbrieven De vragenlijst was ook beschikbaar in het Arabisch en is ook verspreid via een aantal BOAZ-partners. Dezelfde vragenlijst is ook gebruikt in bij de huis-aan-huis gesprekken, waarbij er met de inwoners doorgepraat kon worden. Zo is er verdieping op de antwoorden van de vragen gekomen en hebben we voorbeelden ontvangen. Beoogd resultaat Voor de enquête was ingezet op 100 respondenten. Behaald resultaat In totaal waren er 97 respondenten, waarvan 24 van de 97 na de eerste vraag zijn gestopt met het invullen van de antwoorden. En 50 respondenten zijn tot de laatste vraag gekomen. Van de deelnemers aan de enquête is 98% ouder dan 28. Dit gaf ons de volgende resultaten: 1. Zorgen over stress Inwoners gaven aan stress te ervaren over het behouden van hun huis of het krijgen van ondersteuning voor iemand in hun huishouden.

38% gaf aan behoorlijk veel zorgen te hebben over het behouden van hun huis of het passend vinden van hun huis. 61% geeft aan vaak tot heel vaak stress te hebben over financiële zorgen, en dat dit invloed heeft op hun dagelijkse gang van zaken zoals slaap of opvoeding. “Ik werk fulltime en heb nog steeds te weinig geld over om alles te betalen.”

3

“De woning is te klein, ik slaap op de bank en dat doet iets met mijn gevoel van eigenwaarde.” “De combinatie van mijn zorgen, slecht slapen en stress maakt me ziek.” “Alles bij elkaar. Ik weet niet eens waar ik moet beginnen.” De meeste zorgen hebben inwoners over hun financiën (38,1% behoorlijk veel zorgen). Daarnaast over behouden van hun huis en passende huisvesting (38,2%) en het krijgen van ondersteuning voor zichzelf of iemand in hun huishouden (34,1%). Zorgen over behouden of krijgen van werk is het laagst (29,5%). Wat veroorzaakt momenteel de meeste stress? Wonen/huisvesting: - "De Goede Woning doet geen kleine reparaties meer aan de woning. De bewoners moeten zelf iemand vinden en betalen. Dat zijn twee problemen in een." - "Ik woon noodgedwongen al 10 jaar bij mijn ex-partner. Zij is ziek geworden en voor hulp afhankelijk van mij. Ik heb geen andere keus dan blijven." - "Mijn dochter en kleindochter zijn al 6 jaar dakloos na vlucht voor huiselijk geweld." Inkomen/geldzorgen: - "Alles wordt duurder, belastingen, boodschappen en verzekeringen. Dit kan stress geven als veel tegelijk komt." - "Ik kan mijn rekeningen niet meer betalen." - "Mijn inkomen gaat bijna helemaal naar Vidomes." Relaties/gezin: - "Zorgen voor kinderen, huis kwijtraken, nieuwe situatie waar je in komt." - "Mijn kind (19) heeft geen werk, en zij moest van mijn bewindvoerder alles zelf betalen.

Ik mocht niets bijleggen." - "Ik ben door mijn man uit huis gezet. Ik woon met mijn zoon in één kamer bij DivorceHousing. Ik trek deze situatie niet lang meer." Werk: - "Werksituatie, omdat ik geen vast contract krijg." - "Geen werk wegens stugge werkgeversmarkt. Niemand maakt uitzondering zodat ik een kind naar school kan brengen." - "Lichamelijke klachten als gevolg van long-covid en verstoorde gezinssituatie. En mede hierdoor geen werk."

4

Gezondheid: - "Geluidsoverlast van motoren omdat ik een hersenoperatie heb gehad en er een kwaadaardige tumor zit die niet te genezen is." Gemeente: - "Dat de gemeente niet de noodzakelijke aanpassingen wil doen. Er wordt gewoon gezegd: ga maar verhuizen." - "Wmo-hulp onmogelijk, bijstand gestopt. Inkomenloos. Kan niks regelen qua administratie zaken of hulp. Uitgesloten van maatschappij." 2. Gebruik en beeld van instanties Inwoners geven aan ondersteuning te willen van gemeente (67,7%,) mensen met vergelijkbare zorgen of ervaringen (36,9%), vrijwilliger (27,7%), vrienden (24,6%) of familie (21,5%). Er wordt dus veel naar de gemeente gekeken om een rol te spelen in het oplossen van de zorgen die worden ervaren. -

46,7% geeft aan als er snel ondersteuning was geweest er nu minder zorgen zouden zijn. 40% geeft aan te weten welke ondersteuning zij kunnen krijgen bij hun zorgen. 56,7% geeft aan actiever geïnformeerd te willen worden. 16,7% geeft aan dat de gemeente hun begrijpt bij wat ze nodig hebben om minder zorgen te hebben.

In de vragenlijst is uitgevraagd met welke vormen van ondersteuning inwoners bekend zijn of daar wel eens gebruik van hebben gemaakt. Zij konden kiezen uit: Formulierenbrigade, Geldpunt, Humanitas, InZet, Mensen in de Minima (MiM), Schuldhulpmaatje, Sociaal Team Zoetermeer (de wijkteams), Stichting Urgente Noden Zoetermeer (SunZ) en de ZoetermeerWijzer (website). Opvallend is dat de uitgevraagde organisaties of ondersteuning grotendeels onbekend waren bij inwoners. Aansluitend op wat de welzijnspartners aangeven bevestigt dit het beeld dat er veel ondersteuning is in Zoetermeer, maar dat dit nog lastig gevonden wordt door inwoners. De Zoetermeerwijzer, de Formulierenbrigade en InZet zijn het meeste gebruikt door de inwoners. Minst bekend is Geldpunt en Stichting Urgente noden. “Er werd gezegd over de gemeente: de gemeente doet niks.”

5

3. Oplossingsrichtingen Informatie 60% geeft aan dat zij willen dat de gemeente hen actiever informeert over de ondersteuning waar ze gebruik van maken. Er is behoefte aan eerder, actiever en breder ingrijpen. Door hulp te bieden bij de eerste signalen, voorlichting, begeleiding bij overgangsmomenten (bijvoorbeeld 18 jaar worden) en het mogelijk maken van snelle hulp voordat stress oploopt of schulden onoverzichtelijk worden. Ook uitleg bij de ondersteuning en duiding van de stappen die genomen kunnen worden zou de inwoners helpen. Ondersteuning Inwoners geven aan ondersteuning te willen van familie (36%), vrijwilliger (23%), gemeente (14%) of niemand (27%). Een kwart (23,7%) wil dat de gemeente hun begrijpt bij wat ze nodig hebben om minder zorgen te hebben. Wat willen inwoners dat de gemeente doet om mensen met zorgen over geld, werk en wonen beter te ondersteunen? Wonen/huisvesting: - "De mogelijkheid geven om sneller een woning aan te bieden aan mensen die in een (tijdelijke) huurwoning wonen." - "De wooncorporatie op de vingers tikken. DGW verhuurt sociale woningen maar het beleid is niet sociaal." - "Huishoudelijke begeleiding bij wonen moet sneller geregeld worden." - "Mijn zoon staat al 11 jaar ingeschreven maar komt niet in aanmerking voor sociale woningbouw, door uitkering geen kans op koopwoning." Inkomen: - "Gemeentelijke belastingen verlagen.

- "Meer inzicht dat alles erg duur is en je niks meer of extra kan doen. Dat dat ook consequenties heeft op je mentale welzijn." - "Het is niet meer de bijstandsnorm die het allemaal niet meer redt, maar ook degene die daar net buiten vallen." Gemeente: - " 1 vast contactpersoon ter ondersteuning. Online afspraken kunnen inplannen." - "Duidelijker zijn. Veel bureaucratie. Schuldhulpverlening kwam snel in gang." - "Begin eens met luisteren!!!!" - "Automatisch de toeslag regelen en niet alleen bij aanvraag. Voor oudere niet te doen."

6

-

"Afdeling Wmo steunt ons, maar is niet echt actief. Verhuurder en wmo staan tegenover elkaar. De gehandicapte huurder is de dupe. Waarom helpt gemeente niet actiever?"

Bejegening: - "Goed naar ze luisteren en ze serieus nemen." - "Beter begeleiding." - "Goed kijken naar wat de mensen nodig hebben. En de gemeente niet alles afwijzen wat gevraagd wordt." Inwoners willen meedenken met de gemeente Bij de uitvraag in de enquête en bij de huis-aan-huis gesprekken gaven inwoners aan mee te willen denken met de gemeente. In de enquête gaf bijna 63% aan mee te willen denken zoals met een vragenlijst als die van de enquête. Andere opties waren via een app af en toe vragen beantwoorden (31,5%) of op een bijeenkomst met anderen op een locatie (27,8%). Huis-aan-huisgesprekken

Omschrijving De huis-aan-huisgesprekken hebben plaatsgevonden in de wijken: Buytenwegh, Palenstein en Meerzicht. K2 is samen met gemeentelijke collega’s bij de inwoners langs de deuren gegaan om de enquête af te nemen. In samenspraak met de wijkregisseurs zijn de straten geselecteerd. Het doel van deze vorm van participatie is naast het afnemen van de enquête deze ook wat verder inkleuren. Het gesprek aan de deur heeft verder ruimte gegeven om verdiepende vragen te stellen over ideeën en voorstellen die de inwoners hebben, hun ervaringen en wat zij van de gemeente verwachten. Beoogd resultaat Minimaal 50 inwoners gesproken te hebben, bovenop de 100 ingevulde vragenlijst van de enquête. Behaald resultaat Bij benadering zijn er 50 mensen gesproken die open hebben gedaan en een aantal vragen hebben beantwoord. Bij 33 inwoners zijn ook de plekken van betekenis (zie kaart van betekenis) ingevuld en zijn er vragen gesteld die gingen over onderwerpen waar zij stress van krijgen. Bij 16 inwoners is de gehele vragenlijst van de enquête ingevuld. Door omstandigheden is er beperkte informatie beschikbaar over Meerzicht. Dit gaf ons de volgende resultaten: 1.

Zorgen en stress

7

De zorgen over het behouden van een huis of het krijgen van ondersteuning voor iemand in het huishouden werden indirect benoemd en raakten aan stress, schaamte of een gevoel van machteloosheid. Daarnaast geven inwoners aan op verschillende manieren stress te krijgen op de gestelde onderwerpen: - Geld: “Ik voel me schuldig omdat ik mijn kinderen niet kan geven wat ze nodig hebben.” - Wonen: “Ik woon nog steeds bij mijn moeder, maar ik ben 30 en wil zelfstandig wonen.” “Woningcorporatie reageert nergens op, ik voel me machteloos.” “De woning is te klein, ik slaap op de bank en dat doet iets met mijn gevoel van eigenwaarde.” - Werk: “Geen vaste baan kunnen vinden, terwijl ik wíl werken.” - Gezondheid: “De combinatie van zorgen, slecht slapen en stress maakt me ziek.” - Overig: “Ik voel me alleen en weet niet bij wie ik terecht kan.” “Alles bij elkaar. Ik weet niet eens waar ik moet beginnen.” De zorgen over stress hebben impact op het dagelijks leven van inwoners. Dit resulteert in gevolgen als: - Geen warm water gebruiken in de keuken. - Slecht slapen en minder goed/vaak eten. - Achteruitgang relatie. - Prikkelbaar. - Spanning, slechte concentratie, werken lukt niet. - Slechte gezondheid waardoor fysiek ziek geworden en uiteindelijk arbeidsongeschikt geraakt. - Kinderen niks kunnen bieden, geen positieve dingen buiten de deur kunnen doen.

- Constant piekeren en niet kunnen opladen. Tijdens de huis-aan-huisgesprekken uiten veel bewoners zorgen over de achteruitgang van hun wijk. Inwoners spreken over spanning tussen bevolkingsgroepen. Klachten betroffen geluidsoverlast, zwerfvuil, ongedierte en schade aan auto’s. Inwoners voelen zich vaak genegeerd door de gemeente en ervaren belemmeringen bij eigen initiatief. Inwoners voelen zich onveilig, vooral in de avond en er ontstaat een groeiende sociale isolatie. Inwoners geven zich aan terug te trekken, vermijden contact en er zijn signalen van verborgen of afwezige inwoners. Tegelijkertijd waren er ook geluiden van sociale samenhang: buren zorgen voor elkaar, sleutels zijn uitgewisseld, samen tuinieren of elkaar tolken. “In mijn woning is het rustig. Maar buiten heerst spanning. Er is weinig contact tussen mensen in de buurt. Groepen met verschillende achtergronden leven langs elkaar heen. Dat maakt de sfeer grimmig. Mijn kinderen en ik blijven vaak binnen.”

8

2. Gebruik en beeld van instanties Inwoners krijgen ook hulp van InZet, Schuldhulpmaatje, Binnenbaan, Piëzo of wijkcentra. Waarbij de ene inwoner tevreden was met de hulp en hier ook baat bij had. Waren er ook inwoners die vonden dat de gemeente niets doet of dat ze nergens recht op hebben. Tegelijkertijd hebben er ook gesprekken plaatsgevonden met inwoners die aangaven geen zorgen meer te hebben. Zij hadden deze zorgen wel gehad en dat het nu, met behulp van instanties, goed met hen gaat. Zij zijn blij met hoe het nu gaat en hebben hoop op een goed leven. 3. Oplossingsrichtingen Informatie Duidelijke informatie aan de voorkant wordt gemist, hier zit een duidelijke behoefte van de inwoners. Inwoners ervaren het systeem als bureaucratisch en ingewikkeld. Een buddy, of vast persoon die naast de inwoner staat en deze informatie en uitleg geeft over bijvoorbeeld de status van een aanvraag, het lezen van brieven of het meedenken in eventuele volgende stappen die genomen kunnen worden. Ondersteuning Wat inwoners op dit moment het meest helpt om minder stress te voelen? Hier wordt o.a.

op geantwoord: - Tijd voor mezelf - Iemand die alles overneemt en helpt om alles te resetten - Werk vinden - Iemand die helpt met de administratie - Ondersteuning met meer uitleg, een aanspreekpunt voor vragen - Duidelijke informatie - Kwijtschelden van gemeentebelasting - Vaste krachten waar je op kan rekenen - Iemand voor het papierwerk Mensgerichte aanpak Door de verschillende onderwerpen die zijn uitgevraagd loopt ook de lijn over de bureaucratie en het volgen van de regels op de letter. Inwoners hebben behoefte aan dat er naar de situatie zelf gekeken wordt, en wat daar een passende oplossing voor is. Dit is de ruimte om te kunnen kijken en handelen naar wat echt nodig is en voor de inwoner verschil maakt. Velen gaven daarbij aan dat ze graag zien dat de gemeente investeert in de wijk om vervuiling, overlast en racisme tegen te gaan. De woonbeleving en welzijn staat bij velen onder druk met stress, irritatie en vermoeidheid als gevolg. Inwoners vragen hier een mensgerichte aanpak van de gemeente.

9

Wensen aan de gemeente Aan de inwoners is gevraagd wat hun wensen zijn dat de gemeente beter doet als het gaat om geld, werk of wonen. Zij geven het volgende aan: - Leefregels opstellen voor bewoners - OZB gelijk houden of verlagen - Geld uitdelen zodat iedereen gelijke kansen heeft - Meer huizen en deze sneller realiseren - Meer maatwerk - Eerlijke hulpverlening, betere uitleg - Meer goede hulp, mogelijkheden en voorzieningen - WMO-hulp beter toegankelijk - Beter communiceren naar inwoners Ervaring K2 huis-aan-huisgesprekken De gesprekken in de wijken leverden zeer wisselende reacties op. Een deel van de inwoners deed niet open, hoewel merkbaar was dat men thuis was. Er waren mensen afwezig, sommigen wilden niet meewerken of reageerden zelfs boos, met opmerkingen als "de gemeente doet toch niets." Tegelijkertijd waren er inwoners die openstonden voor een gesprek en bereid waren hun ervaringen in de wijk te delen. In de wijken waren wisselende contacten met inwoners. Waarbij dit varieerde van vriendelijke en spraakzame contactmomenten tot meer geslotenheid, benauwdheid, het niet durven open doen en signalen van sociale isolatie en verschil in onderlinge verhoudingen. Inwoners hebben behoefte aan contact, nabijheid en zichtbare verbetering van hun leefomgeving. Tegelijkertijd is er sprake van terugtrekking, eenzaamheid, spanningen en gebrek aan vertrouwen.

Je zou het sociale armoede kunnen noemen. De paradox is dat mensen vaak zeggen ‘geen zorgen te hebben’, maar in hun verhalen wél zorgen en gemis doorklinken. Verdiepende gesprekken

Omschrijving De verdiepende gesprekken, in de vorm van socratische gespreksvoering, zijn een manier om met inwoners in gesprek te gaan over hun ervaringen. Via verdiepende vragen is gezocht naar wat voor hén echt belangrijk is qua handelingsperspectief vanuit de persoonlijke ervaringen. Onderliggende waarden, aannames en nieuwe perspectieven worden daarmee zichtbaar. De aanpak van het vorige traject met de verhalenbundel bij het onderzoek besteedbaar inkomen bouwt hierop voort.

10

Tijdens de verdiepende gesprekken is ingegaan op oplossingsrichtingen voor: bereik, bejegening en preventie voor de Actieagenda. Beoogd resultaat Drie verdiepende gesprekken in de wijken Buytenwegh, Palenstein en Meerzicht met acht tot tien inwoners per gesprek. Behaald resultaat Op 26 augustus en 2 september vonden twee verdiepende groepsgesprekken plaats in de wijken Buytenwegh en Palenstein. In een warme en veilige setting gingen inwoners in gesprek met elkaar, met onafhankelijke gespreksbegeleiders, en met luisterende vertegenwoordigers van de gemeente. Voor de wijk Meerzicht stond ook een verdiepend gesprek gepland. Vanwege het lage aantal aanmeldingen is in gezamenlijkheid het besluit genomen om dit gesprek niet door te laten gaan. De inwoners van Meerzicht die zich wel hadden aangemeld voor het verdiepende gesprek konden aansluiten bij een van de andere twee mogelijkheden. Het gesprek bestond uit een gezamenlijke kennismaking en drie inhoudelijke rondes. De rode draad: Wat heeft geholpen, wat werd gemist, en wat zou verschil kunnen maken – voor henzelf én voor anderen? In de gesprekken werden ervaringen van inwoners gedeeld, werd gekeken naar wat voor hén belangrijk is vanuit hun persoonlijke ervaringen. Per gesprek namen één/twee medewerkers van de gemeente deel om mee te luisteren.

Vanuit de huis-aan-huis gesprekken, via partners en de flyers hadden zich 11 inwoners aangemeld voor 28 augustus. Hiervan waren er 5 aanwezig. Van de afwezigen hebben drie te kennen gegeven verhinderd te zijn en graag op 2 september deel te nemen. Voor 2 september hadden 10 inwoners zich aangemeld, hiervan waren er 9 aanwezig. In totaal zijn er 14 inwoners gesproken bij de verdiepende gesprekken. Ondanks direct (WhatsApp/mail) en frequent contact met inwoners moet rekening gehouden worden met het feit dat een deel niet aanwezig is. Al zijn de exacte redenen niet bekend, is het vermoeden dat dagelijkse omstandigheden, het ervaren van drempels of lage urgentie van de bijeenkomst voor de inwoner een reden kan zijn om niet te komen. De aanwezigen gaven te kennen dat ze blij waren deel te kunnen nemen en hun ervaringen te delen. De ervaringen van alle aanwezigen waren zeer uiteenlopend en divers. Men deelden open en vaak kwetsbaar hun verhaal waarbij emoties getoond werden. De inwoners hebben hun ervaringen gedeeld en aanbevelingen gedaan over:

11

1. 2. 3. 4.

Hun persoonlijke situatie en verhalen Hulp, bereik en bejegening Preventie; wat had stress kunnen voorkomen? Wat gun je anderen en jezelf?

Dit gaf ons de volgende resultaten: 1. Persoonlijke verhalen Uit de persoonlijke verhalen werd zichtbaar dat veel inwoners zich in een situatie bevinden waarin ze klem zitten. Klem zitten door het ontbreken van een woning – ondanks werk en geen schulden, te kleine woning, geen werk, ziekte van zichzelf of een familielid, door bureaucratie of door een situatie met te weinig of net genoeg geld. Dit levert veel zorgen, stress en vermoeidheid op. De overige inwoners leken in een situatie te zitten die ondertussen redelijk stabiel is, veelal met hulp en ondersteuning. Bij een aantal inwoners lijkt de oplossing redelijk eenvoudig, bijvoorbeeld een trapleuning, een (grotere) woning of werk. Bij sommige is de situatie juist heel complex (geworden) door tegenwerkende regelingen, grote zorg om familieleden, uitkering of toeslagen kwijt te raken. Alle inwoners die gesproken zijn geven aan behoefte te hebben aan rust en overzicht, een moment om niet te hoeven regelen, zorgen te maken over morgen, tijd voor zichzelf en zich weer mens te voelen. 2. Hulp, bereik en bejegening Hulp De inwoners krijgen allemaal verschillende vormen van hulp zoals brede ondersteuning rondom de toeslagenaffaire, re-integratiecoach, WMO voor partner, GGZ, Geldcursus, vluchtelingenwerk, bewindvoering, dagbesteding, scheidingspunt, Maatschappelijk werk/ Inzet, Binnenbaan, Ziekenhuis/huisarts e.a.

e familie/vrienden. Inwoners geven aan dat hulp op bepaalde onderdelen erg belangrijk is: - Emotionele én praktische steun “Als iemand me gewoon helpt met mijn post en dingen regelen, zou dat al zoveel rust geven.” - Laagdrempelige en proactieve ondersteuning Iemand die bijvoorbeeld zegt: “Zal ik even met je meekijken?” - Actieve rol van de gemeente De gemeente die zelf het initiatief neemt voor een gesprek als dingen vastlopen.

12

- Ondersteuning bij geldzaken, ook onder bewind Inzicht geven in geldbeheer en meedenken, ook als iemand al onder bewind staat. - Hulp bij het vinden van passend werk Ook voor mensen van 50+, en werk dat past bij iemands niveau en situatie – niet iets wat onder je kunnen ligt of verplicht wordt. - Contact tijdens wachttijd Iemand waarmee je contact kunt houden na aanmelding voor hulp – voor vragen of gewoon om te vertellen hoe het gaat. - Hulpverleners die doorvragen en doorpakken Juist als mensen diep in de stress of problemen zitten, is iemand nodig die écht luistert en initiatief toont. - Begeleiding bij levensveranderingen Bijvoorbeeld bij ziekte, overlijden van een partner of als kinderen 18+ worden. - Overgang van uitkering naar werk goed begeleiden Zodat mensen niet onverwacht toeslagen of regelingen verliezen. - Een vast aanspreekpunt, ook bij WIA, AOW, ANW, WAO en WW Net zoals bij een bijstandsuitkering: iemand die zaken regelt en helder uitlegt. - Bijverdienen mogelijk maken zonder korting Bijvoorbeeld via vrijwilligerswerk, zonder dat dit leidt tot verlies van inkomen. - Geen korting bij 18+ kinderen Omdat veel kinderen vanwege de woningnood niet op zichzelf kunnen wonen. - Voorkom stress door simpele procedures Aanvragen moeten eenvoudig zijn, begeleiding duidelijk, en zonder wantrouwen of ingewikkelde bureaucratie. -

Geef toelichting bij de diensten die je biedt

13

Bijvoorbeeld geef informatie hoeveel geld er op de Zoetermeerpas staat en verstrekken bonnen of boekje waarin staat waaraan ze het uit kunnen geven. Bejegening Wat betreft bejegening geven inwoners aan het volgende belangrijk te vinden: - Hulp aanbieden zonder dat er eerst om gevraagd moet worden. Denk aan praktische ondersteuning bij het aanvragen van voorzieningen en regelingen. - Eén vast aanspreekpunt. Een medewerker die het contact onderhoudt, snel reageert én overzicht houdt over de betrokken professionals. - Telefonisch contact in plaats van brieven. Terugbellen als de inwoner heeft gebeld, en zelf contact opnemen bij de uitslag van een aanvraag – niet wachten op een brief. - Bij afwijzing meedenken. Duidelijk uitleggen waar de inwoner wél terecht kan bij een afwijzing van een aanvraag of verzoek. - Kennis van het dossier. Medewerkers die het hele dossier kennen en begrijpen, en klachten of signalen ook vanuit het verleden kunnen duiden. - Voorkom herhaling van het verhaal. Niet zeggen: “Ik ga er blanco in” – dat betekent voor de inwoner dat ze wéér hun hele verhaal moeten vertellen. - Zie de mens, niet alleen het dossier. Echt kijken naar de situatie van de inwoner, inclusief de zorgen en lasten van het dagelijks leven. - Neem initiatief als gemeente. Bijvoorbeeld door zelf een gesprek te organiseren als partijen niet verder komen. - Geef regie terug aan de inwoner.

Al is het maar klein – het geeft houvast en eigenwaarde. - Overvraag inwoners niet. Door stress is het vaak al lastig genoeg om te handelen en overzicht te houden. - Luister écht en zie de ander als mens - Duidelijkheid en daadkracht. Snelheid in handelen en het nakomen van afspraken geven vertrouwen. - Voorkom onnodige verwijzingen. Verwijs niet naar regelingen waar iemand toch niet voor in aanmerking komt. - Kom beloften na. Zoals het waarmaken van toegezegde werkafspraken, werkcontract of ondersteuning. Bereik Wat betreft bereik geven inwoners aan het volgende belangrijk te vinden: - Informatie op meerdere manieren delen. Verspreid duidelijke informatie over regelingen, voorzieningen, rechten en hulpaanbod – inclusief wat er verandert als je situatie verandert (life events). Geef ook uitleg over wat de gemeente kan doen en wat maatschappelijke partners kunnen betekenen.

14

-

Laagdrempelige inloopplekken. Dit zijn plekken waar je zonder afspraak terecht kunt met een vraag, waar iemand helpt of actief doorverwijst zodat een inwoners niet zelf zoekt naar het juiste loket. Een wegwijzer in de vorm van een persoon. Iemand die meedenkt, situatie kent en de juiste weg helpt te vinden binnen het woud van instanties en regels.

3. Wat had stress of het verergeren van problemen kunnen voorkomen? De inwoners geven aan dat vroegtijdige signalering, proactieve benadering en begeleiding op maat veel had kunnen voorkomen. Concreet betekende dat in sommige situaties: toeleiding naar werk na verlies van baan, wegwijzer bij een veranderende situatie (overlijden, ziekte, verhuizing), een interventie van de gemeente als zaken vastlopen, informatie en hulp bij financiën. Preventie Snelle en tijdige hulp is cruciaal om problemen te voorkomen of te voorkomen dat problemen verergeren. Niet alleen duidelijke informatie, maar ook een persoon die direct actie onderneemt en iets regelt is belangrijk. Wat voor preventieve hulp werkt, verschilt per persoon. Inwoners noemen onder andere: - Actieve ondersteuning op tijd, zonder dat je er zelf om hoeft te vragen. - Informatie bij belangrijke levensgebeurtenissen met uitleg over wat dat betekent voor je regelingen, rechten en plichten. - Hulp bij het vinden van werk zodra je je baan kwijtraakt. - Een financiële coach of mentor vóórdat je in de schulden raakt. - Proactief handelen bij signalen dat er mogelijk problemen dreigen. - Een grotere woning voor gezinnen, zodat kinderen een eigen plek hebben. - Werk moet lonen – je moet er financieel op vooruitgaan als je gaat werken.

- Ondersteuning voor mensen met een laag middeninkomen die nét geen recht hebben op toeslagen, zodat ze niet tussen wal en schip vallen. Wat moet de gemeente doen? Inwoners die in een kwetsbare of stressvolle situatie zitten hebben vooral behoefte aan informatie, de weg wijzen en actieve, menselijke en vasthoudende ondersteuning. Van een gemeente wordt verwacht dat deze niet alleen verwijst of doorstuurt, maar daadwerkelijk naast de inwoner gaat staan en verantwoordelijkheid neemt voor het oplossen van knelpunten – ook als die buiten de directe gemeentelijke invloed liggen. Daarnaast is het van belang dat de gemeente het gesprek moet aangaan met instanties die nu vaak buiten beeld blijven (zoals woningcorporaties of zorgleveranciers), zodat inwoners niet klem komen te zitten tussen organisaties die naar elkaar wijzen. Regie en afstemming zijn essentieel.

15

Van de gemeente wordt dus verwacht dat zij durven te interveniëren en verantwoordelijkheid nemen. Ook is het belangrijk om een goede inschatting te maken wat je van de inwoner wel en (nog) niet kunt verwachten. De verantwoordelijkheid bij inwoners neer leggen die in kwetsbare situatie zitten is veelal niet helpend. Ook vroege signalering, snellere doorlooptijden bij aanvragen en het actief aanbieden van hulp zijn cruciaal. En ondersteun inwoners die wel de stap gemaakt hebben om hulp te vragen. Samen met iemand zitten die soortgelijke zorgen heeft meegemaakt kan ook zorgen dat inwoners minder snel afhaken of zich kunnen committeren en veilig voelen. De bejegening hierin is ook belangrijk: oordeel loos luisteren en oog hebben voor de mens in de situatie. De regie waar kan bij de inwoner laten, en meedenken met de inwoner wat belangrijk is. Dit vergroot ook het vertrouwen en commitment van de inwoner voor het vervolgtraject. 4. Wat gun je anderen en jezelf? Inwoners spraken met betrokkenheid over andere mensen in vergelijkbare situaties. Ze gunden hun vooral: Hulp zonder schaamte of drempels Vaste mensen die naast je staan; die zaken voor je en met je regelen. Hulp en voorzieningen geregeld vanuit de WMO zoals regio taxi en mantelzorgcompliment.

Minder stress en meer regie over hun eigen leven Begripvolle bejegening, zonder oordeel Saamhorigheid in de buurt; elkaar kennen en elkaar helpen Schone en veilige buurt Buren vriendendienst Een netwerk of iemand die naast je staat Rust overzicht en houvast Levensgeluk en gezondheid Meedoen in de maatschappij Een straat waar iedereen om elkaar geeft Van betekenis zijn Als individu behandeld worden. Wat de inwoners zichzelf gunden, kwam vaak neer op rust, ruimte en zelfstandigheid. Ze willen niet overvraagd worden of belast worden met veel voorwaarden. Ze willen simpelweg dat de dingen geregeld worden, zonder extra gevecht, en dat hun verhaal serieus wordt genomen. Kleine dingen zelf kunnen beslissen, minder afhankelijk zijn, en soms iets extra’s kunnen doen. Een eerlijke kans op een nieuwe start; veiligheid en voorzien zijn in de basisbehoeften zoals een woning.

16

Minder stress, meer zekerheid. Geen afwijzingen meer, maar iemand die meedenkt. Volwaardig mens zijn en meedraaien in de maatschappij. Ruimte om een eigen leven weer op te bouwen, te kunnen werken, en niet continu herinnerd te worden aan oude fouten of wantrouwen. Niet elke dag in de regelstand moeten staan, niet steeds alles zelf hoeven bewijzen, en dat er gewoon wordt gedaan wat nodig is. Gesprekken met BOAZ-partners K2 heeft ook met een aantal BOAZ-partners gesproken, namelijk: InZet, Schuldhulpmaatje, Voedselbank, Stichting Leergeld, Formulierenbrigade, BOAZ-voorzitter, Kruispunt. Aan hen is gevraagd naar ervaringen over wat werkt voor inwoners in financiële stress. Wat belemmert op bejegening? - Te veel nadruk op regels, te weinig ruimte voor maatwerk. - Schaamte en taalbarrières worden onvoldoende erkend. - Te hoge verwachtingen van wat mensen - die stress hebben - kunnen. Wat werkt op bejegening? - Bezoekvrijwilligers of vaste contactpersonen met appcontact. - Praktische hulp: Kleine vragen direct oplossen en samen post openen, brieven uitleggen. - ‘Luisterend oor’ – zelfs zonder directe oplossing – herstelt vertrouwen. - Laagdrempelige activiteiten zoals taalles of naaiworkshop en aanwezigheid op scholen om daar het gesprek te openen. Wat gaat er mis op bereik? - Onduidelijke of veranderende of botsende regels en voorzieningen.

- Te weinig specifieke aandacht voor jongeren. - Digitale barrières en taalproblemen worden onderschat. - Onoverzichtelijkheid van het aanbod, een overlap van diensten. Wat helpt op bereik? - Fysieke plekken waar je zonder afspraak binnenloopt (Geldpunt, wijkpunt, Kruispunt). - Gebruik maken van informele netwerken en vaste gezichten. - Herkenbare communicatie (niet in gemeentehuisstijl, geen brieven maar appen).

17

-

Eenvoudige en laagdrempelige ondersteuningsstructuur en regelingen.

Wat belemmert op preventie? - Korte projecten - Regelingen botsen of sluiten niet op elkaar aan (bijvoorbeeld PGB v.s. uitkering) - Professionals die op onderdelen ondersteunen en geen overall view hebben. Wat helpt op preventie? - Procesregisseurs, wijkcoördinatoren en brugfunctionarissen met overzicht en die direct handelen. - Inloopplekken in de wijk, voor koffie, praatje, activiteiten en/of praktische hulp. - De huis-aan-huis acties in de wijk zoals 70+ bezoekjes. Samenwerking en inrichting in het sociaal domein BOAZ- partners geven aan dat samenwerking tussen organisaties beter kan. Hulpstructuren zijn versnipperd, en inwoners hebben te vaak te maken met meerdere partijen tegelijk wat verwarrend is. De afstemming ontbreekt soms, net als gezamenlijke sturing. Ook ontbreekt het aan duidelijkheid wie welke verantwoordelijkheid draagt. Er wordt gepleit voor duurzame, wijkgerichte samenwerking met heldere rollen. Vrijwilligers en informele netwerken hebben behoefte aan structurele ondersteuning. Er is behoefte aan een eenvoudig systeem, waarin professionals gezamenlijk optrekken rond inwoners, met korte lijnen naar elkaar.

Wat belemmert? - Hoeveelheid aan organisaties die in diensten overlappen - Te weinig sturing vanuit een visie op het aanbod, regelingen en projecten - Het denken vanuit de organisatie vooropstellen in plaats van de inwoner centraal Wat helpt? - BOAZ-overleg, mits goede agendavoering en sturing - Een organisatie als InZet waarbij diverse disciplines zijn ondergebracht en samenwerken. - De huis-aan-huis acties zoals 70+ bezoekjes Kaart van betekenisvolle plekken

Omschrijving De kaart van betekenisvolle plekken laat zien waar inwoners zich fijn of juist niet fijn voelen in Zoetermeer. Inwoners kunnen aangeven waar ze zich welkom, veilig of gesteund voelen – of welke plekken ze liever mijden. Op deze manier wordt inzichtelijk wat werkt in de stad en wat anders kan.

18

Eind augustus is op twee locaties van Piëzo in Palenstein en Buytenwegh de kaart van betekenisvolle plekken opgehangen. Met Piëzo is afgesproken dat zij aandacht vragen aan inwoners die op de locatie aanwezig zijn om de kaart in te vullen. Op de poster is een kaart van Zoetermeer weergegeven de verdeling in wijken. Inwoners kunnen hier stickers op kunnen plakken om aan te geven om welke plekken het gaat. Om het specifieker te maken kunnen ze daar ook nog wat bijschrijven. Er hangen verschillende kleuren stickers die het onderscheid maken in: - Waar ga je heen als je hulp nodig hebt? - Wat vind je een fijne plek in Zoetermeer? - Welke plek geeft jou stress? Beoogd resultaat De vorm van participatie is voor de eerste keer gebruikt in de gemeente Zoetermeer om te onderzoeken of deze vorm van participatie aansluit bij de behoefte van onze inwoners. Hier is geen resultaat aan gekoppeld. Behaald resultaat De ingevulde kaart van betekenisvolle plekken leverde de volgende inzichten op: Waar ga je heen voor goede hulp? - Buytenwegh: 3 stickers - Stadshart: 2 stickers - Palenstein: 3 stickers - Buiten Zoetermeer: 2 stickers Aanvullend opgeschreven: Piëzo (2 keer) en de Formulierenbrigade Wat zijn fijne plekken? - Buytenwegh: 2 stickers - Stadshart: 3 stickers - Palenstein: 5 stickers - Buiten Zoetermeer: 5 stickers - Noordhove: 1 sticker - Rokkeveen: 2 stickers - Meerzicht: 3 stickers

19

Aanvullend opgeschreven: Geldpunt, Noord AA, Weterpark, Repair café, Balijebos, thuis Welk plek geeft stress? - Meerzicht: 2 stickers - Stadshart: 4 stickers - Palenstein: 3 stickers - Rokkeveen: 1 sticker Aanvullend opgeschreven: Palenstein Stress- en kansenmuur

Omschrijving De stressmuur laat zien waar inwoners stress van ervaren op het gebied van geld, werk en wonen. Inwoners kunnen eenvoudig aangeven hoeveel stress iets geeft én wat hen nu al helpt of zou kunnen helpen. Op deze manier wordt zichtbaar wat beter kan in Zoetermeer. Inwoners kunnen door het plakken van stickers bij de thermometer aangeven in welke mate zij stress ervaren op het gebied van geld, werk en wonen. Daarnaast kunnen zij kaartjes invullen met: - Waar zij meer informatie over willen hebben. - Meer of betere hulp om iets te kunnen uitvoeren - Meer begrip - Meer vertrouwen - Verandering - Vast aanspreekpunt - Iets anders Deze kaartjes worden anoniem ingevuld en in een afgesloten brievenbus gedaan. Eind augustus is op twee locaties van Piëzo in Palenstein en Buytenwegh de stress- en kansenmuur opgehangen. Deze muur hangt naast de kaart van betekenisvolle plekken. Met Piëzo is afgesproken dat zij aandacht vragen aan inwoners die op de locatie aanwezig zijn om de posters op de muur in te vullen. Beoogd resultaat De vorm van participatie is voor de eerste keer gebruikt in de gemeente Zoetermeer om te onderzoeken of deze vorm van participatie aansluit bij de behoefte van onze inwoners. Hier is geen resultaat aan gekoppeld. Behaald resultaat

20

De ingevulde stressmuur leverde ons de volgende inzichten op: Waar krijgen inwoners heel veel stress van? - Wonen: 4 stickers - Geld: 1 sticker Waar krijgen inwoners veel stress van? - Geld: 6 stickers - Werk: 1 sticker Waar krijgen inwoners een beetje stress van? - Werk: 3 stickers - Wonen: 3 stickers - Geld: 1 sticker Waar krijgen inwoners helemaal geen stress van? - Werk: 2 stickers - Wonen: 2 stickers - Geld: 1 sticker Met de ingevulde kaartjes zijn de volgende resultaten opgehaald: Verandering – ik wil dat dit verandert: - Meer eetzalen - Meer sportscholen - Meer speeltoestellen voor kinderen - Meer toezicht Vast aanspreekpunt – ik wil iemand die: - Ik wil dat iemand mij helpt met taal te leren - Vast op 1 plek per wijk een agent of wijkregisseur Meer of betere hulp - ik wil hulp bij: - Ik heb problemen omdat ik alleen woon en 15 jaar in de gevangenis heb gezeten. Mijn problemen hebben vooral te maken met het leren van de taal. Ik kan het niet goed leren. Dit zorgt ervoor dat ik overdag stress heb. Ik vraag jullie om hulp hierbij.

21

Meer vertrouwen - ik wil meer vertrouwen in: - Politiek en hun beslissingen Iets anders - ik wil: - Buiten bij het Suriname monument hangt een leeg gewaaide krans; graag opruimen.

Reactie college Het college spreekt haar waardering uit aan de inwoners die hun verhalen met ons wilden delen en wil hen daarvoor bedanken. Zij vormen de fundering van het beleid voor de Actieagenda. We realiseren ons dat het voor inwoners niet altijd makkelijk is om je verhaal te vertellen. Dit maakt hen kwetsbaar en vraagt om lef. Deze manier van samenwerken met inwoners hebben wij als leerzaam, interessant en waardevol ervaren. De verhalen van inwoners brengen ons nieuwe inzichten waar wij als gemeente mee aan de slag gaan in de Actieagenda en die wij willen gebruiken om onze dienstverlening te verbeteren. Daarentegen maakt het ons ook kwetsbaar. Inwoners ervaren namelijk een gebrek aan erkenning, maatwerk en mensgericht handelen. En zij voelen zich niet serieus genomen, ervaren wantrouwen en dichte deuren. Deze verhalen laten zien waar wij als gemeente tekortschieten. Maar, het biedt ons ook een kans om een verbeteringsslag te maken. Dit doen we door kritisch naar onszelf te kijken en het vertrouwen terug te winnen in onze inwoners. Deze kans willen we graag pakken door de verhalen van inwoners en onze maatschappelijke partners te vertalen naar concrete acties voor de Actieagenda. Veel inwoners geven aan dat zij voorzieningen, regelingen of hulp pas (te) laat ontdekken. Onze informatie is niet duidelijk of onbekend.

Er is onvoldoende overzicht en vaak ook geen vertrouwen dat het zin heeft om hulp te vragen. Inwoners geven aan dat zij duidelijke informatie aan de voorkant missen en dat de gemeente hen actiever moet informeren over de ondersteuning waar zij gebruik van kunnen maken. Dit raakt zowel de thema’s bereik als preventie. Hier zijn verschillende acties over opgenomen in de Actieagenda. We gaan eerder, actiever en breder ingrijpen. Dit doen onder andere met behulp van onze communicatie op lopende activiteiten, cursussen en gebruik van actiekaarten voor life events. Dit doen we ook door het vergroten van kennis van inwoners over beschikbare hulp door meer naar de inwoners toe te gaan in de wijken, aan te sluiten bij bewonersbijeenkomsten en duidelijkheid te bieden over de rechten en plichten van de inwoners als zij ondersteuning vanuit de gemeente ontvangen. Naast het verbeteren van onze dienstverlening vinden we het belangrijk om in gesprek te blijven met onze inwoners om aansluiting te zoeken bij hun leefwereld en te leren van elkaar. Voor het college is dit een kans om via praktische, relationele en zichtbare acties vertrouwen op te bouwen. Daarom willen we het van ‘buiten naar binnen’ werken structureel vormgeven in het kader van ‘de start is de inwoner’, door eerst bij

22

inwoners en maatschappelijke partners op te halen wat hun ideeën zijn. Dit doen we voordat we het beleid zelf gaan uitwerken. Na het opstellen van het beleid koppelen we aan de betrokken inwoners en maatschappelijke partners terug hoe de input verwerkt is. Dit proces borgen we in de vorm van een nog te ontwikkelen klankbordgroep beleid en uitvoering. Reflectie op het participatietraject In dit participatietraject is er bewust gekozen voor meervoudige participatie. Op deze manier zijn inwoners op verschillende manieren betrokken en zijn er meerdere perspectieven opgehaald. Als we terugblikken op het participatietraject realiseren we ons dat het starten tijdens de zomervakantie met een participatietraject misschien niet het juiste moment was. Desondanks zijn we tevreden met de behaalde resultaten en de waardevolle verhalen. Voor het vervolg van het participeren van inwoners houden we in de uitwerking rekening met het feit dat inwoners mogelijk minder behoefte hebben aan een enquête. Tijdens de huis-aan-huisgesprekken en de gesprekken met maatschappelijke partners werd aangegeven dat inwoners zich overvraagd voelen door ‘weer’ een enquête. We willen dit in de toekomst voorkomen. Het college is van mening dat de huis-aan-huisgesprekken waardevolle signalen bieden over hoe inwoners de situatie in hun wijk beleven en wat hen belemmert of wat juist helpt.

Het bleek een minder goed middel om met velen over persoonlijke zaken als stress en zorgen rondom geld en werk te praten. Degenen die dat wel deden leverden een waardevolle inkijk in hun situatie. Ook de wensen en oplossingen die zij zien, samen met de knelpunten die zij ervaarden geven waardevolle aanknopingspunten om als gemeente op te pakken. Met de verdiepende gesprekken ontstond er vertrouwen tussen de inwoners onderling, ervaringsdeskundigen en het onderzoeksbureau K2. De gemeente was hierbij aanwezig als toehoorder. Tijdens deze gesprekken was er ruimte voor verdieping en nuances in de verhalen. Door fysieke aanwezigheid in de wijk zijn ook signalen zichtbaar geworden die je niet in een enquête hoort. Deze manier van participeren biedt inzicht in de beleving van inwoners en legt knelpunten bloot waarbij echt gekeken kan worden naar de oplossingen. De verdiepende gesprekken hebben ons een waardevolle inzichten gebracht. Maar ook inzichten waarbij we als gemeente de inwoner op allerlei manieren doelgerichter kunnen ondersteunen. Het gaat hier namelijk niet meer om beleid, maar om anders handelen: mensgerichter, eerlijker en effectiever. De resultaten van de kaart van betekenisvolle plekken en de stress muur zijn een goede eerste aanzet om deze vorm van participatie verder te gaan uitwerken binnen het nog te ontwikkelen proces voor de klankbordgroep beleid en uitvoering.

Wat hebben we geleerd van het participatietraject? Dit participatietraject brengt ook een aantal leerpunten met zich mee: 1. Het is belangrijk om te werken met een participatiestrategie die aansluit bij het beleidstraject. En hierbij rekening te houden dat inwoners zich snel overvraagd voelen. Afhankelijk van wat het doel is van het beleidstraject, is het belangrijk om de juiste combinatie te maken van participatievormen. 2. Behoefte om structurele participatie te organiseren. Participatie is geen moment, maar een cyclus. Deze behoefte ligt er niet alleen bij het college, maar ook inwoners en maatschappelijke partners geven aan graag mee te willen en blijven denken.

23

3. Zet de ‘omgekeerde beleidscyclus’ centraal. De participatie die we organiseren moet niet alleen maar gaan over het ophalen van input, maar ook over het ontwikkelen van beleid dat aansluit bij de leefwereld van inwoners. 4. Rol van gemeente binnen de participatie. De participatie werd grotendeels uitgevoerd door externe partners, niet door de gemeente zelf. Dit verkleint de leeropbrengst voor gemeentemedewerkers. Hierdoor was er niet altijd direct contact met inwoners. Daarnaast vinden we het als college belangrijk dat als inwoners eenmaal de drempel over zijn om hulp te zoeken, dat die hulp ook direct beschikbaar is. Dit betekent dat je iemand te spreken krijgt die aandachtig luistert, de hulpvraag serieus neemt en samen met de inwoner een eerste stapje vooruitzet, zoals het plannen van een afspraak. Hoe nu verder? De verzamelde input is uitgewerkt tot concrete acties voor de Actieagenda.

24